×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Czy warto bankować krew pępowinową?

Firmy, które oferują bankowanie krwi pępowinowej, określają swoją usługę jako inwestycję w zdrowie i życie dziecka. Oczekując na narodziny maleństwa, mamy jednak zwykle mgliste pojęcie o procedurze bankowania, jej kosztach oraz realnych możliwościach wykorzystania pobranych tuż po porodzie komórek macierzystych. Czy w ogóle warto zdecydować się na bankowanie krwi pępowinowej? 

Aby obiektywnie rozważyć tę kwestię, warto zacząć od podstaw: czym są komórki macierzyste, do czego się je wykorzystuje i jak wygląda pobranie krwi pępowinowej? 

Czym są komórki macierzyste? 

Komórki macierzyste to swego rodzaju komórki pierwotne. Posiadają zdolność różnicowania się; mogą więc ostatecznie przekształcić się w dowolną tkankę lub organ. Co więcej – komórki macierzyste mają możliwość samoodnawiania się, czyli potencjalnie nieograniczonej liczby podziałów. 

Najwcześniejszą komórką macierzystą jest zygota (zapłodniona komórka jajowa); jest ona komórką totipotencjalną. Z niej powstają komórki zarodka, ale również komórki łożyska. Zygota po implantacji różnicuje się w komórki pluripotencjalne, te z kolei – w ukierunkowane tkankowo komórki macierzyste. Te ostatnie mogą różnicować się do jednego konkretnego rodzaju tkanki. 

Co ważne, rola komórek macierzystych nie kończy się wraz z porodem. Są one nam potrzebne przez całe życie do procesów regeneracyjnych, jakie stale zachodzą w naszych organizmach. Komórki nieustannie wymieniają się na nowe – wolniej lub szybciej, w zależności od tkanki czy narządu. 

Komórki macierzyste: nie tylko z krwi pępowinowej 

Choć pobieranie komórek macierzystych wielu z nas kojarzy się wyłącznie z krwią pępowinową, to nie jest ona ich jedynym źródłem. Pobierać można je również od dawców dorosłych: ze szpiku kostnego oraz z krwi obwodowej. 

Jednak to komórki macierzyste pobrane z krwi pępowinowej mają większą zdolność dzielenia się oraz mogą być przeszczepione nawet wtedy, gdy między dawcą a biorcą nie ma idealnej zgodności genetycznej – ryzyko powikłań jest w tym przypadku dużo niższe niż przy przeszczepie komórek uzyskanych ze szpiku czy krwi obwodowej przy takiej samej zgodności. 

Pobranie krwi pępowinowej – jak to wygląda? 

Niektórzy rodzice obawiają się, że pobranie krwi pępowinowej wymaga odcięcia pępowiny od dziecka zanim przestanie ona tętnić. Tymczasem w rzeczywistości czeka się na ustanie tętnienia, tak by jak najwięcej drogocennej krwi dostało się do organizmu noworodka. Dopiero po ustaniu tętnienia i przecięciu pępowiny pobiera się z niej pozostałą krew. Dzieje się to wtedy, gdy pępowina jest jeszcze połączona z niewydalonym łożyskiem. 

W wyniku takiego pobrania otrzymuje się średnio 70 ml krwi pępowinowej, co – w zależności od źródeł – pozwala na wykonanie przeszczepu komórek macierzystych u osób o wadze do 20, 30 lub 50 kilogramów. 

Firmy zajmujące się bankowaniem krwi pępowinowej coraz częściej oferują także możliwość pobrania i bankowania krwi pobranej z łożyska, a nawet przechowywania sznura pępowiny. 

Osoby, które zdecydują się na pobranie i bankowanie krwi pępowinowej w sektorze prywatnym, muszą liczyć się z kosztami: zwykle to kilka tysięcy złotych na początku (za zestaw do pobrania i bankowania, transport materiału, badania krwi itp.) oraz abonament: kilkaset złotych za rok (za przechowywanie krwi pępowinowej). 

Kosztów pobrania i bankowania krwi pępowinowej nie ponoszą natomiast ci, którzy zdecydują się oddać ją do banku publicznego. Bankowanie publiczne jest niestety mocno ograniczone liczbą szpitali, które dają taką możliwość. Najlepiej pytać o to u źródła, czyli w szpitalu, w którym planujemy rodzić. 

Wykorzystanie komórek macierzystych w medycynie 

Szybki rozwój medycyny daje nam kolejne możliwości wykorzystania komórek macierzystych z krwi pępowinowej. Stale rośnie lista chorób, których leczenie można wspierać przeszczepami komórek. Do najczęstszych wskazań do przeszczepienia krwi pępowinowej zaliczamy: 

  • choroby nowotworowe: 
  1. ostrą białaczkę limfoblastyczną, 
  2. naczyniakomięśniakotłuszczak nerki, 
  3. zespoły mielodysplastyczne, 
  4. chłoniaki nieziarnicze, 
  5. przewlekłe białaczki, 
  • choroby nienowotworowe: 
  1. zespoły niewydolności szpiku, 
  2. wrodzone niedobory odporności, 
  3. hemoglobinopatie, 
  4. choroby metaboliczne. 

Wciąż bada się wpływ przeszczepu komórek macierzystych na inne choroby (m.in. choroby neurodegeneracyjne, cukrzycę czy osteoporozę), także stosując terapie eksperymentalne. 

Szanse na wykorzystanie własnej krwi pępowinowej 

Mimo promocji bankowania krwi pępowinowej jako polisy dla dawcy, tak naprawdę przeszczepy autologiczne (czyli z własnych komórek) są niezwykle rzadkie. Co szczególnie istotne, nie stosuje się autologicznych przeszczepów komórek macierzystych w przypadku białaczek – a to właśnie o białaczce zwykle wspomina się w dyskusji o korzyściach bankowania krwi pępowinowej, ponieważ jest ona najczęstszym nowotworem, jaki występuje u dzieci. 

O realnych możliwościach wykorzystania krwi pępowinowej u dziecka, od którego ją pobrano, niech świadczą statystyki: kilka przypadków transplantacji autologicznych versus tysiące rutynowych przeszczepień allogenicznych (czyli od innego dawcy, również niespokrewnionego) rocznie. 

Wykorzystanie komórek macierzystych u dawcy spokrewnionego 

Warto jednak rozważyć bankowanie krwi pępowinowej dla zapewnienia bezpieczeństwa rodzinie. Rodzeństwo cierpiące na jedną z chorób będących wskazaniem do przeszczepienia krwi pępowinowej, przypadki nowotworów w rodzinie – to tylko niektóre z czynników, jakie mogą mieć wpływ na podjęcie pozytywnej decyzji o bankowaniu. 

Aby podejść do problemu z rozwagą, dobrze byłoby porozmawiać na temat realnych szans na wykorzystanie krwi pępowinowej naszego dziecka u niego samego lub u członków rodziny z doświadczonym hematologiem lub genetykiem. Jedynie szczegółowa analiza chorób w rodzinie – w połączeniu z wiedzą na temat wykorzystania komórek macierzystych w terapiach – pozwoli obiektywnie ocenić potencjalne korzyści. 

Dobrze mieć na uwadze jeszcze jedną zmienną: czas, a dokładniej pędzący wraz z nim rozwój medycyny. Dziś możemy nie mieć pojęcia o terapiach, w jakich będzie dało się wykorzystać krew pępowinową w przyszłości. Być może warto zabezpieczyć swoją rodzinę na tę ewentualność. 

Przeszczepianie krwi pępowinowej dawcom niespokrewnionym 

W krajach rozwiniętych wykonuje się tysiące allogenicznych przeszczepień krwi pępowinowej. Pozwala na to przede wszystkim bankowanie publiczne – w tym przypadku zrzekamy się praw do materiału genetycznego, a jego właścicielem staje się państwo. 

W Polsce bankowanie publiczne nie jest szczególnie popularne, a decyzję o przekazaniu krwi pępowinowej do banku publicznego możemy podjąć jedynie w kilku szpitalach w kraju, co wynika oczywiście z problemów z finansowaniem tej procedury. 

Tymczasem przeszczepianie krwi pępowinowej biorcom niespokrewnionym jest dużo częściej stosowane niż przeszczepy autologiczne – dla powodzenia terapii wystarczy bowiem 90% zgodności między dawcą a biorcą. 

Wątpliwości co do publicznego bankowania krwi pępowinowej może budzić jednak fakt, że w bankach publicznych znajduje się obecnie dużo krwi, której na tę chwilę się nie wykorzystuje – m.in. ze względu na zaostrzenie kryteriów kwalifikacji materiału. 

Czy warto bankować krew pępowinową? 

Na to pytanie każdy przyszły rodzic musi odpowiedzieć sobie samodzielnie. Warto spotkać się z hematologiem czy genetykiem, który rozwieje wszelkie wątpliwości, biorąc pod uwagę sytuację w rodzinie konkretnego dziecka. Jeśli jednak finanse nie są dla nas przeszkodą, a bankowanie nas uspokoi – dobrze jest sobie ten spokój zapewnić, by w przyszłości nie żałować decyzji podjętych przed narodzinami dziecka. A jeśli tylko w szpitalu, w którym będziemy rodzić jest możliwość pobrania krwi do banku publicznego, naprawdę warto pochylić się nad tą opcją. 

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. Komórki macierzyste (stem cells), „Biotechnolog.pl” [online], http://www.biotechnolog.pl/komorki-macierzyste-stem-cells, [dostęp:] 3.06.2019 r. 
  2. Czym są komórki macierzyste, „Progenis” [online], http://progenis.pl/o-krwi/czym-sa-komorki-macierzyste.html, [dostęp:] 3.06.2019 r. 
  3. Komórki macierzyste, „Wikipedia, Wolna Encyklopedia” [online], https://pl.wikipedia.org/wiki/Kom%C3%B3rki_macierzyste, [dostęp:] 3.06.2019 r. 
  4. Mariusz Z. Ratajczak, Komórki macierzyste i ich potencjalne wykorzystanie w klinice [online], http://rtk.uwb.edu.pl/art/2012.1-8.pdf, [dostęp:] 3.06.2019 r. 
  5. Elżbieta Lachert, Agata Płodzich, Bankowanie krwi pępowinowej w Europie i na świecie w świetle doniesień prezentowanych na 23. Zjeździe Międzynarodowego Towarzystwa Przetaczania Krwi w Amsterdamie, „Journal od Transfusion Medicine”, tom 6, nr 3/2013, s. 96-100. 
  6. Jan Styczyński, Przeszczepianie krwi pępowinowej, „Forum Pediatrii Praktycznej”, nr 13 (luty 2017). 
  7. Karolina Wagner, Inwestycja na lata, czyli cała prawda o krwi pępowinowej, „Płodność.pl” [online], https://plodnosc.pl/inwestycja-na-lata-czyli-cala-prawda-o-krwi-pepowinowej/, [dostęp:] 4.06.2019 r. 
  8. Koszty pobrania i przechowywania komórek macierzystych, „Polski Bank Komórek Macierzystych” [online], https://www.pbkm.pl/oferta/cena-pobrania-i-przechowywania-komorek-macierzystych. [dostęp:] 4.06.2019 r. 
  9. Luiza Jakubiak, Bankowanie krwi pępowinowej: możliwość wykorzystania mocno ograniczona, „Hematoonkologia.pl” [online], https://hematoonkologia.pl/aktualnosci/news/id/879-bankowanie-krwi-pepowinowej-mozliwosc-wykorzystania-mocno-ograniczona/, [dostęp:] 23.07.2019 r. 
  10. Dagmara Chmurzyńska-Rutkowska, Bankowanie krwi pępowinowej okiem mamypediatry, „Mama Pediatra” [online], http://mamapediatra.pl/2019/06/26/bankowanie-krwi-pepowinowej-okiem-mamypediatry/, [dostęp:] 23.07.2019 r. 

Podziel się: