Jak pomóc kotu i psu w upały? Jak rozpoznać udar cieplny i jak mu zapobiec?

Podobnie jak u ludzi, u zwierząt długa ekspozycja na wysoką temperaturę również może prowadzić do udaru cieplnego. Koty są na niego szczególnie narażone podczas upałów ze względu na zamiłowanie do wygrzewania się na słońcu oraz słabsze możliwości odprowadzania nadmiaru ciepła. Jak rozpoznać udar, jak udzielić pierwszej pomocy i jak zapobiegać jego wystąpieniu?

1. Czym jest i jak się objawia udar cieplny?
2. Co robić w razie wystąpienia udaru cieplnego?
3. Grupa zwiększonego ryzyka – które zwierzęta są bardziej narażone na przegrzanie?
4. Jak pomóc zwierzęciu przetrwać okres wysokich temperatur?

Czym jest i jak się objawia udar cieplny?

Udar cieplny to stan przegrzania organizmu do tego stopnia, że nie jest on w stanie odprowadzić nadmiaru ciepła za pomocą naturalnych mechanizmów fizjologicznych i behawioralnych.

Czynniki, które sprzyjają jego pojawieniu się, to:

• długotrwała ekspozycja na wysoką temperaturę,
• przebywanie w zamkniętym pomieszczeniu o słabej wentylacji,
• nagła zmiana temperatury otoczenia z niskiej na wysoką,
• brak dostępu do wody.

Objawy przegrzania zwierzaka:

• niepokój, szukanie sobie miejsca,
• nietypowa ospałość, brak ruchu lub reakcji na bodźce,
• wokalizacja (głównie u kotów – miauczenie),
• dyszenie (objaw występujący zarówno u psów, jak i u kotów),
• mokre, spocone opuszki łap,
• nadmierne i intensywne wylizywanie się,
• ślinienie się, ślinotok.

W momencie wystąpienia udaru można zaobserwować następujące objawy:

• utrata przytomności,
• wzrost temperatury ciała powyżej 40 stopni Celsjusza,

Uwaga: temperatura ciała dochodząca do 42 stopni Celsjusza to stan zagrożenia życia!

• wybroczyny na małżowinach usznych i skórze,
• przekrwione śluzówki (dziąsła, spojówki),
• ślinotok, lepka i gęsta ślina,
• objawy pseudopadaczkowe – drgawki, niekontrolowane oddawanie kału lub moczu.

Co robić w razie wystąpienia udaru cieplnego?

Przede wszystkim nie należy panikować. Trzeba niezwłocznie udzielić pupilowi pomocy, jednak nie wolno wrzucać go do zimnej wody! Szok termiczny prowadzi wówczas do obkurczania się naczyń krwionośnych i zaburzenia wydajności krążenia obwodowego krwi, co znacznie utrudni dalsze oddawanie ciepła przez organizm.

Postępowanie w razie udaru cieplnego:

1. Jeśli zwierzę jest nieprzytomne i nie oddycha, należy niezwłocznie przystąpić do reanimacji:

• ułóż zwierzę na boku,
• połóż na płasko otwartą dłoń na wysokości serca (na klatce piersiowej tuż za przednią łapą),
• płaską częścią dłoni wykonaj 15 uciśnięć w tempie 100–120 na minutę,
• zamknij pyszczek zwierzaka, obejmij jego nos ustami i wdmuchaj powietrze 2 razy,
• powtarzaj uciśnięcia i oddechy aż do odzyskania akcji serca,
• skontaktuj się z lekarzem weterynarii lub poproś o to drugą osobę w celu uzyskania dalszych instrukcji.

2. Jeśli zwierzę jest nieprzytomne, ale oddycha, lub jeśli jest przytomne i oddycha, ale nie reaguje na bodźce, przenieś je w chłodne i dobrze wentylowane miejsce.

3. Ułóż zwierzę na boku i upewnij się, że może swobodnie oddychać (nie ma przyciągniętej brody do klatki piersiowej). Psom ras brachycefalicznych można delikatnie wyciągnąć język, aby ułatwić im oddychanie.

4. Zacznij stopniowo schładzać zwierzę – ułóż je np. na macie chłodzącej lub chłodnej powierzchni takiej jak podłoga z płytek. Następnie przykładaj ręcznik zmoczony w letniej wodzie w okolice pachwin i opuszków łap. Stopniowo schładzaj wodę, w której moczysz ręcznik – od letniej do chłodnej, nie zimnej! Możesz użyć icepacków lub mrożonek, ale koniecznie owiń je w izolator w postaci ręcznika lub kawałka materiału, żeby nie doprowadzić do szoku termicznego.

5. Zapewnij pupilowi dostęp do świeżej wody. Może być chłodna, ale nie zimna. Nie dodawaj do wody kostek lodu. Jeśli zwierzę jest przytomne i chce pić, asekuruj je. Jeśli nie chce, delikatnie zwilżaj pyszczek kroplami wody, ale nie dopajaj go na siłę (np. strzykawką).

6. Koniecznie skontaktuj się z lekarzem weterynarii i poinformuj go o zaistniałej sytuacji. Nawet jeśli pupil poczuje się znacznie lepiej, wizyta w lecznicy w celu uzyskania dalszej pomocy jest niezbędna.

7. Jeśli zwierzę jest stabilne i oddycha, zabezpiecz je w nienagrzewającym się i przewiewnym transporterze, a następnie przewieź do lekarza weterynarii.

Grupa zwiększonego ryzyka – które zwierzęta są bardziej narażone na przegrzanie?

Do zwierząt bardziej narażonych na udar należą:

• koty i psy brachycefaliczne:
  • koty z krótkim pyszczkiem: np. persy, brytyjczyki, szkockie, egzotyczne,
  • psy: np. mopsy, buldogi francuskie, chow chow, shih tzu, pekińczyki, boksery i bullmastiffy,
• kocięta, szczenięta oraz starsze koty i psy,
• koty i psy otyłe i z nadwagą,
• koty i psy z nadczynnością tarczycy,
• koty i psy cierpiące na choroby układu krążenia i układu oddechowego,
• koty i psy z gęstą sierścią i podszerstkiem, o ciemnym umaszczeniu.

Jak pomóc zwierzęciu przetrwać okres wysokich temperatur?

Przede wszystkim należy zapewnić mu stały dostęp do świeżej wody, najlepiej w kilku miejscach w domu. Można również dolewać wodę do karmy – 1-2 łyżki stołowe na porcję jedzenia. Mowa tu szczególnie o kotach, które rzadko piją wodę. Warto zapewnić pupilowi dostęp do chłodnych i dobrze wentylowanych pomieszczeń oraz chłodnych powierzchni takich jak podłoga z kafli w łazience. Jeśli zwierzak nie ma do niej dostępu na co dzień, warto udostępnić mu to pomieszczenie na czas największych upałów. Należy jednak pamiętać, aby dobrze schować i zabezpieczyć wszelkie detergenty i inne potencjalnie niebezpieczne przedmioty.

Niektóre zwierzaki chętnie korzystają z mat chłodzących – są to cienkie materace wypełnione żelem, który pod wpływem nacisku przyjemnie chłodzi. Istnieje niestety pewne ryzyko, że zwierzę np. podczas zabawy przegryzie matę i zje niewielką ilość wypełniającego ją żelu. Jest on szkodliwy i jeśli taka sytuacja wystąpi, konieczna będzie wizyta u lekarza weterynarii. Rozwiązaniem może być zakup brezentowego pokrowca na matę. W przypadku zwierząt notorycznie gryzących różne obiekty zakup maty będzie raczej ryzykowny.

Nie zaleca się podawania kotom i psom zamrożonego mięsa lub „lodów” z zamrożonego bulionu. Zbyt duża różnica temperatur może doprowadzić do przeziębienia i infekcji. Nie warto narażać zwierzęcia na tego typu dolegliwości. Natomiast miska lub wanienka wypełniona niewielką ilością wody i kostkami lodu lub zabawkami może być świetną rozrywką dla tych pupili, które przepadają za kontaktem z wodą.

W przypadku psów, które lubią pływać, należy zachować ostrożność i nie pozwalać zwierzakowi wbiegać do wody (np. rzucając patyk lub piłkę), ponieważ może to skutkować szokiem termicznym, a nawet utonięciem. Powinno się stopniowo schłodzić psa i dopiero pozwolić mu na pełne zanurzenie.

W kwestii klimatyzacji lub zostawiania zwierzęcia samego w domu z włączonym wiatrakiem również należy zachować szczególną ostrożność. Zbyt duża ekspozycja na chłód z klimatyzatora może prowadzić do przeziębień. Urządzenia elektryczne takie jak wiatraki czy wentylatory działające pod nieobecność opiekuna stwarzają także ryzyko porażenia prądem lub pożaru.

Pozostaje jeszcze kwestia futra. Część opiekunów kotów wpada na pomysł ogolenia zwierzęcia, aby było mu chłodniej podczas upałów. Niestety, bardzo krótkie strzyżenie zwierzaka przynosi więcej szkody niż pożytku. Podszerstek i włos okrywowy spełniają rolę termoizolacji. Zimą grzeją, a latem izolują od wysokich temperatur i zapobiegają poparzeniom skóry. Kot pozbawiony sierści jest wystawiony na bezpośrednie działanie promieni słonecznych i nagrzanych od słońca powierzchni. Może to doprowadzić do poważnych poparzeń. Jak najbardziej zaleca się częstsze wyczesywanie, jednak golenie nie jest dobrym pomysłem.

W przypadku psów, które nie mają podszerstka, warto odwiedzić groomera i ostrzyc pupila. Należy jednak pamiętać, że wtedy jego skóra jest bardziej wyeksponowana i przez to bardziej narażona na działanie promieni słonecznych. W gorące dni spacery najlepiej ograniczyć do minimum, aby nie doprowadzić do przegrzania się psa. Najbardziej odpowiednimi porami na spacer są wczesny poranek i późny wieczór, kiedy temperatura jest niższa.