B-karoten – remedium na zdrowe oczy, skórę i wysoki poziom odporności? Suplementacja, dawkowanie, właściwości i źródła
Alicja Świątek

B-karoten – remedium na zdrowe oczy, skórę i wysoki poziom odporności? Suplementacja, dawkowanie, właściwości i źródła

Beta-karoten to prekursor witaminy A, który jest składnikiem wielu owoców i warzyw, a także suplementów w formie tabletek lub kapsułek. Nie tylko przyspiesza opalanie i pozwala dłużej cieszyć się oliwkowym odcieniem skóry, ale także wykazuje właściwości przeciwcukrzycowe, przeciwnowotworowe, chroni przed miażdżycą i niweluje procesy starzenia. Najwięcej b-karotenu znajduje się w marchwi i suszonych morelach. Jak zwiększyć przyswajalność prowitaminy A, dlaczego palacze nie powinni suplementować beta-karotenu i czy to prawda, że ten związek może spowodować cofnięcie się zmian miażdżycowych w tętnicach? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

B-karoten jest cennym barwnikiem, będącym prekursorem witaminy A. Zaliczany jest do grupy karotenoidów mających silne właściwości antyoksydacyjne, dzięki czemu ograniczają powstawanie procesów chorobotwórczych. B-karoten znany jest przede wszystkim z korzystnego wpływu na wzrok i skórę oraz poprawę odporności. Ponadto ogranicza ryzyko wystąpienia licznych chorób, takich jak: nowotwory, miażdżyca, choroby serca lub cukrzyca. Spowalnia procesy starzenia organizmu oraz chroni przed szkodliwym działaniem promieni słonecznych.

Co to jest b-karoten? Najlepsze naturalne źródła beta-karotenu

B-karoten to barwnik zaliczany do karotenoidów. Jest to grupa związków organicznych o działaniu przeciwutleniającym. Dodatkowo w wyniku aktywacji układu odpornościowego, hamowania podziałów komórkowych oraz wymiatania wolnych rodników mają właściwości przeciwnowotworowe. Blokują proces mutacji DNA komórek bakteryjnych oraz stanowią ochronę przed szkodliwym wpływem promieni UV. B-karoten wykazuje największą aktywność spośród wszystkich karotenoidów. W organizmie ludzkim ulega przekształceniu do witaminy A, dlatego jest zalecany w celu jej uzupełnienia. W przeliczeniu na 100 g produktu najbogatszymi źródłami beta-karotenu są: marchew (9938 mcg), natka pietruszki (5410 mcg), szpinak (4243 mcg), szczaw (3848 mcg), papryka czerwona (3165 mcg), dynia (2974 mcg) i „świeże" morele (1523 mcg). W mniejszych ilościach związek ten występuje w: pomidorach, brzoskwiniach, cykorii, sałacie, brokułach, kapuście pekińskiej, wątróbce wieprzowej oraz żółtku jaja kurzego. W celu zwiększenia wchłaniania b-karotenu warto dodać zdrowe tłuszcze, jak np. oliwa z oliwek, czy awokado, które wpłyną na lepszą przyswajalność tego składnika.

Beta-karoten – właściwości farmakologiczne

Beta-karoten pełni wiele funkcji w organizmie. Przede wszystkim jest prekursorem witaminy A, dzięki czemu w stanach niedoboru tej witaminy jest ona wytwarzana wewnętrznie z b-karotenu. Przekształcany jest również do zeaksantyny, która wpływa na utrzymanie prawidłowego widzenia. Wykazuje działanie obronne przed czynnikami kancerogennymi (pronowotworowymi). Stanowi silny antyoksydant, czyli chroni przed stresem oksydacyjnym oraz neutralizuje reaktywne formy tlenu odpowiedzialne za powstawanie licznych chorób, jak np. nowotwory, miażdżyca, nadciśnienie i cukrzyca.

Związek ten ogranicza utlenianie lipoprotein, tym samym zapobiega wystąpieniu miażdżycy, a podawany jednocześnie z witaminami C i E może nawet spowodować cofnięcie już istniejących zmian chorobowych.

B-karoten zmniejsza ryzyko wystąpienia zwyrodnień gruczołów łzowych oraz ślinianek. Ponadto przeciwdziała powstawaniu kamieni w drogach moczowych. Wpływa na wzrost poziomu monocytów oraz aktywności układu odpornościowego. Wykazano, że b-karoten działa ochronnie na skórę u osób cierpiących na protoporfirię erytropoetyczną, czyli chorobą objawiającą się nadwrażliwością na światło słoneczne. Barwnik ten wpływa korzystnie na narząd wzroku i proces widzenia, zwłaszcza w porze zmierzchu. Wśród chorych na zwyrodnienie plamki żółtej zaobserwowano, że długotrwałe podawanie b-karotenu i witaminy C może mieć pozytywny wpływ na już istniejące zmiany oraz spowolnić proces chorobotwórczy. Ponadto ten cenny związek obniża ryzyko pojawienia się chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2 oraz opóźnia proces starzenia.

Polecane dla Ciebie

Wskazania do suplementacji b-karotenu

Biorąc pod uwagę, że organizm nie jest w stanie sam syntetyzować b-karotenu, należy dostarczyć go wraz z pożywieniem. Niekiedy jednak ta droga nie jest wystarczająca, dlatego wówczas zaleca się wprowadzenie suplementacji tego składnika. B-karoten jest zalecanym źródłem witaminy A. Z tego względu jego przyjmowanie jest rekomendowane w chorobach oczu (np. zaćmie), u pacjentów ze zwyrodnieniem plamki żółtej, z utrudnionym widzeniem po zmroku oraz w zaburzeniach skórnych. Suplementacja b-karotenu jest wskazana w profilaktyce i wspomaganiu wielu chorób, m.in.: miażdżycy, cukrzycy i nowotworów. Ze względu na działanie ochronne przed słońcem warto go stosować w sezonie wakacyjnym, podczas zwiększonej ekspozycji na promieniowanie UV (zwłaszcza u osób z nadwrażliwością na działanie tego promieniowania, które objawia się u nich jako pokrzywka słoneczna). Jego stosowanie jest wskazane także w stanach obniżonej odporności, szczególnie w okresie jesienno-zimowym, gdy jest zwiększona zachorowalność na przeziębienia i grypę.

Czy beta-karoten pomaga dłużej utrzymać opaleniznę?

Udowodniono, że b-karoten chroni skórę przed oparzeniami słonecznymi, jednak współczynnik ochrony jest bardzo niski, porównywalny do wskaźnika ochrony przeciwsłonecznej SPF = 2, dlatego nie może on stanowić jedynej ochrony przed szkodliwymi promieniami UV. Związek ten gromadzi się w naskórku. W niewielkim stopniu stymuluje melanocyty, czyli komórki pigmentowe produkujące w procesie melanogenezy melaninę – warunkującą prawidłową pigmentację skóry i włosów. Dlatego stosowanie b-karotenu wspomaga poprawę kolorytu skóry i jest wskazane przy opalaniu oraz zwiększonym narażeniu na słońce.

Przeciwwskazania do suplementacji b-karotenu

Stosowanie beta-karotenu w naturalnej postaci wraz z pokarmem jest w większości przypadków bezpieczne. Nie ma także specjalnych przeciwwskazań dla kobiet w okresie ciąży i laktacji, ponieważ jego przyjmowanie nie wpływa na stężenie witaminy A w postaci retinolu we krwi (niebezpiecznej dla płodu), której syntezę z b-karotenu samoczynnie reguluje organizm.

Nie zaleca się suplementacji b-karotenu u palaczy. Udowodniono, że stosowanie u osób palących papierosy 20 mg/dobę tego związku zwiększa ryzyko zachorowania na raka płuc.

B-karoten – dawkowanie dla osób dorosłych i dzieci

Przyjmuje się, że średnie dzienne zapotrzebowanie organizmu na b-karoten wynosi ok. 6 mg, a maksymalna dobowa dawka wynosi 18 mg. Zazwyczaj w przypadku niedoborów witaminy A  u dzieci poniżej 12. roku życia rekomendowana jest suplementacja b-karotenu w dawce 10 mg co 2 dni, natomiast u starszych dzieci i osób dorosłych wskazane jest zażywanie 10 mg codziennie.

Podczas przyjmowania b-karotenu należy zachować umiar i nie przekraczać zalecanych dawek, ponieważ zbyt duże ilości tego barwnika mogą powodować jego nadmiar i zmianę zabarwienia skóry. Charakterystyczny, pomarańczowy kolor naskórka pojawia się zwłaszcza na wewnętrznej powierzchni dłoni oraz stopach. Warto dodać, że suplementacja dużych dawek syntetycznego B-karotenu może ograniczyć wchłanianie innych karotenoidów. Dodatkowo b-karoten pochodzący z naturalnych źródeł jest ok. 4.–10. razy bardziej przyswajalny oraz mają silniejszą aktywność antyoksydacyjną.

  1. M. Piekarska i in., Witaminy w pigułce. Witamina A., „jagiellonskiecentruminnowacji.pl” [online], https://www.jagiellonskiecentruminnowacji.pl/wp-content/uploads/2019/01/witaminy_w_piguce_a.pdf, [dostęp:] 30.06.2021 r.
  2. Praca zbiorowa, Witaminy prawda i mity, „biotechnologia.wpt.uni.opole.pl” [online], http://biotechnologia.wpt.uni.opole.pl/wp-content/uploads/WITAMINY-PRAWDA-I-MITY.pdf, [dostęp:] 30.06.2021 r.
  3. H. Ciborowska i in., Dietetyka Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wyd. III uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwo lekarskie PZWL, 2009 r.
  4. J. Igielska-Kalwat, Karotenoidy jako naturalne antyoksydanty, „phmd.pl” [online], https://phmd.pl/api/files/view/116279.pdf, [dostęp:] 30.06.2021 r.
  5. A. Gryszczyńska i in., Karotenoidy. Naturalne źródła, biosynteza, wpływ na organizm ludzki, „postepyfitoterapii.pl” [online], http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2014/11/pf_2011_127-143.pdf, [dostęp:] 30.06.2021 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Leki przeciwwirusowe na grypę. Czym jest amantadyna, rymantadyna, oseltamiwir i zanamiwir?

    Najsilniejszymi lekami przeciwwirusowymi na grypę są amantadyna, rymantadyna (leki starej generacji), oseltamiwir i zanamiwir (leki nowej generacji). Stosowane są jedynie na wskazanie lekarza, który tylko w uzasadnionych przypadkach wdroży leczenie tymi substancjami. Mają one charakter wirusostatyczny, a leczenie z ich udziałem trwa najczęściej 5. dni. Jakie są przeciwwskazania do stosowania leków przeciwwirusowych, jaki jest ich mechanizm działania oraz kiedy leki na grypę są skuteczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Etenzamid – składnik leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Właściwości, przeciwwskazania

    Etenzamid, czyli salicylan, to składnik, który często jest łączony z kwasem acetylosalicylowym i kofeiną. Komplet tych związków sprawia, że ich skuteczność przeciwbólowa lub przeciwzapalna jest bardzo wysoka. Zazwyczaj preparaty z tym składnikiem zalecane są w bólach głowy, bólach mięśniowo-szkieletowych, a także bólach o umiarkowanym nasileniu o podłożu zapalnym. Czy u dzieci można stosować etenzamid, jaka jest bezpieczna, maksymalna dawka dzienna tej substancji dla osoby dorosłej i jaki jest mechanizm działania etenzamidu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Foliany – właściwości i źródła folacyny i kwasu foliowego

    Foliany, czyli folacyna i kwas foliowy stanowią szeroką grupę związków, będącymi pochodnymi pteryny, które różnią się stopniem utlenienia i charakteryzują się aktywnością biologiczną kwasu foliowego. Kwas foliowy nie ma toksycznego charakteru, niemniej jego zbyt duże dawki mogą utrudniać rozpoznanie niedokrwistości wywołanej niedoborem witaminy B12. Jakie są objawy niedoboru folianów, co stanowi najlepsze źródła tych związków w pożywieniu oraz jaka jest zalecana dawka dzienna folianów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Izotretynoina – działanie, dawkowanie, skutki oboczne, zasady terapii

    W ostatnich latach bardzo popularne stało się leczenie trądziku izotretynoiną. Pomimo wielu skutków ubocznych, z jakimi wiąże się ta terapia, decydują się na nią nawet te osoby, u których trądzik nie jest wyjątkowo nasilony. Czym jest izotretynoina, dlaczego kobiety w ciąży nie mogą jej stosować oraz jak wylicza się dawkę skumulowaną?

  • Testy z apteki na wykrycie zakażenia H. pylori – skuteczność, interpretacja wyników

    Zakażenie Helicobacter pylori jest często diagnozowaną infekcją przewodu pokarmowego, która jednak w niewielkim procencie przypadków daje objawy, takie jak ból nadbrzusza, nudności czy wymioty. Diagnozę stawia się najczęściej na podstawie wyniku testu ureazowego, dla którego alternatywą od pewnego czasu są domowe testy na obecność zakażenia h. pylori z krwi lub kału. Czy są one wiarygodne, jak je przeprowadzić i jak interpretować ich wynik?

  • MSM – co to jest siarka organiczna? Skuteczność, wskazania, przeciwwskazania

    Siarka organiczna MSM wpływa korzystnie na stawy, mięśnie i kości. Badania nad tym pierwiastkiem pokazują, że jednoczesna suplementacja MSM i chondroityny, glukozaminy lub kwasu bosweliowego może zwiększyć skuteczność terapii wspomagającej leczenie stanów zapalnych stawów. Jak dawkować MSM, jakie są przeciwwskazania do suplementacji siarki i czym się kierować wybierając preparat z siarką organiczną?

  • Ubichinol – co to jest? Wskazania do stosowania koenzymu Q10, dawkownie, efekty

    Ubichinol to aktywna forma koenzymu Q10, przez niektórych określana mianem „super paliwa" dla organizmu. Jest związkiem chemicznym z grupy chinonów, który wpływa na funkcjonalność komórek, dbając o ich prawidłowy rozwój. Aby uzupełnić niedobory koenzymu Q10, warto wybierać suplementy zawierające jego aktywną postać, która uważana jest za łatwiej przyswajalną niż postać utleniona – ubichinon. Kiedy stosować ubichinol, jak dawkować koenzym Q10 i na jakie efekty można liczyć, zażywając go regularnie?

  • Chlorella – jakie ma właściwości? Czy warto ją stosować i jak dawkować?

    Chlorella jest zieloną algą, która należy do grupy zielenic. Zawiera więcej kwasu foliowego i żelaza niż inne pokarmy roślinne. Suplementacja chlorelli może wpływać korzystnie na obniżenie czynników predysponujących do chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych, stanowić element uzupełniający niedobory białka, a także być stosowana podczas detoksu organizmu. Jak dawkować chlorellę, czy można ją stosować w ciąży lub podawać ją dzieciom, a także jakie mogą być skutki uboczne suplementacji tego produktu typu superfood?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij