Kwasy AHA a skóra – jakie właściwości mają kwasy owocowe?
Joanna Orzeł

Kwasy AHA a skóra – jakie właściwości mają kwasy owocowe?

Kwasy owocowe to związki pochodzenia naturalnego powszechnie używane w kosmetyce, w kosmetologii, ale także w zaciszu domowym. Jak jednak stosować je prawidłowo? Jak dobrać właściwy kwas do swojej cery i jej problemów? Źle dobrany może bowiem kosztować nas więcej szkody niż pożytku! Kwasy AHA – poznajmy je bliżej. 

Zdrowa, gładka, jędrna skóra bez przebarwień to marzenie, wbrew pozorom, nie tylko współczesne. Już w starożytnym Rzymie lub Egipcie stosowano kwasy owocowe – chociaż nieświadomie! Intuicja oraz obserwacja podpowiadały słusznie, że soki z cytrusów lub mleko zwierząt mają dobroczynny wpływ na cerę. Dzisiaj, bogatsi o odkrycia i badania naukowe, możemy czerpać pełnymi rękami z zasobów natury. 

Kwasy AHA – charakterystyka i rodzaje kwasów owocowych 

Hydroksykwasy (kwasy hydroksylowe) to rodzaj kwasów, w których cząsteczce prócz grupy karboksylowej znajdziemy też grupę hydroksylową, co powoduje, że łączą w sobie właściwości zarówno kwasów, jak i alkoholi. Zalicza się do nich α-hydroksykwasy AHA (z ang. Alpha-Hydroxy Acid) i β-hydroksykwasy BHA (ang. Beta-Hydroxy Acid). 

Najpopularniejsze AHA to kwasy: migdałowy, glikolowy, cytrynowy, jabłkowy, mlekowy, winowy. 

Zastosowanie kwasów AHA – gdzie można je znaleźć? 

Kwasy AHA nazywa się kwasami owocowymi, chociaż naturalnie występują nie tylko w owocach, ale też w warzywach, trzcinie cukrowej lub w kwaśnym mleku. Występują zatem w przyrodzie powszechnie, ale do celów użytkowych otrzymuje się je najczęściej metodami chemicznymi. 

Ze względu na kwasowy charakter AHA znajdują zastosowanie w przemyśle spożywczym, gdzie regulują pH żywności i napojów. Ponadto w produktach spożywczych wykorzystywane są jako konserwanty, mając nawet swoje symbole „E” w klasyfikacji dodatków do żywności: E270 to kwas mlekowyE296 to kwas jabłkowy, E330 – kwas cytrynowy, a E334 – kwas winowy. 

α-hydroksykwasy stosuje się w przemyśle farmaceutycznym oraz w medycynie, gdzie regulują pH leków, są składnikami leków, półproduktami do produkcji nici chirurgicznych, materiałów opatrunkowych lub elementów rusztowań w inżynierii tkankowej. 

AHA wykorzystuje się też w przemyśle tekstylnym, skórzanym, w produkcji preparatów czyszczących, w produkcji łagodnych środków do higieny osobistej

Jednak podstawowym wykorzystaniem kwasów owocowych jest użycie ich w przemyśle kosmetycznym. Popularność zdobywają tu od lat 90. XX wieku głównie jako składniki kosmetyków eksfoliacyjnych (złuszczających). Ich działanie zależy od rodzaju kwasu, jego mocy, użytego stężenia oraz pH. 

Polecane dla Ciebie

Jakie zastosowanie mają kwasy AHA w branży kosmetycznej? 

  • Pielęgnują skórę ze zrogowaceniami, przesuszoną. Usuwają zrogowacenia, działają keratolitycznie, nawadniają (również w przypadku łuszczycy, rogowacenia i zapalenia okołomieszkowego, modzeli, rogowacenia słonecznego, brodawek łojotokowych). 
  • Wysokie stężenia AHA (od 20 do 70%) odpowiedzialne są za epidermolizę (złuszczanie naskórka), a niższe (2–15%) odpowiadają za normalizację tego procesu. 
  • Polepszają elastyczność i jędrność skóry, zwiększają produkcję kolagenu oraz elastyny. Spłycają drobne zmarszczki, ale też blizny potrądzikowe
  • Leczą i pielęgnują cerę trądzikową
  • Wybielają skórę, niwelują przebarwienia (ponieważ synteza melanin zachodzi w środowisku alkalicznym). 
  • Odblokowują pory skórne, wspomagają wchłanianie innych preparatów kosmetycznych. 
  • Stymulują i regulują odnowę komórkową. 
  • Działają antybakteryjnie. 

Właściwości poszczególnych kwasów AHA 

Przyjrzyjmy się poszczególnym kwasom owocowym nieco bliżej. 

Kwas glikolowy (hydroksyoctowy) naturalnie występuje w soku trzciny cukrowej. Ma w kosmetyce największe zastosowanie. Ma najmniejszą cząsteczkę, dzięki czemu łatwo penetruje warstwę rogową naskórka. 

  • Na skórę działa złuszczająco, normalizująco. Nadaje gładkość i wyrównuje odcień cery. 
  • Działa przeciwstarzeniowo: pobudza syntezę włókien kolagenowych, uelastycznia skórę, spłyca zmarszczki. 
  • Działa przeciwtrądzikowo oraz niweluje blizny potrądzikowe. 
  • Redukuje objawy fotostarzenia. 
  • Silnie nawilża: wnika głęboko w naskórek, transportuje wodę do jego niższych warstw i tam ją magazynuje. 
  • Podczas zabiegów oraz po nich może wystąpić lekki rumień skóry oraz jej pieczenie i podrażnienie. 

Kwas migdałowy ([RS]-2-fenylo-2-hydroksyoctowy) to drugi, po glikolowym, najczęściej stosowany w kosmetyce α-hydroksykwas. Dla odmiany ma dużą cząsteczkę, co niesie za sobą niewątpliwe zalety: działa łagodniej i wolniej, praktycznie nie wywołując podrażnień

  • Działa bakteriobójczo i bakteriostatycznie na wiele rodzajów bakterii (w tym na bakterie E. coli). 
  • Stosowany do cery mieszanej, wrażliwej, naczyniowej, łojotokowej, trądzikowej. 
  • Działa łagodnie złuszczająco, rozjaśnia przebarwienia, spłyca zmarszczki, nawilża. 
  • Redukuje objawy fotostarzenia. 
  • Można zastosować go latem, gdyż jako jeden z nielicznych nie spowoduje nadwrażliwości na promieniowanie UV. 
  • Dobrze tolerowany, nie powoduje rumienia.  

Kwas mlekowy (2-hydroksypropanowy): 

  • Reguluje kwasowość kosmetyków: kremów, maseczek, wód toaletowych. 
  • Stosowany w terapii przeciwtrądzikowej oraz w produktach przeciwstarzeniowych. 
  • Działa nawilżająco i wygładzająco, uelastycznia skórę. 
  • W wysokim stężeniu złuszcza skórę, zwęża pory, usuwa przebarwienia (np. piegi). 
  • Stosowany do produkcji dezodorantów, które mają być przezroczyste – jest to tzw. klarowanie. 
  • Dodawany do płynów do płukania jamy ustnej. 
  • Neutralizuje środowisko alkaliczne, co jest niezbędne podczas wykonywania zabiegów trwałej ondulacji i rozjaśniania włosów. 

Kwas winowy (2,3-dihydroksybutanodiowy) znajdziemy w soku z winogron; jest też głównym produktem kwasowym fermentacji alkoholowej. 

  • Podobnie jak inne AHA na skórę działa przeciwstarzeniowo, daje efekt peelingu, zmiękcza, nawilża. 
  • Neutralizuje środowisko alkaliczne, co jest niezbędne podczas wykonywania zabiegów trwałej ondulacji i rozjaśniania włosów. 

Kwas cytrynowy (2-hydroksy-1,2,3-propanotrikarboksylowy): 

  • W przemyśle kosmetycznym używany jako przeciwutleniacz i regulator kwasowości. 
  • Podobnie jak inne AHA na skórę działa przeciwstarzeniowo, daje efekt peelingu, zmiękcza, nawilża. 
  • Stosowany np. w solach do kąpieli, kremach wybielających, dodawany do mydeł. 
  • Neutralizuje środowisko alkaliczne, co jest niezbędne podczas wykonywania zabiegów trwałej ondulacji i rozjaśniania włosów. 
  • W dużych ilościach działa toksycznie! 

Kwas jabłkowy (hydroksybutanodiowy) naturalnie występuje w kwaśnym mleku, kiszonej kapuście, jabłkach: 

  • W kosmetykach jest składnikiem regulującym kwasowość. 
  • Podobnie jak inne AHA na skórę działa przeciwstarzeniowo, daje efekt peelingu, zmiękcza oraz nawilża. 

Jak stosować kwasy AHA? Zabieg w gabinecie czy w domu? 

Działanie AHA zależy przede wszystkim od użytego stężenia kwasu owocowego. Uogólniając: stężenia poniżej 5% uznawane są za pozbawione właściwości drażniących i stosowane są w łagodnej pielęgnacji ciała. Natomiast im wyższe stężenia (od 5% do kilkunastu, a nawet do 50–70%), tym mocniejszy efekt złuszczający i, potencjalnie, podrażniający. Z tego względu zaleca się, by zabiegi peelingów chemicznych wykonywane były w gabinetach specjalistycznych przez wykwalifikowaną osobę, ponieważ zalicza się je w poczet zabiegów inwazyjnych – otrzymujemy dzięki temu gwarancję bezpieczeństwa i minimalizujemy ryzyko niepożądanych podrażnień i powikłań. 

Preparat w gabinecie dobierany jest indywidualnie do potrzeb i wymagań cery. Około dwa tygodnie przed wizytą rozpoczyna się przygotowanie do zabiegu: zaleca się codzienne stosowanie kremów z niskimi stężeniami odpowiednich α-hydroksykwasów. Po zabiegu właściwym ekspert przeprowadza neutralizację kwasu buforem, a następnie zaleca pielęgnację: codzienne stosowanie kremów nawilżających i ochronnych oraz wysokiej fotoprotekcji. 

Na co zwracać uwagę przy zakupie produktów z kwasami AHA? Do jakiej cery? 

Zalecenie wykonywania peelingów chemicznych w gabinecie specjalistycznym nie oznacza jednak, że nie możemy korzystać z dobrodziejstw kwasów owocowych samodzielnie, w domowym zaciszu. Na rynku dostępne są bowiem kosmetyki i dermokosmetyki z kwasami AHA w składzie, ale zazwyczaj ich stężenie nie przekracza w nich kilku - kilkunastu procent. To właśnie niższe stężenia są gwarantem bezpiecznej kuracji kwasami wykonywanej na własną rękę. 

Przede wszystkim w warunkach domowych pielęgnacja kwasami dotyczy cer trądzikowych, skłonnych do przetłuszczania, problematycznych, mieszanych. Poleca się kremy, maski, toniki, mleczka zawierające kwasy glikolowy, migdałowy, jabłkowy, mlekowy, winowy lub ich mieszankę. Takie preparaty zmniejszają tendencję do postawania nowych wykwitów skórnych, hamują nadmierne wydzielanie łoju, nawilżają, koją, pielęgnują. Kwas cytrynowy dodatkowo zmniejsza przebarwienia potrądzikowe. 

Codzienną, domową kurację niskimi stężeniami kwasów owocowych możemy również wprowadzić dla cery dojrzałej i z oznakami fotostarzenia. Istnieje cała gama preparatów z kwasami (np. glikolowym, mlekowym), które zapewnią działanie złuszczające, wyrównujące koloryt, a także spłycą drobne zmarszczki, nawilżą i ujędrnią skórę. 

Należy zawsze sprawdzić na opakowaniu produktu, czy zaleca się do niego stosowanie fotoprotekcji! Większość kwasów owocowych wymaga takiej ochrony skóry. 

Kwasy AHA – przeciwwskazania 

Przeciwskazania do zastosowania kwasów AHA (zwłaszcza peelingów chemicznych wykonywanych w gabinecie) obejmują

  • aktywne wypryski, aktywną opryszczkę i inne dermatozy wirusowe, grzybicze lub bakteryjne w aktywnej formie,
  • stosowanie estrogenów, ciążę, laktację,
  • nosicielstwo HIV, 
  • możliwe opóźnione gojenie skóry, obecność blizn przerostowych i/lub keloidów, podrażnienia, skórę bardzo cienką i/lub bardzo wrażliwą, skórę z ubytkami (np. z występującymi skaleczeniami, świeżymi ranami),
  • trądzik różowaty, 
  • leczenie światłem (fototerapię),
  • chemioterapię, 
  • czas zastosowania (np. często nie zaleca się zabiegów wczesną wiosną),
  • zaburzenia czynności wątroby lub nerek, 
  • alergię na składniki peelingu,
  • tanoreksję (nałogowe opalanie), 
  • fototyp skóry IV, V lub VI, 
  • kurację z zastosowaniem izotretynoiny. 

Uczulenie na kwasy AHA – jak się objawia? 

Przeprowadzając zabiegi kwasami AHA, musimy liczyć się z ich inwazyjnością, a to oznacza, że niejednokrotnie może po nich wystąpić zaczerwienie skóry, lekkie podrażnienie. Po zabiegach w gabinecie możliwy jest również wysyp niedoskonałości, a dotyczy to zwłaszcza osób z cerą trądzikową, u których wydzielanie sebum jest nieprawidłowe. Taki wysyp może obejmować niewielkie zaskórniki, ale również duże, zaczerwienione zmiany, których gojenie potrwać może kilka tygodni. Są to jednak procesy jednorazowe, po których następuje oczekiwana poprawa – chociaż warto ten proces i zmiany skórne konsultować ze specjalistą, by nie dopuścić do powstania poważnych stanów zapalnych i innych powikłań. 

Jak rozpoznać stany niepożądane i uczulenie na kwasy? Alergia najczęściej wiąże się z równomiernym, gęstym wysypem drobnych, czerwonych zmian pozbawionych sebum. Towarzyszy im dość silny świąd, czasem opuchlizna. Wysypka obejmuje również miejsca nowe, które wcześniej nie były zajęte przez zwyczajowo występujące zmiany trądzikowe. 

Inne efekty uboczne i powikłania po zabiegach kwasami owocowymi to np. zaburzenia barwnikowe, trwały rumień, infekcje bakteryjne i wirusowe, bliznowacenie, prosaki, nadwrażliwość na światło i zimno. 

  1. Z. Sarbak, B. Jachymska-Sarbak, A. Sarbak, Chemia w kosmetyce i kosmetologii, MedPharm Polska, Wrocław 2013. 
  2. R. Jastrząb, M. Zabiszak, M. Nowak, Kwasy owocowe (α-hydroksykwasy) i ich związki kompleksowe, „Na pograniczu chemii i biologii, tom XXXIII 2014. 
  3. A. Kapuścińska, I. Nowak, Zastosowanie kwasów organicznych w terapii trądziku i przebarwień skóry, „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, nr 69 2015. 
  4. A. Lebiedowska, Kwas migdałowy jako popularny składnik peelingów chemicznych, „Aesthetica, nr 4 2014. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pielęgnacja skóry z tatuażem – jak dbać o skórę z tatuażem?

    Popularność tatuaży jako trwałej ozdoby ciała człowieka nieprzerwanie rośnie. Tak jak niegdyś, trudno było spotkać osobę wytatuowaną, tak obecnie coraz rzadziej poznajemy nowe osoby, które nie mają choćby jednej, małej „dziary". Za tą powszechnością idą też jednak pewne obowiązki, a mianowicie odpowiednia higiena – jak zatem właściwie dbać o skórę pokrytą tatuażem?

  • HIFU – zabieg krok po kroku. Czy da się zmniejszyć drugi podbródek w pół godziny?

    Medycyna estetyczna jest bardzo szybko rozwijającą się, wyjątkowo nowoczesną i coraz bardziej dostępną branżą z pogranicza fizjologii i kosmetologii. Służy m.in. do dbania o siebie, a tym samym poprawy samopoczucia. Z powodzeniem korzystają z niej zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Umożliwia szybsze osiągnięcie wyznaczonych celów sylwetkowych, poprawę wizerunku, pozbycie się kompleksów lub po prostu – poprawia jakość życia. W artykule podpowiemy, jak pozbyć się drugiego podbródka, jak ujędrnić skórę na piersiach po karmieniu i co zrobić, aby skóra na szyi lub brzuchu przestała być wiotka? Oznacza to, że przyjrzymy się jednej z bardziej popularnych metod wykorzystywanych w medycynie estetycznej – HIFU.

  • Kwasy BHA a skóra – co warto wiedzieć?

    Hydroksykwasy to stosunkowo liczna grupa związków chemicznych. Wyróżniono w niej pewne podgrupy zawierające cząsteczki o podobnej budowie chemicznej i właściwościach, znane pod akronimami AHA, BHA czy PHA. W poniższym tekście przybliżamy kwasy BHA, czyli beta hydroksykwasy.

  • Co stosować na pękające pięty? Skarpetki złuszczające, kremy, peelingi, domowe sposoby

    Nadmierne rogowacenie oraz pęknięcia stóp to przypadłości, które są ściśle związane z suchością skóry, a która może wynikać z uwarunkowań genetycznych, niemniej zazwyczaj wynika z niedoborów witaminy A, picia małej ilości wody, niedoczynności układu krwionośnego czy zaburzeń metabolicznych lub hormonalnych. Jak radzić sobie z problemem pękających stóp, czy stosowanie tarek i pumeksów to na pewno dobry pomysł i czy kobiety w ciąży mogą stosować skarpetki złuszczające? 

  • Bimatoprost – co to za związek? Czy pomaga na porost włosów, rzęs i brwi?

    Bimatoprost od lat stosuje się w leczeniu jaskry. Występuje w postaci kropli do oczu przepisywanych na receptę, które po wkropleniu do worka spojówkowego obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe. Efektem niepożądanym stosowania bimatoprostu jest wzrost długich i gęstych rzęs oraz ich ściemnienie. Zostało to wykorzystane przez koncerny kosmetyczne do produkcji odżywek do rzęs i brwi. Jakie zatem są skutki uboczne stosowania bimatoprostu na porost włosów, rzęs i brwi? Czy w drogerii wybierać odżywki z czy bez bimatoprostu?

  • Jak się pozbyć wrastających włosków? Sposoby na czerwone kropki na nogach

    Wrastające włoski to problem, który dotyczy skóry nóg, pach czy okolic bikini i może pojawić po depilacji maszynką, woskiem, a także depilatorem. Która z metod radzenia sobie z problemem wrastających włosów jest najbardziej skuteczna, dlaczego nie wolno podrażniać np. zaczerwienień skórnych? Jak zapobiegać wrastaniu się włosków?

  • Jak dbać o skórę twarzy w słoneczne dni? Z których kosmetyków warto zrezygnować? Porady kosmetologa

    Skóra jest narażona na działanie promieniowania ultrafioletowego przez cały rok, niemniej najbardziej podczas miesięcy letnich. Promieniowanie UV i wysoka temperatura sprawiają, że skóra znacznie szybciej traci prawidłowe nawilżenie, co prowadzi do zaburzenia bariery hydro-lipidowej. Ponadto szybciej ulega procesom fotostarzenia, co sprzyja powstawaniu zmarszczek. Jak dbać o skórę latem czy będąc na wakacjach? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij