Kolendra – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania. Zdrowe przepisy z kolendrą
Katarzyna Turek-Kawecka

Kolendra – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania. Zdrowe przepisy z kolendrą

Kolendra jest rośliną, którą używa się głównie w kuchni jako dodatku do wielu dań. Warto jednak wiedzieć o tym, że regularne spożywanie kolendry ma pozytywny wpływ na zdrowie, m.in. obniża ona ciśnienie krwi i poziom cholesterolu. Co odpowiada za liczne właściwości zdrowotne kolendry? Do czego ją dodawać i jak ją prawidłowo przechowywać? 

Kolendra jest zielonolistnym ziołem, bardzo podobnym do szeroko znanej i lubianej w Polsce natki pietruszki. Nazywana także chińską lub meksykańską pietruszką jest rośliną, która stanowi niezbędny składnik w wielu kuchniach świata. Z wyglądu łatwo się pomylić, jednak kiedy spróbuje się jej smaku lub powącha liście – wtedy nie ma wątpliwości że jest ona bardziej orientalnym produktem. Pochodzi z Bliskiego Wschodu oraz południowej Europy, ale od tysiącleci znana jest także w Azji. W starożytności wykorzystywał ją Hipokrates, już wtedy doceniając jej prozdrowotne właściwości. 

Kolendra – charakterystyka i odmiany kolendry 

Kolendra to roślina, której jadalne są zarówno liście, nasiona, owoce, korzenie, jak i łodyga. Najczęściej uprawia się kolendrę siewną, a wykorzystywane w gastronomii i przemyśle przede wszystkim są jej nasiona, owoce oraz liście. Ceniona jest przede wszystkim za swoje właściwości smakowe oraz lecznicze. Z owoców kolendry produkuje się mieszanki ziołowe do zaparzania naparów, z nasion olejek będący bogactwem działającego rozkurczowo linalolu, a liście wykorzystywane są jako przyprawa.

Co ciekawe, w języku polskim nazwa kolendra odnosi się zarówno do liści, jak i nasion rośliny, w języku angielskim mają one odmienne nazwy: cilantro to liście rośliny, natomiast coriander to określenie suszonych nasion. Niestety, pomimo że pochodzą z tej samej rośliny, smak jednej i drugiej przyprawy jest bardzo odmienny – nie można stosować ich w przepisach kulinarnych zamiennie. 

Kolendra a pietruszka 

Liście kolendry są bardzo zbliżone wyglądem do liści natki pietruszki, mają bardzo podobny kształt, są tylko minimalnie większe. Obydwie w smaku wykazują świeże nuty, tracące na intensywności po obróbce termicznej, dlatego dodaje się je pod koniec gotowania, a najlepiej już do udekorowania gotowego dania. Liście kolendry, w przeciwieństwie do gorzkawej natki pietruszki, mają lekko anyżowy, cytrusowy smak i zapach. Dawniej natka pietruszki była królową w Europie oraz Ameryce Północnej, kolendra była ulubionym ziołem Azji oraz w Ameryce Południowej. Obecnie w związku z mieszaniem się kuchni całego świata pietruszka jest wypierana przez bardziej modną kolendrę, także w rejonie Europy. 

Kolendra – wartości odżywcze, kalorie i właściwości lecznicze 

Kolendra, jak każde zioło, jest niskokaloryczna i dostarcza bardzo dużej ilości antyoksydantów. Jej działanie przeciwutleniające pozwala zapobiegać chorobom cywilizacyjnym – w tym między innymi chorobom układu krążenia. Regularne spożywanie natki kolendry pozwala na obniżenie ciśnienia krwi oraz poziomu cholesterolu.

Napar z nasion kolendry działa moczopędnie i usprawnia trawienie. Badania pokazują, że dodatkowo może pomóc przy braku łaknienia lub przy przeroście flory jelitowej. Regularne spożywanie naparu z kolendry może pomóc przy pojawiających się wzdęciach. W związku z tym, że nie jest to produkt, którego spożywa się duże ilości pomimo dużej zawartości magnezu, żelaza i wapnia, nie ma to większego wpływu na uzupełnianie tych składników w diecie. 

Kolendra – zastosowanie 

Kolendra używana jest w wielu daniach kuchni meksykańskiej, portugalskiej, marokańskiej, libańskiej, gruzińskiej, indyjskiej, tajskiej i większości innych kuchni azjatyckich. Liście kolendry doskonale smakują w połączeniu z limonką, pomarańczami, czosnkiem, kurczakiem, owocami morza lub pomidorami. Świetnie podkreśla smak dań z użyciem mleczka kokosowego, strączków, batatów oraz kolb grillowanej kukurydzy. Można posypać nią świeżą zupę (pięknie wygląda szczególnie na żółto-pomarańczowo-czerwonym tle) lub dodać do orzeźwiającej salsy z ananasa, mango czy świeżego guacamole. 

Olej z nasion kolendry – zastosowanie 

Olej z nasion kolendry (a właściwie zawarty w nim linalol) używany jest w celu przywrócenia prawidłowej perystaltyki jelit. Rozkurcza mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, hamuje rozwój mikroflory patogennej w jelitach – świetnie nadaje się do zwalczania wzdęć. Według niektórych badań ma także działanie uspokajające. Może być także stosowany zewnętrznie jako środek na zrogowaciałą warstwę skóry w celu jej zmiękczenia, a po rozcieńczeniu jako płyn do płukania jamy ustnej i gardła w infekcjach bakteryjnych. Dodatkowo używać go można jako środek pomocniczy w chorobach reumatycznych, zmniejszających bóle mięśniowe i nerwobóle. Często służy także do produkcji mydeł, wód toaletowych, past do zębów oraz preparatów leczniczych jako środek poprawiający zapach. 

Jak przechowywać kolendrę? Czy można ją mrozić? 

Liście kolendry są bardzo delikatne i szybko więdną, dlatego kolendra sprzedawana jest w doniczkach lub w formie suszonych liści. Podczas suszenia zielone części kolendry tracą orientalny, intensywny smak i zapach. Jeśli mamy nadmiar świeżych, ściętych liści, lepiej jest je umyć, osuszyć, pokroić i zamrozić w szczelnie zamykanym pojemniczku niż suszyć. Drugim sposobem na zamrożenie kolendry jest umieszczenie posiekanych listków w pojemniczkach na kostki lodu i zalanie jej oliwą z oliwek lub olejem rzepakowym tłoczonym na zimno.

Kolendra najlepiej smakuje na świeżo; kiedy hoduje się ją w doniczce, trzeba jednak pamiętać, że jest rośliną dość kapryśną. Potrzebuje dużego nasłonecznienia, ale najlepiej rośnie w niskich temperaturach, rzędu 12–15 stopni. Lubi żyzną glebę oraz dużo wody na podstawce, w przeciwnym razie może bardzo szybko zwiędnąć. 

Jak i do czego stosować kolendrę? 

Świeża, zielona kolendra świetnie komponuje się w orzeźwiających daniach z użyciem ananasa, arbuza, awokado, cytryny, pomarańczy, limonki, mango, czosnku, mięty, pomidorów oraz chili. Potrafi znacząco wzbogacić smak dań z jagnięciny, wieprzowiny oraz kurczaka. Idealnie komponuje się z owocami morza oraz białymi rybami (dorsz, halibut). Doskonale współgra z daniami na bazie mleczka kokosowego, dodając im bardziej świeżego smaku. 

Nasiona kolendry idealnie łączą się z kardamonem jako składnik mieszanki korzennych przypraw, kawą, kminem rzymskim, z jabłkami, czarnymi jagodami oraz kozimi serami.  

Kolendra – przeciwwskazania 

Przeciwwskazaniem do stosowania kolendry jako przyprawy jest jedynie alergia na samą roślinę lub zawarty w niej linalol.

Olejku kolendrowego nie można stosować miejscowo w przypadku alergii kontaktowej na kumaryny lub związki terpenowe. Ponadto nie nadaje się do zewnętrznego stosowania przed wystawieniem skóry na działanie słońca lub solarium – zwiększa on wrażliwość skóry na promieniowanie UV. 

Zdrowe przepisy z kolendrą 

Dorsz w mleczku kokosowym z pomidorami i kolendrą: 

Składniki (4 porcje): 

  • filet z dorsza (ok. 400–600 g),
  • puszka mleczka kokosowego BIO,  
  • 400 g pomidorków koktajlowych, 
  • 200 g ryżu jaśminowego lub basmati, 
  • łyżka soku z limonki lub cytryny, 
  • 1/2 pęczka świeżej kolendry, 
  • opcjonalnie: dodatkowa puszka mleczka kokosowego do przygotowania kokosowego ryżu.

Do płaskiego, dużego naczynia z grubym dnem wlej mleczko kokosowe i podgrzej. W międzyczasie oczyść rybę i pokrój na mniejsze kawałki. Umieść ją w gotującym się mleczku kokosowym. Dodaj przekrojone na pół pomidorki koktajlowe. Gotuj lub zapiekaj 2–3 minuty, skrop sokiem z cytrusów, posyp posiekaną kolendrą. Podawaj z ugotowanym ryżem (możesz ugotować go pod przykryciem z drugą puszką mleczka kokosowego rozcieńczonego 200–300 ml wody). 

Salsa z mango z kolendrą: 

Składniki: 

  • 1 dojrzałe mango,
  • 1 dojrzałe awokado,
  • 1–2 papryczki chili (zależnie od ostrości jaką lubisz, można pominąć),
  • 1/2 pęczka kolendry, 
  • 1/2 czerwonej cebuli, 
  • 1 ząbek czosnku, 
  • 1 łyżka soku z limonki lub cytryny. 

Mango oraz awokado obierz ze skórki, usuń pestkę i pokrój w drobną kostkę. Czosnek, cebulę i chili posiekaj najdrobniej jak potrafisz. Wymieszaj mango, awokado, chili, czosnek, cebulę wraz z sokiem z cytrusów. Dodaj posiekaną z grubsza kolendrę i wymieszaj. Salsę możesz wykorzystać jako dodatek do dań obiadowych z drobiu, ryby, pastę na kanapkę lub dip do tacos. 

Napar z nasion kolendry: 

Składniki: 

  • 1 łyżeczka nasion z kolendry,
  • 1 szklanka wrzątku. 

Nasiona rozgnieć w moździerzu i zalej wrzątkiem. Zaparzaj 30 minut pod przykryciem (można w termosie, aby napar pozostał ciepły), przecedź. Pij pół szklanki 2–3 razy na dzień przed posiłkiem, jako środek regulujący trawienie, rozkurczowy, wiatropędny i lekko uspokajający. 

  1. E. Lamber-Zarawska, B. Kowal-Gierczak, J. Niedworok, Fitoterapia i leki roślinne, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2014. 
  2. N. Segnit, Leksykon smaków, Wydawnictwo Buchmann, Warszawa 2010. 
  3. M. Kardas, K. Toczyńska, E. Grochowska-Niedworok, Naturalne przyprawy roślinne skład chemiczny i właściwości prozdrowotne, "Przemysł spożywczy", nr 70 2016. 
  4. M. Kardas, K. Toczyńska, E. Grochowska-Niedworok, Zastosowanie wybranych przypraw w dietoterapii, "Przemysł spożywczy", nr 71 2017. 
  5. M. Kardas, K. Toczyńska, E. Grochowska-Niedworok, Przyprawy roślinne klasyfikacja i zastosowanie kulinarne, "Przemysł spożywczy", nr 71 2017. 

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Naturalne elektrolity – przegląd najlepszych produktów

    Elektrolity są to roztwory wodne posiadające ładunek elektryczny, może on być dodatni lub ujemny. Odpowiedni poziom elektrolitów jest bardzo istotnym elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Elektrolity są obecne we wszystkich strukturach komórkowych żywego organizmu. Do naturalnych najważniejszych elektrolitów należą: sód, potas, wapń, magnez, chlorki i fosforany.

  • Miód manuka – właściwości i zastosowanie

    Ostatnimi czasy coraz intensywniej obserwowany jest wzrost zainteresowania naturalnymi metodami leczenia różnorodnych schorzeń – apiterapia jest jedną z nich. To praktyka wykorzystująca produkty pszczele podczas procesu leczenia. W apiterapii stosuje się miód, ale również wosk, kit pszczeli czy zasklep miodowy. Ze względu na swoje specyficzne właściwości, miód manuka jest jednym z najbardziej popularnych gatunków miodów stosowanych w apiterapii. Dlaczego? Dowiedz się więcej w poniższym artykule. 

  • Pigwa – właściwości zdrowotne, wartości odżywcze i przepisy

    Pigwa jest owocem, który wykorzystuje się przy problemach trawiennych i przeziębieniu. Stosuje się ją także na poprawę apetytu. Jej dojrzałe owoce nie nadają się do spożywania na surowo, ale doskonale sprawdzają się w przetworach (konfitury, nalewki czy syropy z pigwy). Jakie inne właściwości zdrowotne mają owoce pigwy? 

  • Imbir – jak i kiedy go jeść? Właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania

    Imbir to roślina o wielu właściwościach zdrowotnych. Wśród nich wymienia się m.in. pomoc w łagodzeniu bólu gardła, mdłości w czasie ciąży czy zgagi. Co więcej, imbir wspomaga trawienie i działa przeciwzapalnie. Na jego bazie tworzy się napoje, syropy czy olejki, ale spożywa się go również na surowo. Jakie jeszcze właściwości ma imbir? Jak go przechowywać? Komu odradza się regularne stosowanie imbiru?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Fitoestrogeny – czym są, gdzie występują i jak działają?

    Fitoestrogeny to grupa ponad 300 biologicznie aktywnych związków występujących w roślinach. W organizmie ludzkim pełnią nieprzebrane ilości ról, mogą wpływać na setki procesów o szerokim spektrum oddziaływania. Co to są fitoestrogeny, gdzie występują i jak działają? 

  • Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie ją znaleźć? Kiedy należy ją suplementować?

    Lecytyna jako apteczny preparat na pamięć znana jest każdemu, niezależnie od wieku: stosowana jest i przez studentów w trakcie sesji, i przez osoby starsze. Jakie jeszcze zastosowania można jej przypisać? Jakie ma właściwości i do czego służy lecytyna sojowa? Dowiedzmy się więcej. 

  • Glutation – czym jest? Co warto o nim wiedzieć?

    Rozwój nauki powoduje, że jesteśmy w stanie coraz częściej powiązać wybrane cząsteczki chemiczne z dobrym bądź złym stanem badanego organizmu lub wręcz z wybraną jednostką chorobową. Jedną z takich cząsteczek jest glutation. Co to jest? Kiedy zaleca się badać jego poziom? Czy ma właściwości prozdrowotne? Czy możemy wpłynąć na jego ilość w organizmie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.  

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij