Kalendarz szczepień kota. Kiedy i na co szczepić kocię i starszego zwierzaka?

Pierwsze szczepienia to jeden z najważniejszych kroków w trosce o zdrowie kota na każdym etapie jego życia. Odpowiednio zaplanowany kalendarz szczepień chroni zwierzaka przed groźnymi chorobami zakaźnymi, takimi jak panleukopenia, koci katar czy wścieklizna, a w wielu przypadkach może uratować mu życie.

1. Czy szczepienia kotów są obowiązkowe?
2. Jak długo koty czują się gorzej po szczepieniu?
3. Przeciwwskazania do szczepienia u kotów
4. Szczepienia kotów dorosłych i kociąt – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• kiedy rozpocząć cykl szczepień u kota?
• jak powinien wyglądać schemat szczepień kota,
• jakie szczepienia są obowiązkowe, a jakie zalecane?

Dzięki temu artykułowi zyskasz wiedzę o szczepieniach u kotów, która pomoże zaopiekować się zdrowiem pupila. Poznasz najczęstsze powikłania po szczepieniach, dowiesz się, czy szczepienie kotów odbywa się na czczo i czy zwierzaka należy wcześniej odrobaczyć.

Czy szczepienia kotów są obowiązkowe?

W przeciwieństwie do psów, koty nie są objęte ustawowym obowiązkiem szczepienia na wściekliznę. Jednakże, w przypadku kotów wychodzących, szczepienie na wściekliznę pozwala wyeliminować ryzyko zarażenia tą chorobą np. przez pogryzienie przez dzikie zwierzę (np. lisa) i przeniesienia jej na człowieka.

Pozostałe szczepienia dotyczące kotów można podzielić na:

• zasadnicze (podstawowe/zalecane),
• dodatkowe (uzupełniające). 

Szczepienia podstawowe dla kotów

• panleukopenia (FPV),
• herpeswiroza (FHV-1),
• kaliciwiroza (FCV),
• wścieklizna – wedle zaleceń ministra do spraw rolnictwa, jeśli wyda obowiązek wykonania takiego szczepienia na danym terenie oraz dla kotów wychodzących.

Szczepienia dodatkowe dla kotów

• białaczka kotów (FeLV),
• chlamydioza (Chlamydia felis),
• bordeteloza (Bordetella bronchiseptica).

Kalendarz szczepień kota

Kalendarz szczepień podstawowych u kota (FPV, FHV-1, FCV)

• pierwsza dawka – 8–9 tydzień życia,
• druga dawka – po 3 do 4 tygodni od pierwszej dawki,
• trzecia dawka – ok. 16 tygodnia życia,
• dawka przypominająca – po 12 miesiącach od 3. dawki,
• kolejne dawki – co 2–3 lata.

Kalendarz szczepienia na wściekliznę u kotów wychodzących (lub wg zaleceń ministra do spraw rolnictwa)

• pierwsza dawka – między 14 a 16 tygodniem życia,
• dawka przypominająca – ustalana indywidualnie z lekarzem weterynarii.

Odporność poszczepienna utrzymuje się 3 lata. W Polsce nie ma obowiązku corocznych szczepień kotów na wściekliznę, inaczej jest w przypadku psów.

Kalendarz szczepień dodatkowych u kotów

Białaczka kotów (FeLV):

• pierwsza dawka – 8–9 tydzień życia
• druga dawka – po 3 do 4 tygodni od pierwszej dawki
• dawka przypominająca – tylko w momencie, kiedy istnieje realne ryzyko zakażenia.

Zespół nabytego niedoboru immunologicznego kotów (FIV), chlamydioza (Chlamydia felis), bordeteloza (Bordetella bronchiseptica)

• schemat ustalany indywidualnie z lekarzem weterynarii.

Jak długo koty czują się gorzej po szczepieniu?

Samopoczucie kota po szczepieniu to kwestia indywidualna – wszystko zależy od ogólnego stanu kota, jego wieku, występowania chorób przewlekłych.

Koty zdrowe zazwyczaj mogą czuć się gorzej przez około dobę po szczepieniu. Takie gorsze samopoczucie może obejmować senność, apatię, brak apetytu, podwyższona temperaturę ciała.

W przypadku wystąpienia silnej reakcji alergicznej, zwierzę zazwyczaj w dość szybkim tempie zaczyna puchnąć w okolicach pyszczka – należy wtedy jak najszybciej udać się do lekarza weterynarii. 

Możliwe powikłania po szczepieniach u kota

Najczęściej omawianym powikłaniem poszczepiennym w przypadku kotów są tzw. mięsaki poiniekcyjne. 

Dane na temat częstotliwości ich występowania są niestety mocno zróżnicowane: jedne źródła utrzymują, że jest to jeden przypadek na 10 000 kotów, natomiast inne, że jest to jeden przypadek na 100 kotów. Taka rozbieżność wynika z faktu, że dokładne czynniki determinujące rozwój mięsaków poinikecyjnych nie są jeszcze znane nauce.

Zakłada się, że na ryzykow wystąpienia takiego powikłania zbiegają się czynniki indywidualne (np. uwarunkowania genetyczne) i czynniki zewnętrzne (np. rodzaj wstrzykniętej substancji). Należy zaznaczyć, że szczepionki nie są jedyną i bezpośrednią przyczyną występowania tego typu nowotworów u kotów – notowane są przypadki wystąpienia mięsaków poiniekcyjnych po podaniu steroidowych i niesteroidowych leków przeciwzapalnych, antybiotyków, a także w miejscu wszczepionego mikroczipu (jeden potwierdzony przypadek).

Mięsaki poiniekcyjne są to guzy o charakterze nowotworu złośliwego powstające w tkance podskórnej w miejscu wcześniejszego podania iniekcji. Cechuje je szybkie tempo wzrostu. Rekomendowane leczenie to wycięcie guza z odpowiednim marginesem zdrowych tkanek i ewentualnie terapia wspomagająca – chemioterapia lub radioterapia. 

Pomimo istnienia ryzyka wystąpienia tego typu powikłania (ryzyko jest niskie, ale nie zerowe), zachęca się opiekunów zwierząt, aby nie rezygnowali ze szczepień i nie obawiali się leków podawanych drogą iniekcyjną – czy w przypadku szczepienia, czy leczenia, zawsze kluczowa jest ocena potencjalnych korzyści w stosunku do ryzyka.

Przeciwwskazania do szczepienia u kotów

1. Aktywna choroba – infekcje, biegunki, wymioty – szczepienie kota należy przełożyć do czasu zupełnego wyzdrowienia. Osłabiony organizm zwierzęcia nie będzie w stanie wytworzyć odporności poszczepiennej na odpowiednim poziomie.
2. Ciąża i karmienie – szczepionki u kotów mogą mieć negatywny wpływ na rozwijające się płody; powodować wady rozwojowe a nawet poronienia.
3. Brak odrobaczenia – obecność pasożytów u kota osłabia organizm, co może osłabiać skuteczność szczepionki. Zaleca się odrobaczenie 7 do 10 dni przed szczepieniem. W razie, gdyby po przyjęciu przez zwierzę preparatu odrobaczającego w wymiotach lub kale pojawiły się pasożyty (np. glisty), odrobaczanie należy powtórzyć po 14 dniach od pierwszej dawki.
4. Wiek poniżej 6–8 tygodni – kocięta w tym wieku posiadają matczyne przeciwciała pobrane wraz z siarą przy pierwszym karmieniu. Przeciwciała te zneutralizują szczepionkę.
5. Przebyta w przeszłości reakcja alergiczna na daną szczepionkę – postępowanie w takim przypadku należy omówić z lekarzem weterynarii.
6. Stan obniżonej odporności i choroby przewlekłe – w takich przypadkach, również gdy kot choruje na FIV czy FeLV, konieczna jest konsultacja z weterynarzem i indywidualne ustalenie schematu szczepień i ich zasadności. 

Szczepienia kotów dorosłych i kociąt – najczęściej zadawane pytania

Jak często powinno się szczepić kota?

Częstotliwość szczepień zależy od warunków w jakich kot przebywa na co dzień:

• kot wychodzący, żyjący na terenie, gdzie ma częsty kontakt z innymi kotami czy kot hodowlany powinien być zaszczepiony co 12 miesięcy, ze względu na wyższe ryzyko kontaktu z patogenami.
• kot niewychodzący, niemający kontaktu z innymi, wychodzącymi kotami, powinien przyjąć dawkę przypominającą co 2–3 lata.

Czy trzeba odrobaczać kota przed szczepieniem?

Tak, kot powinien być odrobaczony 7 do 10 dni przed szczepieniem. W razie pojawienia się pasożytów w kale lub wymiotach po podaniu preparatu, należy powtórzyć odrobaczanie po 14 dniach od pierwszej dawki. Organizm osłabiony inwazją pasożytów nie będzie w stanie wytworzyć pożądanego miana przeciwciał po szczepieniu.

Czy kot musi być na czczo przed szczepieniem?

Sama procedura szczepienia nie wymaga aby kot był na czczo. Jednak jeśli konieczne jest wykonanie badań krwi przed szczepieniem (np. morfologia, biochemia) aby dokładnie sprawdzić stan zdrowia kota, powinien być 10 do 12 h na czczo (nie powinien przyjmować żadnego pokarmu, może jednak pić wodę).

Które szczepienia warto zrobić kotu?

Warto wziąć pod uwagę zaszczepienie kota przeciwko:

• białaczce kotów (FeLV),
• zespołowi nabytego niedoboru immunologicznego kotów (FIV),
• chlamydiozie (Chlamydia felis),
• bordetelozie (Bordetella bronchiseptica).

Czy zaszczepiony kot może żyć z kotem chorym na białaczkę kotów?

Jest to ryzykowne posunięcie, ponieważ FeLV przenosi się przez krew czy ślinę i pomimo szczepienia ryzyko zarażenia się zdrowego kota jest w mniejszym czy większym stopniu zawsze obecne. Nie da się wyeliminować spięć między kotami – nawet tych w zabawie – gdzie może dojść do przerwania ciągłości skóry czy choćby wzajemnego wylizywania futra. Szczepienie nie daje stuprocentowej gwarancji, że nie dojdzie do zarażenia.