Babeszjoza u psa – objawy, diagnostyka i leczenie

Babeszjoza u psa to jedna z groźniejszych chorób odkleszczowych. W ostatnich latach w wielu regionach Polski i Europy obserwuje się zwiększoną liczbę przypadków tej choroby, co wiąże się m.in. z rozszerzaniem zasięgu kleszczy oraz wydłużeniem okresu ich aktywności.

1. Czym jest babeszjoza i jak dochodzi do zakażenia?
2. Objawy babeszjozy u psa
3. Diagnostyka babeszjozy u psa
4. Jak wygląda leczenie babeszjozy u psów?
5. Profilaktyka babeszjozy – jak uchronić psa?
6. Babeszjoza psów – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• w jaki sposób pies może zarazić się się babeszjozą,
• na jakie objawy zwrócić uwagę,
• jak wygląda leczenie babeszjozy u psa,
• jak uchronić pupila przed babeszjozą.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, że babeszjoza jest poważną chorobą odkleszczową, która wymaga szybkiej reakcji i odpowiedniego leczenia.

Czym jest babeszjoza i jak dochodzi do zakażenia?

Babeszjoza (piroplazmoza) jest chorobą psów, wywoływaną przez pasożytnicze pierwotniaki z rodzaju Babesia. Pasożyty atakują krwinki czerwone psa. Do zakażenia dochodzi podczas żerowania kleszcza, który jest wektorem pierwotniaków z rodzaju Babesia. Formy inwazyjne wprowadzane są do rany psa wraz ze śliną kleszcza podczas ugryzienia. Pasożyty namnażają się w krwinkach czerwonych, prowadząc do ich rozpadu (hemolizy). Skutkuje to niedokrwistością (anemią) oraz uszkodzeniem narządów wewnętrznych, w szczególności nerek.

Wyróżniamy piroplazmy (babeszje) małe i duże: 

• piroplazmy duże: 
  • B. canis,  
  • B. rossi,  
  • B. vogeli; 
• piroplazmy małe:  
  • B. gibsoni, 
  • B. conradae, 
  • B. microti-like, 
  • Theileria spp.

Istnieją doniesienia sugerujące możliwość bezpośredniego zarażenia się babeszjozą od innego psa poprzez kontakt ze skażoną krwią, np. podczas pogryzienia lub przetoczenia krwi. Głównym źródłem piroplazmozy pozostaje jednak kleszcz.

Objawy babeszjozy u psa

Rozpoznanie babeszjozy może nastręczyć właścicielowi niemałe trudności. Dominują objawy ogólne, nieswoiste.

Niektóre pozostałe objawy babeszjozy u psa to: 

• zaburzenia krążenia i oddychania – np. przyspieszony oddech czy duszności,
• hemoglobinuria (obecność hemoglobiny w moczu po rozpadzie krwinek) – ciemny, brunatny lub czerwony mocz,
• niedokrwistość – objawia się bladością błon śluzowych,
• żółtaczka – można ją rozpoznać po zażółceniu błon śluzowych,
• powiększenie wątroby,
• biegunka lub wymioty,
• białkomocz (obecność białka w moczu),
• zaburzenia nerwowe, takie jak drgawki czy zaburzenia świadomości.  

Niektóre gatunki Babesia wywołują chorobę o przebiegu przewlekłym lub utajonym.

Najbardziej charakterystyczny objaw wskazujący na babeszjozę – hemoglobinurię – stwierdza się stosunkowo rzadko, u ok. 1/3 pacjentów. Wynika to zwykle z wczesnej diagnozy i podjęcia leczenia zanim dojdzie do krwiomoczu.

Diagnostyka babeszjozy u psa

W diagnostyce babeszjozy istotne są dane uzyskane z wywiadu, czyli wszelkie informacje przekazane lekarzowi weterynarii przez właściciela. Obecność kleszcza na psie w ostatnich tygodniach w połączeniu z niepokojącymi objawami może okazać się ważną informacją diagnostyczną dla lekarza weterynarii.

Podstawą rozpoznania babeszjozy u psa jest połączenie informacji z wywiadu z badaniami laboratoryjnymi. Specjalista wykonuje przede wszystkim rozmaz krwi i sprawdza pod mikroskopem, czy w krwinkach czerwonych zwierzęcia widoczne są pierwotniaki o charakterystycznym, gruszkowatym kształcie. Dodatkowo lekarz zleca badanie krwi – morfologię oraz badanie biochemiczne.

W wielu przypadkach już podstawowe badania pozwalają postawić diagnozę. W sytuacjach wątpliwych stosuje się również badania molekularne, takie jak PCR, które umożliwiają wykrycie materiału genetycznego pasożyta. Należy pamiętać, że w niektórych przypadkach pasożyty mogą nie być widoczne w rozmazie krwi, szczególnie we wczesnej fazie choroby lub przy niskiej liczbie pierwotniaków we krwi.

Szybka diagnostyka ma ogromne znaczenie. Umożliwia natychmiastowe rozpoczęcie leczenia i zmniejsza ryzyko powikłań babeszjozy.

Jakie są rokowania przy babeszjozie u psa?

Rokowania przy babeszjozie zależą od kilku czynników. Bardzo ważny jest moment rozpoznania choroby i wdrożenia leczenia.

Oprócz całkowitego wyleczenia należy brać pod uwagę również inne możliwości. Zdarza się, że objawy ustępują, ale w krwinkach zwierzęcia pozostają pojedyncze pierwotniaki, które okresowo mogą wywoływać nawrót choroby, np. w sytuacjach obniżenia odporności.

Rokowania zależą również od konkretnego gatunku Babesia, którym zaraził się pies.  

• B. canis –  częściej daje ostry przebieg, 
• B. gibsoni – częściej daje przebieg przewlekły: od postaci bezobjawowej do niewydolności wielonarządowej i śmierci, bywa trudniejsza do wyleczenia.

Duże znaczenie ma także:

• wiek zwierzęcia,
• jego kondycja i odporność,
• ewentualne choroby współistniejące.

Babeszjoza jest ciężką chorobą, przy leczeniu której czas rozpoznania ma ogromne znaczenie. Zawsze należy brać pod uwagę ryzyko śmierci zwierzęcia, szczególnie po zbagatelizowaniu pierwszych objawów babeszjozy u psa i zbyt późnym wdrożeniu leczenia. Dlatego tak ważne jest reagowanie na pierwsze niepokojące zmiany zachowania zwierzęcia po potencjalnym kontakcie z kleszczem i szybka wizyta w gabinecie weterynaryjnym. W większości przypadków przy szybkim rozpoznaniu i leczeniu rokowanie jest dobre.

Jak wygląda leczenie babeszjozy u psów?

Babeszjoza u psów wymaga natychmiastowego leczenia. Terapia babeszjozy u psów obejmuje eliminację pasożyta oraz stabilizację stanu pacjenta. Stosuje się: 

• leczenie przyczynowe: leki przeciwpierwotniacze, w szczególności imidokarb,
• intensywną płynoterapię (kroplówka),
• leczenie objawowe, wspomagające – substancje wspomagające pracę narządów, leki przeciwzapalne,
• w ciężkich przypadkach konieczna bywa transfuzja krwi.

Niektóre gatunki pasożytów z rodzaju Babesia są oporne na tradycyjną terapię przeciwpierwotniaczą. Leczenie jest trudniejsze, standardowa terapia może okazać się niewystarczająca i konieczne bywa zastosowanie innej kombinacji leków.

Czas leczenia zależy od przebiegu choroby, ale zwykle trwa od kilku dni do kilkunastu dni. Po zakończeniu terapii lekarz weterynarii może zalecić kontrolne badania krwi, aby upewnić się, że wyeliminowano pierwotniaki.

Profilaktyka babeszjozy – jak uchronić psa?

Zapobieganie babeszjozie psów obejmuje ograniczanie kontaktu zwierzęcia z kleszczami, które przenoszą pierwotniaki z rodzaju Babesia. Unikanie środowisk bytowania kleszczy może okazać się trudne. Pajęczaki mogą zaatakować psa nawet podczas spaceru w mieście, jednak największe ryzyko występuje podczas wycieczek do lasów czy na łąki. Kleszcze bywają obecnie aktywne przez większą część roku, szczególnie przy łagodniejszych zimach.

Równie ważne jest regularne, całoroczne stosowanie odpowiedniej profilaktyki przeciwko pasożytom zewnętrznym. Obecnie na rynku produktów weterynaryjnych dostępny jest szeroki wybór preparatów działających na kleszcze i pchły: 

• obroże, 
• krople (preparaty spot on), 
• tabletki, 
• szampony, mgiełki, spreje.

Preparaty te należy stosować zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii. W większości chronią one organizm psa przed inwazją kleszczy przez 4-6 tygodni. Należy jednak pamiętać, że stosowanie tych środków zmniejsza ryzyko inwazji kleszczy, ale nie zapewnia pełnej ochrony przed babeszjozą.

Babeszjoza psów – najczęściej zadawane pytania

Czy można zaszczepić psa przeciw babeszjozie?

Istnieje szczepienie przeciwko babeszjozie. Ma jednak ograniczoną skuteczność, nie działa na wszystkie pierwotniaki z rodzaju Babesia, a jedynie na B. canis. Szczepienie nie zapewnia pełnej ochrony przed zakażeniem, może jednak zmniejszać ryzyko ciężkiego przebiegu choroby. W Polsce nie stosuje się powszechnie szczepień przeciw babeszjozie.

Po jakim czasie od ugryzienia kleszcza pojawiają się objawy babeszjozy u psa?

Objawy babeszjozy u psa mogą pojawić się już po około tygodniu od ugryzienia przez kleszcza. Okres inkubacji może być jednak dłuższy i wynosić nawet do ok. 3-4 tygodni.

Jak długo kleszcz musi być przyczepiony do ciała psa, aby zarazić go babeszjozą?

Dane dotyczące tego, jak długo kleszcz musi być przyczepiony do skóry psa, by zarazić go babeszjozą są nieprecyzyjne. W literaturze przyjmuje się, że czas ten może wynosić powyżej 48 godzin.

Nie istnieje jednak bezpieczny czas żerowania kleszcza. Przyjmuje się, że ryzyko zakażenia rośnie wraz z okresem, przez który kleszcz jest przyczepiony do powłok ciała psa. Kluczowe znaczenie ma codzienne sprawdzanie skóry psa, szybkie usunięcie przyczepionego kleszcza i obserwacja psa w kolejnych dniach i tygodniach.

Czy pies może zarazić człowieka babeszjozą?

Babeszjoza nie przenosi się z psów na ludzi. Człowiek może zarazić się nią poprzez ukąszenie zakażonego kleszcza. Oznacza to, że pies nie stanowi bezpośredniego źródła zakażenia dla człowieka, jednak może przenieść do domu kleszcza, który następnie może ukąsić człowieka.

Czy koty chorują na babeszjozę?

Koty mogą chorować na babeszjozę, ale zdarza się to znacznie rzadziej niż u psów.  W literaturze weterynaryjnej przypadki tej choroby u kotów są opisywane sporadycznie, a dane dotyczące jej występowania w Europie są ograniczone.

W praktyce weterynaryjnej przypadki babeszjozy u kotów w Polsce są rzadkie, jednak warto zadbać o profilaktykę przeciwkleszczową zarówno u kotów, jak i u psów.