Co może przyczyniać się powstania niedoboru potasu?

Potas jest pierwiastkiem, który spełnia w organizmie niesłychanie istotną rolę. Jest on odpowiedzialny między innymi za prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia, mięśni, przewodu pokarmowego oraz nerek. Prawidłowe stężenie potasu w surowicy krwi wynosi 3,5-5,0 mmol/l, choć norma ta może się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium, gdzie było wykonywane badanie. Ilość potasu, jaka w ciągu doby zostaje dostarczona do organizmu z pokarmami mieszanymi wynosi zwykle od 50 do 150 mmol/l. Około 90% spożytego potasu zostaje wydalona przez nerki, pozostała ilość natomiast zostaje wydalana przez przewód pokarmowy. Potas jest pierwiastkiem wewnątrzkomórkowym, zaledwie 2% ogólnoustrojowego potasu znajduje się w przestrzeni wodnej pozakomórkowej. Zdarza się, że w organizmie dochodzi do zaburzenia poziomu potasu: w niektórych jednostkach chorobowych jego ilość może się zmniejszać, co doprowadzi do rozwoju hipokaliemii, czyli niedoboru potasu.

Co rozumie się przez hipokaliemię?

Przez hipokaliemię, czyli obniżony poziom potasu w organizmie, rozumie się ilość potasu poniżej 3,5 mmol/l.

Co może przyczyniać się powstania niedoboru potasu?

  • Do hipokaliemii może dojść na skutek niedostatecznej podaży potasu – zdarza się to w sytuacji, kiedy nasza dieta jest bardzo uboga w potas.
  • Do niedoboru potasu dochodzi na skutek jego nadmiernej utraty – może mieć to miejsce przede wszystkim w przypadku biegunki, zarówno ostrej, jak i przewlekłej oraz wymiotów.
  • Nadużywanie środków przeczyszczających może przyczynić się do powstania niedoboru potasu, tego typu środki doprowadzają bowiem do uporczywych biegunek.
  • Do niedoboru potasu może też dojść na skutek nadmiernej utraty potasu przez nerki – taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku pierwotnych chorób nerek – przewlekłego śródmiąższowego zapalenia nerek, ostrej niewydolności nerek w fazie wielomoczu czy też kwasicy nerkowej cewkowej.
  • Do nadmiernej utraty potasu przez nerki może też dojść na skutek używania diuretyków – używanie leków z tej grupy jest tak naprawdę najczęstszą przyczyną hipokaliemii, dlatego przy ich zażywaniu szczególnie ważna jest właściwa suplementacja potasu oraz właściwa dieta.
  • Do dużej utraty potasu przez nerki może dochodzić w czasie kuracji glikokortykosteroidami oraz w przypadku pierwotnego lub wtórnego hiperaldosteronizmu.
  • Do obniżenia się poziomu potasu może też dojść w przypadku zasadowicy, może też zdarzyć się to w przypadku podawania insuliny. 

Jakie są objawy niedoboru potasu, czyli hipokaliemii?

Należy pamiętać o tym, że im szybciej dochodzi do powstania niedoboru potasu, tym bardziej są wyrażone objawy. W przypadku natomiast hipokaliemii przewlekłej, do której dochodzi powoli, może w ogóle nie być objawów, a hipokaliemia jest wykrywana przypadkowo w czasie rutynowo wykonywanych badań kontrolnych.

Co zaliczamy do objawów hipokaliemii?

  • Przede wszystkim do objawów niedoboru potasu można zaliczyć adynamię (osłabienie mięśni) lub nawet porażenia mięśni.
  • W przypadku hipokaliemii dochodzi do powstania zaparć, a czasami również do niedrożności przewodu pokarmowego oraz porażenia mięśni pęcherza moczowego.
  • Dochodzi też do osłabienia lub czasem nawet do zniesienia odruchów ścięgnistych.
  • Hipokaliemia wywiera też wpływ na badanie ekg, w którym w tej sytuacji widoczne są charakterystyczne zmiany: przede wszystkim dochodzi do spłaszczenia załamka T, mogą też być obecne inne zmiany.
  • W przypadku niedoboru potasu może też dojść do nefropatii hipokaliemicznej – hipokaliemia może bowiem doprowadzić do zwyrodnienia wodniczkowego cewek nerkowych, które przejawia się wielomoczem oraz nadmiernym pragnieniem.

Jak rozpoznaje się hipokaliemię? 

Rozpoznanie niedoboru potasu można postawić po wykonaniu oznaczenia poziomu potasu w surowicy krwi – poziom potasu będzie mniejszy niż 3,5 mmol/l. Poza tym duże znaczenie w rozpoznaniu hipokaliemii odgrywa też dokładnie zebrany przez lekarza wywiad (dotyczący między innymi zażywanych leków, biegunek czy wymiotów) oraz objawy kliniczne. Do rozpoznania może też przysłużyć się oznaczenie poziomu potasu w moczu oraz oznaczenie równowagi kwasowo-zasadowej (w przypadku hipokaliemii w badaniu równowagi kwasowo-zasadowej stwierdzi się zasadowicę).

Jak wygląda leczenie niedoboru potasu, czyli hipokaliemii?

Przede wszystkim jest to leczenie przyczynowe – chodzi zatem o to, aby zlikwidować przyczynę wywołującą niedobór potasu (np. odstawienie środków przeczyszczających czy też stosowanie diuretykow oszczędzających potas). Poza tym zachodzi też potrzeba podawania chlorku potasu. W zależności od stopnia zaawansowania niedoboru potasu oraz stanu klinicznego pacjenta, chlorek potasu można podawać w formie doustnej lub też w postaci iniekcji dożylnych. Dożylne podawanie potasu wiąże się z koniecznością hospitalizacji chorego, jego stan bowiem zwykle wtedy jest już dość ciężki. Potas w formie dożylnej musi być podawany bardzo powoli, a jego dawka zawsze musi być też bardzo dokładnie wyliczona, aby przez przypadek nie doprowadzić do tego, że u pacjenta dojdzie do hiperkaliemii, czyli nadmiaru potasu, który jest też niebezpieczny dla zdrowia lub nawet życia. W przypadku chlorku potasu podawanego doustnie należy pamiętać o tym, aby przyjmować preparat po spożyciu posiłków wraz z dużą ilością wody.
Potas jest bardzo ważnym dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu pierwiastkiem. Dlatego też niesłychanie istotne jest, aby jego poziom w surowicy krwi był zawsze prawidłowy. Jeśli podejrzewasz, że z jakiegoś powodu mogło dojść u Ciebie do zaburzenia jego ilości (np. na skutek przyjmowania leków czy też na skutek biegunki), należy zgłosić się do swojego lekarza POZ. Lekarz będzie mógł zlecić proste badanie polegające na oznaczeniu poziomu potasu w krwi – wtedy będzie wiadomo czy istnieje powód do niepokoju, czy też wszystko jest w porządku.

Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus