Aminogram (badanie poziomu aminokwasów) – wskazania, normy - portal DOZ.pl
Badanie poziomu aminokwasów w organizmie – kiedy należy sprawdzić ich poziom?
Barbara Sitek

Badanie poziomu aminokwasów w organizmie – kiedy należy sprawdzić ich poziom?

Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

Aminokwasy są podstawowymi jednostkami budującymi wszystkie białka, a więc także enzymy i hormony w organizmie człowieka. Część z nich organizm jest w stanie wytworzyć samodzielnie, inne muszą zostać dostarczone wraz z przyjmowanym pożywieniem. Zarówno niedobór, jak i nadmiar któregokolwiek z aminokwasów może prowadzić do zaburzeń fizjologicznych, a gdy stan ten utrzymuje się przez dłuższy czas, może skutkować pojawieniem się chorób przewlekłych. Defekty w poziomie aminokwasów we krwi mają często podłoże genetyczne, a ich nieprawidłowe stężenie jest jednym z pierwszych objawów wrodzonych chorób metabolicznych.

Czym są aminokwasy?

Aminokwasy są związkami organicznymi, z których zbudowane są wszystkie białka występujące w ludzkim organizmie. Białka te pełnią rolę substancji budulcowych, immunoglobulin (białek odpornościowych), enzymów, koenzymów, hormonów i neuroprzekaźników oraz biorą udział w licznych procesach niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Odpowiadają za metabolizm składników odżywczych (m.in. węglowodanów i lipidów), prawidłową gospodarkę hormonalną organizmu, transport tlenu, żelaza i składników odżywczych, regenerację komórek, przewodzenie impulsów w układzie nerwowym, produkcję płynów ustrojowych, a przede wszystkim są źródłem energii oraz podstawowym materiałem budulcowym dla tkanek, zwłaszcza dla mięśni w trakcie wysiłku fizycznego.

Sprawdź, jakie aminokwasy dla sportowców znajdziesz na DOZ.pl

W przyrodzie występuje ponad 300 różnych aminokwasów, jednak do budowy ludzkich białek jest wykorzystywanych tylko około 20 z nich. W tej grupie znajdują się zarówno aminokwasy endogenne, czyli takie, które organizm jest w stanie wytworzyć samodzielnie, jak i aminokwasy egzogenne, które muszą być dostarczane drogą pokarmową. W organizmie człowieka występują także aminokwasy niebiałkowe, czyli takie, które nie wchodzą w skład białek, ale biorą udział w innych przemianach metabolicznych: np. w syntezie mocznika – ornityna i cytrulina lub w powstawaniu miażdżycy – homocysteina.

U osoby chorującej na zespół metaboliczny również aminokwasy endogenne mogą stać się egzogennymi, ponieważ organizm może produkować je w niewystarczających ilościach. Niedobory aminokwasów wynikające z nieprawidłowej diety, czy też będące wynikiem wspomnianej choroby, niewątpliwie prowadzą do osłabienia organizmu. Do objawów niedoborów aminokwasowych zaliczono problemy ze snem, pamięcią i koncentracją, ponadto anemię, nawracające infekcje i kontuzje mięśni, a także występowanie innych chorób przewlekłych, zaburzeń hormonalnych (u dzieci wzrostu i prawidłowego rozwoju) lub osteoporozy.

Rodzaje aminokwasów

Aminokwasy dzieli się najczęściej ze względu na to, czy są syntezowane przez organizm, czy też powinny być dostarczane (najlepiej) wraz z pożywieniem.

U osób zdrowych aminokwasy endogenne są produkowane w wystarczającej ilości, jednak w przypadku zaburzeń metabolicznych lub chorób towarzyszących konieczna może być ich suplementacja. Do grupy tej zaliczamy: alaninę, glicynę, prolinę, asparaginę, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, cysteinę i serynę.

Z kolei aminokwasy egzogenne dzielą się na podgrupę aminokwasów względnie egzogennych, czyli takich, które organizm jest w stanie wyprodukować, pod warunkiem dostarczenia mu odpowiednich składników odżywczych (najczęściej innych aminokwasów). Aminokwasy względne są to: arginina, histydyna, tyrozyna. Aminokwasy bezwzględnie egzogenne, czyli te, które w całości muszą być dostarczone wraz z pożywnieniem lub w postaci suplementów: leucyna, izoleucyna, lizyna, metionina, fenyloalanina, walina,  treonina i tryptofan.

Profil aminokwasów – przebieg badania i wskazania do wykonania aminogramu

Aminogram jest badaniem, które warto wykonać przy podejrzeniu wrodzonych chorób metabolicznych, ale także w przypadku pojawienia się chorób, mogących wskazywać na niedobory i nadmiary aminokwasów, takich jak:

  • nadciśnienie,
  • miażdżyca tętnic,
  • stany zapalne stawów,
  • nawracające choroby dróg oddechowych,
  • zaburzenia depresyjne,
  • infekcje dróg moczowych,
  • wypadanie włosów,
  • stany zapalne wątroby i nerek,
  • osteoporoza,
  • uszkodzenia chrząstki,
  • zaburzenia trawienne.

Badanie profilu aminokwasów obejmuje zazwyczaj oznaczenie poziomu 20. podstawowych, wolnych aminokwasów. Niekiedy jednak może być rozszerzone o kolejne kilkadziesiąt form pośrednich, czyli metabolitów powstających w wyniku przemian aminokwasów podstawowych. Do wykonania testu konieczne jest pobranie próbki krwi od pacjenta, który na badanie powinien stawić się na czczo, czyli po przerwie od jedzenia i picia, najlepiej 12 godzin.  Możliwe jest także wykonanie oznaczenia poziomu aminokwasów w moczu lub płynie mózgowo-rdzeniowym, jeżeli takie jest zalecenie lekarza. Bez względu na rodzaj materiału używanego do badania, na 4 dni przed pobraniem próbki pacjent powinien przerwać stosowanie wszystkich leków, które nie są absolutnie niezbędne, szczególnie steroidów i kortykosteroidów, preparatów antyhistaminowych, penicyliny i antybiotyków aminoglikozydowych oraz pochodnych fenotiayzyny, jak również odstawić preparaty witaminowe, suplementy diety oraz unikać spożywania produktów zawierających aspartam i glutaminian sodu (głównie żywność wysoceprzetworzona). Na wynik badania czeka się zazwyczaj dłużej niż w przypadku innych badań biochemicznych przez wzgląd na specyfikę metody wykorzystywanej do analizy. Ze względu na  różnice w stosowanej aparaturze, zakresy referencyjne dla aminokwasów są ustalane indywidualnie dla każdej stacji diagnostycznej. Z tego powodu wyniki badania powinny być odnoszone wyłącznie do zakresów norm podanych przez dane laboratorium. Wartości te najczęściej znajdują się na wyniku, który otrzymuje pacjent.

Polecane dla Ciebie

Aminokwasy w organizmie – podwyższone, obniżone

Do podwyższenia poziomu aminokwasów dochodzi najczęściej na skutek ich nadmiernej podaży w diecie lub w przebiegu wrodzonych chorób metabolicznych. Fizjologicznie zdarza się to także w czasie trwania ciąży. Objawy wskazujące na podwyższenie stężenia aminokwasów to m. in. nadciśnienie (rozwijające się w wyniku podwyższenia stężenia tyrozyny), choroby stawów, tętniaki aorty i wypadanie włosów (przy podwyższonym poziomie histydyny), autyzm (związany z podwyższonym poziomem kwasu glutaminowego), podwyższone ryzyko udaru lub zawału serca (na skutek wzrostu poziomu metioniny).

Z kolei do obniżenia stężenie aminokwasów prowadzą m.in.: choroby nerek i wątroby, nowotwory, urazy i rozległe oparzenia, zatrucia metalami ciężkimi lub fosforem, niedokrwistość z niedoboru witaminy B12, schorzenia tarczycy, zaburzenia trawienia i wchłaniania w przewodzie pokarmowym, problemy psychiczne i neurologiczne (np. depresja lub zaburzenia rozwojowe) oraz część chorób metabolicznych, np. fenyloketonuria. Wynik aminogramu powinien być zawsze omówiony z lekarzem chorób wewnętrznych.

Profil aminokwasów – cena/refundacja, skierowanie

Koszt wykonania profilu aminokwasowego w laboratoriach prywatnych waha się w granicach 200–350 zł, w zależności od ilości aminokwasów, których poziom jest oznaczany. Badanie to można jednak wykonać także w ramach refundacji przez NFZ, niemniej wymaga to posiadana skierowania lekarskiego jeżeli skierowanie zostanie wystawione przez lekarza specjalistę, np. przez neurologa.

  1. E. Saiki i in., Multivariable analysis of host amino acids in plasma and liver during infection of malaria parasite Plasmodium yoelii, Malaria Journal, nr 12 (19), 2013.
  2. J. T. Brosnan i in., Interorgan amino acid transport and its regulation, The Journal of Nutrition, nr 133 (6),  2003.
  3. D. R. Ferrier i in., Biochemia, wyd. 7, Wrocław 2018.
  4. J. Bugajska i in., Profil aminokwasowy osocza krwi chłopców z autyzmem, Psychiatra Polska, nr 51 (2), 2017.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymaz z gardła – ile kosztuje badanie i gdzie można je wykonać?

    Wielokrotnie każdy z nas cierpiał z powodu bólu gardła czy chrypki. Są to najczęściej występujące choroby gardła. Czasem zdarza się jednak, że infekcje gardła dopadają nas zbyt często oraz ciągle nawracają pomimo stosowania właściwego leczenia. Co można zrobić w takiej sytuacji? Wtedy można zdecydować się na wykonanie wymazu z gardła, który może pomoc naszemu lekarzowi prowadzącemu w postawieniu właściwej diagnozy i ułatwi też włączenie najlepszego dla nas leczenia.

  • Sód (Na) – badamy elektrolity we krwi. Norma, hiponatremia, hipernatremia

    Badanie stężenia sodu (Na) jest jednym z głównych oznaczeń parametrów krwi. Nie jest badaniem drogim ani też wymagającym specjalnego przygotowania, niemniej kontrolowanie poziomu sodu jest bardzo istotne. Wszelkie nieprawidłowości w stężeniu tego elektrolitu mogą być bardzo groźne dla zdrowia, szczególnie osób, u których zdiagnozowano choroby kardiologiczne, jak chociażby nadciśnienie tętnicze lub nefrologiczne, jak niewydolność nerek. Jak wygląda badanie, czy jest refundowane, ile kosztuje i jakie są normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Wysoki poziom prolaktyny (hiperprolaktynemia) w wyniku badania krwi

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij