Czy trenując i chcąc suplementować aminokwasy BCAA warto zrobić badanie ich poziomu w organizmie? - portal DOZ.pl
Aminogram – badanie poziomu aminokwasów
Barbara Sitek

Aminogram – badanie poziomu aminokwasów

Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

Aminokwasy są podstawowymi jednostkami budującymi wszystkie białka, a więc także enzymy i hormony w organizmie człowieka. Część z nich organizm jest w stanie wytworzyć samodzielnie, inne muszą zostać dostarczone wraz z przyjmowanym pożywieniem. Zarówno niedobór, jak i nadmiar któregokolwiek z aminokwasów może prowadzić do zaburzeń fizjologicznych, a gdy stan ten utrzymuje się przez dłuższy czas, może skutkować pojawieniem się chorób przewlekłych. Defekty w poziomie aminokwasów we krwi mają często podłoże genetyczne, a ich nieprawidłowe stężenie jest jednym z pierwszych objawów wrodzonych chorób metabolicznych.

Czym są aminokwasy?

Aminokwasy są związkami organicznymi, z których zbudowane są wszystkie białka występujące w ludzkim organizmie. Białka te pełnią rolę substancji budulcowych, immunoglobulin (białek odpornościowych), enzymów, koenzymów, hormonów i neuroprzekaźników oraz biorą udział w licznych procesach niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Odpowiadają za metabolizm składników odżywczych (m.in. węglowodanów i lipidów), prawidłową gospodarkę hormonalną organizmu, transport tlenu, żelaza i składników odżywczych, regenerację komórek, przewodzenie impulsów w układzie nerwowym, produkcję płynów ustrojowych, a przede wszystkim są źródłem energii oraz podstawowym materiałem budulcowym dla tkanek, zwłaszcza dla mięśni w trakcie wysiłku fizycznego.

W przyrodzie występuje ponad 300 różnych aminokwasów, jednak do budowy ludzkich białek jest wykorzystywanych tylko około 20 z nich. W tej grupie znajdują się zarówno aminokwasy endogenne, czyli takie, które organizm jest w stanie wytworzyć samodzielnie, jak i aminokwasy egzogenne, które muszą być dostarczane drogą pokarmową. W organizmie człowieka występują także aminokwasy niebiałkowe, czyli takie, które nie wchodzą w skład białek, ale biorą udział w innych przemianach metabolicznych: np. w syntezie mocznika – ornityna i cytrulina lub w powstawaniu miażdżycy – homocysteina.

U osoby chorującej na zespół metaboliczny również aminokwasy endogenne mogą stać się egzogennymi, ponieważ organizm może produkować je w niewystarczających ilościach. Niedobory aminokwasów wynikające z nieprawidłowej diety, czy też będące wynikiem wspomnianej choroby, niewątpliwie prowadzą do osłabienia organizmu. Do objawów niedoborów aminokwasowych zaliczono problemy ze snem, pamięcią i koncentracją, ponadto anemię, nawracające infekcje i kontuzje mięśni, a także występowanie innych chorób przewlekłych, zaburzeń hormonalnych (u dzieci wzrostu i prawidłowego rozwoju) lub osteoporozy.

Rodzaje aminokwasów

Aminokwasy dzieli się najczęściej ze względu na to, czy są syntezowane przez organizm, czy też powinny być dostarczane (najlepiej) wraz z pożywieniem.

U osób zdrowych aminokwasy endogenne są produkowane w wystarczającej ilości, jednak w przypadku zaburzeń metabolicznych lub chorób towarzyszących konieczna może być ich suplementacja. Do grupy tej zaliczamy: alaninę, glicynę, prolinę, asparaginę, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, cysteinę i serynę.

Z kolei aminokwasy egzogenne dzielą się na podgrupę aminokwasów względnie egzogennych, czyli takich, które organizm jest w stanie wyprodukować, pod warunkiem dostarczenia mu odpowiednich składników odżywczych (najczęściej innych aminokwasów). Aminokwasy względne są to: arginina, histydyna, tyrozyna. Aminokwasy bezwzględnie egzogenne, czyli te, które w całości muszą być dostarczone wraz z pożywnieniem lub w postaci suplementów: leucyna, izoleucyna, lizyna, metionina, fenyloalanina, walina,  treonina i tryptofan.

Profil aminokwasów – przebieg badania i wskazania do wykonania aminogramu

Aminogram jest badaniem, które warto wykonać przy podejrzeniu wrodzonych chorób metabolicznych, ale także w przypadku pojawienia się chorób, mogących wskazywać na niedobory i nadmiary aminokwasów, takich jak:

  • nadciśnienie,
  • miażdżyca tętnic,
  • stany zapalne stawów,
  • nawracające choroby dróg oddechowych,
  • zaburzenia depresyjne,
  • infekcje dróg moczowych,
  • wypadanie włosów,
  • stany zapalne wątroby i nerek,
  • osteoporoza,
  • uszkodzenia chrząstki,
  • zaburzenia trawienne.

Badanie profilu aminokwasów obejmuje zazwyczaj oznaczenie poziomu 20. podstawowych, wolnych aminokwasów. Niekiedy jednak może być rozszerzone o kolejne kilkadziesiąt form pośrednich, czyli metabolitów powstających w wyniku przemian aminokwasów podstawowych. Do wykonania testu konieczne jest pobranie próbki krwi od pacjenta, który na badanie powinien stawić się na czczo, czyli po przerwie od jedzenia i picia, najlepiej 12 godzin.  Możliwe jest także wykonanie oznaczenia poziomu aminokwasów w moczu lub płynie mózgowo-rdzeniowym, jeżeli takie jest zalecenie lekarza. Bez względu na rodzaj materiału używanego do badania, na 4 dni przed pobraniem próbki pacjent powinien przerwać stosowanie wszystkich leków, które nie są absolutnie niezbędne, szczególnie steroidów i kortykosteroidów, preparatów antyhistaminowych, penicyliny i antybiotyków aminoglikozydowych oraz pochodnych fenotiayzyny, jak również odstawić preparaty witaminowe, suplementy diety oraz unikać spożywania produktów zawierających aspartam i glutaminian sodu (głównie żywność wysoceprzetworzona). Na wynik badania czeka się zazwyczaj dłużej niż w przypadku innych badań biochemicznych przez wzgląd na specyfikę metody wykorzystywanej do analizy. Ze względu na  różnice w stosowanej aparaturze, zakresy referencyjne dla aminokwasów są ustalane indywidualnie dla każdej stacji diagnostycznej. Z tego powodu wyniki badania powinny być odnoszone wyłącznie do zakresów norm podanych przez dane laboratorium. Wartości te najczęściej znajdują się na wyniku, który otrzymuje pacjent.

Aminokwasy w organizmie – podwyższone, obniżone

Do podwyższenia poziomu aminokwasów dochodzi najczęściej na skutek ich nadmiernej podaży w diecie lub w przebiegu wrodzonych chorób metabolicznych. Fizjologicznie zdarza się to także w czasie trwania ciąży. Objawy wskazujące na podwyższenie stężenia aminokwasów to m. in. nadciśnienie (rozwijające się w wyniku podwyższenia stężenia tyrozyny), choroby stawów, tętniaki aorty i wypadanie włosów (przy podwyższonym poziomie histydyny), autyzm (związany z podwyższonym poziomem kwasu glutaminowego), podwyższone ryzyko udaru lub zawału serca (na skutek wzrostu poziomu metioniny).

Z kolei do obniżenia stężenie aminokwasów prowadzą m.in.: choroby nerek i wątroby, nowotwory, urazy i rozległe oparzenia, zatrucia metalami ciężkimi lub fosforem, niedokrwistość z niedoboru witaminy B12, schorzenia tarczycy, zaburzenia trawienia i wchłaniania w przewodzie pokarmowym, problemy psychiczne i neurologiczne (np. depresja lub zaburzenia rozwojowe) oraz część chorób metabolicznych, np. fenyloketonuria. Wynik aminogramu powinien być zawsze omówiony z lekarzem chorób wewnętrznych.

Profil aminokwasów – cena/refundacja, skierowanie

Koszt wykonania profilu aminokwasowego w laboratoriach prywatnych waha się w granicach 200–350 zł, w zależności od ilości aminokwasów, których poziom jest oznaczany. Badanie to można jednak wykonać także w ramach refundacji przez NFZ, niemniej wymaga to posiadana skierowania lekarskiego jeżeli skierowanie zostanie wystawione przez lekarza specjalistę, np. przez neurologa.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Jak się przygotować do badania?

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych, takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów, doprowadzając do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczenia stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Wapń (Ca) – badanie elektrolitów we krwi. Norma, hipokalcemia, hiperkalcemia

    Zarówno wapń całkowity (Ca), jak i ten zjonizowany (Ca2+) odgrywają istotną rolę w szeregu procesów metabolicznych, które zachodzą w organizmie. Można go dostarczać wraz z pożywieniem, a zapotrzebowanie na ten makroelement wzrasta wraz z wiekiem, szczególnie wśród wrażliwych na demineralizację kości kobiet w okresie menopauzy. Ile wynosi prawidłowe stężenie wapnia we krwi, jak się przygotować do badania i co wpływa na powstanie hipokalcemii lub hiperkalcemii? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Ból po lewej stronie brzucha? To może być choroba trzustki – zbadaj poziom lipazy trzustkowej (ALP)

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Eozynofile (eozynocyty) w wyniku morfologii – normy EOS, funkcje w organizmie

    Analizując wyniki morfologii krwi lub morfologii krwi z rozmazem, dokonuje się oceny składników morfotycznych, w tym poziomu i obrazu leukocytów w postaci eozynofili. Bardzo rzadko spotyka się sytuację, w której eozynofile są podwyższone, częściej ta sytuacja dotyczy limfocytów i neutrofilów. Jak zbadać poziom eozynofilów, o czym świadczy podwyższony ich poziom i jak obniżyć poziom granulocytów kwasochłonnych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Monocyty – norma, podwyższone i obniżone u dziecka i dorosłego

    Oznaczenie poziomu monocytów jest częścią badania morfologii krwi. Monocytoza, czyli podwyższony poziom monocytów może mieć wiele przyczyn, a jedną z nich jest infekcja bakteryjna. Z kolei monocytopenia, tj. niski poziom monocytów może wskazywać na zakażenie wirusem HIV lub białaczkę. Zakłada się, że każde większe odchylenie od normy powinno zostać skonsultowane z lekarzem. Jak się przygotować do badania monocytów, czy jest refundowane i jakie są normy dla dzieci i dorosłych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Anty-HCV – badanie, normy. Przyczyny i objawy zakażenia HCV

    Zakażenie WZW typu C jest jednocześnie skąpoobjawowe i groźne dla zdrowia. Nieleczone zakażenie HCV może utrzymywać się nawet do kilkudziesięciu lat, prowadząc do rozwoju marskości wątroby lub raka wątrobowokomórkowego. W celu sprawdzenia, czy doszło do zakażenia wirusem HCV, na którego dotychczas nie udało się opracować skutecznej szczepionki, należy zgłosić się na badanie poziomu przeciwciał anty-HCV. Jak wygląda badanie i interpretacja wyników badania? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Jak kawa wpływa na zdrowie nerek? Najnowsze wyniki badań

    Najnowsze wyniki badań dotyczące wpływu kawy na funkcję nerek potwierdzają, że przejście od 1 do 1,5 filiżanki kawy dziennie  zmniejsza ryzyko kamieni nerkowych o 40%. Naukowcy przypisuję tę właściwość zawartej w kawie kofeinie, która odpowiada za zwiększenie przepływ moczu, co stanowi ważny czynnik  chroniący przed rozwojem kamieni nerkowych.

  • Poziom przeciwciał w COVID-19

    Coraz więcej osób wykonuje badanie poziomu przeciwciał wczesnych – IgM i późnych – IgG. Dzięki nim można ocenić wydolność układu odporności, czyli to czy i jak poradził sobie w kontakcie z koronawirusem SARS CoV-2, nieważne czy po infekcji, czy też po wykonaniu szczepienia. Badanie poziomu przeciwciał przeciwiko COVID-19 pozwala także na ocenę czasu, jaki upłynął od zakażenia lub ostatniego kontaktu z wirusem. Czy zbadanie poziomu przeciwciał pozwoli poczuć się bezpieczniej lub mądrze zaplanować termin trzeciej dawki szczepionki? Odpowiedź na te i inne pytania znajduje się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij