Nadwaga u kotów. Jak ją rozpoznać i jak odchudzić kota?

Nadwaga to problem, który dotyczy coraz większej liczby kotów. Choć pulchny kot może wydawać się uroczy, nadmierna masa ciała niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne – od problemów ze stawami, przez cukrzycę, aż po skrócenie długości życia. Wielu opiekunów nie zdaje sobie sprawy, że ich zwierzę waży zbyt dużo, ponieważ zmiany zachodzą stopniowo i łatwo ich nie zauważyć.
 

1. Jak rozpoznać, że kot ma nadwagę lub otyłość?
2. Przyczyny nadwagi i otyłości u kotów
3. Powikłania wynikające z nadwagi u kotów
4. Jak bezpiecznie odchudzić kota?
5. Odchudzanie kota – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• jak rozpoznać, że kot ma nadwagę,
• co może powodować nadwagę u kota,
• jak bezpiecznie pomóc mu wrócić do prawidłowej sylwetki.

Dowiesz się, jakie są najważniejsze sygnały ostrzegawcze związane z nieprawidłową wagą u kotów oraz poznasz sprawdzone sposoby na skuteczne i zdrowe odchudzanie pupila.

Jak rozpoznać, że kot ma nadwagę lub otyłość?

Najbardziej miarodajne będzie odniesienie się do skali BCS (Body Condition Score). Jest to weterynaryjna metoda oceny stopnia otłuszczenia ciała. Wyrażana jest w punktach od 1 do 9, gdzie 1 oznacza skrajne wychudzenie, a 9 otyłość.

1–3 pkt – niedowaga/wychudzenie

• żebra, kręgosłup i kości miednicy widoczne gołym okiem,
• brak wyczuwalnej w badaniu palpacyjnym tkanki tłuszczowej,
• zanik mięśni.

4–5 pkt – idealna kondycja

• żebra niewidoczne, ale wyczuwalne palpacyjnie pod cienką warstwą tłuszczu,
• wyraźnie zarysowana talia za żebrami (widoczna z góry) i podkasany brzuch (widoczny z boku).

6–7 pkt – nadwaga

• żebra trudne do wyczucia, przykryte grubszą warstwą tłuszczu,
• talia słabo zarysowana, brzuch mniej podkasany.

8–9 pkt – otyłość

• żebra niewyczuwalne pod grubą warstwą tkanki tłuszczowej,
• brak talii, widoczne złogi tłuszczu na grzbiecie i u nasady ogona, brzuch obwisły.

Przyczyny nadwagi i otyłości u kotów

Najczęstszą przyczyną nadwagi u kotów jest niezbilansowana, nieodpowiednia i zbyt kaloryczna dieta. Oprócz tego za nadwagę mogą odpowiadać problemy ze stawami i układem ruchu, przez co kot nie jest zbyt aktywny, a także kastracja, po której, w wyniku zmian w gospodarce hormonalnej, metabolizm może spowolnić, a apetyt wzrosnąć.

Czynniki, które mogą powodować zwiększenie obwodu brzucha niezwiązane z otyłością, to np. choroby serca, wątroby lub nerek, w wyniku których może dochodzić do gromadzenia się wolnego płynu w jamie brzusznej, co daje mylne wrażenie utycia. Podobny efekt może też powodować inwazja pasożytów wewnętrznych.

Warto pamiętać, że w wymienionych przypadkach powiększa się jedynie brzuch – wygląd pozostałych części ciała nie zmienia się. 

Powikłania wynikające z nadwagi u kotów

Powikłania związane z nadwagą u kotów to:

• cukrzyca typu II – zbyt duży udział węglowodanów w diecie i niska aktywność powodują odkładanie się tkanki tłuszczowej, co upośledza pracę trzustki. Jest to główna przyczyna rozwoju cukrzycy u kotów;
• choroby stawów i układu ruchowego – zwiększona masa ciała powoduje nadmierne obciążenie stawów, prowadząc do ich zwyrodnień, bolesności oraz ograniczonej ruchomości (artretyzm);
• problemy układu oddechowego i krążenia – zwiększona masa ciała zazwyczaj zniechęca do ruchu, ponieważ zwierzę ma niską tolerancję wysiłku. Wydolność oddechowa maleje, a dodatkowo zwiększa się obciążenie serca;
• problemy dermatologiczne – otyły kot ma trudności z higieną, ponieważ myjąc się, nie dociera do wszystkich partii ciała, co prowadzi do kołtunienia sierści, stanów zapalnych skóry i infekcji grzybiczych;
• zmniejszona odporność – otyłość osłabia układ odpornościowy, czyniąc kota podatniejszym na infekcje;
• podwyższone ryzyko w czasie znieczulenia – otyłe koty trudniej znoszą zabiegi chirurgiczne i narkozę.  

Jak bezpiecznie odchudzić kota?

Najpierw należy wykluczyć potencjalne stany chorobowe i zbadać ogólną kondycję organizmu. Poza podstawowym badaniem klinicznym warto wykonać badania krwi – morfologię oraz biochemię – aby sprawdzić między innymi, w jakim stanie są nerki i wątroba.

Jeśli istnieje choć cień podejrzenia, że kot może cierpieć na cukrzycę, lekarz powinien zbadać poziom glukozy oraz fruktozaminę – ten drugi parametr określa średni poziom cukru we krwi na przestrzeni ok. 1–3 tygodni. Jest to istotne, ponieważ glukoza u kotów rośnie wraz ze stresem (np. spowodowanym wizytą w gabinecie), więc sam odczyt z glukometru może być niemiarodajny.

Oprócz tego, warto wykonać także jonogram poszerzony, żeby sprawdzić czy kot nie ma niedoborów w diecie, a także usg jamy brzusznej i echo serca. 

Z takim kompletem badań najlepiej byłoby zasięgnąć porady lekarza weterynarii lub dietetyka weterynaryjnego. Jeśli jednak kot ma jedynie niewielką nadwagę, można pomóc mu, monitorując ilość i wielkość posiłków oraz ilość smakołyków, jaką dostaje. Należy także zwiększyć ilość aktywnej zabawy. 

Przy próbie samodzielnego odchudzania kota należy pamiętać o kilku ważnych punktach:

1. Kot jest mięsożercą bezwzględnym – sucha karma nie powinna znajdować się w jego diecie, szczególnie gdy występuje potrzeba, aby go odchudzić.
2. Podstawą kociej diety jest białko pochodzące z mięsa. Aby nie obciążać nerek, należy pamiętać, żeby zachować odpowiedni stosunek wapnia do fosforu w diecie, który powinien wynosić od 1,2:1 do 1,3:1 (wapń:fosfor). Informacja o ilości wapnia i fosforu powinna znajdować się na opakowaniu karmy razem z resztą informacji dotyczących jej składu. 
3. Należy zapewnić kotu ciągły dostęp do świeżej wody i monitorować jej spożycie – nadmierne pragnienie i zwiększone spożycie wody mogą być pierwszym objawem cukrzycy.
4. Koci organizm jest dostosowany do tego, aby jeść małe porcje, ale często – optymalne jest karmienie kota 4 do 5 razy dziennie, dzieląc jego dzienne zapotrzebowanie na pokarm na odpowiednią liczbę porcji. 
5. Kaloryczność karmy – producent jest zobowiązany prawnie umieścić na opakowaniu rekomendowaną ilość karmy na daną wagę kota. Przy odchudzaniu pupila należy kierować się docelową wagą – odczytać z tabeli, ile gramów dziennie powinien zjeść kot o danej wadze i taką porcję podzielić na 4 do 5 posiłków. Jeśli kot dostaje smakołyki, powinny być wliczone w jego dzienne zapotrzebowanie na kalorie, a ilość podanej karmy odpowiednio zmniejszona. 

Jak żywić kota z nadwagą?

Najlepszym rozwiązaniem byłaby dieta BARF lub dieta oparta na puszkach wysokiej jakości. Takie puszki zawierają od 80% mięsa, są wzbogacone o niezbędne dodatki dietetyczne (karma bytowa, nie filetowa) i nie zawierają zbóż. Samodzielne ułożenie diety BARF wymaga od opiekuna dużo specjalistycznej wiedzy, więc najbezpieczniej jest zlecić ułożenie przepisu dietetykowi weterynaryjnemu.

Jak zachęcić otyłego kota do aktywności?

Zabawa dla kota to imitacja polowania. Poza przyczynami zdrowotnymi, koty najczęściej nie chcą się bawić lub bawią się niechętnie, dlatego że zabawa jest dla nich nudna i niesatysfakcjonująca.

To, co dla opiekuna może wydawać się niewinnym machaniem wędką, dla kota może stać się ekscytującym przeżyciem.

Jak zrealizować taki ciąg w praktyce?

1. Najpierw należy pozwolić kotu przyczaić się na „ofiarę” – wędkę, zabawkę, sznurek – to, czym zwierzak interesuje się najbardziej.
2. Kiedy kot wreszcie wyskoczy z kryjówki i zapoluje, czas na etap krótkiej pogoni.
3. Na koniec należy pozwolić kotu złapać ofairę i oddalić się z nią w zaciszne miejsce, gdzie może ją „zjeść” (oczywiście należy przypilnować żeby kot nie zjadł zabawki). Można dać mu ulubiony przysmak, aby miał wrażenie udanego zakończenia polowania. Można też przeprowadzić taką zabawę na moment przed posiłkiem i zamiast przysmaku, podać kotu posiłek o stałej dla niego porze.
4. Po jedzeniu kot powinien mieć czas i przestrzeń na toaletę i spokojny sen. 

Zabawa nie musi trwać długo – cały cykl łowiecki można zamknąć w ok. 15 minutach. Ważne jest, żeby nie przeciągać też fazy pogoni – koty nie są przystosowane do długotrwałego intensywnego wysiłku. W naturze takie pogonie za ofiarą są intensywne, ale krótkie. Nie zadziała też samo „wybieganie” kota – będzie to dla niego frustrujące i raczej nie zachęci go do ruchu.

Odchudzanie kota – najczęściej zadawane pytania

Czy kastracja może spowodować przyrost masy ciała u kota?

Tak, jest to możliwe ze względu na spowolnienie metabolizmu w związku ze zmianami w gospodarce hormonalnej.

Jak ustalić prawidłową wagę kota?

Tabele z przedziałami, w jakich powinna się mieścić waga kota w danym wieku mogą być mylące. Przykładowa tabela zakłada, że dorosły kocur rasy europejskiej powinien ważyć do 4 kg. Tymczasem wiele osobników przekracza tę wartość nie ze względu na otyłość, ale np. ze względu na masywna budowę kośćca, większą masę mięśniową, itp. Dla kota o drobnej budowie ciała dana waga będzie graniczyła z otyłością, podczas gdy u bardziej masywnego kota ta sama waga będzie za niska. Dlatego podstawowym narzędziem do określenia, czy waga zwierzęcia mieści się w normie, jest omawiana wcześniej skala BCS. 

Co zrobić, jeśli kot nagle przytył?

Przede wszystkim, należy zasięgnąć porady lekarza weterynarii. Nagły przyrost masy nie musi być związany z nieprawidłową dietą, a może świadczyć o postępującej chorobie. 

Jak długo żyje przeciętny kot z nadwagą?

Zdrowy kot może dożyć nawet 20 lat. Nadwaga i otyłość znacznie skracają ten czas, przez zwiększenie ryzyka wystąpienia chorób metabolicznych, np. cukrzycy, chorób układu krążenia, dolegliwości związanych z układem ruchu, zmniejszenia wydolności oddechowej czy zwiększonego ryzyka podczas znieczulenia przy potencjalnych zabiegach.