D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Jak się przygotować do badania?
Barbara Sitek

D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Jak się przygotować do badania?

Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych, takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów, doprowadzając do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczenia stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

D-dimery będące produktami enzymatycznego rozpadu fibryny, pojawiają się w organizmie w momencie, w  którym dochodzi do lizy (rozpuszczenia, rozpadu) utworzonego wcześniej zakrzepu. Ich obecność czy podwyższony poziom we krwi może być zatem wykorzystywany jako wskaźnik, którego charakteryzuje wysoka przydatność kliniczna i diagnostyczna we wszystkich procesach chorobowych, jakie towarzyszą stanom  nadkrzepliwości  (np. zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego). Niskie d-dimery pozwalają z kolei na wykluczenie u pacjenta schorzeń, takich jak żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, zakrzepica żył głębokich lub zatorowość płucna.

Czym są d-dimery?

D-dimery są to cząsteczki peptydowe (białkowe), powstające jako uboczny produkt procesu fibrynolizy, podczas którego dochodzi do rozpuszczenia istniejącego zakrzepu i przywrócenia płynności krwi, dzięki czemu naczynie, w którym został on utworzony, znów staje się drożne. W momencie uszkodzenia naczynia krwionośnego, w miejscu, w którym do niego doszło, gromadzą się płytki krwi, tworzące tzw. pierwotny czop hemostatyczny. Aby skutecznie zahamować wypływ krwi, czop ten musi być wzmocniony poprzez sieć włóknika, który jest wytwarzany dzięki kaskadowym reakcjom zachodzącym z udziałem specjalnych białek obecnych w osoczu, nazywanych czynnikami krzepnięcia. Jeżeli cały proces przebiegnie prawidłowo i krwawienie będzie w pełni zahamowane, to powstający zakrzep zostanie po pewnym czasie rozpuszczony, a równowaga pomiędzy układami krzepnięcia i fibrynolizy zachowana. W sytuacjach, kiedy układ krzepnięcia jest zaktywowany nadmiernie, zaczyna dochodzić do wytwarzania zakrzepów również w miejscach, gdzie nie doszło do przerwania ciągłości naczynia, co prowadzi do jego zwężenia i blokady przepływu krwi, mogącego skutkować niedokrwieniem tkanek. W takich przypadkach układ fibrynolizy również ulega większej aktywacji, koncentrując się na rozpuszczaniu istniejących skrzepów, a ilość powstających w organizmie d-dimerów zdecydowanie wzrasta. 

D-dimery są produktami rozpadu wyłącznie stabilnej, usieciowanej fibryny i u osób zdrowych występują jedynie w śladowych ilościach. Biorąc pod uwagę, że czas ich połowicznego rozpadu wynosi ok. 8 – 9 godzin, to stwierdzenie ich podwyższonego poziomu w osoczu krwi świadczy o toczącym się aktywnie w organizmie procesie fibrynolizy i czyni je jej specyficznymi i czułymi markerami.

Kiedy oznacza się d-dimery?

Badanie to warto wykonać u pacjentów, u których podejrzewane jest występowanie problemów zakrzepowo-zatorowych, a także w przypadku, gdy w morfologii krwi obserwowany jest wzrost ilości płytek. Zakrzepica żył głębokich jest chorobą rozwijającą się na podłożu zaburzeń w przepływie krwi w kończynach dolnych i tam manifestuje większość swoich objawów. U części osób może ona również rozwinąć się w zatorowość płucną, gdy powstający zakrzep odrywa się od ściany naczynia i wraz z prądem krwi przemieszcza się w stronę płuc, co może doprowadzić do bardzo niebezpiecznego stanu zawężenia lub zatkania tętnicy płucnej, zagrażającemu życiu pacjenta. 

Objawy towarzyszące takim dolegliwościom, na które warto zwrócić uwagę, to przede wszystkim:

  • bóle i obrzęki kończyn dolnych (zazwyczaj),
  • zmiany zabarwienia, zaczerwienie lub wzrost ciepłoty kończyn,
  • ból w klatce piersiowej z towarzyszącym uczuciem duszności,
  • osłabienie,
  • zadyszka,
  • zaburzenia widzenia, mówienia i równowagi,
  • kaszel, któremu może towarzyszyć odkrztuszanie krwi oraz gorączka.

Jak się przygotować do badania d-dimerów? Ile kosztuje badanie? Czy jest refundowane przez NFZ?

Oznaczenie stężenia d-dimerów najczęściej wykonywane jest w krwi żylnej, pobieranej do probówki z antykoagulantem, którym w tym wypadku jest zazwyczaj cytrynian. Stawienie się pacjenta w punkcie pobrań na czczo, czyli bez spożycia posiłków minimum 8 godzin przed badaniem nie ma większego wpływu na wyniki tego badania, dlatego też można je wykonywać o dowolnej porze dnia bez specjalnego przygotowania ze strony osoby badanej. Cena badania wykonywanego prywatnie to koszt około 40 zł, a wynik  dostępny jest najczęściej kolejnego dnia. Na oznaczenie stężenia d-dimerów może takie skierować nas lekarz specjalista - kardiolog lub hematolog (lekarz rodzinny nie ma takich uprawień), wówczas jest ono refundowane przez NFZ.

D-dimery – normy dla kobiet i mężczyzn

Badanie poziomu d-dimerów we krwi jest oparte na wykorzystaniu przeciwciał monoklonalnych i może być wykonywane za pomocą kilku różnych metod, dlatego też wyniki uzyskiwane w różnych laboratoriach mogą różnić się między sobą i nie należy ich porównywać. Pacjenci, którzy są w trakcie terapii przeciwzakrzepowej i stosują oznaczanie d-dimerów do monitorowania jej skuteczności powinni powtarzać oznaczenia za pomocą jednej metody, najlepiej w tym samym laboratorium. Prawidłowe stężenie d-dimerów wynosi zazwyczaj poniżej 500 µg/l, jednak u osób powyżej 70 r.ż. może być ono nieco wyższe i nie jest to oznaką choroby. Poziom d-dimerów poniżej 500 µg/l pozwala na wykluczenie u pacjenta zatorowości płucnej, zakrzepicy żył głębokich oraz żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, ograniczając konieczność wykonywania dodatkowych inwazyjnych, obrazowych metod diagnostycznych oraz nieuzasadnionego leczenia przeciwzakrzepowego.

Co oznaczają podwyższone d-dimery? Na co należy zwrócić uwagę?

Do wzrostu stężenia d-dimerów dochodzi przede wszystkim podczas przebiegu incydentów zakrzepowo-zatorowych, które najczęściej są skutkiem zatorowości płucnej, zakrzepicy żył głębokich, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej lub zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC), do którego może dojść w wyniku sepsy, powikłań położniczych, masywnego uszkodzenia tkanek, hemolitycznych reakcji poprzetoczeniowych czy radioterapii nowotworów. Poziom d-dimerów powyżej zakresu normy może również towarzyszyć innym stanom lub schorzeniom, w których przebiegu zachodzą procesy wykrzepiania i fibrynolizy, takim jak infekcje, ciąża, nadczynność tarczycy, przebyty zabieg chirurgiczny, stany zapalne, nowotwory, udar mózgu i zawał serca czy też urazy.

Chociaż podwyższone stężenie d-dimerów nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym diagnozę chorób zakrzepowych (ze względu na swoją ograniczoną specyficzność), to warto zwrócić uwagę na fakt, że u osób zdrowych we krwi nie stwierdza się obecności ani fibryny, ani produktów jej rozpadu, tak więc każdy wynik powyżej zakresu normy wymaga pilnej konsultacji lekarskiej, a wysoki poziom d-dimerów wskazuje na duże ryzyko występowania choroby zakrzepowo-zatorowej i w połączeniu z diagnostyką obrazową wciąż pozostaje jednym z najważniejszych jej markerów.

Jak obniżyć wysoki poziom d-dimerów?

Co prawda sama obecność d-dimerów we krwi nie stanowi tak naprawdę żadnego zagrożenia dla życia i zdrowia pacjenta, to zawsze warto dążyć do ustalenia przyczyny, która doprowadziła do wzrostu ich stężenia i wyleczenia choroby podstawowej. Na obniżenie poziomu d-dimerów największy wpływ mają leki przeciwzakrzepowe, takie jak heparyna czy antagoniści witaminy K, które należy stosować ściśle według wskazań lekarza. Dodatkowo warto zwrócić uwagę na leczenie uciskowe (czyli stosowanie odpowiednio dobranych pończoch, rajstop lub bandaży uciskowych), zwiększenie aktywności fizycznej, a zwłaszcza unikanie unieruchomienia po zabiegach, utrzymywanie prawidłowej masy ciała oraz odpowiednie nawadnianie organizmu.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena

    TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Grupa krwi – badanie. Jak przebiega oznaczenie grupy krwi? Co to jest grupa krwi i czynnik Rh?

    Każdy powinien znać swoją grupę krwi. To badanie pozwala oszczędzić cenny czas w sytuacjach, w których potrzebna jest bardzo szybka reakcja ze strony lekarzy oddziałów ratunkowych, którzy decydują się na przetoczenie pacjentowi utraconej w wyniku nieszczęśliwego zdarzenia krwi. Nie tylko w przypadku ewentualnych urazów znajomość tego niezmiennego przez całego życie parametru jest niezbędna. Oznaczenie grupy krwi i czynnika Rh zleca się także w wielu innych sytuacjach. Jakie to sytuacje, jak wygląda badanie grupy krwi oraz co to jest „krewkarta"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa – badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Powstała aplikacja na smartfona, która wykrywa anemię. Jak działa?

    Obecnie złotym standardem diagnozowania niedokrwistości jest morfologia krwi. Naukowcy z Brown University i Rhode Island Hospital w Stanach Zjednoczonych opracowali metodę diagnostyczną, która nie wymaga pobierania krwi od pacjenta. Co więcej, badanie może zostać przeprowadzone samodzielnie, w warunkach domowych. Algorytm jest w stanie określić, czy ktoś cierpi na anemię, na podstawie zdjęcie zrobionego smartfonem. 

  • Testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski. Jak podnieść poziom androgenu?

    Jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki internetowe to „jak podnieść poziom testosteronu?". Zainteresowanie tym tematem jest wysokie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Panowie poziomem testosteronu interesuję się zazwyczaj o okresie po 40. roku życia lub wówczas, kiedy chcą szybko osiągnąć swój cel wiązany z budowaniem masy mięśniowej i redukcją tkanki tłuszczowej. Panie badają stężenie testosteronu, kiedy zauważają zaburzenia miesiączkowania, uporczywy trądzik lub owłosienie w nietypowych miejscach na ciele. Jakie są inne objawy zaburzeń gospodarki testosteronowej, jakie są normy testosteronu we krwi dla mężczyzn i kobiet? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Artroskopia kolana – jakie są wskazania do zabiegu artroskopowego kolana? Rehabilitacja po artroskopii

    Artroskopia kolana to małoinwazyjny zabieg, zarówno diagnostyczny, jak i leczniczy. Jego zastosowanie zwiększa komfort pacjenta (w porównaniu z tradycyjną operacją), prowadzi do szybszego powrotu do sprawności, zmniejsza ryzyko powikłań pooperacyjnych oraz okres hospitalizacji. Artroskopia polega na oglądaniu wnętrza stawu kolanowego za pomocą endoskopu wprowadzanego przez niewielkie nacięcie na skórze. Dowiedz się, jakie są wskazania do operacji kolana tą metodą.

  • Wolny testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski

    Badanie poziomu wolnego testosteronu jest zlecane w przypadku potwierdzenia lub wykluczenia wielu zaburzeń hormonalnych, które mogą objawiać się różnie u kobiet i inaczej u mężczyzn. Oznaczenie poziomu FTST wykonuje się również wówczas, kiedy wynik badania całkowitego testosteronu znajduje się poza zakresem norm laboratoryjnych. Wydzielanie hormonu zależy od prawidłowej pracy jajników lub jąder, nadnerczy, przysadki i podwzgórza. Czy do zbadania poziomu wolnego testosteronu trzeba być na czczo, jakie są normy dla kobiet i mężczyzn, kiedy zachodzi konieczność dodatkowej suplementacji testosteronem i jak bezpiecznie przejść przez ten proces? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij