APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?
Barbara Sitek

APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?

APTT to jeden z parametrów krwi, którego oznaczenie jest bardzo istotne, kiedy należy zbadać stopień krzepliwości krwi pacjenta, u którego planowana jest operacja chirurgiczna lub którego leczy się z powodu chorób natury zakrzepowo-zatorowej. Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji mogą być choroby wątroby lub zaburzenia ilość witaminy K w organizmie. Jak wygląda badanie APTT i jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

Mówi się, że proces krzepnięcia krwi przebiega prawidłowo, kiedy obserwujemy efektywne współdziałanie pomiędzy ścianą naczynia krwionośnego, płytkami krwi, jak i produkowanymi przez wątrobę, obecnymi w osoczu krwi i odpowiadającymi za przekształcenie protrombiny w trombinę (dzięki której możliwe jest powstanie skrzepu) czynnikami białkowymi. Do monitorowania stanu osoczowych komponentów układu krzepnięcia wykorzystuje się badania koagulologiczne, wśród których APTT jest jednym z najczęściej wykonywanych oznaczeń.

Co to jest APTT?

APTT to czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, nazywany także (chociaż coraz rzadziej) czasem kaolinowo – kefalinowym. Jest testem diagnostycznym służącym do wykrywania zaburzeń hemostazy, a także do monitorowania skuteczności terapii pacjentów z chorobą zakrzepowo-zatorową. Hemostaza to nic innego jak złożony mechanizm zachowania płynności krwi  i powstrzymywania krwawień. Zaburzenia tego procesu mogą wynikać z nieprawidłowości w przebiegu tzw. wewnątrzpochodnego układu aktywacji protrombiny. Badanie czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji jest wykonywane w osoczu ubogopłytkowym, do którego dodawany jest aktywator w postaci czynnika kontaktu (np. ujemnie naładowanych cząstek glinki kaolinowej lub mikronizowanych cząstek krzemianu) oraz fosfolipidów (kefalina lub fosfolipidy rekombinowane), imitujących tromboplastynę tkankową, co prowadzi do uzyskania maksymalnej aktywacji układu krzepnięcia. Czas mierzony od momentu dodania czynników aktywujących do wytworzenia skrzepu jest miarą efektywności tego właśnie szlaku i zależy od zawartości w osoczu kolejnych czynników krzepnięcia: II, V, VIII, IX, X, XI, XII oraz fibrynogenu.

Kiedy wykonać badanie APTT i jak się do niego przygotować?

Badanie APTT zalecane jest przede wszystkim pacjentom przygotowującym się do zabiegów chirurgicznych i innych inwazyjnych procedur medycznych, przebiegających z naruszeniem powłok ciała (celem jest ocena ryzyka wystąpienia krwawień w trakcie operacji)  lub jako jedno z rutynowych badań wśród pacjentów leczonych z powodu dolegliwości zakrzepowo – zatorowych, zwłaszcza z użyciem heparyny niefrakcjonowanej.

Ponadto oznaczenie APTT jest także wykonywane w przypadku podejrzenia zaburzeń krzepliwości, które mogą objawiać się poprzez przedłużające się krwawienia miesiączkowe, poronienia, krwotoki z nosa czy skłonność do tworzenia się siniaków i wybroczyn na skórze, zwłaszcza bez zewnętrznej przyczyny w postaci urazu. Ponieważ osoczowe czynniki krzepnięcia są syntetyzowane w wątrobie przy udziale witaminy K, badanie APTT jest również przydatne w diagnostyce chorób wątroby, takich jak marskość czy wirusowe zapalenie wątroby (WZW), a także w przypadku niedoborów tej witaminy.
Oznaczenie APTT jest wykonywane w osoczu krwi żylnej, pobieranej do probówki z cytrynianem. Do badania należy zgłosić się na czczo, tzn. należy zachować co najmniej 8-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków i przyjmowaniu płynów. Jeżeli pacjent stosuje leki mogące wpływać na proces krzepnięcia krwi, powinien poinformować o tym lekarza lub pracowników laboratorium w punkcie pobrań.

APTT –  norma dla kobiet i mężczyzn

Wartości prawidłowe APTT zależą od metody stosowanej w danym laboratorium, najczęściej jednak mieszcząc się w granicach od 26 do 40 sekund, zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. W przypadku pacjentów leczonych heparyną niefrakcjonowaną laboratoria powinny wyznaczyć zalecane dla nich wartości terapeutyczne we własnym zakresie. Zazwyczaj przyjmuje się za nie czas o 1,5 do 2,5 raza dłuższy niż norma dla osób zdrowych.

APTT podwyższone – przyczyny i objawy

Istnieją choroby, dla których cechą charakterystyczną jest wydłużony czas częściowej tromboplastyny po aktywacji.
Wydłużone APTT występuje w przypadku:

  • hemofilii typu A, B i C, będących skutkami wrodzonych niedoborów czynników krzepnięcia (VIII, IX i XI),
  • niektórych postaci choroby von Willebrand’a,
  • afibrynogenemii, hipofibrynogenemii i dysfibrynogenemii, czyli w stanach niedoboru lub obniżonego stężenia fibrynogenu,
  • innych dziedzicznych chorób genetycznych, skutkujących niedoborami pozostałych czynników wewnątrzpochodnego układu krzepnięcia,
  • chorób wątroby mających wpływ na układ hemostazy lub indukujących powstawanie przeciwciał antyfosfolipidowych, np. w przewlekłym zapaleniu wątroby,
  • niedoboru witaminy K,
  • zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC),
  • tocznia rumieniowatego układowego, jako rezultat obecności antykoagulantu toczniowego.

APTT ulega również wydłużeniu u pacjentów stosujących terapię lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak heparyna, dabigatran, warfaryna czy acenokumarol. W celu różnicowania przyczyn nieprawidłowego wyniku do próbki dodaje się niekiedy osocza kontrolnego i ponownie przeprowadza się oznaczenie. Jeżeli APTT wciąż pozostaje przedłużone, to najprawdopodobniej we krwi obecny jest antykoagulant, hamujący prawidłowy przebieg procesu krzepnięcia. Jeżeli jednak przy powtórnym badaniu wynik mieści się w granicach normy, to przyczyną wydłużenie APTT jest niedobór osoczowych czynników drogi wewnątrzpochodnej.

APTT obniżone – przyczyny i objawy

Skrócenie czasu APTT może pojawić się jako rezultat niewłaściwego pobrania próbki lub też wskazywać na nadkrzepliwość krwi, która z kolei może wynikać z wrodzonych niedoborów inhibitorów krzepnięcia lub być skutkiem innych chorób, takich jak niedoczynność tarczycy, nowotwory czy choroba zakrzepowo – zatorowa. W przypadku nadkrzepliwości APTT nie ma jednak uznanej wartości diagnostycznej, dlatego jest stosowane jedynie jako badanie uzupełniające.

Jak obniżyć za wysokie APTT? Jak dbać o prawidłowe krzepnięcie krwi?

Do utrzymania APTT na właściwym poziomie przyczynia się zarówno prawidłowo dobrana farmakoterapia, jak i racjonalne żywienie, w tym należyta podaż witaminy K, a także odpowiednia porcja ruchu.

Jeżeli podwyższona wartość APTT wynika z wrodzonych mutacji genetycznych, należy przede wszystkim przestrzegać ściśle zaleceń lekarza, regularnie przyjmować zaordynowane leki oraz unikać wszystkich aktywności mogących prowadzić do potencjalnych urazów, w tym np. sportów ekstremalnych. W przypadku występowania nadkrzepliwości krwi bardzo ważne jest regularne przyjmowanie leków i monitorowanie skuteczności terapii poprzez badania laboratoryjne, jak również stosowanie diety bogatej w warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste, ograniczenie spożywania słodyczy, tłustych i słonych potraw, mocnej kawy i herbaty oraz używek.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • RTG bioder – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG bioder wykonuje się w przypadku wystąpienia zmian zwyrodnieniowych tego obszaru, reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) lub chorób o podłożu nowotworowym. Ponadto na badanie kierowane są osoby, które odczuwają ból i sztywność bioder oraz ograniczenie w ruchomości tego stawu. Przeciwwskazaniem względnym do wykonania rentgenu bioder jest ciąża. Jak należy się przygotować do RTG stawu biodrowego, dlaczego picie kawy i żucie gumy jest niewskazane przed prześwietleniem i czy posiadanie skierowania jest obowiązkowe? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Krzywa cukrowa w ciąży – badanie, normy, wyniki, przebieg. Kiedy należy wykonać OGTT?

    Badanie krzywej cukrowej (OGTT) w ciąży jest testem, na który kieruje się pacjentkę między 6. a 7. miesiącem ciąży. OGTT pozwala zdiagnozować cukrzycę ciążową, która może doprowadzić do wystąpienia wielu chorób układu moczowego lub trawiennego – u matki, jak i nerwowego i sercowo-naczyniowego – u dziecka. Istnieją także takie choroby współistniejące, które wymagają od ciężarnej pacjentki częstszego przeprowadzania badania krzywej cukrowej, jak chociażby predyspozycje genetyczne, cukrzyca w poprzednich ciążach lub PCOS. Jak należy się przygotować do badania, czy można się zgłosić na OGGT bez skierowania lekarskiego i co należy zabrać ze sobą na test krzywej glikemicznej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cytologia – wskazania do badania cytologicznego. Jak interpretować wyniki cytologii szyjki macicy?

    Cytologia szyjki macicy polega na delikatnym zeskrobaniu komórek z badanego narządu przy pomocy specjalnej szczoteczki oraz zbadaniu pobranego materiału pod kątem karcynogenezy. Cytologia umożliwia wykrycie komórek przedrakowych lub rakowych z tarczy i kanału szyjki macicy, również na etapie przedinwazyjnym. Badanie jest bezbolesne, pacjentka może odczuwać jedynie lekki dyskomfort. Cytologia szyjki macicy powinna być wykonywana regularnie – minimum raz na 3 lata. 

  • RTG stopy – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja i cena prześwietlenia

    RTG stopy wykonywany jest najczęściej w przypadku urazu lub stanu zapalnego tego obszaru. Jedynym przeciwwskazaniem względnym do wykonania prześwietlenia z użyciem promieniowania jonizującego jest ciążą. Rentgen stopy jest badaniem, na które można się zgłosić jedynie ze skierowaniem lekarskim. Wskazaniami do badania są także objawy miejscowe w postaci ostrego bólu, obrzęku czy zaczerwienienia stopy. Jak się przygotować do prześwietlenia stopy, ile trwa badanie i co oznaczają pojęcia „szczelina złamania", „całkowity zrost" lub „jądro kostnienia"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG barku – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    Ból barku, zaburzenia ruchomości barku oraz sztywność w stawie barkowym – to główne wskazania do wykonania RTG tego obszaru. Prześwietlenie barku można zrobić pojedynczo lub podwójnie (porównawczo obu barkom). Rentgen jest szybkim badaniem, które jest wykorzystywane w procesie diagnostycznym zmian pourazowych, zapalnych i reumatoidalnych, w tym także osteoporozy stawu barkowego. Ile kosztuje rentgen, jakie są przeciwwskazania do wykonania prześwietlania barku i co oznacza zespół bolesnego barku czy „zamrożony bark"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG kręgosłupa lędźwiowego – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    Ból kręgosłupa lędźwiowego, określany przez pacjentów także jako ból krzyża, ból korzonków lub ból na dole pleców, jest głównym wskazaniem do wykonania RTG tego obszaru. Aby wykonać prześwietlenie lędźwi konieczne jest posiadanie skierowania lekarskiego, które można uzyskać od lekarza pierwszego kontaktu lub ortopedy czy neurologa. Jak wygląda przygotowanie do rentgenu kręgosłupa lędźwiowego, czy kobieta w ciąży może mieć wykonane RTG tego obszaru i ile kosztuje to prześwietlenie wykonane prywatnie? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij