Jak uniknąć zapalenia zatok

Na zapalenie zatok cierpi więcej ludzi niż na nadciśnienie czy choroby serca. Niekiedy jednak nie zdajemy sobie z tego sprawy. Przeciągającą się infekcję uważamy po prostu za uporczywą, a tymczasem w wielu przypadkach jest to już zapalenie zatok. Jakie są jego przyczyny? Czy można uniknąć tego dokuczliwego schorzenia? Jak sobie radzić z zapaleniem zatok?

Czym są zatoki?

Zatoki to wgłębienia w czaszce wypełnione powietrzem. Rozmieszczone są parami, symetrycznie: dwie za czołem, dwie po obu stronach mostka nosa, dwie za oczami i dwie największe za kośćmi policzkowymi. Zatoki są pokryte błonami śluzowymi, które pełnią funkcję oczyszczającą oraz pomagają w rozgrzewaniu i nawilżaniu wdychanego powietrza. Powietrze z nosa przechodzi przez małe kanały do zatok, aby następnie dotrzeć do płuc.

Wirusy i bakterie – główne przyczyny zapalenia zatok

Zapalenie zatok to nic innego jak zapalenie błony śluzowej zatok, do którego najczęściej dochodzi z powodu infekcji wirusowej.

W dziewięciu na dziesięć przypadków zapalenie zatok u osób dorosłych wywołane jest przez infekcję wirusową, u dzieci jest to ponad połowa przypadków. Bakterie są przyczyną zapalenia zatok u jednej na dziesięć osób dorosłych i nawet u połowy dzieci.

Badania epidemiologiczne z ostatnich lat wskazują, że u 87 proc. chorych z infekcyjnym nieżytem nosa obserwuje się objawy ze strony zatok przynosowych. Śluz w zatokach oraz rzęski – drobne włoski w błonach śluzowych – są odpowiedzialne m.in. za usuwanie drobnoustrojów. Podczas infekcji górnych dróg oddechowych organizm zaczyna produkować większą niż zwykle ilość śluzu. Kiedy zatoki zostaną zablokowane, drobnoustroje zaczną namnażać się w śluzie, powodując infekcję i stan zapalny. Dochodzi do obrzęku – odczuwamy ból głowy i twarzy w miejscu, w którym zatoki zostały zainfekowane, może pojawić utrata węchu, smaku i uczucie zatkanych uszu. W przypadku bakteryjnego zapalenia zatok najczęściej odpowiedzialne są bakterie Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae.

Alergie a zapalenie zatok

Reakcje alergiczne objawiające się nadmierną produkcją śluzu również mogą prowadzić do zapalenia zatok. Blokowane są wówczas kanały odprowadzające śluz do nosa i może uruchomić się mechanizm opisany powyżej. Zarówno alergiczny nieżyt nosa, katar sienny jak i astma są częstymi stanami, które mogą dać początek zapaleniu zatok. Niedrożny nos, reakcja nabłonka samej zatoki na alergen i drobnoustroje zamknięte w bardzo korzystnych dla siebie warunkach są prostą receptą na alergiczne zapalenie zatok. Wówczas zapalenie zatok jest powikłaniem po nieleczonej lub źle leczonej alergii.

Zapalenie zatok a zanieczyszczenie środowiska

Nie tylko alergeny mogą powodować podrażnienie błon śluzowych i stany zapalne. Substancjami drażniącymi są na przykład dym papierosowy czy zanieczyszczone powietrze. Według raportu WHO z 2017 roku spośród 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w Unii Europejskiej 36 znajduje się w Polsce. Głównymi powszechnie występującymi substancjami zanieczyszczającymi powietrze są związki siarki, związki azotu, tlenki węgla, pyły i metale ciężkie. Wszystkie te związki absorbowane są do organizmu człowieka przez błonę śluzową nosa i górny odcinek dróg oddechowych. Mają niekorzystne działanie na cały organizm, wywołują wiele dolegliwości, ale zwłaszcza w przypadku układu oddechowego działają drażniąco i są przyczyną zwiększonej podatności na infekcje i w konsekwencji zapalenia zatok.

Wady anatomiczne zwiększają ryzyko zachorowań na zapalenie zatok

Wszelkiego rodzaju defekty anatomiczne w obrębie zatok, takie jak polipy, odchylona lub zniekształcona przegroda nosowa, a nawet przerost migdałków mogą przyczyniać się do zwiększonej podatności na zapalenie zatok. Zaburzają one bowiem naturalny mechanizm oczyszczania nosa, czyli swobodny przepływ śluzu.

Jak uniknąć zapalenia zatok?

Dbaj o higienę

Pamiętaj o myciu rąk. To na nich najczęściej przebywają drobnoustroje. Unikaj również bezpośredniego kontaktu z osobami zainfekowanymi. W tym przypadku prewencja jest podstawowym sposobem uniknięcia zakażenia, w wyniku którego może dojść do zapalenia zatok.

Dbaj o nos podczas infekcji

Jeśli już dojdzie do infekcji górnych dróg oddechowych, czyść nos regularnie. Zapalenie zatok jest skutkiem zalegania wydzieliny. Warto również płukać nos - np. preparatami z wodą morską, które rozrzedzą wydzielinę i ułatwią jej wydalenie.

Niezwykle pomocne mogą okazać się inhalacje z wykorzystaniem olejków eterycznych. Wybierz preparat, który zawiera olejek kajeputowy, goździkowy, eukaliptusowy lub miętowy. Wdychane olejki lotne zmniejszają obrzęk błony śluzowej nosa, rozrzedzają wydzielinę i tym samym łagodzą objawy zapalenia zatok przynosowych i wspomagają leczenie.

Jeśli nieżyt nosa wywołany jest przez reakcję alergiczną, zadbaj o prawidłowe leczenie – zaniedbanie może spowodować zapalenie zatok.

Nawilżaj powietrze

Zwłaszcza jesienią i zimą zadbaj o odpowiednie nawilżenie pomieszczeń. Zarówno klimatyzacja w biurach, jak i kaloryfery w domach wysuszają powietrze, co niekorzystnie wpływa na stan śluzówki nosa i zatok. Wysuszona śluzówka nie będzie w stanie skutecznie odgrywać swojej roli, jaką jest oczyszczanie nosa z drobnoustrojów. A to może prowadzić do gromadzenia się wirusów czy bakterii, rozwoju infekcji i w konsekwencji zapalenia zatok. Na kaloryferach warto zawiesić pojemniki z wodą, która będzie nawilżać powietrze. Skuteczne są również nawilżacze powietrza, zwłaszcza te, do których można użyć olejków eterycznych wspomagających leczenie infekcji górnych dróg oddechowych.


Podziel się: