APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?
Barbara Sitek

APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?

APTT to jeden z parametrów krwi, którego oznaczenie jest bardzo istotne, kiedy należy zbadać stopień krzepliwości krwi pacjenta, u którego planowana jest operacja chirurgiczna lub którego leczy się z powodu chorób natury zakrzepowo-zatorowej. Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji mogą być choroby wątroby lub zaburzenia ilość witaminy K w organizmie. Jak wygląda badanie APTT i jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

Mówi się, że proces krzepnięcia krwi przebiega prawidłowo, kiedy obserwujemy efektywne współdziałanie pomiędzy ścianą naczynia krwionośnego, płytkami krwi, jak i produkowanymi przez wątrobę, obecnymi w osoczu krwi i odpowiadającymi za przekształcenie protrombiny w trombinę (dzięki której możliwe jest powstanie skrzepu) czynnikami białkowymi. Do monitorowania stanu osoczowych komponentów układu krzepnięcia wykorzystuje się badania koagulologiczne, wśród których APTT jest jednym z najczęściej wykonywanych oznaczeń.

Co to jest APTT?

APTT to czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, nazywany także (chociaż coraz rzadziej) czasem kaolinowo – kefalinowym. Jest testem diagnostycznym służącym do wykrywania zaburzeń hemostazy, a także do monitorowania skuteczności terapii pacjentów z chorobą zakrzepowo-zatorową. Hemostaza to nic innego jak złożony mechanizm zachowania płynności krwi  i powstrzymywania krwawień. Zaburzenia tego procesu mogą wynikać z nieprawidłowości w przebiegu tzw. wewnątrzpochodnego układu aktywacji protrombiny. Badanie czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji jest wykonywane w osoczu ubogopłytkowym, do którego dodawany jest aktywator w postaci czynnika kontaktu (np. ujemnie naładowanych cząstek glinki kaolinowej lub mikronizowanych cząstek krzemianu) oraz fosfolipidów (kefalina lub fosfolipidy rekombinowane), imitujących tromboplastynę tkankową, co prowadzi do uzyskania maksymalnej aktywacji układu krzepnięcia. Czas mierzony od momentu dodania czynników aktywujących do wytworzenia skrzepu jest miarą efektywności tego właśnie szlaku i zależy od zawartości w osoczu kolejnych czynników krzepnięcia: II, V, VIII, IX, X, XI, XII oraz fibrynogenu.

Kiedy wykonać badanie APTT i jak się do niego przygotować?

Badanie APTT zalecane jest przede wszystkim pacjentom przygotowującym się do zabiegów chirurgicznych i innych inwazyjnych procedur medycznych, przebiegających z naruszeniem powłok ciała (celem jest ocena ryzyka wystąpienia krwawień w trakcie operacji)  lub jako jedno z rutynowych badań wśród pacjentów leczonych z powodu dolegliwości zakrzepowo – zatorowych, zwłaszcza z użyciem heparyny niefrakcjonowanej.

Ponadto oznaczenie APTT jest także wykonywane w przypadku podejrzenia zaburzeń krzepliwości, które mogą objawiać się poprzez przedłużające się krwawienia miesiączkowe, poronienia, krwotoki z nosa czy skłonność do tworzenia się siniaków i wybroczyn na skórze, zwłaszcza bez zewnętrznej przyczyny w postaci urazu. Ponieważ osoczowe czynniki krzepnięcia są syntetyzowane w wątrobie przy udziale witaminy K, badanie APTT jest również przydatne w diagnostyce chorób wątroby, takich jak marskość czy wirusowe zapalenie wątroby (WZW), a także w przypadku niedoborów tej witaminy.
Oznaczenie APTT jest wykonywane w osoczu krwi żylnej, pobieranej do probówki z cytrynianem. Do badania należy zgłosić się na czczo, tzn. należy zachować co najmniej 8-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków i przyjmowaniu płynów. Jeżeli pacjent stosuje leki mogące wpływać na proces krzepnięcia krwi, powinien poinformować o tym lekarza lub pracowników laboratorium w punkcie pobrań.

APTT –  norma dla kobiet i mężczyzn

Wartości prawidłowe APTT zależą od metody stosowanej w danym laboratorium, najczęściej jednak mieszcząc się w granicach od 26 do 40 sekund, zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. W przypadku pacjentów leczonych heparyną niefrakcjonowaną laboratoria powinny wyznaczyć zalecane dla nich wartości terapeutyczne we własnym zakresie. Zazwyczaj przyjmuje się za nie czas o 1,5 do 2,5 raza dłuższy niż norma dla osób zdrowych.

APTT podwyższone – przyczyny i objawy

Istnieją choroby, dla których cechą charakterystyczną jest wydłużony czas częściowej tromboplastyny po aktywacji.
Wydłużone APTT występuje w przypadku:

  • hemofilii typu A, B i C, będących skutkami wrodzonych niedoborów czynników krzepnięcia (VIII, IX i XI),
  • niektórych postaci choroby von Willebrand’a,
  • afibrynogenemii, hipofibrynogenemii i dysfibrynogenemii, czyli w stanach niedoboru lub obniżonego stężenia fibrynogenu,
  • innych dziedzicznych chorób genetycznych, skutkujących niedoborami pozostałych czynników wewnątrzpochodnego układu krzepnięcia,
  • chorób wątroby mających wpływ na układ hemostazy lub indukujących powstawanie przeciwciał antyfosfolipidowych, np. w przewlekłym zapaleniu wątroby,
  • niedoboru witaminy K,
  • zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC),
  • tocznia rumieniowatego układowego, jako rezultat obecności antykoagulantu toczniowego.

APTT ulega również wydłużeniu u pacjentów stosujących terapię lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak heparyna, dabigatran, warfaryna czy acenokumarol. W celu różnicowania przyczyn nieprawidłowego wyniku do próbki dodaje się niekiedy osocza kontrolnego i ponownie przeprowadza się oznaczenie. Jeżeli APTT wciąż pozostaje przedłużone, to najprawdopodobniej we krwi obecny jest antykoagulant, hamujący prawidłowy przebieg procesu krzepnięcia. Jeżeli jednak przy powtórnym badaniu wynik mieści się w granicach normy, to przyczyną wydłużenie APTT jest niedobór osoczowych czynników drogi wewnątrzpochodnej.

APTT obniżone – przyczyny i objawy

Skrócenie czasu APTT może pojawić się jako rezultat niewłaściwego pobrania próbki lub też wskazywać na nadkrzepliwość krwi, która z kolei może wynikać z wrodzonych niedoborów inhibitorów krzepnięcia lub być skutkiem innych chorób, takich jak niedoczynność tarczycy, nowotwory czy choroba zakrzepowo – zatorowa. W przypadku nadkrzepliwości APTT nie ma jednak uznanej wartości diagnostycznej, dlatego jest stosowane jedynie jako badanie uzupełniające.

Jak obniżyć za wysokie APTT? Jak dbać o prawidłowe krzepnięcie krwi?

Do utrzymania APTT na właściwym poziomie przyczynia się zarówno prawidłowo dobrana farmakoterapia, jak i racjonalne żywienie, w tym należyta podaż witaminy K, a także odpowiednia porcja ruchu.

Jeżeli podwyższona wartość APTT wynika z wrodzonych mutacji genetycznych, należy przede wszystkim przestrzegać ściśle zaleceń lekarza, regularnie przyjmować zaordynowane leki oraz unikać wszystkich aktywności mogących prowadzić do potencjalnych urazów, w tym np. sportów ekstremalnych. W przypadku występowania nadkrzepliwości krwi bardzo ważne jest regularne przyjmowanie leków i monitorowanie skuteczności terapii poprzez badania laboratoryjne, jak również stosowanie diety bogatej w warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste, ograniczenie spożywania słodyczy, tłustych i słonych potraw, mocnej kawy i herbaty oraz używek.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, skutki oraz leczenie niskiego poziomu żelaza. Dieta i suplementacja żelaza

    Żelazo jest jednym z kluczowych pierwiastków dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Niedobór żelaza może wywoływać uciążliwe objawy, jak zmęczenie, senność, nadmierne wypadanie włosów, bóle głowy, może również prowadzić do anemii. Anemię z niedoboru żelaza leczy się podawaniem preparatów doustnych żelaza bądź, w przypadku problemów z wchłanianiem, stosuje się zastrzyki lub wlewy dożylne. Jakie są przyczyny niskiego poziomu żelaza we krwi? Jak powinna wyglądać dieta przy niskim poziomie żelaza?

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników. Czy istnieje jeden skuteczny sposób leczenia zaburzeń związanych z właściwym poziomem prolaktyny?

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hiperprolaktynemia w wyniku badania. Jak wysoki poziom prolaktyny wpływa na masę ciała, płodność i trądzik?

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Rezonans magnetyczny przysadki mózgowej – przebieg badania. Jakie są skutki uboczne MRI przysadki z kontrastem?

    Rezonans magnetyczny (MRI) przysadki mózgowej wykonuje się na podstawie objawów świadczących o guzie gruczołu lub struktur znajdujących się w jego pobliżu. Prześwietlenie jest dwuetapowe – przeprowadzane przed dożylnym podaniem kontrastu i po jego użyciu. Zarówno na badanie wykonywane w ramach refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i to realizowane z prywatnych środków należy mieć skierowanie lekarskie i aktualny wynik badania kreatyniny, obrazującej wydolność nerek. Ile kosztuje MRI przysadki mózgowej, jak należy się przygotować do prześwietlenia i jakie są objawy podania kontrastu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo?

    Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziomem greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij