Uczulenie na słońce (fotodermatoza) – jak wygląda? - portal DOZ.pl
Uczulenie na słońce – przyczyny. Jak złagodzić objawy wysypki od słońca?
Marta Pietroń

Uczulenie na słońce – przyczyny. Jak złagodzić objawy wysypki od słońca?

Promienie słoneczne wykorzystywane są do produkowania witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego rozwoju kości oraz wzmacniania układu odpornościowego. Niestety zbyt długa bądź zbyt intensywna ekspozycja na słońce może powodować występowanie alergii. Uczulenie na słońce może dotknąć każdego z nas, dlatego też warto wiedzieć jak postępować, gdy na ciele pojawi się wysypka od słońca. 

Czym jest uczulenie na słońce? Jak się objawia? 

Uczulenie na słońce, czyli fotodermatoza, jest nieprawidłową reakcją na promieniowanie słoneczne i może występować nawet u dzieci. Z medycznego punktu widzenia najbardziej trafnym określeniem jest nadwrażliwość skóry na słońce, co wynika z mechanizmu powstawania. Alergia związana jest zaostrzoną reakcją organizmu z udziałem układu immunologicznego na czynnik, który u innych nie będzie wywoływał żadnej odpowiedzi. Natomiast fotodermatoza (nazywana potocznie alergią na słońce) jest efektem nieprawidłowych zmian zachodzących w skórze pod wpływem działania promieniowania UV.

Skóra, jako najbardziej zewnętrzna warstwa naszego ciała, za pomocą specjalnych fotoakceptorów, zwanych chromoforami, pochłania energię promieniowania słonecznego. Dalej zostaje ona przekierowana jako nieszkodliwe promieniowanie lub wykorzystywana w reakcjach, które, aby zajść, muszą mieć dostarczaną energię z zewnątrz. 

Wśród nadwrażliwości na słońce wyróżnia się:

  • fotodermatozę idiopatyczną – reakcja nadwrażliwości o nieznanym podłożu: pokrzywka słoneczna, osutki świetlne, przewlekłe posłoneczne zapalenie skóry,
  • fotodermatozę endogenną – wywołana jest przez czynniki wewnętrzne: niedobór witaminy PP, innych witamin z grupy B (pelagra) lub gromadzenie produktów niewłaściwego rozkładu hemu (porfiria),
  • fotodermatozę egzogenną – do jej wystąpienia, oprócz promieniowania słonecznego, konieczny jest również czynnik dodatkowy, np. lek, kosmetyk,
  • choroby ulegające zaostrzeniu pod wpływem światła – toczeń rumieniowaty, zapalenie skórno-mięśniowe,
  • genodermatozy – ich występowanie uwarunkowane jest defektami genetycznymi: skóra pergaminowata i barwnikowa.

Pomimo dużego zróżnicowania nadwrażliwości na słońce, wszystkie rodzaje łączy pojawienie się objawów na skutek oddziaływania promieniowania słonecznego. O nadwrażliwości więc mówimy wtedy, kiedy organizm reaguje nieprawidłowo na dawkę promieniowania słonecznego, która u innej osoby nie wywoła żadnej reakcji.

Objawy uczulenia na słońce

Objawy uczulenia na słońce mogą pojawić się w przeciągu kilku minut lub godzin po ekspozycji na promieniowanie słoneczne, jednak w większości przypadków jest to dłuższy czas, dochodzący nawet do 48h. Miejsce ich występowania może obejmować zarówno obszary skóry, które były eksponowane na światło słoneczne, jak i te całkowicie osłonięte przed bezpośrednią ekspozycją. 

Uczulenie na słońce – jak wygląda?

Do objawów alergii na słońce zalicza się:

  • wielopostaciowe osutki świetlne, głównie w obrębie kończyn górnych oraz klatki piersiowej (swędzące zaczerwienione plamy, pęcherzyki z wysiękiem),
  • pokrzywkę słoneczną (występuję natychmiastowo po ekspozycji na promieniowanie słoneczne, przypomina poparzenie pokrzywą),
  • wyprysk słoneczny,
  • zaczerwienienie skóry,
  • pieczenie skóry,
  • opuchliznę.

Sprawdź także maści, kremy i tabletki na uczulenie i alergie skórne.

Dodatkowo mogą im towarzyszyć: gorączka, ból głowy, zaczerwienienie spojówek czy złe samopoczucie. Objawy zazwyczaj znikają samoistnie i nie pozostawiają po sobie śladu, pod warunkiem zaprzestania eksponowania ich na promieniowanie słoneczne. Jeśli jednak alergię na słońce wywołały zastosowane kosmetyki, zioła lub leki, istnieje dość duże ryzyko wystąpienia przebarwień na skórze, trudnych do usunięcia. 

Polecane dla Ciebie

Uczulenie na słońce – przyczyny

Alergia na słońce może wystąpić jako efekt bezpośredniej ekspozycji skóry na słońce lub być skutkiem uwrażliwienia organizmu spowodowanego stosowaniem substancji fotouczulających – leków, kosmetyków czy ziół. 

Warto znać i rozróżniać dwa pojęcia związane z fotodermatozą: reakcja fototoksyczna oraz reakcja fotoalergiczna. Czym się różnią? Reakcja fototoksyczna występuję o wiele częściej, a jej podłoże nie ma charakteru immunologicznego. Za zmiany skórne odpowiadają substancje chemiczne, które weszły w reakcję z promieniowaniem słonecznym. Natomiast reakcja fotoalergiczna występuje o wiele rzadziej i związana jest z odpowiedzią układu odpornościowego na kontakt z substancją, która pod wpływem ekspozycji na słońce przekształciła się w alergen. 

Alergia słoneczna może być wywoływana przez:

  • leki: sulfonamidy, leki przeciwcukrzycowe, hydrochlorotiazyd, tetracykliny, pochodne fenotiazyny oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne podawane miejscowo (głównie ketoprofen),
  • zioła: nawłoć pospolita, arnika górska, dziurawiec zwyczajny, selery zwyczajne, ruta zwyczajna, figa pospolita, pietruszka zwyczajna, pasternak zwyczajny, chryzantema, dalia, słonecznik zwyczajny, rumianek pospolity, stokrotka pospolita, nagietek lekarski, wrotycz, bylica pospolita, cykoria,
  • olejki eteryczne: bergamotowy, cedrowy, sandałowy, cytrusowy,
  • konserwanty: bitionol, diglukonian chlorheksydyny,
  • substancje zapachowe: piżmo ambretowe, aldehyd cynamonowy, 
  • składnik filtrów przeciwsłonecznych: dibenzylometany, benzofenony, pochodne kwasu paraaminobenzoesowego (PABA).

Uczulenie po opalaniu może wystąpić natychmiast po ekspozycji na promieniowanie słoneczne, efektem czego jest niepożądana reakcja skórna, która u osoby zdrowej nie wywoła takiego efektu. W takiej sytuacji należy unikać ekspozycji na promieniowanie słoneczne.

Uczulenie na słońce – jak złagodzić objawy alergii od słońca?

Jeśli przebywając na słońcu, dostrzeżesz jakiekolwiek objawy świadczące o alergii słonecznej, natychmiast przenieś się w zacienione miejsce. W łagodzeniu objawów alergii na słońce mogą pomóc chłodzące okłady, tj. pantenol w postaci pianki czy żel z aloesu.

Dodatkowo ulgę w objawach mogą zapewnić preparaty dostępne w aptece bez recepty (OTC), takie jak: 

  • krem z hydrokortyzonem do stosowania miejscowego, który zniweluje towarzyszący alergii świąd (bez konsultacji z lekarzem nie może być stosowany poniżej 12. roku życia),
  • preparaty natłuszczające, np. maści lub kremy z pantenolem i alantoiną,
  • doustne preparaty przeciwalergiczne (antyhistaminowe), 
  • preparaty odkażające na bazie oktenidyny, w celu odkażenia rany powstałej na skutek wysięku.

Zazwyczaj alergia na słońce ustaje po wyeliminowaniu czynnika wywołującego uczulenie (leki, zioła czy kosmetyki). Można jej zapobiegać, unikając zbyt długiego przebywania na słońcu bez jakiejkolwiek ochrony. Jeśli jednak po kilku dniach, pomimo stosowania preparatów łagodzących objawy alergii na słońce, nie dochodzi do poprawy albo odczyn alergiczny ulega nasileniu, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. 

Uczulenie na słońce – zapobieganie. Kremy z filtrem i suplementy

Skóra jest wysoce wyspecjalizowaną barierą ochronną, która w pierwszej kolejności narażona jest na oddziaływanie promieniowania słonecznego i związane z tym niepożądane reakcje skórne. Aby zminimalizować skutki skórnych objawów nadwrażliwości na słońce, należy zastosować odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną, do której zaliczane są kremy z filtrem

Wybierając odpowiedni dla siebie preparat, należy kierować się informacjami podawanymi przez producenta na opakowaniu, czyli współczynnikami wysokości ochrony przeciwsłonecznej zwanej faktorami. Dla promieniowania UVB jest to znany każdemu SPF, pozwalający na oszacowanie czasu, jaki można spędzić na słońcu bez wystąpienia zaczerwienienia na skórze. Zaś w przypadku ochrony przed promieniowaniem UVA są to współczynniki PPD i IPD, określające widoczny efekt opalenizny natychmiastowej lub trwałej po ekspozycji na słońce bez ochrony i z zastosowaniem kosmetyków z filtrem anty-UVA. Im większe są wartości wszystkich faktorów, tym większa będzie ochrona skóry przed szkodliwym działaniem promieni słonecznych. 

Mówiąc o nadwrażliwości na słońce, nie sposób nie wspomnieć o ochronie „od wewnątrz”, czyli stosowaniu preparatów zawierających antyoksydanty. Ich rolą jest neutralizowanie wolnych rodników tlenowych, które przyczyniają się nie tylko do wystąpienia alergii na słońce, ale również odpowiadają za proces starzenia się skóry czy rozwinięcia się nowotworów skóry. Do substancji o udowodnionym działaniu foto ochronnym zalicza się witaminę E (α-tokoferol) oraz β-karoten. Preparaty mogą być dodatkowo wzbogacone w witaminę C.

Warto również wzbogacić swoją codzienną dietę o składniki spożywcze bogate w karotenoidy (żółte, pomarańczowe, zielone owoce i warzywa) oraz flawonoidy (warzywa, owoce, rośliny strączkowe, gorzka czekolada, zielona i czarna herbata), które co prawda nie będą blokować dostępu skóry do światła słonecznego, ale skutecznie zniwelują skutki jego działania na organizm. 

  1. A. Nikiel, Przegląd surowców roślinnych o działaniu fotouczulającym i fototoksycznym, „Kosmetologia Estetyczna” 2017, nr 3.
  2. J. Węgłowska, A. Milewska, Pozytywne i negatywne skutki promieniowania słonecznego, „Postępy Kosmetologii” 2011, nr 2.
  3. R. Śpiewak, Fotodermatozy, czyli choroby skóry prowokowane przez światło, „Kosmetyka Profesjonalna 2009, nr 3.
  4. R. Śpiewak, Wyprysk fotoalergiczny i fototoksyczny, „Alergoprofil" 2009, t. 5, nr 2.
  5. P. K. Tuszyński (red.), Leki pierwszego wyboru. Jak rozpoznać i leczyć najczęstsze schorzenia i dolegliwości, Vademecum Farmaceutyczne, 2020.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bifidobakterie – czym są i jakie mają znaczenie dla odporności niemowlęcia?

    1000 pierwszych dni życia dziecka to kluczowy okres w rozwoju młodego organizmu. Narządy i układy, które kształtowały się jeszcze podczas życia płodowego, wciąż dojrzewają i doskonalą swoje funkcje. Fundamentalne znaczenie w tym procesie ma rozwój układu odpornościowego, który już od momentu porodu musi chronić niemowlę przed czynnikami zewnętrznymi. Jaki związek z odpornością mają jelita i zamieszkujące w nich Bifidobakterie?

  • Załupek – przyczyny, objawy, leczenie

    Załupek objawia się jako obrzęk żołędzi i napletka i jest spowodowany zsunięciem napletka poza żołądź. Dochodzi to tego, gdy napletek jest zbyt ciasny. Stan ten wywołuje ucisk, który utrudnia prawidłowy odpływ krwi. Gdy wspomniany ucisk jest duży i występują potężne lub długo utrzymujące się zaburzenia krążenia krwi, może dojść do tzw. martwicy żołędzi i skóry napletka. Jakie są objawy i sposoby leczenia załupka?

  • Pyłkowica – objawy i leczenie

    Pyłkowica, czyli uczulenie na pyłki spędza sen z powiek wielu milionom Polaków. Nasilenie objawów obserwuje się od wczesnej wiosny, aż do końca lata. Jakie są jej przyczyny? Jak wygląda leczenie alergii?

  • Alergia pokarmowa – przyczyny, objawy, leczenie

    Alergia pokarmowa to chorobliwa nadwrażliwość na spożywany pokarm, uwarunkowana swoistą odpowiedzią układu odpornościowego. Najczęściej objawia się ona u pacjenta objawami ogólnymi (np. dusznością) lub miejscowymi (np. wysypka skórna, bóle brzucha), aczkolwiek w przypadku swoistej tolerancji możemy mówić też o „uczuleniu bezobjawowym”. Wokół terminu alergii pokarmowej narosło wiele mitów oraz nieporozumień, często mylona jest z nietolerancją pokarmową lub traktowana jako synonim każdej reakcji nadwrażliwości na pokarmy. Tymczasem mamy z nią do czynienia tylko przy jednoznacznie udokumentowanym mechanizmie immunologicznym. Jakie objawy występują w przypadku alergii pokarmowej i jak się ją leczy? Jakie testy alergiczne wykonać? Co uczula?

  • Jak rozpoznać obrzęk limfatyczny? Przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

    Obrzęku limfatyczny to inaczej obrzęk tkanek, który spowodowany jest zastojem chłonki (limfy)wywołanej wadami wrodzonymi lub uszkodzeniem naczyń chłonnych. Wyróżnia się obrzęk limfatyczny pierwotny i wtórny. Przyczyną obrzęku limfatycznego pierwotnego są nieprawidłowo wykształcone węzły chłonne. Bardziej złożoną kwestią są przyczyny wtórnego obrzęku, do których zaliczono m.in. przewlekłą niewydolność żylną, leki, operacje i inne czynniki. Jak leczyć obrzęki limfatyczne, czy drenaż limfatyczny jest dobrą metodą oraz czym różni się cellulits od cellulitu?

  • Widzisz dziwne robaczki przed oczami? To męty w oku – czym są, skąd się biorą?

    Męty w oku, opisywane między innymi jako latające muszki pojawiające się przed oczami to częsty problem zgłaszany w gabinetach okulistycznych. Przyczyną ich powstawania jest nagromadzenie w ciele szklistym skupisk włókien kolagenowych. O czym świadczy ta przypadłość? Jak można się jej pozbyć?

  • Choroby cywilizacyjne – czym są? Jakie to choroby?

    Choroby cywilizacyjne to schorzenia, które pojawiają się w populacji na skutek gwałtownych przemian i rozwoju cywilizacyjnego, którym jako ludzkość podlegamy. W czasach współczesnych ludzie narażeni są przede wszystkim na hałas, zanieczyszczenia środowiska i stres. To wszystko może być przyczyną schorzeń, prowadzących do utraty zdrowia, a nawet życia.

  • Ropomocz – przyczyny, objawy, leczenie

    Ropomocz to schorzenie, które najczęściej wskazuje na zakażenie dróg moczowych, jak zapalenie cewki moczowej, zapalenie pęcherza czy odmiedniczkowe zapalenie nerek. Obecność ropy w moczu można potwierdzić poprzez wykonanie badania ogólnego moczu. Wskaże ono rodzaj bakterii, który wywołał infekcję, a ponadto w wyniku znajdzie się ilość białych krwinek, która także jest jednym z objawów ropomoczu. Jak się leczy ropomocz i czy jest to groźna choroba?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij