Domowe sposoby na zatoki – jak wyleczyć zapalenie?

Zapalenie zatok przynosowych to jedna z najczęstszych przypadłości w krajach o umiarkowanym klimacie. Schorzenie pojawia się zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym (pora ta sprzyja zapadaniu na infekcje górnych dróg oddechowych). Szacuje się, że w Polsce około połowa społeczeństwa przeszła ostre zapalenie zatok, a niemal 15% zmaga się z przewlekłym zapaleniem zatok. Z danych statystycznych wynika, iż prawie 70% rzekomych bólów migrenowych ma swoje podłoże w chorych zatokach.

Co to są zatoki?

Zatokami nazywa się przestrzenie wypełnione powietrzem, znajdujące się w pobliżu nosa. Mają one za zadanie wytwarzać rzadką śluzową wydzielinę, która potrzebna jest do nawilżania i oczyszczania wdychanego powietrza. Przez wzgląd na swoje położenie (obręb twarzowych kości czaszki), wyróżnia się zatoki:

  • czołowe,
  • sitowe,
  • klinowe,
  • szczękowe.

Rolą zatok jest zmniejszanie ciężaru kości czaszki. Odgrywają istotną rolę przy mówieniu (swoistego rodzaju rezonans), jak i w ogrzewaniu wdychanego powietrza, które wędruje następnie do płuc.

Czym jest zapalenie zatok?

To proces zapalny błony śluzowej zatok, który powstał w wyniku nieprawidłowości drożności ich ujść (zaburzeń wentylacji).

Rozróżnia się trzy typy zapalenia zatok:

  • ostre – na ogół wywołane infekcjami bakteryjnymi (mija po trzech tygodniach),
  • przewlekłe – wiąże się z długotrwałym obrzękiem oraz zapaleniem zatok (o wiele dłuższym niż w przypadku zapalenia ostrego),
  • nawracające – mowa o nim wtedy, gdy występuje co najmniej cztery razy w ciągu roku.
Zapalenie zatok może być spowodowane również przez reakcje alergiczne (odczyn zapalny skutkuje nadprodukcją śluzu, która następnie zalega w zatokach).

Przyczyny zapalenia zatok

Do najczęstszych przyczyn zapalenia zatok należą infekcje:

  • wirusowe,
  • bakteryjne,
  • grzybicze.

Inne przyczyny to:

  • polipy w nosie,
  • uszkodzenie rzęsek, których rolą jest eliminowanie śluzu,
  • skrzywienie przegrody nosowej,
  • przerost migdałka gardłowego.

Zatokowy ból głowy charakteryzuje się:

  • nasileniem objawów rano (zaraz po przebudzeniu),
  • okolice twarzy są tkliwe,
  • ból zlokalizowany jest w okolicy policzków i oczu,
  • dolegliwości nasilają się przy pochylaniu.
Gdy ból utrzymuje się przez dłuższy czas bądź objawy się nasilają – niezwłocznie należy udać się do lekarza laryngologa.

Objawy zapalenia zatok

Dolegliwość jaką jest zapalenie zatok, charakteryzuje się dużym dyskomfortem m.in.:

  • katarem,
  • zatkanym nosem,
  • bólem głowy,
  • uczuciem rozpierania w okolicy nasady nosa (zatkane zatoki).

Objawów chorych zatok nie można bagatelizować. Nieleczone doprowadzają do poważnych powikłań – zapalenie zatok, przez wzgląd na bliskie usytuowanie zatok oraz tkanki mózgowej, niekiedy skutkuje komplikacjami związanymi z rozprzestrzenianiem się zakażenia (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych). Innymi powikłaniami są m.in.

  • zapalenie ucha,
  • zapalenie gardła,
  • stan zapalny okolicznych kości.

Nieleczone zapalenie zatok może doprowadzić także do utraty słuchu!

Grupą szczególnie narażoną na wystąpienie tego schorzenia są alergicy. W ich przypadku do typowych objawów dochodzą:

  • łzawienie oczu,
  • wyciek wodnistej wydzieliny z nosa,
  • zapalenie spojówek.                            

Domowe sposoby na zapalenie zatok

W przypadku choroby w początkowej fazie (gdy nie jest to ropne zapalenie zatok) warto spróbować wyleczyć zatoki przy pomocy naturalnych (domowych) sposobów.

Inhalacje na zatoki
Inhalacje to numer jeden na liście domowych sposobów w walce z chorymi zatokami. Rodzaje inhalacji jaką można zastosować to:

  • inhalacje solą – wsypać do gorącej wody 7 łyżek soli kuchennej. Po zamieszaniu roztworu należy się nad nim pochylić, nakryć głowę ręcznikiem i oddychać powstałą parą przez kilka minut. Terapię powinno się stosować raz dziennie przez okres 5 dni,
  • inhalacje ziołami (m.in. rumianek, tymianek, mięta pieprzowa), które mają właściwości rozkurczowe, pomagające w pozbyciu się zalegającej wydzieliny – 50 gram jednego bądź też kilku ziół należy parzyć w 1 litrze wody. Inhalować powinno się około 10 minut, raz dziennie przez okres kilku dni,
  • inhalacje olejkami eterycznymi (m.in. eukaliptusowy, migdałowy, sosnowy), charakteryzują się właściwościami udrażniającymi drogi oddechowe – jeden z wybranych olejków (kilka kropli) należy dodać do gorącej wody. Inhalacja powinna trwać kilka minut, raz dziennie przez kilka dni.

Olejki eteryczne wkrapia się m.in. do kominków zapachowych, nawilżaczy powietrza, a także wmasowuje się je w okolice zatok.

Ciepłe okłady
Ta forma terapii to kolejny, bardzo popularny domowy sposób na zatoki. Pomoże zwłaszcza na ból umiejscowiony u nasady nosa. Można stosować okłady z rozgrzanego grochu (np. w piekarniku do temperatury 60 stopni Celsjusza), którego najpierw należy wsypać do woreczka. Warto użyć woreczków z solą leczniczą, dzięki uwalnianym związkom bromu i jodu dodatkowo wpływa na udrożnienie nosa.

Trzeba uważać, bo na początku woreczek najprawdopodobniej będzie zbyt gorący. Okład powinno się stosować kilka razy dziennie na oczy, policzki bądź czoło przez około 30 minut.

Oczyszczanie
W zapaleniu zatok istotne jest oczyszczanie zatkanego nosa, jednego z objawów choroby. Nie wolno zapominać o „toalecie nosa” – skuteczny sposób to wciąganie do nosa wraz ze strumieniem powietrza soli fizjologicznej.

Nawilżanie
Jak wyleczyć zatoki? Pamiętać o codziennym nawilżeniu organizmu! Pomagając śluzówce w nawilżeniu, pomaga się jej tym samym w tworzeniu bariery dla drobnoustrojów.

Przy chorych zatokach należy pić dużo płynów (m.in. napar z lipy). Ważne jest także nawilżanie pomieszczenia, w którym się przebywa (wilgotność powinna wynosić około 70%). Zimą, gdy włączone są kaloryfery, powietrze nie jest świeże. Skutek? Podrażnienie wrażliwej błony śluzowej dróg oddechowych. Warto zakupić nawilżacz powietrza bądź przykrywać kaloryfer mokrym ręcznikiem. Istotna jest również odpowiednia temperatura panująca w pomieszczeniu, w którym znajduje się chory (w granicach 20 stopni Celsjusza).

Masaż wodny
Polega na masowaniu okolic zatok strumieniem ciepłej wody z prysznica. Terapia pomaga nie tylko w zwalczaniu bólu, ale i w pozbyciu się zalegającej wydzieliny.

Nacieranie maściami
Skuteczne są maści: kamforowa i bursztynowa (dobrze rozgrzewają). Należy wsmarować okrężnymi ruchami niewielką ilość w skronie, czoło i miejsce pod nosem (dodatkowa inhalacja). Czynność powtarzać trzy razy dziennie.

Napary ziołowe
Picie naparów ziołowych to dobry, domowy sposób na walkę z dolegliwościami chorych zatok. Jedną ze skuteczniejszych jest mieszanka z kwiatów lipy, suszonych malin i miodu spadziowego. Wszystkie składniki (po jednej łyżeczce) parzy się przez 10 minut. Napar powinno się pić trzy razy dziennie.

Herbata z imbirem bądź cynamonem
Taka herbata z „dodatkiem” ma działanie nie tylko rozgrzewające, ale i udrażniające drogi oddechowe. W przypadku imbiru, najlepiej dodać świeży (np. starty na tarce).

Syrop z tymianku
Kolejnym domowym sposobem na zatoki jest przygotowanie własnego syropu. Pęczek świeżego tymianku zalać 1,5 litra wody i gotować około 30 minut. Po ostudzeniu dodać 4 łyżeczki miodu gryczanego oraz wycisnąć sok z jednej cytryny. Syrop należy przyjmować trzy razy dziennie po jednej łyżce. Mikstura udrażnia nos, zatoki i działa przeciwbakteryjnie.

Nalewka z czosnkiem i kwiatami dziewanny
10 posiekanych ząbków czosnku należy zmieszać z garścią ususzonych kwiatów dziewanny oraz zalać całość szklanką spirytusu. Miksturę przelać do słoika, dokładnie zakręcić i odstawić w ciemne i chłodne miejsce na okres dwóch (trzech) tygodni. Następnie przecedzić płyn przez gazę i rozlać do butelek. Nalewka jest gotowa do spożycia po około pięciu miesiącach leżakowania.

Nalewkę warto pić trzy razy dziennie. Udrażnia zatkane zatoki i działa bakteriobójczo. Ponadto wspomaga regenerację błony śluzowej górnych dróg oddechowych.

Należy zrezygnować z palenia papierosów (mają negatywny wpływ zwłaszcza na zatoki szczękowe).

Profilaktyka przeciw zapaleniu zatok

Zapalenie zatok jest uciążliwą dolegliwością, warto więc starać się do niej nie dopuścić, stosując odpowiednią profilaktykę:

  • w chłodne dni zakładaj czapkę,
  • w sezonie grzewczym dbaj o zachowanie odpowiedniej wilgoci i temperatury w mieszkaniu,
  • nie wychodź z domu zaraz po umyciu głowy,
  • zadbaj o pełną drożność nosa,
  • unikaj kontaktu z zanieczyszczeniami powietrza (m.in. pyły, dym tytoniowy),
  • przyjmuj odpowiednie ilości płynów.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. A. Krzeski, I. Gromek, Zapalenie zatok przynosowych, wyd. 1, Gdańsk 2008.
  2. D. Jurkiewicz, B. Zielnik-Jurkiewicz, Zapalenie zatok przynosowych, Bielsko-Biała 2006.

Podziel się: