B-karoten – remedium na zdrowe oczy, skórę i wysoki poziom odporności? Suplementacja, dawkowanie, właściwości i źródła - portal DOZ.pl
B-karoten – remedium na zdrowe oczy, skórę i wysoki poziom odporności? Suplementacja, dawkowanie, właściwości i źródła
Alicja Świątek

B-karoten – remedium na zdrowe oczy, skórę i wysoki poziom odporności? Suplementacja, dawkowanie, właściwości i źródła

Beta-karoten to prekursor witaminy A, który jest składnikiem wielu owoców i warzyw, a także suplementów w formie tabletek lub kapsułek. Nie tylko przyspiesza opalanie i pozwala dłużej cieszyć się oliwkowym odcieniem skóry, ale także wykazuje właściwości przeciwcukrzycowe, przeciwnowotworowe, chroni przed miażdżycą i niweluje procesy starzenia. Najwięcej b-karotenu znajduje się w marchwi i suszonych morelach. Jak zwiększyć przyswajalność prowitaminy A, dlaczego palacze nie powinni suplementować beta-karotenu i czy to prawda, że ten związek może spowodować cofnięcie się zmian miażdżycowych w tętnicach? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Co to jest b-karoten? Najlepsze naturalne źródła beta-karotenu

B-karoten to barwnik zaliczany do karotenoidów. Jest to grupa związków organicznych o działaniu przeciwutleniającym. Dodatkowo w wyniku aktywacji układu odpornościowego, hamowania podziałów komórkowych oraz wymiatania wolnych rodników mają właściwości przeciwnowotworowe. Blokują proces mutacji DNA komórek bakteryjnych oraz stanowią ochronę przed szkodliwym wpływem promieni UV. B-karoten wykazuje największą aktywność spośród wszystkich karotenoidów. W organizmie ludzkim ulega przekształceniu do witaminy A, dlatego jest zalecany w celu jej uzupełnienia. W przeliczeniu na 100 g produktu najbogatszymi źródłami beta-karotenu są: marchew (9938 mcg), suszone morele (7842 mcg), natka pietruszki (5410 mcg), szpinak (4243 mcg), szczaw (3848 mcg), papryka czerwona (3165 mcg), dynia (2974 mcg) i „świeże" morele (1523 mcg). W mniejszych ilościach związek ten występuje w: pomidorach, brzoskwiniach, cykorii, sałacie, brokułach, kapuście pekińskiej, wątróbce wieprzowej oraz żółtku jaja kurzego. W celu zwiększenia wchłaniania b-karotenu warto dodać zdrowe tłuszcze, jak np. oliwa z oliwek, czy awokado, które wpłyną na lepszą przyswajalność tego składnika.

Beta-karoten – właściwości farmakologiczne

Beta-karoten pełni wiele funkcji w organizmie. Przede wszystkim jest prekursorem witaminy A, dzięki czemu w stanach niedoboru tej witaminy jest ona wytwarzana wewnętrznie z b-karotenu. Przekształcany jest również do zeaksantyny, która wpływa na utrzymanie prawidłowego widzenia. Wykazuje działanie obronne przed czynnikami kancerogennymi (pronowotworowymi). Stanowi silny antyoksydant, czyli chroni przed stresem oksydacyjnym oraz neutralizuje reaktywne formy tlenu odpowiedzialne za powstawanie licznych chorób, jak np. nowotwory, miażdżyca, nadciśnienie i cukrzyca.

Związek ten ogranicza utlenianie lipoprotein, tym samym zapobiega wystąpieniu miażdżycy, a podawany jednocześnie z witaminami C i E może nawet spowodować cofnięcie już istniejących zmian chorobowych.

B-karoten zmniejsza ryzyko wystąpienia zwyrodnień gruczołów łzowych oraz ślinianek. Ponadto przeciwdziała powstawaniu kamieni w drogach moczowych. Wpływa na wzrost poziomu monocytów oraz aktywności układu odpornościowego. Wykazano, że b-karoten działa ochronnie na skórę u osób cierpiących na protoporfirię erytropoetyczną, czyli chorobą objawiającą się nadwrażliwością na światło słoneczne. Barwnik ten wpływa korzystnie na narząd wzroku i proces widzenia, zwłaszcza w porze zmierzchu. Wśród chorych na zwyrodnienie plamki żółtej zaobserwowano, że długotrwałe podawanie b-karotenu i witaminy C może mieć pozytywny wpływ na już istniejące zmiany oraz spowolnić proces chorobotwórczy. Ponadto ten cenny związek obniża ryzyko pojawienia się chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2 oraz opóźnia proces starzenia.

Polecane dla Ciebie

Wskazania do suplementacji b-karotenu

Biorąc pod uwagę, że organizm nie jest w stanie sam syntetyzować b-karotenu, należy dostarczyć go wraz z pożywieniem. Niekiedy jednak ta droga nie jest wystarczająca, dlatego wówczas zaleca się wprowadzenie suplementacji tego składnika. B-karoten jest zalecanym źródłem witaminy A. Z tego względu jego przyjmowanie jest rekomendowane w chorobach oczu (np. zaćmie), u pacjentów ze zwyrodnieniem plamki żółtej, z utrudnionym widzeniem po zmroku oraz w zaburzeniach skórnych. Suplementacja b-karotenu jest wskazana w profilaktyce i wspomaganiu wielu chorób, m.in.: miażdżycy, cukrzycy i nowotworów. Ze względu na działanie ochronne przed słońcem warto go stosować w sezonie wakacyjnym, podczas zwiększonej ekspozycji na promieniowanie UV (zwłaszcza u osób z nadwrażliwością na działanie tego promieniowania, które objawia się u nich jako pokrzywka słoneczna). Jego stosowanie jest wskazane także w stanach obniżonej odporności, szczególnie w okresie jesienno-zimowym, gdy jest zwiększona zachorowalność na przeziębienia i grypę.

Czy beta-karoten pomaga dłużej utrzymać opaleniznę?

Udowodniono, że b-karoten chroni skórę przed oparzeniami słonecznymi, jednak współczynnik ochrony jest bardzo niski, porównywalny do wskaźnika ochrony przeciwsłonecznej SPF = 2, dlatego nie może on stanowić jedynej ochrony przed szkodliwymi promieniami UV. Związek ten gromadzi się w naskórku. W niewielkim stopniu stymuluje melanocyty, czyli komórki pigmentowe produkujące w procesie melanogenezy melaninę – warunkującą prawidłową pigmentację skóry i włosów. Dlatego stosowanie b-karotenu wspomaga poprawę kolorytu skóry i jest wskazane przy opalaniu oraz zwiększonym narażeniu na słońce.

Przeciwwskazania do suplementacji b-karotenu

Stosowanie beta-karotenu w naturalnej postaci wraz z pokarmem jest w większości przypadków bezpieczne. Nie ma także specjalnych przeciwwskazań dla kobiet w okresie ciąży i laktacji, ponieważ jego przyjmowanie nie wpływa na stężenie witaminy A w postaci retinolu we krwi (niebezpiecznej dla płodu), której syntezę z b-karotenu samoczynnie reguluje organizm.

Nie zaleca się suplementacji b-karotenu u palaczy. Udowodniono, że stosowanie u osób palących papierosy 20 mg/dobę tego związku zwiększa ryzyko zachorowania na raka płuc.

B-karoten – dawkowanie dla osób dorosłych i dzieci

Przyjmuje się, że średnie dzienne zapotrzebowanie organizmu na b-karoten wynosi ok. 6 mg, a maksymalna dobowa dawka wynosi 18 mg. Zazwyczaj w przypadku niedoborów witaminy A  u dzieci poniżej 12. roku życia rekomendowana jest suplementacja b-karotenu w dawce 10 mg co 2 dni, natomiast u starszych dzieci i osób dorosłych wskazane jest zażywanie 10 mg codziennie.

Podczas przyjmowania b-karotenu należy zachować umiar i nie przekraczać zalecanych dawek, ponieważ zbyt duże ilości tego barwnika mogą powodować jego nadmiar i zmianę zabarwienia skóry. Charakterystyczny, pomarańczowy kolor naskórka pojawia się zwłaszcza na wewnętrznej powierzchni dłoni oraz stopach. Warto dodać, że suplementacja dużych dawek syntetycznego B-karotenu może ograniczyć wchłanianie innych karotenoidów. Dodatkowo b-karoten pochodzący z naturalnych źródeł jest ok. 4.–10. razy bardziej przyswajalny oraz mają silniejszą aktywność antyoksydacyjną.

  1. M. Piekarska i in., Witaminy w pigułce. Witamina A., „jagiellonskiecentruminnowacji.pl” [online], https://www.jagiellonskiecentruminnowacji.pl/wp-content/uploads/2019/01/witaminy_w_piguce_a.pdf, [dostęp:] 30.06.2021 r.
  2. Praca zbiorowa, Witaminy prawda i mity, „biotechnologia.wpt.uni.opole.pl” [online], http://biotechnologia.wpt.uni.opole.pl/wp-content/uploads/WITAMINY-PRAWDA-I-MITY.pdf, [dostęp:] 30.06.2021 r.
  3. H. Ciborowska i in., Dietetyka Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wyd. III uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwo lekarskie PZWL, 2009 r.
  4. J. Igielska-Kalwat, Karotenoidy jako naturalne antyoksydanty, „phmd.pl” [online], https://phmd.pl/api/files/view/116279.pdf, [dostęp:] 30.06.2021 r.
  5. A. Gryszczyńska i in., Karotenoidy. Naturalne źródła, biosynteza, wpływ na organizm ludzki, „postepyfitoterapii.pl” [online], http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2014/11/pf_2011_127-143.pdf, [dostęp:] 30.06.2021 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak działają glikokortykosteroidy? Czy są bezpieczne?

    Kortykosteroidy są to hormony kory nadnerczy wytwarzane w sposób naturalny w naszym organizmie i warunkujące wiele procesów życiowych. Hormony te wykazują bardzo silne i różnorodne działania (np. przeciwzapalne, przeciwobrzękowe, przeciwalergiczne, immunosupresyjne, regulujące przemiany węglowodanów, białek i tłuszczów), które można z powodzeniem wykorzystywać w leczeniu rozmaitych chorób. Era kortykosteroidoterapii rozpoczęła się w 1951 roku, kiedy to amerykański biochemik i farmakolog Robert Burns Woodward zsyntetyzował hormon kory nadnerczy – kortyzon.

  • Jak dawkować paracetamol osobom dorosłym, dzieciom i kobietom w ciąży?

    Paracetamol jest jednym z bardziej popularnych leków sprzedawanych  bez recepty (OTC). Stosowany między innymi w ostrych, umiarkowanych i przewlekłych bólach głowy, gardła i zębów, a także bólach miesiączkowych i migrenach. Cechuje go względne bezpieczeństwo stosowania. W przypadku silnego bólu, można go łączyć z innymi substancjami, np. z morfiną. Jak wygląda właściwy sposób dawkowania paracetamolu, jaka jest maksymalna i bezpieczna dawka dzienna oraz czy kobiety w ciąży mogą zażywać ten lek? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Domowe sposoby na wzmocnienie odporności – jak w prosty sposób wzmocnić organizm?

    Stosowanie domowych sposobów na odporność może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem, które z jednej strony pomoże w uniknięciu rozwoju infekcji, a z drugiej wspomoże terapię lekami, poprzez pobudzenie układu immunologicznego. W poprawie kondycji układu odporności istotne jest przestrzeganie kilku zasad, zaczynając od codziennego obowiązku zjedzenia pożywnego śniadania, kończąc na suplementacji żelaza i kwasów omega-3, których być może w pełni nie dostarczamy wraz z posiłkami. Dbając o naszą odporność niezmiernie istotne jest dbanie o nasz układ pokarmowy. Jakie suplementy przyjmować, czego unikać, a nad czym popracować w trosce o odporności? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Suplementy z krzemem i z krzemem oragnicznym – właściwości

    Krzem to pierwiastek, który wielu osobom kojarzy się z preparatami na piękne włosy i paznokcie, natomiast niewielu z działaniem przeciwmiażdżycowym, przeciwcukrzycowym i przeciwnowotworowym. W aptekach i sklepach zielarskich dostępnych jest wiele preparatów z krzemem zarówno w formie jednoskładnikowej, jak i w połączeniu z borem lub jodem. Na niedobór krzemu najbardziej narażone są kobiety i osoby starsze.

  • Foliany – właściwości i źródła folacyny i kwasu foliowego

    Foliany, czyli folacyna i kwas foliowy stanowią szeroką grupę związków, będącymi pochodnymi pteryny, które różnią się stopniem utlenienia i charakteryzują się aktywnością biologiczną kwasu foliowego. Kwas foliowy nie ma toksycznego charakteru, niemniej jego zbyt duże dawki mogą utrudniać rozpoznanie niedokrwistości wywołanej niedoborem witaminy B12. Jakie są objawy niedoboru folianów, co stanowi najlepsze źródła tych związków w pożywieniu oraz jaka jest zalecana dawka dzienna folianów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

    Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki, w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Zioła na uchyłki jelita grubego

    Zła dieta, która jest oparta na produktach wysokoprzetworzonych i o niskiej zawartości błonnika pokarmowego, może doprowadzić do wystąpienia uchyłkowatości jelit, będącej chorobą cywilizacyjną. Uważa się również, że pewne znaczenie w pojawianiu się uchyłków jelit mają predyspozycje genetyczne, co udowodniło zidentyfikowanie genów odpowiedzialnych za powstawanie uchyłkowatości. Jakie zioła będą najlepsze dla prawidłowej pracy jelit i dlaczego przy siemieniu lnianym należy pić dużą ilość wody?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij