Mężczyzna stoi przy biurku, trzymając sie za bolacy kregosłup
Alicja Świątek

Ból pleców – domowe sposoby i leki z apteki

Ból pleców może dotyczyć każdego odcinka kręgosłupa, jednak zazwyczaj występuje ból krzyża, który pojawia się w odcinku lędźwiowo-krzyżowym. Zakłada się, że w populacji do 40 roku życia ponad 70% osób cierpiało na ból krzyża, natomiast drugiego najczęściej występującego bólu pleców – w odcinku szyjnym doświadczyła minimum połowa populacji. Jak poradzić sobie z bólem pleców, jakie leki wybrać i które z domowych sposobów mogą uśmierzyć ból?

Ból kręgosłupa, powszechnie nazywany bólem pleców, stanowi jedną z najczęstszych dolegliwości występujących u ludzi. Przypuszcza się, że przypadłość ta dotyka większą liczbę pacjentów niż w przypadku chorób serca. Bóle kręgosłupa definiowane są jako ból pojawiający się po tylnej, grzbietowej stronie ciała, przebiegający wzdłuż osi pionowej. Objawia się bólem lub uczuciem dyskomfortu, jak np. napięcie mięśni w rejonie pleców lub uczucie nadmiernej ich sztywności.

Ból pleców – przyczyny

Ból pleców może być spowodowany wieloma czynnikami. Niekiedy występuje samoistnie, na skutek niewłaściwego podnoszenia ciężkich przedmiotów, nieprawidłowej postawy ciała w codziennych czynnościach (np. nieodpowiednia pozycja podczas pracy siedzącej), ale może być również wynikiem kontuzji czy urazów. Przyjmuje się, że kluczową rolę w powstawaniu bólu pleców mają przyczyny biomechaniczne (nieswoiste), powiązane z nadmiernym obciążeniem aparatu stawowo-więzadłowego kręgosłupa.

Największe ryzyko doprowadzenia do bólu kręgosłupa związane jest z wykonywaniem czynności, takich jak: częste dźwiganie, zwłaszcza ciężkich przedmiotów, przewlekłe zachowywanie niewygodnych pozycji, częste wykonywanie skłonów, skrętów tułowia oraz długotrwałe narażenie na wibracje podczas jazdy pojazdami.  Zwłaszcza regularne zachowywanie niekomfortowej postawy podczas siedzenia przyczynia się do powstawania bólów kręgosłupa, ponieważ następuje niefizjologiczne ułożenie części lędźwiowej oraz piersiowej kręgosłupa. Również nieprawidłowe wykonywanie codziennych domowych czynności może przyczyniać się do pojawienia się bólu pleców. Zwłaszcza niewłaściwe podnoszenie ciężkich przedmiotów, pochylanie się czy garbienie, długotrwała pozycja stojąca, a także prowadzenie samochodu przed długi czas bez robienia przerw mogą być przyczyną późniejszego bólu kręgosłupa.

Ból pleców – jakie są rodzaje?

Ból pleców możemy podzielić na nieswoisty (biomechaniczny) oraz swoisty.

Nieswoiste bóle pleców występują najczęściej (ok. 90% przypadków), nie objawiają się jakimikolwiek zmianami, które można by było zdiagnozować za pomocą badań obrazowych, poza ewentualnymi zwyrodnieniami kręgosłupa. Niekiedy mogą towarzyszyć naturalnemu starzeniu i zmianom w budowie kręgosłupa (jak np. zwężenie przestrzeni międzykręgowej). Nie da się określić konkretnej przyczyny ich powstania. Zazwyczaj nie zwiastują choroby oraz ustępują bez leczenia, jednakże mogą nawracać.

W przypadku swoistych bólów pleców (ok. 10% przypadków) ich przyczyna jest znana. Mogą być spowodowane urazem lub chorobą. Terapia swoistych bólów polega na zdiagnozowaniu i leczeniu przyczyny bólu pleców.  

Ból swoisty może być związany ze zmianami w obrębie:

  • stawów międzykręgowych i krzyżowo-biodrowych (m.in.: stany zapalne stawów towarzyszące reumatoidalnemu zapaleniu stawów (RZS) lub zesztywniającemu zapaleniu stawów kręgosłupa (ZZSK), zwyrodnienia, zwiększona ruchomość lub obciążenie stawu spowodowane niewłaściwym ustawieniem powierzchni stawowych w wyniku zaburzeń chodu),
  • krążków międzykręgowych (zwyrodnienia krążka międzykręgowego, uszkodzenie pierścienia włóknistego, określane jako ból dyskogenny),
  • nerwów rdzeniowych oraz ich korzeni (wskutek ich ucisku spowodowanego np. przepukliną jądra miażdżystego lub zwężeniem kanału kręgowego),
  • mięśni i powięzi grzbietu,
  • aparatu więzadłowo-powięziowo-torebkowego miednicy.

W zależności od długości występowania dolegliwości, ból pleców możemy podzielić na:

  • ostry (występuje ok. 4–6 tygodni),
  • podostry (trwa od 6 tygodni do 3 miesięcy),
  • przewlekły (upośledza wykonywanie czynności przez okres ponad 3 miesięcy),
  • nawrotowy (ból pojawiający się po minimum sześciu miesiącach okresu bezobjawowego, u chorych cierpiących w przeszłości na ból pleców umiejscowiony w zbliżonym rejonie pleców).

Bóle pleców możemy podzielić, zgodnie z miejscem ich występowania na:

  • ból krzyża (odcinek piersiowo-lędźwiowy), dotyczy ok. 80% przypadków,
  • ból karku (odcinek szyjny), diagnozowany u ok. 15% chorych,
  • rwę ramienną (ból promieniuje wzdłuż kończyn górnych),
  • ból tułowia (nerwy międzyżebrowe),
  • rwę kulszową lub rwę udową (ból promieniuje wzdłuż kończyn dolnych).

Polecane dla Ciebie

Ból pleców – jak złagodzić?

Istnieje wiele sposobów na złagodzenie bólu pleców. W aptekach dostępne są liczne preparaty wspomagające uśmierzenie bólu kręgosłupa, takie jak: tabletki przeciwbólowe, przeciwzapalne, plastry chłodzące lub rozgrzewające oraz maści i żele. Ulgę w bólu pleców mogą przynieść ciepłe okłady, akupunktura oraz inne metody fizjoterapeutyczne.

Sprawdź, jakie tabletki, maści i plastry na ból pleców (krzyża) znajdziesz na DOZ.pl

Pomocna w zapobieganiu nawrotom jest regularna aktywność fizyczna. Odpowiednie ćwiczenia pomagają utrzymać prawidłową masę ciała, masę mięśniową oraz zakres ruchowy w obrębie stawów, co zmniejsza częstość dolegliwości bólowych. Znaczną skutecznością charakteryzują się ćwiczenia wzmacniające siłę i wytrzymałość mięśni przykręgosłupowych, ćwiczenia zgięciowe i wyprostne kręgosłupa, rozciąganie mięśni. Poprawia to giętkość kręgosłupa i tułowia. Pacjent powinien również w codziennych czynnościach zwracać uwagę na właściwą postawę, zwłaszcza podczas schylania się, podnoszenia ciężkich przedmiotów oraz siedzenia. W przypadku osób w podeszłym wieku warto wprowadzić ćwiczenia wspomagające utrzymanie równowagi oraz prawidłowej postawy ciała. Regularna, prawidłowo dobrana aktywność fizyczna ogranicza ryzyko przekształcenia dolegliwości bólowych w formę przewlekłą.

Maści na bóle pleców

Często wybieraną postacią leku na ból pleców jest maść lub żel. W stosunku do preparatów doustnych stosowane zewnętrznie maści jedynie w minimalnym stopniu mogą przenikać do krwiobiegu, co ogranicza ryzyko podrażnień przewodu pokarmowego, dzięki czemu mogą być stosowane przez dłuższy czas. Maści przeciwbólowe na plecy powinny być pierwszym wyborem przy łagodzeniu dolegliwości bólowych, ponieważ w przeciwieństwie do tabletek ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest znikome, a ewentualne skutki uboczne są łagodne i występują zazwyczaj w postaci reakcji skórnych. Maści i żele stosowane w bólu pleców mogą zawierać w swoim składzie substancje przeciwbólowe i przeciwzapalne (ibuprofen, diklofenak, salicylan metylu, ketoprofen, naproksen, etofenamat) lub rozgrzewające (olejki eteryczne: eukaliptusowy, terpentynowy, sosnowy, jałowcowy; kamforę).  Działanie maści rozgrzewających polega na wywołaniu miejscowego rozszerzenia naczyń krwionośnych oraz poprawie krążenia w miejscu zastosowania maści, co przynosi ulgę w bólu. Wszystkie wymienione preparaty, z wyjątkiem  zawierających ketoprofen można kupić w aptece bez recepty.

Warto pamiętać, aby maści na ból pleców nie aplikować na uszkodzoną lub podrażnioną skórę, ponieważ może to po pierwsze doprowadzić do zakażenia rany poprzez drobnoustroje znajdujące się na dłoniach, ale także zwiększać ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Kluczowe jest również stosowanie się do zaleconej w ulotce dawki. Przykładowo zastosowanie zbyt małej ilości produktu może nie przynieść oczekiwanych rezultatów, z kolei stosowanie zbyt dużej ilości preparatu nie wpłynie na zwiększenie skuteczności, co więcej może generować silniejsze podrażnienia skóry oraz zwiększone prawdopodobieństwo pojawienia się skutków ubocznych.

W związku z niewielkim, potencjalnym wchłanianiem substancji leczniczej z maści na ból kręgosłupa do krwiobiegu, w przypadku silnych bólów, gdy sam plaster nie przynosi ulgi, można zastosować jednocześnie również preparat doustny na ból pleców. Jeśli po 7 dniach stosowania maści, ból pleców nie ustąpił lub pogłębił się, należy koniecznie skonsultować się z lekarzem.

Tabletki na bóle pleców

Często wybieranym preparatem na ból pleców są tabletki o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Substancje czynne zawarte w doustnych lekach przeciwbólowych, jak ibuprofen, naproksen, diklofenak, meloksykam czy ketoprofen należą do grupy  NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych). Leki te ograniczają bóle kostno-stawowe oraz mięśniowe w obrębie pleców. Mechanizm ich działaniu polega na hamowaniu aktywności izoenzymu cyklooksygenazy-2 (COX-2), która bierze udział w syntezie prozapalnych prostaglandyn. W ten sposób leki te ograniczają rozwój stanu zapalnego oraz działają przeciwbólowo. Tabletki na ból pleców zazwyczaj dawkuje się podczas posiłku, aby ograniczyć działania niepożądane leku. Zaleca się stosowanie najmniejszej, skutecznej dawki, przez jak najkrótszy czasu, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia skutków ubocznych.

Plastry rozgrzewające i chłodzące na ból pleców – które i kiedy wybrać?

Ulgę w bólu pleców mogą przynieść plastry o działaniu rozgrzewającym lub chłodzącym. Plastry rozgrzewające stosowane są zazwyczaj w bólach pleców, w obrębie krzyża lub karku, w celu rozluźnienia oraz rozgrzania mięśni i stawów. W składzie rozgrzewających plastrów na ból pleców mogą być: kapsaicyna, salicylany, sproszkowane żelazo, wyciągi roślinne z czarciego pazura, kadzidłowca indyjskiego, arniki oraz kory wierzby białej. Plastry rozgrzewające zalecane są w bólach mięśni lub stawów.

Po aplikacji plastra na skórę następuje miejscowe działanie rozgrzewające. W jego wyniku, w miejscu aplikacji uruchamiane są procesy termoregulacyjne, mające na celu wyrównanie temperatury w rozgrzanym miejscu. Dochodzi do rozluźnienia mięśni oraz miejscowego rozszerzenia naczyń krwionośnych i poprawy krążenia krwi, co usprawnia transport tlenu i substancji energetycznych z krwi do tkanek. Dzięki temu następuje szybsza regeneracja komórek oraz eliminacja czynników prozapalnych, co powoduje uśmierzenie bólu. Zazwyczaj działanie rozgrzewające plastrów jest aktywowane w wyniku styczności z powietrzem, dlatego opakowanie z plastrem należy otworzyć bezpośrednio przed użyciem. Pełną aktywność rozgrzewającą obserwuje się po ok. 15–30 minutach, w zależności od użytego produktu.

Wspomagająco w zmniejszeniu bólu pleców można stosować plastry chłodzące. Zazwyczaj zawierają mentol jako substancję czynną, o działaniu chłodzącym. Łagodzą napięcie i ból mięśni, zwłaszcza w bólach stawowo-mięśniowych (barków, karku, pleców). Stosowane są w bólach pleców występujących po kontuzjach, którym towarzyszy obrzęk. Dostępne są również plastry do stosowania na ból pleców zawierające w swoim składzie jako substancję czynną diklofenak, który należy do grupy NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych). W przeciwieństwie do maści i żeli na ból pleców, plastry nie brudzą ubrań oraz zazwyczaj mają łagodniejszy lub znikomy zapach.

Domowe sposoby na ból pleców i krzyża

W łagodnych bólach pleców szybką ulgę może przynieść gorąca kąpiel. Wspomaga ona rozluźnienie mięśni oraz odpręża, co sprzyja uśmierzeniu bólu pleców. Pomocne mogą być również zimne lub ciepłe okłady aplikowane w miejscu bólu. W tym celu można użyć kostki lodu owinięte ściereczką, termofor z gorącą wodą albo poduszkę rozgrzewającą.

Skuteczne w bólów pleców mogą być prawidłowo wykonane ćwiczenia relaksacyjne na kręgosłup. W celu rozluźnienia mięśni w odcinku lędźwiowym należy położyć się na plecach z wyprostowanymi nogami oraz ramionami wyciągniętymi wzdłuż ciała, unieść biodra do góry i wsunąć pod miednicę blok do jogi (alternatywnie poduszkę), a następnie pozostać w tej pozycji ok. 5minut. W silnym bólu pleców pomoc może przynieść także „pozycja krzesełkowa”. Polega ona na ułożeniu ciała na plecach i ugięciu nóg pod kątem prostym, kładąc je na krześle lub łóżku. Szybką ulgę może przynieść pozycja embrionalna, w której trzeba położyć się na jednym boku, a kolana przyciągnąć do klatki piersiowej, przy czym pomiędzy uda należy włożyć złożony koc lub poduszkę, która rozdzieli kolana.

Sprawdź, jakie akcesoria do praktyki jogi i ćwiczeń w domu znajdziesz na DOZ.pl
  1. Profilaktyka przewlekłych bólów kręgosłupa Raport w sprawie zalecanych technologii medycznych, działań przeprowadzanych w ramach programów polityki zdrowotnej oraz warunków realizacji tych programów (art. 48aa ust. 1 Ustawy) Raport nr: OT.423.3.2019, „bipold.aotm.gov.pl” [dostęp:] 21.06.2022 r.
  2. T. M. Domżał, Bóle krzyża – rozpoznawanie i leczenie, „podyplomie.pl” [online], https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/010/812/original/Strony_od_MpD_2011_12-7.pdf?1468584310, [dostęp:] 21.06.2022 r.
  3. A. Maciejczak, G. Goncerz, Zespoły bólowe kręgosłupa, „mp.pl” [online], https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.16.43, [dostęp:] 21.06.2022 r.
  4. B.  A. Casazza, Rozpoznanie i leczenie ostrego bólu krzyża, „mp.pl” [online], https://www.mp.pl/medycynarodzinna/diagnostyka-kliniczna/objawy-kliniczne/119389,rozpoznanie-i-leczenie-ostrego-bolu-krzyza, [dostęp:] 21.06.2022 r.
  5. Ghai B., Kumar K., Bansal D. i in., Effectiveness of parasagittal interlaminar epidural local anesthetic with or without steroid in Cchronic lumbosacral pain: a randomized, souble–blind clinical trial, „Pain Phy-sician” 2015, nr 18, s. 237–248.
  6. Johnsen L. G., Hellum C., Storheim K. i in., Cost–effectiveness of total disc replacement versus multidis-ciplinary rehabilitation in patients with chronic low back pain: a norwegian multicenter RCT, „Spine” 2014, nr 39, s. 23–32.
  7. A.Vivekanantham, C. Edwin, T. Pincus i in., The association between headache and low back pain: a systematic review, "The Journal of Headache and Pain" 2019; 20 (1) DOI: 10.1186/s10194-019-1031-y.
  8. Coltman C. E., Steele J. R., McGhee D. E., Can breast characteristics predict upper torso musculoskeletal pain?, „Clin Biomech.” 2018, nr 53, s. 46–53.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Leki przeciwwirusowe na grypę. Czym jest amantadyna, rymantadyna, oseltamiwir i zanamiwir?

    Najsilniejszymi lekami przeciwwirusowymi na grypę są amantadyna, rymantadyna (leki starej generacji), oseltamiwir i zanamiwir (leki nowej generacji). Stosowane są jedynie na wskazanie lekarza, który tylko w uzasadnionych przypadkach wdroży leczenie tymi substancjami. Mają one charakter wirusostatyczny, a leczenie z ich udziałem trwa najczęściej 5. dni. Jakie są przeciwwskazania do stosowania leków przeciwwirusowych, jaki jest ich mechanizm działania oraz kiedy leki na grypę są skuteczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Etenzamid – składnik leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Właściwości, przeciwwskazania

    Etenzamid, czyli salicylan, to składnik, który często jest łączony z kwasem acetylosalicylowym i kofeiną. Komplet tych związków sprawia, że ich skuteczność przeciwbólowa lub przeciwzapalna jest bardzo wysoka. Zazwyczaj preparaty z tym składnikiem zalecane są w bólach głowy, bólach mięśniowo-szkieletowych, a także bólach o umiarkowanym nasileniu o podłożu zapalnym. Czy u dzieci można stosować etenzamid, jaka jest bezpieczna, maksymalna dawka dzienna tej substancji dla osoby dorosłej i jaki jest mechanizm działania etenzamidu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Izotretynoina – działanie, dawkowanie, skutki oboczne, zasady terapii

    W ostatnich latach bardzo popularne stało się leczenie trądziku izotretynoiną. Pomimo wielu skutków ubocznych, z jakimi wiąże się ta terapia, decydują się na nią nawet te osoby, u których trądzik nie jest wyjątkowo nasilony. Czym jest izotretynoina, dlaczego kobiety w ciąży nie mogą jej stosować oraz jak wylicza się dawkę skumulowaną?

  • Ubichinol – co to jest? Wskazania do stosowania koenzymu Q10, dawkownie, efekty

    Ubichinol to aktywna forma koenzymu Q10, przez niektórych określana mianem „super paliwa" dla organizmu. Jest związkiem chemicznym z grupy chinonów, który wpływa na funkcjonalność komórek, dbając o ich prawidłowy rozwój. Aby uzupełnić niedobory koenzymu Q10, warto wybierać suplementy zawierające jego aktywną postać, która uważana jest za łatwiej przyswajalną niż postać utleniona – ubichinon. Kiedy stosować ubichinol, jak dawkować koenzym Q10 i na jakie efekty można liczyć, zażywając go regularnie?

  • Chlorella – jakie ma właściwości? Czy warto ją stosować i jak dawkować?

    Chlorella jest zieloną algą, która należy do grupy zielenic. Zawiera więcej kwasu foliowego i żelaza niż inne pokarmy roślinne. Suplementacja chlorelli może wpływać korzystnie na obniżenie czynników predysponujących do chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych, stanowić element uzupełniający niedobory białka, a także być stosowana podczas detoksu organizmu. Jak dawkować chlorellę, czy można ją stosować w ciąży lub podawać ją dzieciom, a także jakie mogą być skutki uboczne suplementacji tego produktu typu superfood?

  • Chlorheksydyna – w czym wystepuje? Leki z nią w składzie

    Chlorheksydyna to jeden ze środków najpowszechniej stosowanych do celów antyseptyki. Warto wiedzieć w jakich produktach występuje oraz jakie są przeciwwskazania do jego użycia. 

  • Jak działa mentol? W jakich produktach można go znaleźć?

    Mentol, który kojarzymy ze świeżym zapachem i odświeżającym smakiem, wykazuje wiele właściwości leczniczych. Z tego względu znajdziemy go nie tylko w kosmetykach czy popularnych produktach spożywczych, ale także i farmaceutykach. Jakie zatem dokładnie działanie wykazuje mentol? Czy może być szkodliwy? Kto powinien ograniczyć jego stosowanie?

  • Co stosować na oparzenia?

    Niewielkie i stosunkowo niegroźne oparzenia objawiają się zaczerwienioną skórą, bólem, obrzękiem lub pęcherzami. Możemy je samodzielnie wyleczyć przy zastosowaniu odpowiednich środków. Jakie zatem preparaty na oparzenia warto mieć w domowej apteczce? Podpowiadamy.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij