Zesztywniające zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK) – przyczyny, objawy i leczenie
Ewa Nowacka-Polka

Zesztywniające zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK) – przyczyny, objawy i leczenie

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) nazywane również chorobą Bechterewa to przewlekły, postępujący proces zapalny, swoim zasięgiem zazwyczaj obejmujący stawy krzyżowo–biodrowe, drobne stawy i więzadła kręgosłupa oraz pierścienie włókniste krążków międzykręgowych (tzw. dysków). Jego głównym objawem jest uciążliwy ból i sztywność kręgosłupa. Częstość występowania ZZSK w populacji ogólnej szacuje się na 0,1–1,4%.

Etiologia ZZSK. Przyczyny zesztywniającego zapalenia stawow kręgosłupa

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa występuje nawet trzykrotnie częściej u mężczyzn niż u kobiet. Najczęściej jej pierwsze objawy pojawiają się pod koniec okresu dojrzewania lub u młodych dorosłych (u 80% osób pierwsze objawy pojawiają się przed 30 rokiem życia).

Dokładna przyczyna ZZSK nie jest znana. Bardzo często obecność antygenu HLA B27 u osób chorujących na ZZSK stanowi podstawę hipotezy genetycznego podłoża tej choroby. Prawdopodobnie jednak aby doszło do jej rozwoju, konieczne jest nałożenie się kilku czynników: zarówno genetycznych, jak i immunologicznych oraz środowiskowych.

Objawy ZZSK

Początek choroby jest zazwyczaj trudny do uchwycenia i może się różnić u poszczególnych chorych. Zazwyczaj jako pierwszy przy ZZSK pojawia się ból kręgosłupa lędźwiowego, mogący promieniować do pośladków, pachwin i stawów kolanowych. Ból ten jest tępy, trudny do umiejscowienia, jednostronny, przerywany a w miarę upływu czasu i progresji choroby staje się nieprzerwalny.

Dolegliwości bólowe, a także towarzyszące mu ograniczenie ruchomości narasta wraz z zajęciem procesem zapalnym coraz to wyższych pięter kręgosłupa. Ból przy ZZSK często nasila się w nocy a największa sztywność stawów występuje rano. Ćwiczenia fizyczne zazwyczaj przynoszą ulgę poprzez zmniejszenie zarówno sztywności jak i bólu.

Zmiany wynikające z ZZSK obejmujące odcinek piersiowy kręgosłupa i stawów żebrowo–kręgowych powodują ból kręgosłupa piersiowego (w obrębie klatki piersiowej) nasilający się przy oddychaniu, kaszlu oraz kichaniu. Ból ten charakteryzuje się promieniowaniem od kręgosłupa wzdłuż żeber, ku przodowi. Zajęcie procesem chorobowym odcinka szyjnego, początkowo powoduje ograniczenie jego ruchomości, a nawet całkowitą jej utratę oraz generuje ból kręgosłupa szyjnego.

Kręgosłup u osób z ZZSK jest dużo bardziej wrażliwy na urazy, co wynika z utraty elastyczności, a także z większej predyspozycji do rozwoju osteoporozy. W zaawansowanej postaci choroby, na szczęście spotykanej coraz rzadziej, dochodzi do całkowitej utraty ruchomości kręgosłupa i ciężkiego inwalidztwa. Chory na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ma charakterystyczną, pochyloną do przodu sylwetkę (pozycja wymuszona), co utrudnia mu  poruszanie się oraz patrzenie wprzód. Zmiany zapalne mogą równie obejmować stawy poza kręgosłupem np. stawy biodrowe, kolanowe, barkowe, mostkowo–obojczykowe, skroniowo–żuchwowe, powodując ból i ograniczenie ruchomości w ich obrębie. Dodatkowo wyżej wymienionym objawom może towarzyszyć zniekształcenie i przykurcz (zwłaszcza w stawach biodrowych i kolanowych). Objawy zapalenia poza stawami mogą także pojawić się w obrębie przyczepów ścięgna Achillesa lub rozcięgna podeszwowego (zapalenie rozcięgna podeszwowego).

Do niespecyficznych objawów ZZSK można zaliczyć objawy ogólne np. niewielką gorączkę, utratę apetytu, uczucie ogólnego rozbicia i zmęczenie, które wynikają z ciągłej walki organizmu ze stanem zapalnym. ZZSK swym zasięgiem może również zająć inne narządy, takie jak:

  • Oczy – u około 30% pacjentów z ZZSK występuje zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka, objawiającego się bólem, zaczerwienieniem oka, nadwrażliwość na światło oraz problemami z widzeniem. Objawy te wymagają pilnej konsultacji okulistycznej, gdyż nieleczone mogą prowadzić do utraty wzroku lub rozwoju jaskry.
  • Układ krążenia – w przebiegu ZZSK mogą wystąpić nieprawidłowości w funkcjonowaniu zastawek serca (szczególnie pod postacią niedomykalności zastawki aortalnej), zaburzenia przewodzenia impulsów elektrycznych lub zapalenie osierdzia i/lub aorty.
  • Płuca – u wielu chorych z ZZSK stwierdza się zmniejszoną rozszerzalność klatki piersiowej (jednak rzadko powodują one zaburzenia oddychania). Pacjenci z ZZSK jednocześnie palący papierosy są bardziej narażeni na zwłóknienie płuc oraz ciężki przebieg infekcji dróg oddechowych.
  • Nerki – do ich uszkodzenia może dojść zarówno w przebiegu samej choroby, jak i z powodu stosowania w jej leczeniu NLPZ w dużych dawkach i przez długi czas.
  • Przewód pokarmowy – w przebiegu ZZSK częściej niż w populacji ogólnej występuje choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy do której może przyczynić się stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) mających na celu zmniejszenie bólu i stanu zapalnego.
  • Układ nerwowy/obecność objawów neurologicznych – kręgosłup ma za zadanie m. in. chronić rdzeń kręgowy i wychodzące z niego nerwy. Do uszkodzenia tych struktur nerwowych może dojść w przypadku uszkodzenia kręgosłupa, na które pacjenci z ZZSK są dużo bardziej narażeni nawet w wyniku niewielkiego urazu lub upadku.

ZZSK – diagnostyka. Rozpoznanie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa

Lekarz (zazwyczaj reumatolog) ZZSK rozpoznaje na podstawie uzyskanego od pacjenta wywiadu, badania narządu ruchu oraz wyników badań obrazowych i laboratoryjnych.  U każdego pacjenta z podejrzeniem ZZSK należy wykonać zdjęcie RTG stawów krzyżowo–biodrowych (lub wykonać inne badania obrazowe np. MRI – rezonans magnetyczny, USG), na którym szuka się cech zapalenia w obrębie ww. stawów lub zmian zwyrodnieniowych, a także ucisku na sąsiadujące struktury – np. nerwy.

Oprócz badań obrazowych wykonuje się również badania laboratoryjne m. in. oznaczenie antygenu HLA B27 który jest markerem genetycznym tej choroby, wskaźniki stanu zapalnego (OB, CRP) oraz inne badania laboratoryjne, jak np. morfologia krwi (chorobie tej może towarzyszyć niedokrwistość) czy badania funkcji nerek i wątroby mające na celu kontrolowanie działań niepożądanych stosowanych leków i ewentualnych powikłań układowych choroby.

ZZSK – leczenie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa

W leczeniu ZZSK stosuje się zarówno postępowanie niefarmakologiczne, farmakologiczne jak i zabiegi chirurgiczne. Sposób leczenia ZZSK zależy od kilku czynników: stopnia zaawansowania choroby, obszarów objętych chorobą oraz chorób współistniejących. Do metod leczenia niefarmakologicznego ZZSK możemy zaliczyć:

  • ćwiczenia fizyczne,
  • różne techniki rehabilitacji np. ultradźwięki, masaże, balneoterapia, elektroterapia,
  • zmiany złych nawyków polegające na przestrzeganiu kilku zasad (np. spanie na średnio twardym lub twardym  materacu, unikanie dźwigania ciężkich przedmiotów, stosowanie wygodnego obuwia na niskim obcasie), które pomogą utrzymać prawidłową budowę i kształt kręgosłupa,
  • zapobieganie upadkom i urazom (w tym nie uprawianie sportów kontaktowych ani innych form aktywności związanej z dużym obciążeniem kręgosłupa),
  • zaprzestanie palenia papierosów oraz stosowanie odpowiedniej diety zapewniającej dostateczną ilość wapnia i witaminy D.

W skład leczenia farmakologicznego ZZSK wchodzą: niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), leki biologiczne, leki przeciwbólowe (np. paracetamol lub opioidy), w wybranych przypadkach sulfasalazyna lub metotreksat, a także miejscowo stosowane sterydy (polegające na iniekcji sterydu bezpośrednio do zajętego zapaleniem stawu).

Leczenie chirurgiczne zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa jest stosowane w przypadku, gdy zmiany w obrębie objętych chorobą stawów są bardzo zaawansowane. Możemy do nich zaliczyć endoprotezowanie stawu biodrowego lub kolanowego polegającego na zastąpieniu chorego stawu protezą a także operacje kręgosłupa które należy rozważyć, w sytuacji gdy pojawiają się objawy neurologiczne będące efektem ucisku nerwu przez zdeformowany/uszkodzony kręgosłup.  

Obecnie całkowite wyleczenie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa nie jest możliwe. W pojedynczych (bardzo rzadkich) przypadkach zdarza się samoistne ustąpienie choroby, natomiast leki stosowane w ZZSK mają za zadanie kontrolować objawy i poprawiać funkcjonowanie pacjenta.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Osteopatia – czym zajmuje się osteopata i w jakich chorobach może pomóc?

    Osteopatia zajmuje się diagnostyką oraz leczeniem zaburzeń układu ruchu, narządów wewnętrznych oraz układu współczulnego. Za jej twórcę uznaje się amerykańskiego lekarza Andrewa Taylora Stilla, który stworzył American School of Osteopathy – instytucję zrzeszającą i kształcącą specjalistów z tej dziedziny. Jakie są wskazania do osteopatii? Jakie techniki stosuje osteopata?

  • Spray do uszu – jak działa? Jak wybrać najlepszy preparat do czyszczenia uszu?

    Woskowina to naturalna substancja tłuszczowa o właściwościach zmiękczających i bakteriobójczych, zaś jej ilość regulowana jest dzięki mechanizmowi samooczyszczania ucha. Zwiększona produkcja woskowiny może skutkować tworzeniem się czopów, którym towarzyszą objawy, takie jak stopniowa utrata słuchu, uczucie zatkanego ucha, szumy uszne czy ból ucha o różnym nasileniu. Prawidłowe i skuteczne czyszczenie pozwala wspomóc proces samooczyszczania oraz zapobiega powstawaniu poważniejszych dolegliwości. Jak wybrać najlepszy spray do uszu?

  • Profilaktyka 40 PLUS – program Ministerstwa Zdrowia

    Zgodnie z założeniami nowego programu zdrowotnego od 1 lipca 2021 osoby w wieku 40 lat i powyżej mogą skorzystać z pakietu badań diagnostycznych. Dowiedz się, jakie badania można wykonać? Z jakimi schorzeniami najczęściej zmagają się Polacy w średnim wieku?

  • Polipy macicy – objawy i leczenie polipów szyjki macicy i polipów trzonu macicy

    Obecnie polipy macicy są dość częstą jednostką chorobową, z którą ginekolodzy muszą się mierzyć w praktyce ambulatoryjnej. Nierzadko pozostają bezobjawowe, ale jeśli wzrastają z błony śluzowej w obrębie jamy macicy, to mogą stanowić jedną z częstszych przyczyn nieprawidłowych krwawień z dróg rodnych u kobiet. Pamiętajmy, że objawowe polipy macicy stanowią ważne wskazanie do konsultacji z lekarzem ginekologiem i podjęcia decyzji o ich usunięciu.

  • Zatrucie grzybami – objawy i pierwsza pomoc

    Według Światowej Organizacji Zdrowia co roku 2% populacji szuka pomocy medycznej z powodu zatrucia grzybami. Mimo wieloletniego doświadczenia w diagnozowaniu i leczeniu tego schorzenia wstępna diagnoza jest złożona i wymaga różnicowania oraz dokładnego określenia, jakie grzyby wywołały zatrucie (może to być zatrucie kilkoma rodzajami grzybów). Trudności związane są w większości przypadków z różnymi objawami i zespołami toksykologicznymi, które pojawiają się pod wpływem toksyn grzybowych. W związku z rozpowszechnieniem diagnozy ostrego zatrucia grzybami, każdy powinien zdawać sobie sprawę z doraźnych metod leczenia w tym przypadku. 

  • Zapalenie krtani – przyczyny, objawy, leczenie

    Nagła duszność i szczekający kaszel w środku nocy u dziecka wywołują często panikę u rodziców i opiekunów. Objawy te mogą świadczyć o ostrym zapaleniu krtani. Dowiedz się, kiedy konieczne staje się wezwanie pogotowia do małego pacjenta. Sprawdź również, kiedy zwykła chrypka może oznaczać przewlekłe zapalenie krtani i powinna skłonić nas do wizyty u lekarza.

  • Diabetomat – urządzenie ułatwi życie osobom chorym na cukrzycę

    Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie opracowali urządzenie, które pozwoli diabetykom zastąpić klasyczne pomiary stężenia cukru we krwi. W jaki sposób działa? Kiedy będzie można go kupić? Jakie inne nieinwazyjne urządzenia monitorowania glikemii powstały w ostatnim czasie?

  • Sztuczna Inteligencja pozwoli skuteczniej leczyć raka stercza

    W Polsce rak stercza (prostaty) jest najczęstszym nowotworem litym występującym u mężczyzn. Dzięki dofinansowaniu z programu INFOSTRATEG powstaje platforma informatyczna, która ułatwi dokonywanie wyboru terapii onkologicznej dedykowanej pacjentom, u których zostanie zdiagnozowane to schorzenie. Lepsze dopasowanie leczenia wpłynie na poprawę jego efektywności. Narzędzie będzie wykorzystywało algorytmy sztucznej inteligencji.  

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij