Kwas TCA. Właściwości i zastosowanie kwasu trójchlorooctowego w zabiegach kosmetycznych

Kwas TCA, czyli kwas trójchlorooctowy, to jedna z najsilniej działających substancji wykorzystywanych w dermatologii i kosmetologii estetycznej. Choć jego nazwa może brzmieć groźnie, a działanie kojarzyć się z agresywnymi procedurami, w rzeczywistości odpowiednio stosowany kwas TCA jest cennym narzędziem w leczeniu wielu problemów skórnych. Od lat znajduje zastosowanie zarówno w medycynie, jak i kosmetyce, szczególnie w zabiegach peelingów chemicznych o średniej i głębokiej sile działania.

1. Czym jest kwas TCA (kwas trójchlorooctowy)?
2. Właściwości kwasu TCA
3. Zastosowanie kwasu trójchlorooctowego
4. Peeling kwasem TCA – wykorzystanie kwasu trójchlorooctowego w kosmetyce
5. Zabiegi z wykorzystaniem kwasu TCA
6. Przeciwwskazania do stosowania kwasu trójchlorooctowego
7. Kwas TCA (trójchlorooctowy) – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym dokładnie jest kwas TCA i jak działa na skórę,
• jakie właściwości sprawiają, że jest tak skuteczny w głębokiej przebudowie skóry,
• w jakich problemach skórnych peelingi TCA dają najlepsze rezultaty.

Wyjaśniamy też, jakie stężenia kwasu TCA stosuje się w praktyce i co oznaczają różne rodzaje tzw. frostingu, a także dla kogo zabiegi z TCA są najbardziej polecane a kto powinien ich unikać. Odpowiadamy, czy TCA można bezpiecznie stosować w domu i dlaczego eksperci zdecydowanie to odradzają.

Czym jest kwas TCA (kwas trójchlorooctowy)?

Kwas trójchlorooctowy to organiczny związek chemiczny będący pochodną kwasu octowego, w którym atomy wodoru zostały zastąpione atomami chloru. Wzór chemiczny TCA to CCl₃COOH. Dzięki swojej budowie kwas trójchlorooctowy wykazuje silne właściwości keratokoagulacyjne (koagulacja i denaturacja białek), co odróżnia go od znacznie łagodniejszych kwasów stosowanych w codziennej pielęgnacji, takich jak kwasy AHA (np. glikolowy) czy kwasy BHA (salicylowy). 

Pierwotnie stosowany był w medycynie do chemicznego niszczenia zmian skórnych (brodawki, rogowacenia, niektóre zmiany przednowotworowe), obecnie jest podstawowym składnikiem używanym w dermatologii estetycznej do profesjonalnych peelingów chemicznych o średniej i głębokiej penetracji.

Właściwości kwasu TCA

Kwas TCA charakteryzuje się bardzo niskim pH (zwykle poniżej 1) oraz zdolnością do szybkiej i głębokiej penetracji skóry. Jego podstawowy mechanizm działania to keratokoagulacja – natychmiastowa denaturacja i koagulacja białek, czyli ich trwałe uszkadzanie, co prowadzi do kontrolowanego złuszczania naskórka oraz przebudowy głębszych warstw skóry. Głębokość złuszczania może być różna – w zależności od stężenia, kwas trójchlorooctowy może działać powierzchownie, średniogłęboko lub głęboko. Klinicznie efekt działania TCA to biały nalot zwany frostingiem (frost). Im intensywniejszy i bardziej jednolity frost, tym głębsza penetracja. 

Dodatkowo kwas TCA wykazuje działanie antybakteryjne oraz stymuluje procesy regeneracyjne, pobudzając fibroblasty do produkcji kolagenu i elastyny. Poprawia również mikrokrążenie w skórze. 

Zastosowanie kwasu trójchlorooctowego

Wskazania do stosowania kwasu TCA obejmują przede wszystkim zabiegi dermatologiczne i kosmetologiczne. Jest on wykorzystywany w terapii trądziku, blizn potrądzikowych, przebarwień, fotostarzenia oraz zmarszczek. Kwas trójchlorooctowy bywa również stosowany w leczeniu brodawek wirusowych czy rogowacenia słonecznego, zawsze jednak pod kontrolą specjalisty. 

W ostatnich latach popularne stały się także kombinacje TCA z innymi substancjami (np. 15% TCA + 70% kwas glikolowy) oraz protokoły z niższymi stężeniami (10-25 %) stosowane cyklicznie u pacjentów z ciemniejszą karnacją.

Peeling kwasem TCA – wykorzystanie kwasu trójchlorooctowego w kosmetyce

W kosmetyce estetycznej kwas TCA jest składnikiem profesjonalnych peelingów chemicznych o różnej mocy. Najczęściej używa się stężeń: 

• 10-20 % → powierzchowne (speckled/light frost), 
• 25-35 % → średniogłębokie (opaque white frost), 
• 35-50 % → głębokie (solid white frost, wyższe ryzyko powikłań). 

Komu zalecane jest stosowanie kwasu TCA?

Peelingi z kwasem TCA zalecane są osobom z widocznymi oznakami starzenia, bliznami, przebarwieniami oraz skórą grubą i odporną. Nie jest to jednak rozwiązanie dla każdego – decyzja o zastosowaniu kwasu TCA powinna być poprzedzona dokładną konsultacją. 

Zabiegi z wykorzystaniem kwasu TCA

Procedura powinna odbywać się wyłącznie w gabinecie lekarskim lub pod nadzorem doświadczonego kosmetologa medycznego. Profesjonalista dobiera indywidualnie do problemu skórnego oraz typu cery stężenie, liczbę warstw preparatu i ewentualne przygotowanie wstępne.

Po aplikacji roztworu obserwuje się charakterystyczny frosting – białe zmętnienie skóry, które jest kluczowym wskaźnikiem głębokości. Po zabiegu skóra staje się zaczerwieniona, napięta, a w kolejnych dniach przechodzi intensywne złuszczanie i regenerację.

Przeciwwskazania do stosowania kwasu trójchlorooctowego

Do bezwzględnych przeciwwskazań stosowania TCA należą: ciąża i okres karmienia piersią, aktywne infekcje skórne (np. opryszczka, grzybica, zakażenie bakteryjne), choroby autoimmunologiczne, skłonność do bliznowców oraz świeża opalenizna. Kwas TCA nie powinien być stosowany również u osób z bardzo wrażliwą skórą.

Skutki uboczne stosowania kwasu TCA?

Kwas TCA skutki uboczne może wywoływać zwłaszcza przy niewłaściwym zastosowaniu. Należą do nich zaczerwienienie, pieczenie i dyskomfort podczas zabiegu, obrzęk, a w rzadkich przypadkach trwałe przebarwienia lub blizny. 

Rzadziej, zwłaszcza przy niewłaściwej technice lub braku fotoprotekcji mogą pojawić się przebarwienia pozapalne (PIH), hipopigmentacja, blizny zanikowe lub przerostowe, infekcje wtórne, przedłużone gojenie.

Kwas TCA (trójchlorooctowy) – najczęściej zadawane pytania

Czy kwasu trójchlorooctowego można używać w domu?

Nie. Większość towarzystw dermatologicznych stanowczo odradza stosowanie TCA w stężeniach powyżej 10-13 % samodzielnie w domu. Nawet gotowe produkty o wyższym stężeniu mogą powodować poważne oparzenia chemiczne, blizny i trwałe przebarwienia. 

Jak wygląda twarz po zabiegu z kwasem TCA?

Bezpośrednio po wykonaniu peelingu – zaczerwienienie, napięcie, widoczny frost. W ciągu 2-4 dni po zabiegu skóra ciemnieje, staje się szorstka, a następnie zaczyna się masywne, płatowe złuszczanie (trwa zwykle 5-12 dni). 

Czy po kwasie TCA mogą wystąpić przebarwienia?

Tak – jest to jedno z najczęstszych powikłań, zwłaszcza u osób z ciemniejszą karnacją i przy niewystarczającej ochronie przeciwsłonecznej po zabiegu. 

Kiedy widać efekty po kwasie TCA?

Pierwsza wyraźna poprawa kolorytu i gładkości pojawia się po zejściu złuszczania (7-14 dni). Pełny efekt przebudowy kolagenu widoczny jest po 2-6 miesiącach. Najlepsze rezultaty daje zwykle seria 3-6 zabiegów. 

Czego należy unikać stosując krem z kwasem trichlorooctowym?

Przez minimum 4-6 tygodni należy unikać: ekspozycji na słońce i solarium, sauny, gorących kąpieli. Nie można stosować silnych kosmetyków drażniących oraz innych zabiegów złuszczających takich jak silne kwasy, retinoidy, peelingi mechaniczne czy depilacji woskiem. Nie jest zalecany też intensywny wysiłek fizyczny powodujący nadmierne pocenie. 

Co nałożyć na twarz po peelingu TCA?

Przez pierwsze dni – delikatne preparaty regenerujące, termalna woda w sprayu. Od momentu zejścia pierwszego złuszczania – obowiązkowy jest krem z wysokim filtrem SPF 50+ (najlepiej mineralny) stosowany codziennie przez co najmniej 3 miesiące.