Witamina K – funkcje w organizmie i skutki niedoboru u dzieci i dorosłych
Piotr Gmachowski

Witamina K – funkcje w organizmie i skutki niedoboru u dzieci i dorosłych

Witamina K to tak naprawdę grupa witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, które odgrywają istotną rolę w procesie krzepnięcia krwi, metabolizmie kości i regulacji poziomu wapnia we krwi. Wyróżnia się witaminę K1 (filochinon), występującą w zielonych warzywach oraz witaminę K2 (menachinon), która jest syntezowana w układzie pokarmowym. Jakie są przyczyny i objawy niedoboru witaminy K? Dlaczego podaje się ją noworodkom tuż po urodzeniu?

Witamina K – rola w organizmie 

Witamina K to grupa organicznych związków chemicznych, w której znajdują się:

  • witamina K1 (filochinon),
  • witamina K2 (menachinon) – wyróżnia się menachinony o krótkim łańcuchu (m.in. MK-4) oraz menachinony o długim łańcuchu (MK-7, MK-8, MK-9).

Witaminy K1 i K2 różnią się od siebie budową chemiczną, filochinon ma mniejszą biodostępność. Ponadto warto zaznaczyć, że K2 MK-7 charakteryzuje się wyższą dostępnością biologiczną niż MK-4.  Literatura wyróżnia również witaminę K3 (menadion), jest to prowitamina syntetyczna, która nie występuje naturalnie w przyrodzie. Witaminy K1 oraz K2 są związkami rozpuszczalnymi w tłuszczach, natomiast witamina K3 jest związkiem rozpuszczalnym w wodzie. 

Witamina K bierze udział w bardzo ważnych procesach enzymatycznych, dzięki niej określone białka w organizmie uzyskują zdolność wiązania jonów wapnia. Działanie witaminy K przekłada się na odpowiednie funkcjonowanie białek układu krzepnięcia krwi – związek ten wykazuje działanie przeciwkrwotoczne. Witamina K przyczynia się również do utrzymania prawidłowej gospodarki wapnia w organizmie, bierze udział w ważnym procesie tworzenia tkanki kostnej.

Wraz z witaminą D i wapniem, witamina K odgrywa istotną rolę w utrzymaniu dobrego stanu kości, zapobiegając m.in. osteoporozie. Przyjmując witaminę D, zwiększamy zapotrzebowanie na witaminę K2, która to wpływa pozytywnie na przyswajanie wapnia. Jeżeli nie jesteśmy w stanie zapewnić odpowiedniej ich podaży, stosując zbilansowaną dietę, można włączyć suplementację witamin D, K i wapnia. W aptece można znaleźć zarówno preparaty pojedyncze, jak i złożone.

Przyjmuje się, iż około 90% witaminy K1 przekształca się do witaminy K2 (postać MK-4). Proces przekształcania zachodzi w jądrach, trzustce i ścianie tętnic. W organizmie człowieka powstaje prawie wyłącznie postać MK-4, jest ona, jak już wspomniano, mniej aktywna niż postać MK-7

Witamina K – źródła 

Witamina K1 jest syntetyzowana w roślinach, występuje głównie w zielonych warzywach: 

  • szpinaku, 
  • sałacie, 
  • kapuście włoskiej, 
  • jarmużu, 
  • brokule, 
  • brukselce, 
  • natce pietruszki, 
  • szparagach. 

W mniejszych ilościach filochinon znajduje się również w oleju rzepakowym, oleju sojowym, oliwie z oliwek. Obecność tego związku stwierdza się też w margarynach, majonezie, jogurtach oraz śliwkach. 

Witamina K2 jest wytwarzana przez bakterie znajdujące się w jelicie cienkim (Bacteroides fragilis, Eubacterium lentum, Lactococcus ssp.). Niedobory można uzupełnić, spożywając produkty pochodzenia zwierzęcego, w których znajduje się menachinon. Są to:

  • wątróbka drobiowa, 
  • wołowina
  • mięso kurze, 
  • salami, 
  • fermentowane produkty mleczne, 
  • żółtka jaj,
  • sery twarde, 
  • sery miękkie (pleśniowe), 
  • ryby. 

Witamina K2 występuje również w przyprawach, między innymi w bazylii i kolendrze, a także w pieczywie i kiszonej kapuście.

Witamina K – objawy niedoboru  

U osób dorosłych niedobór witaminy K2 zdarza się stosunkowo rzadko.

Do objawów niedostatecznej ilości witaminy K w organizmie zalicza się przede wszystkim skłonność do krwawień z błon śluzowych, przewodu pokarmowego czy układu moczowego, wydłużony czas krzepnięcia krwi. Dzieje się tak z powodu zmniejszenia aktywności czynników koagulujących we krwi. Do objawów niedoboru witaminy K można również zaliczyć skłonność do powstawania siniaków i obfite krwawienia miesiączkowe. 

U noworodków niedobór witaminy K może być przyczyną tzw. choroby krwotocznej noworodków. Wyróżnia się jej trzy postacie:

  • wczesną (występuje rzadko, dotyczy noworodków, które nie otrzymały profilaktycznej dawki witaminy K),
  • klasyczną (od 2. do 7. doby życia),
  • późną (ma ona ciężki przebieg, obserwuje się ją rzadko).

Krwawienie wynikające z niedoboru witaminy K u noworodków jest stanem zagrożenia zdrowia i życia dziecka. Krwawienia mogą wystąpić np. jako krwotoki w mózgu lub innych narządach wewnętrznych. 

Oczywiście należy zaznaczyć, iż nadmierne suplementowanie witaminy K także nie jest korzystne dla zdrowia. Zawsze powinno się zapoznać z zaleceniami producenta dotyczącymi dawkowania oraz pamiętać, iż witamina K może znajdować się w różnych preparatach wielowitaminowych. 

Witamina K – zapotrzebowanie 

Na zapotrzebowanie na witaminę K wpływają następujące czynniki: 

  • wiek 
  • płeć 
  • stan fizjologiczny 

Witamina K dla niemowląt  

Zapotrzebowanie na witaminę K (filochinon) dla niemowląt ustalone jest na poziomie 5 µg dla dzieci do 6. miesiąca życia oraz 8,5µg na dobę dla dzieci od 6. do 12. miesiąca życia.

W przypadku niemowląt samoleczenie z wykorzystaniem witaminy K jest ograniczone i powinno być stosowane tylko po konsultacji z lekarzem pediatrą. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego każdy noworodek po urodzeniu powinien profilaktycznie otrzymać witaminę K1. Preferowaną drogą podania witaminy jest podanie domięśniowe, natomiast w sytuacji, kiedy rodzice odmawiają podania witaminy K1 domięśniowo, podaje się ją doustnie. 

Witamina K dla dorosłych 

Normy dla witaminy K dla osób dorosłych wynoszą: 65µg dla mężczyzn i 55µg na dobę dla kobiet.

Inne źródła fachowe wskazują, iż dzienne zapotrzebowanie na witaminę K wynosi 75µg, niekiedy podaje się iż wartość ta jest większa i wynosi dla osób dorosłych 120µg na dzień. Źródła te natomiast nie różnicują witaminy K na witaminę K1 lub K2. Często podkreśla się dość istotny fakt, iż postać K2 MK-7 ma przewagę nad formą K2 MK-4 (postać MK-7 jest bardziej aktywna niż postać MK-4). Istotną informacją jest też fakt, iż wymienione wartości dotyczą wątrobowego zapotrzebowania na witaminę K (synteza czynników krzepnięcia krwi), natomiast zapotrzebowanie na witaminę K dla innych tkanek organizmu nie zostało określone. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Naturalne elektrolity – przegląd najlepszych produktów

    Elektrolity są to roztwory wodne posiadające ładunek elektryczny, może on być dodatni lub ujemny. Odpowiedni poziom elektrolitów jest bardzo istotnym elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Elektrolity są obecne we wszystkich strukturach komórkowych żywego organizmu. Do naturalnych najważniejszych elektrolitów należą: sód, potas, wapń, magnez, chlorki i fosforany.

  • Miód manuka – właściwości i zastosowanie

    Ostatnimi czasy coraz intensywniej obserwowany jest wzrost zainteresowania naturalnymi metodami leczenia różnorodnych schorzeń – apiterapia jest jedną z nich. To praktyka wykorzystująca produkty pszczele podczas procesu leczenia. W apiterapii stosuje się miód, ale również wosk, kit pszczeli czy zasklep miodowy. Ze względu na swoje specyficzne właściwości, miód manuka jest jednym z najbardziej popularnych gatunków miodów stosowanych w apiterapii. Dlaczego? Dowiedz się więcej w poniższym artykule. 

  • Imbir – jak i kiedy go jeść? Właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania

    Imbir to roślina o wielu właściwościach zdrowotnych. Wśród nich wymienia się m.in. pomoc w łagodzeniu bólu gardła, mdłości w czasie ciąży czy zgagi. Co więcej, imbir wspomaga trawienie i działa przeciwzapalnie. Na jego bazie tworzy się napoje, syropy czy olejki, ale spożywa się go również na surowo. Jakie jeszcze właściwości ma imbir? Jak go przechowywać? Komu odradza się regularne stosowanie imbiru?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Fitoestrogeny – czym są, gdzie występują i jak działają?

    Fitoestrogeny to grupa ponad 300 biologicznie aktywnych związków występujących w roślinach. W organizmie ludzkim pełnią nieprzebrane ilości ról, mogą wpływać na setki procesów o szerokim spektrum oddziaływania. Co to są fitoestrogeny, gdzie występują i jak działają? 

  • Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie ją znaleźć? Kiedy należy ją suplementować?

    Lecytyna jako apteczny preparat na pamięć znana jest każdemu, niezależnie od wieku: stosowana jest i przez studentów w trakcie sesji, i przez osoby starsze. Jakie jeszcze zastosowania można jej przypisać? Jakie ma właściwości i do czego służy lecytyna sojowa? Dowiedzmy się więcej. 

  • Glutation – czym jest? Co warto o nim wiedzieć?

    Rozwój nauki powoduje, że jesteśmy w stanie coraz częściej powiązać wybrane cząsteczki chemiczne z dobrym bądź złym stanem badanego organizmu lub wręcz z wybraną jednostką chorobową. Jedną z takich cząsteczek jest glutation. Co to jest? Kiedy zaleca się badać jego poziom? Czy ma właściwości prozdrowotne? Czy możemy wpłynąć na jego ilość w organizmie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.  

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij