Babeszjoza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie
Barbara Sitek

Babeszjoza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Babeszjoza to rzadko występująca choroba, która jest często przenoszona wraz z innym zakażeniem odkleszczowym, np. boreliozą. Jest wyjątkowo niebezpieczną dolegliwością odzwierzęcą, ponieważ poprzez namnażanie się pierwotniaka Babesia w erytrocytach osoby zakażonej może dojść do niedokrwistości (anemii) i hemolizy, czyli procesu uszkodzenia i późniejszego rozpadu (przenoszących tlen) krwinek czerwonych. W skrajnych przypadkach stan ten może doprowadzić do niewydolności wielonarządowej i śmierci. Jakie są objawy babeszjozy, jak zdiagnozować zakażenie i jak wygląda leczenie zoonozy? Odpowiedzi na to pytanie znajdują się w niniejszym artykule.

Babeszjoza jest rzadką, zakaźną chorobą odzwierzęcą, przenoszoną przez pierwotniaki z rodzaju Babesia, rzędu Piroplasmida lub kleszcze. Chociaż dotyka ona głównie zwierząt, a w szczególności psów, to coraz częściej notowane są przypadki przeniesienia tej choroby również na ludzi. Najwięcej przypadków babeszjozy jest stwierdzanych na terenie Stanów Zjednoczonych i Europy. W Polsce babeszjoza występuje rzadko, głównie na obszarach zalesionych w rejonie Wyżyny Lubelskiej i Górnego  Śląska. W nielicznych przypadkach może się zdarzyć, że źródłem zakażenia jest przetoczenie krwi, przeszczep narządów od osoby chorej lub transmisja przezłożyskowa z matki na płód.

Co to jest babeszjoza?

Babeszjoza, nazywana także piroplazmozą lub malarią północy, jest chorobą odzwierzęcą, wywoływaną przez pierwotniaka z gatunku Babesia, który bytuje wewnątrz czerwonych krwinek gatunków, takich jak: psy, koty, bydło i gryzonie. Wektorem przenoszącym babeszjozę – między zwierzętami lub ze zwierząt na człowieka – są kleszcze pochodzące z tego samego gatunku, który przenosi wirusy kleszczowego zapalenia mózgu i krętki boreliozy.

Do zakażenia człowieka może dochodzić w wyniku ugryzienia przez kleszcza, podczas transfuzji krwi lub przeszczepu narządu, a także w trakcie ciąży i porodu (na drodze transmisji przezłożyskowej z matki na płód). Na rozwój babeszjozy najbardziej narażone są osoby o obniżonej odporności, czyli dzieci, osoby starsze, osoby chorujące przewlekle, zwłaszcza na choroby autoimmunologiczne i inne choroby, którym towarzyszą niedobory odporności oraz pacjenci onkologiczni.

W momencie, w którym pierwotniak dostanie się do krwioobiegu człowieka, zaczyna atakować erytrocyty, czyli krwinki czerwone. Następnie namnaża się w ich wnętrzu, prowadząc do rozpadu komórki – hemolizy. W trakcie hemolizy uwalniane są nowe postaci Babesia, gotowe do ataku na kolejne krwinki. Rozpad dużej ilości erytrocytów może prowadzić do rozwoju anemii, czyli niedokrwistości i wszystkich wynikających z niej powikłań: duszności, omdleń, obniżenia odporności lub zaburzeń rytmu pracy serca. Fragmenty zniszczonych erytrocytów mogą również blokować przepływ krwi w małych naczyniach krwionośnych, prowadząc do zaburzeń w pracy narządów wewnętrznych, takich jak wątroba, nerki, czy śledziona. Objawy babeszjozy często przypominają symptomy grypy, głównie ze względu na wysoką gorączkę towarzyszącą rozpadowi krwinek czerwonych.

Babeszjoza – przyczyny

W zależności od obszaru świata, w którym dochodzi do zakażenia, przyczyną choroby mogą być różne gatunki pierwotniaka z rodzaju Babesia. Na obszarze Europy są to przede wszystkim osobniki z gatunku Babesia divergens, a na terenie Polski Babesia microti i Babesia divergens. Wykrywa się je w kleszczach pospolitych, które bytują na terenie Wyżyny Lubelskiej i Górnego Śląska. Jak wspomniano, babeszjoza jest chorobą przenoszoną przede wszystkim przez kleszcze, szczególnie te znajdujące się w ostatnim stadium larwalnym, tj. w postaci nimfy, dlatego podstawą jej zapobiegania jest unikanie lub minimalizowanie ryzyka ugryzienia. W tym celu warto pamiętać o stosowaniu ochronnych preparatów na kleszcze oraz zakrywaniu jak największej powierzchni ciała w trakcie wycieczek do lasu i w inne tereny zielone.

Bardzo rzadko zdarza się, że przyczyną babeszjozy jest kontakt z krwią innej, zakażonej osoby, na drodze transfuzji lub kontaktu przezłożyskowego, niemniej warto pamiętać, że osoby, które przeszły chorobę, nie mogą być  honorowymi dawcami krwi już do końca życia.

Babeszjoza – objawy

Objawy babeszjozy zależą w dużym stopniu od tego, w jakiej kondycji zdrowotnej znajduje się zakażona osoba, jak wydolny jest zarówno jej układ odpornościowy, jak i krwionośny. U osób młodych i zdrowych infekcja może być w pełni bezobjawowa lub manifestować się objawami grypopodobnymi. Z kolei wśród pacjentów z niskim statusem odporności, może wystąpić m.in.: gorączka, osłabienie, nadmierna potliwość, dreszcze, kaszel, ból głowy, bóle mięśniowe lub kostno-stawowe, utrata apetytu, bóle brzucha, a nawet wymioty lub biegunka. W badaniu fizykalnym obserwuje się przyspieszenie akcji serca, obniżenie ciśnienia tętniczego, zażółcenie skory i śluzówek, powiększenie wątroby i śledziony oraz zaczerwienienie śluzówki gardła.

Na babeszjozę mogą także wskazywać wyniki badań laboratoryjnych. Najczęściej obserwuje się niskie stężenie hemoglobiny i ilości czerwonych krwinek (erytrocytów), obniżony hematokryt oraz wszystkie wskaźniki czerwonokrwinkowe – MCV, MCH i MCHC, zmniejszoną liczbę płytek krwi (PT), przy jednoczesnym wzroście stężenia prób wątrobowych i bilirubiny. U niektórych pacjentów może także pojawić się wzrost aktywności dehydrogenazy mleczanowej (LDH) oraz retikulocytoza, czyli podwyższona obecność we krwi niedojrzałych form erytrocytów, tzw. retikulocytów.

Na najcięższy przebieg choroby narażone są osoby starsze, zakażone wirusem HIV, leczone lekami przeciwnowotworowymi lub immunosupresyjnymi, a także pacjenci, którzy przeszli zabieg usunięcia śledziony. U tych osób może pojawić się żółtaczka, niewydolność wątroby i nerek, a nawet zaburzenia neurologiczne (takie jak sztywność karku lub śpiączka), objawy wstrząsu i niewydolność oddechowa. Z tego powodu ciężka postać babeszjozy wymaga niezwłocznego kontaktu z lekarzem  lub hospitalizacji.

Babeszjoza – diagnostyka. Jak wygląda badanie?

W przypadku wystąpienia objawów sugerujących babeszjozę lub niepokojących wyników morfologii krwi i parametrów wątrobowych wskazane jest przeprowadzenie dodatkowych, specjalistycznych badań diagnostycznych. Podstawową techniką używaną w rozpoznawaniu choroby jest wykonanie rozmazu krwi metodą Wrighta lub barwienia metodą Giemsy. Wówczas stwierdza się ewentualną obecności różnych stadiów rozwojowych pierwotniaka z rodzaju Babesia w krwinkach czerwonych, co jest widoczne pod mikroskopem. Dodatkowo można wykorzystać metody molekularne, takie jak PCR lub RT-PCR, wykrywające materiał genetyczny pierwotniaka w próbce i umożliwiające identyfikację konkretnego gatunku. Dostępne są również badania serologiczne, pozwalające na wykrycie obecności przeciwciał, skierowanych przeciwko pierwotniakom z rodzaju Babesia.

Babeszjoza – leczenie

Leczenie babeszjozy powinno być wdrażane dopiero po postawieniu jednoznacznego rozpoznania, potwierdzającego obecność pierwotniaka w organizmie. W części przypadków zakażenie mija samoistnie, bez potrzeby stosowania farmakoterapii, jeżeli jednak jest ona konieczna, najczęściej opiera się na doustnym podawaniu leków przeciwmalarycznych (atowakwonu) i antybiotyków (azytromycyny) przez ok. 7–10 dni. Ciężkie postacie choroby mogą wymagać pobytu w szpitalu i stosowaniu chininy i klindamycyny, a niekiedy także transfuzji krwi.

W czasie leczenia należy pamiętać o badaniu morfologii krwi oraz parametrów biochemicznych wątroby (np. AST, ALT) i nerek (np. klirensu kreatyniny, GFR). Po jego zakończeniu należy powtórzyć badania diagnostyczne w kierunku babeszjozy, aby upewnić się, czy terapia była wystarczająco skuteczna. Jeżeli po 3. miesiącach od jej zakończenia we krwi wciąż stwierdza się obecność pierwotniaka, wymagane jest powtórzenie całego cyklu leczenia.

Badanie babeszjozy – cena/refundacja, skierowanie

Jeżeli badania w kierunku babeszjozy realizowane są w szpitalu, pacjent nie ponosi żadnych związanych z nimi kosztów. Jeśli jednak realizuje je na własną rękę, wówczas powinien przygotować się na koszt 10–25 zł za morfologię z rozmazem i badanie mikroskopowe krwi lub 150–200 zł za badanie PCR i  50–150 zł za badania serologiczne.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Osteopatia – czym zajmuje się osteopata i w jakich chorobach może pomóc?

    Osteopatia zajmuje się diagnostyką oraz leczeniem zaburzeń układu ruchu, narządów wewnętrznych oraz układu współczulnego. Za jej twórcę uznaje się amerykańskiego lekarza Andrewa Taylora Stilla, który stworzył American School of Osteopathy – instytucję zrzeszającą i kształcącą specjalistów z tej dziedziny. Jakie są wskazania do osteopatii? Jakie techniki stosuje osteopata?

  • Spray do uszu – jak działa? Jak wybrać najlepszy preparat do czyszczenia uszu?

    Woskowina to naturalna substancja tłuszczowa o właściwościach zmiękczających i bakteriobójczych, zaś jej ilość regulowana jest dzięki mechanizmowi samooczyszczania ucha. Zwiększona produkcja woskowiny może skutkować tworzeniem się czopów, którym towarzyszą objawy, takie jak stopniowa utrata słuchu, uczucie zatkanego ucha, szumy uszne czy ból ucha o różnym nasileniu. Prawidłowe i skuteczne czyszczenie pozwala wspomóc proces samooczyszczania oraz zapobiega powstawaniu poważniejszych dolegliwości. Jak wybrać najlepszy spray do uszu?

  • Profilaktyka 40 PLUS – program Ministerstwa Zdrowia

    Zgodnie z założeniami nowego programu zdrowotnego od 1 lipca 2021 osoby w wieku 40 lat i powyżej mogą skorzystać z pakietu badań diagnostycznych. Dowiedz się, jakie badania można wykonać? Z jakimi schorzeniami najczęściej zmagają się Polacy w średnim wieku?

  • Zatrucie grzybami – objawy i pierwsza pomoc

    Według Światowej Organizacji Zdrowia co roku 2% populacji szuka pomocy medycznej z powodu zatrucia grzybami. Mimo wieloletniego doświadczenia w diagnozowaniu i leczeniu tego schorzenia wstępna diagnoza jest złożona i wymaga różnicowania oraz dokładnego określenia, jakie grzyby wywołały zatrucie (może to być zatrucie kilkoma rodzajami grzybów). Trudności związane są w większości przypadków z różnymi objawami i zespołami toksykologicznymi, które pojawiają się pod wpływem toksyn grzybowych. W związku z rozpowszechnieniem diagnozy ostrego zatrucia grzybami, każdy powinien zdawać sobie sprawę z doraźnych metod leczenia w tym przypadku. 

  • Zapalenie krtani – przyczyny, objawy, leczenie

    Nagła duszność i szczekający kaszel w środku nocy u dziecka wywołują często panikę u rodziców i opiekunów. Objawy te mogą świadczyć o ostrym zapaleniu krtani. Dowiedz się, kiedy konieczne staje się wezwanie pogotowia do małego pacjenta. Sprawdź również, kiedy zwykła chrypka może oznaczać przewlekłe zapalenie krtani i powinna skłonić nas do wizyty u lekarza.

  • Diabetomat – urządzenie ułatwi życie osobom chorym na cukrzycę

    Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie opracowali urządzenie, które pozwoli diabetykom zastąpić klasyczne pomiary stężenia cukru we krwi. W jaki sposób działa? Kiedy będzie można go kupić? Jakie inne nieinwazyjne urządzenia monitorowania glikemii powstały w ostatnim czasie?

  • Sztuczna inteligencja pozwoli skuteczniej leczyć raka stercza

    W Polsce rak stercza (prostaty) jest najczęstszym nowotworem litym występującym u mężczyzn. Dzięki dofinansowaniu z programu INFOSTRATEG powstaje platforma informatyczna, która ułatwi dokonywanie wyboru terapii onkologicznej dedykowanej pacjentom, u których zostanie zdiagnozowane to schorzenie. Lepsze dopasowanie leczenia wpłynie na poprawę jego efektywności. Narzędzie będzie wykorzystywało algorytmy sztucznej inteligencji.  

  • Dlaczego raz w roku należy wykonywać morfologię?

    Jedną z metod wczesnego wykrywania wielu poważnych chorób jest regularne wykonywanie morfologii krwi. Wynik tego prostego testu może stanowić punkt wyjścia do dalszej diagnostyki, która determinuje przebieg leczenia. W przypadku nowotworów im wcześniej zostanie postawiona właściwa diagnoza, tym skuteczniej będzie można leczyć pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij