Nadwaga u kotów. Jak ją rozpoznać i jak odchudzić kota?

Nadwaga to problem, który dotyczy coraz większej liczby kotów. Choć pulchny kot może wydawać się uroczy, nadmierna masa ciała niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne – od problemów ze stawami, przez cukrzycę, aż po skrócenie długości życia. Wielu opiekunów nie zdaje sobie sprawy, że ich zwierzę waży zbyt dużo, ponieważ zmiany zachodzą stopniowo i trudno je dostrzec.

1. Jak rozpoznać, że kot ma nadwagę lub otyłość?
2. Przyczyny nadwagi i otyłości u kotów
3. Powikłania wynikające z nadwagi u kotów
4. Jak bezpiecznie odchudzić kota?
5. Odchudzanie kota – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• jak rozpoznać, że kot ma nadwagę;
• co może powodować nadwagę u kota;
• jak bezpiecznie pomóc zwierzęciu wrócić do prawidłowej sylwetki.

Poznacz najważniejsze sygnały ostrzegawcze związane z nieprawidłową wagą u kotów oraz sprawdzone sposoby na skuteczne i zdrowe odchudzanie pupila.

Jak rozpoznać, że kot ma nadwagę lub otyłość?

Najbardziej miarodajne będzie odniesienie się do skali BCS (Body Condition Score). Jest to weterynaryjna metoda oceny stopnia otłuszczenia ciała. Wyrażana jest w punktach od 1 do 9, gdzie 1 oznacza skrajne wychudzenie, a 9 otyłość.

1–3 pkt – niedowaga/wychudzenie

• żebra, kręgosłup i kości miednicy widoczne gołym okiem;
• brak wyczuwalnej tkanki tłuszczowej w badaniu palpacyjnym;
• zanik mięśni.

4–5 pkt – idealna kondycja

• żebra niewidoczne, ale wyczuwalne palpacyjnie pod cienką warstwą tłuszczu;
• wyraźnie zarysowana talia za żebrami (widoczna z góry);
• podkasany brzuch (widoczny z boku).

6–7 pkt – nadwaga

• żebra trudne do wyczucia i przykryte grubszą warstwą tłuszczu;
• talia słabo zarysowana;
• brzuch mniej podkasany.

8–9 pkt – otyłość

• żebra niewyczuwalne pod grubą warstwą tkanki tłuszczowej;
• brak talii;
• widoczne złogi tłuszczu na grzbiecie i u nasady ogona;
• obwisły brzuch.

Przyczyny nadwagi i otyłości u kotów

Najczęstszą przyczyną nadwagi u kotów jest niezbilansowana, nieodpowiednia i zbyt kaloryczna dieta. Oprócz tego za nadwagę mogą odpowiadać problemy ze stawami i układem ruchu, które ograniczają aktywność kota, a także kastracja. Po zabiegu dochodzi do zmian w gospodarce hormonalnej, które mogą spowolnić metabolizm i zwiększyć apetyt.

Czynniki, które mogą powodować zwiększenie obwodu brzucha niezwiązane z otyłością, to np. choroby serca, wątroby lub nerek. Schorzenia te mogą prowadzić do gromadzenia się wolnego płynu w jamie brzusznej, co daje mylne wrażenie przytycia. Podobny efekt może wywołać także inwazja pasożytów wewnętrznych.

Warto pamiętać, że w wymienionych przypadkach powiększa się jedynie brzuch, a wygląd pozostałych części ciała nie ulega zmianie.

Powikłania wynikające z nadwagi u kotów

Powikłania związane z nadwagą u kotów to:

• cukrzyca typu II – zbyt duży udział węglowodanów w diecie i niska aktywność powodują odkładanie się tkanki tłuszczowej, co upośledza pracę trzustki i jest główną przyczyną rozwoju cukrzycy u kotów;
• choroby stawów i układu ruchowego – zwiększona masa ciała powoduje nadmierne obciążenie stawów, a w konsekwencji prowadzi do ich zwyrodnień, bolesności oraz ograniczonej ruchomości (artretyzm);
• problemy z układem oddechowym i krążenia – zwiększona masa ciała zazwyczaj zniechęca do ruchu, ponieważ zwierzę ma niską tolerancję wysiłku, jego wydolność oddechowa maleje, a serce pracuje pod większym obciążeniem;
• problemy dermatologiczne – otyły kot ma trudności z higieną, ponieważ podczas mycia się nie dociera do wszystkich partii ciała, co prowadzi do kołtunienia sierści, stanów zapalnych skóry i infekcji grzybiczych;
• zmniejszona odporność – otyłość osłabia układ odpornościowy, dlatego organizm kota staje się podatniejszy na infekcje;
• podwyższone ryzyko w czasie znieczulenia – otyłe koty trudniej znoszą zabiegi chirurgiczne i narkozę.

Jak bezpiecznie odchudzić kota?

Najpierw należy wykluczyć potencjalne stany chorobowe i ocenić ogólną kondycję organizmu. Poza podstawowym badaniem klinicznym warto wykonać badania krwi – morfologię oraz biochemię – aby sprawdzić, w jakim stanie są m.in. nerki i wątroba.

Jeśli istnieje choć cień podejrzenia, że kot może cierpieć na cukrzycę, lekarz powinien zbadać poziom glukozy oraz fruktozaminy – ten drugi parametr określa średni poziom cukru we krwi na przestrzeni ok. 1–3 tygodni. Jest to istotne, ponieważ glukoza u kotów rośnie wraz ze stresem (np. spowodowanym wizytą w gabinecie), więc pojedynczy odczyt z glukometru może być niemiarodajny.

Warto wykonać także jonogram poszerzony, żeby sprawdzić, czy kot nie ma niedoborów w diecie, a także USG jamy brzusznej i echo serca.

Z takim kompletem badań najlepiej zasięgnąć porady lekarza weterynarii lub dietetyka weterynaryjnego. Jeśli kot ma jedynie niewielką nadwagę, można monitorować ilość i wielkość posiłków oraz smakołyków, a także zwiększyć poziom aktywności.

Przy próbie samodzielnego odchudzania kota należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

1. Kot jest mięsożercą bezwzględnym, dlatego sucha karma nie powinna znajdować się w jego diecie, szczególnie w trakcie redukcji masy ciała.
2. Podstawą kociej diety jest białko pochodzące z mięsa. Aby nie obciążać nerek, należy zachować odpowiedni stosunek wapnia do fosforu w diecie (od 1,2:1 do 1,3:1). Informacja o ilości wapnia i fosforu powinna znajdować się na opakowaniu karmy razem z resztą informacji dotyczących jej składu.
3. Należy zapewnić kotu ciągły dostęp do świeżej wody i monitorować jej spożycie, ponieważ nadmierne pragnienie może być pierwszym objawem cukrzycy.
4. Koci organizm jest dostosowany do tego, aby jeść małe porcje, ale często. Optymalne jest karmienie kota 4 do 5 razy dziennie, przy czym dzienne zapotrzebowanie na pokarm należy podzielić na odpowiednią liczbę porcji.
5. Kaloryczność karmy – producent jest zobowiązany prawnie do umieszczenia na opakowaniu rekomendowanej ilości karmy na daną wagę kota. Przy odchudzaniu pupila należy kierować się docelową wagą – w tym celu należy odczytać z tabeli, ile gramów dziennie powinien zjeść kot o danej wadze, i taką porcję podzielić na 4 do 5 posiłków. Jeśli kot dostaje smakołyki, powinny być wliczone w jego dzienne zapotrzebowanie na kalorie, a ilość podanej karmy odpowiednio zmniejszona.

Jak żywić kota z nadwagą?

Najlepszym rozwiązaniem jest dieta BARF lub dieta oparta na puszkach wysokiej jakości. Produkty tego typu zawierają od 80% mięsa, są wzbogacone o niezbędne dodatki dietetyczne (karma bytowa, nie filetowa) i nie zawierają zbóż. Samodzielne ułożenie diety BARF wymaga od opiekuna specjalistycznej wiedzy, dlatego najbezpieczniej jest zlecić ułożenie przepisu dietetykowi weterynaryjnemu.

Jak zachęcić otyłego kota do aktywności?

Zabawa jest dla kota imitacją polowania. Poza przyczynami zdrowotnymi koty najczęściej nie chcą się bawić lub bawią się niechętnie, dlatego że zabawa jest dla nich nudna i niesatysfakcjonująca.

To, co dla opiekuna może wydawać się niewinnym machaniem wędką, dla kota może stać się ekscytującym przeżyciem.

Jak zrealizować taki ciąg w praktyce?

1. Najpierw należy pozwolić kotu przyczaić się na „ofiarę”, np. wędkę, zabawkę, sznurek – to, czym zwierzak interesuje się najbardziej.
2. Kiedy kot wreszcie wyskoczy z kryjówki i zapoluje, czas na etap krótkiej pogoni.
3. Na koniec należy umożliwić kotu złapanie zdobyczy i oddalenie się z nią w zaciszne miejsce, gdzie będzie mógł ją „zjeść” (oczywiście należy przypilnować, żeby kot nie zjadł zabawki). Można dać mu ulubiony przysmak, aby miał wrażenie udanego zakończenia polowania. Można też przeprowadzić taką zabawę krótko przed posiłkiem i zamiast przysmaku podać kotu posiłek o stałej dla niego porze.
4. Po jedzeniu kot powinien mieć czas i przestrzeń na toaletę i spokojny sen.

Zabawa nie musi trwać długo – cały cykl łowiecki można zamknąć w ok. 15 minutach. Ważne jest, żeby nie przeciągać fazy pogoni, ponieważ koty nie są przystosowane do długotrwałego intensywnego wysiłku. W naturze pogoń za ofiarą jest intensywna, ale krótka. Nie zadziała też samo „wybieganie” kota – będzie to dla niego frustrujące i raczej nie zachęci go do ruchu.

Odchudzanie kota – najczęściej zadawane pytania

Czy kastracja może spowodować przyrost masy ciała u kota?

Tak, jest to możliwe ze względu na spowolnienie metabolizmu w związku ze zmianami w gospodarce hormonalnej.

Jak ustalić prawidłową wagę kota?

Tabele z przedziałami, w jakich powinna się mieścić waga kota w danym wieku, mogą być mylące. Przykładowa tabela zakłada, że dorosły kocur rasy europejskiej powinien ważyć do 4 kg. Tymczasem wiele osobników przekracza tę wartość nie ze względu na otyłość, ale np. ze względu na masywną budowę kośćca, większą masę mięśniową itp. Dla kota o drobnej budowie ciała dana waga będzie graniczyła z otyłością, podczas gdy u bardziej masywnego kota ta sama waga będzie za niska. Z tego powodu podstawowym narzędziem do określenia, czy waga zwierzęcia mieści się w normie, jest omawiana wcześniej skala BCS.

Co zrobić, jeśli kot nagle przytył?

Przede wszystkim należy zasięgnąć porady lekarza weterynarii. Nagły przyrost masy ciała nie musi być związany z nieprawidłową dietą, może natomiast świadczyć o postępującej chorobie.

Jak długo żyje przeciętny kot z nadwagą?

Zdrowy kot może dożyć nawet 20 lat. Nadwaga i otyłość znacznie skracają długość życia, ponieważ zwiększają ryzyko wystąpienia chorób metabolicznych, np. cukrzycy, chorób układu krążenia, dolegliwości związanych z układem ruchu, zmniejszenia wydolności oddechowej czy komplikacji podczas znieczulenia przy potencjalnych zabiegach.