Przewlekłe zapalenie zatok. Jak wyleczyć chore zatoki?

Ból i zawroty głowy, katar, zatkany nos czy trudności z oddychaniem skutecznie mogą uprzykrzyć życie. Jeśli to przeziębienie czy grypa, objawy mijają po kilku lub kilkunastu dniach. Niestety, jeśli borykasz się z przewlekłym zapaleniem zatok przynosowych (PZZP), ból i dyskomfort mogą trwać kilka, a nawet kilkanaście miesięcy. Znacznie pogarsza się wtedy twoja jakość życia i codzienna aktywność. Dowiedz się, jak wyleczyć chore zatoki. 

Chore zatoki – dlaczego to takie groźne? 

Zatoki przynosowe to wyściełane błoną śluzową przestrzenie pneumatyczne w kościach twarzoczaszki, które są połączone z jamą nosową. Wyróżniamy zatoki czołowe, sitowe, klinowe, szczękowe. Spełniają one wiele ważnych funkcji, które przewlekłe zapalenie zatok może zaburzać. Między innymi nawilżają i ogrzewają wdychane powietrze, wyrównują ciśnienie podczas oddychania, chronią mózgoczaszkę przed urazami, odpowiadają za prawidłowe funkcje węchowe, ogrzewają podstawę czaszki i oczodoły, a także stanowią przestrzeń rezonacyjną – chronią ucho wewnętrzne przed przewodzeniem kostnym głosu. Chore zatoki zmuszają do częstszego oddychania przez usta, przez co wdychane powietrze jest mniej oczyszczone, bardziej suche i mniej ogrzane. To powoduje wysuszenie gardła i jego infekcje, a także zaburzenia węchu. Utrudnione oddychanie sprawia, że krew nie jest odpowiednio natleniona.

Długotrwałe zapalenia błony śluzowej zatok nie dość, że powodują dyskomfort psychiczny, to mogą jeszcze prowadzić do wielu powikłań w obrębie twarzy i czaszki, a także całego organizmu.

Przewlekłe zapalenie zatok – przyczyny

Przewlekłe zapalenie zatok to schorzenie, które trwa ponad 12 tygodni i nawraca przynajmniej cztery razy w ciągu roku – w odróżnieniu od zapalenia ostrego, charakteryzującego się gwałtownym przebiegiem i utrzymywaniem się nie dłużej niż trzy tygodnie. 

Przyczyny przewlekłego zapalenia zatok mogą być wirusowe (wywoływane najczęściej przez rynowirusy, koronawirusy, adenowirusy czy wirus grypy), bakteryjne (najczęstsze to Streptococcus pneumoniae, Haemofilus influenzae, Moraxella catarrhalis), grzybicze oraz o podłożu alergicznym. Te ostatnie to najczęściej nierozpoznana lub źle rozpoznana alergia. Przewlekłe zapalenie zatok mogą także powodować długotrwałe podrażnienia błony śluzowej przez czynniki fizyczne, takie jak np. dym papierosowy, zanieczyszczone powietrze czy drażniące substancje chemiczne. Niekiedy zdarza się, że przyczyną są infekcje zębów lub skrzywienie przegrody nosowej.

Objawy przewlekłego zapalenia zatok

Objawy przewlekłego zapalenia zatok są bardzo podobne jak ostrego, jednak o trochę mniejszym nasileniu. Do najczęstszych należą: 

  • wodnisty, śluzowy lub ropny wyciek z nosa; 
  • trudności w oddychaniu przez nos; 
  • zatkany nos oraz zaburzenia węchu; 
  • obrzęk błony śluzowej w przewodzie nosowym; 
  • stale spływająca z nosa do gardła wydzielina; 
  • napady suchego kaszlu
  • ból lub rozpieranie twarzy; 
  • ból zębów i nieświeży oddech w przypadku zapalenia zatok szczękowych; 
  • występowanie polipów w nosie; 
  • ból głowy (bardziej dokuczliwy przy zapaleniu zatok czołowych), który nasila się przy schylaniu głowy, kaszlu oraz podczas wysiłku fizycznego); 
  • ciągłe zmęczenie oraz stany podgorączkowe. 

Główną różnicą pomiędzy PZZP a zapaleniem ostrym jest występowanie przy zapaleniu przewlekłym zgrubień, polipów, przerostu śluzówki, metaplazji nabłonka (zmiany typu komórek) oraz zaniku gruczołów błony śluzowej i rzęsek. 

Jak wyleczyć zatoki?

Leczenie chorych zatok zawsze powinno odbywać się pod kontrolą lekarza laryngologa, który zastosuje odpowiednią terapię. Mamy do wyboru środki farmakologiczne oraz leczenie chirurgiczne.

Farmakologia to zazwyczaj antybiotykoterapia; najlepiej, jeśli jest celowana, po wcześniejszym pobraniu wymazu. Kuracja trwa zazwyczaj cztery-sześć tygodni i opiera się na podawaniu choremu kortykosteroidów doustnie oraz miejscowo (szczegóły leczenia ustala lekarz) oraz leku mukolitycznego (upłynniającego wydzielinę śluzową). Dodatkowo terapię uzupełnia się płukaniem zatok roztworem soli fizjologicznej.

Leczenie farmakologiczne można wspomagać lekami przeciwbólowymi i przeciwgorączkowymi na bazie preparatów zawierających ibuprofen czy paracetamol. Można również zastosować działające miejscowo krople do nosa, aerozole, irygatory czy płyny do inhalacji. Należy też pamiętać o probiotykach i prebiotykach, które wzmocnią układ odpornościowy i poprawią wyjałowioną przez antybiotyk florę bakteryjną jelit. Podczas przewlekłego zapalenia zatok istotne jest również picie odpowiedniej ilości wody, aby rozrzedzać gęsty śluz i utrzymywać nawilżoną błonę śluzową chorych zatok.

Endoskopowa operacja przewlekłego zapalenia zatok to jedna z nowocześniejszych metod leczenia tego schorzenia. Polega na usunięciu zmienionej zapalnie błony śluzowej, która przyczynia się do zablokowania zatok. Endoskopy optyczne i specjalne narzędzia mikrochirurgiczne dają lekarzowi możliwość precyzyjnego usunięcia wszystkich zmian chorobowych blokujących ujście zatok przynosowych, nie naruszając struktur anatomicznych.

Powikłania wynikające z przewlekłego zapalenia zatok

Przewlekłe zapalenie zatok często jest lekceważone i chory leczy się sam bez wizyty u specjalisty. Oczywiście domowe sposoby przynoszą chwilową ulgę, jednak na dłuższą metę PZZP może doprowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych.

Podczas przewlekłego stanu zapalnego zmienia się błona śluzowa zatok, osłabiony zostaje mechanizm transportu przez rzęski, których funkcja zanika, a w dłuższej perspektywie komórki rzęskowe ulegają zniszczeniu. To powoduje większą produkcję gęstego i lepkiego śluzu, a w błonie śluzowej zatok powstają trwałe obrzęki. Taki długo utrzymujący się stan zapalny powoduje ryzyko rozprzestrzenienia się zapalenia przez układ krwionośny i chłonny. Najbardziej narażone są struktury leżące najbliżej – oczodoły, nerwy i struktury wewnątrzczaszkowe. Może dojść do ropowicy oczodołu, ropnia podokostnowego czy pozagałkowego zapalenia nerwu wzrokowego. Gdy zauważymy obrzęk powiek i spojówek, wytrzeszcz oczu, pogorszenie wzroku czy ból podczas ucisku na gałkę oczną, należy niezwłocznie udać się do lekarza.

Do objawów wewnątrzczaszkowych, związanych zazwyczaj z przewlekłym zapaleniem zatok czołowych i klinowych, które są dużo groźniejsze, zaliczyć możemy: ropień mózgu (podtwardówkowy, nadtwardówkowy), zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie szpiku kości czaszki oraz zakrzepowe zapalenie zatok żylnych opony twardej. Zaniepokoić mogą takie objawy jak silne bóle głowy, światłowstręt, sztywności karku, nudności, wymioty oraz wysoka gorączka. Oczywiście i w tym przypadku wizyta u specjalisty jest niezbędna, a leczenie najprawdopodobniej odbywać się będzie w warunkach szpitalnych.


Podziel się: