Kolendra – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania. Zdrowe przepisy z kolendrą
Katarzyna Turek-Kawecka

Kolendra – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania. Zdrowe przepisy z kolendrą

Kolendra jest rośliną, którą używa się głównie w kuchni jako dodatku do wielu dań. Warto jednak wiedzieć o tym, że regularne spożywanie kolendry ma pozytywny wpływ na zdrowie, m.in. obniża ona ciśnienie krwi i poziom cholesterolu. Co odpowiada za liczne właściwości zdrowotne kolendry? Do czego ją dodawać i jak ją prawidłowo przechowywać? 

Kolendra jest zielonolistnym ziołem, bardzo podobnym do szeroko znanej i lubianej w Polsce natki pietruszki. Nazywana także chińską lub meksykańską pietruszką jest rośliną, która stanowi niezbędny składnik w wielu kuchniach świata. Z wyglądu łatwo się pomylić, jednak kiedy spróbuje się jej smaku lub powącha liście – wtedy nie ma wątpliwości że jest ona bardziej orientalnym produktem. Pochodzi z Bliskiego Wschodu oraz południowej Europy, ale od tysiącleci znana jest także w Azji. W starożytności wykorzystywał ją Hipokrates, już wtedy doceniając jej prozdrowotne właściwości. 

Kolendra – charakterystyka i odmiany kolendry 

Kolendra to roślina, której jadalne są zarówno liście, nasiona, owoce, korzenie, jak i łodyga. Najczęściej uprawia się kolendrę siewną, a wykorzystywane w gastronomii i przemyśle przede wszystkim są jej nasiona, owoce oraz liście. Ceniona jest przede wszystkim za swoje właściwości smakowe oraz lecznicze. Z owoców kolendry produkuje się mieszanki ziołowe do zaparzania naparów, z nasion olejek będący bogactwem działającego rozkurczowo linalolu, a liście wykorzystywane są jako przyprawa.

Co ciekawe, w języku polskim nazwa kolendra odnosi się zarówno do liści, jak i nasion rośliny, w języku angielskim mają one odmienne nazwy: cilantro to liście rośliny, natomiast coriander to określenie suszonych nasion. Niestety, pomimo że pochodzą z tej samej rośliny, smak jednej i drugiej przyprawy jest bardzo odmienny – nie można stosować ich w przepisach kulinarnych zamiennie. 

Kolendra a pietruszka 

Liście kolendry są bardzo zbliżone wyglądem do liści natki pietruszki, mają bardzo podobny kształt, są tylko minimalnie większe. Obydwie w smaku wykazują świeże nuty, tracące na intensywności po obróbce termicznej, dlatego dodaje się je pod koniec gotowania, a najlepiej już do udekorowania gotowego dania. Liście kolendry, w przeciwieństwie do gorzkawej natki pietruszki, mają lekko anyżowy, cytrusowy smak i zapach. Dawniej natka pietruszki była królową w Europie oraz Ameryce Północnej, kolendra była ulubionym ziołem Azji oraz w Ameryce Południowej. Obecnie w związku z mieszaniem się kuchni całego świata pietruszka jest wypierana przez bardziej modną kolendrę, także w rejonie Europy. 

Kolendra – wartości odżywcze, kalorie i właściwości lecznicze 

Kolendra, jak każde zioło, jest niskokaloryczna i dostarcza bardzo dużej ilości antyoksydantów. Jej działanie przeciwutleniające pozwala zapobiegać chorobom cywilizacyjnym – w tym między innymi chorobom układu krążenia. Regularne spożywanie natki kolendry pozwala na obniżenie ciśnienia krwi oraz poziomu cholesterolu.

Napar z nasion kolendry działa moczopędnie i usprawnia trawienie. Badania pokazują, że dodatkowo może pomóc przy braku łaknienia lub przy przeroście flory jelitowej. Regularne spożywanie naparu z kolendry może pomóc przy pojawiających się wzdęciach. W związku z tym, że nie jest to produkt, którego spożywa się duże ilości pomimo dużej zawartości magnezu, żelaza i wapnia, nie ma to większego wpływu na uzupełnianie tych składników w diecie. 

Kolendra – zastosowanie 

Kolendra używana jest w wielu daniach kuchni meksykańskiej, portugalskiej, marokańskiej, libańskiej, gruzińskiej, indyjskiej, tajskiej i większości innych kuchni azjatyckich. Liście kolendry doskonale smakują w połączeniu z limonką, pomarańczami, czosnkiem, kurczakiem, owocami morza lub pomidorami. Świetnie podkreśla smak dań z użyciem mleczka kokosowego, strączków, batatów oraz kolb grillowanej kukurydzy. Można posypać nią świeżą zupę (pięknie wygląda szczególnie na żółto-pomarańczowo-czerwonym tle) lub dodać do orzeźwiającej salsy z ananasa, mango czy świeżego guacamole. 

Olej z nasion kolendry – zastosowanie 

Olej z nasion kolendry (a właściwie zawarty w nim linalol) używany jest w celu przywrócenia prawidłowej perystaltyki jelit. Rozkurcza mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, hamuje rozwój mikroflory patogennej w jelitach – świetnie nadaje się do zwalczania wzdęć. Według niektórych badań ma także działanie uspokajające. Może być także stosowany zewnętrznie jako środek na zrogowaciałą warstwę skóry w celu jej zmiękczenia, a po rozcieńczeniu jako płyn do płukania jamy ustnej i gardła w infekcjach bakteryjnych. Dodatkowo używać go można jako środek pomocniczy w chorobach reumatycznych, zmniejszających bóle mięśniowe i nerwobóle. Często służy także do produkcji mydeł, wód toaletowych, past do zębów oraz preparatów leczniczych jako środek poprawiający zapach. 

Jak przechowywać kolendrę? Czy można ją mrozić? 

Liście kolendry są bardzo delikatne i szybko więdną, dlatego kolendra sprzedawana jest w doniczkach lub w formie suszonych liści. Podczas suszenia zielone części kolendry tracą orientalny, intensywny smak i zapach. Jeśli mamy nadmiar świeżych, ściętych liści, lepiej jest je umyć, osuszyć, pokroić i zamrozić w szczelnie zamykanym pojemniczku niż suszyć. Drugim sposobem na zamrożenie kolendry jest umieszczenie posiekanych listków w pojemniczkach na kostki lodu i zalanie jej oliwą z oliwek lub olejem rzepakowym tłoczonym na zimno.

Kolendra najlepiej smakuje na świeżo; kiedy hoduje się ją w doniczce, trzeba jednak pamiętać, że jest rośliną dość kapryśną. Potrzebuje dużego nasłonecznienia, ale najlepiej rośnie w niskich temperaturach, rzędu 12–15 stopni. Lubi żyzną glebę oraz dużo wody na podstawce, w przeciwnym razie może bardzo szybko zwiędnąć. 

Jak i do czego stosować kolendrę? 

Świeża, zielona kolendra świetnie komponuje się w orzeźwiających daniach z użyciem ananasa, arbuza, awokado, cytryny, pomarańczy, limonki, mango, czosnku, mięty, pomidorów oraz chili. Potrafi znacząco wzbogacić smak dań z jagnięciny, wieprzowiny oraz kurczaka. Idealnie komponuje się z owocami morza oraz białymi rybami (dorsz, halibut). Doskonale współgra z daniami na bazie mleczka kokosowego, dodając im bardziej świeżego smaku. 

Nasiona kolendry idealnie łączą się z kardamonem jako składnik mieszanki korzennych przypraw, kawą, kminem rzymskim, z jabłkami, czarnymi jagodami oraz kozimi serami.  

Kolendra – przeciwwskazania 

Przeciwwskazaniem do stosowania kolendry jako przyprawy jest jedynie alergia na samą roślinę lub zawarty w niej linalol.

Olejku kolendrowego nie można stosować miejscowo w przypadku alergii kontaktowej na kumaryny lub związki terpenowe. Ponadto nie nadaje się do zewnętrznego stosowania przed wystawieniem skóry na działanie słońca lub solarium – zwiększa on wrażliwość skóry na promieniowanie UV. 

Zdrowe przepisy z kolendrą 

Dorsz w mleczku kokosowym z pomidorami i kolendrą: 

Składniki (4 porcje): 

  • filet z dorsza (ok. 400–600 g),
  • puszka mleczka kokosowego BIO,  
  • 400 g pomidorków koktajlowych, 
  • 200 g ryżu jaśminowego lub basmati, 
  • łyżka soku z limonki lub cytryny, 
  • 1/2 pęczka świeżej kolendry, 
  • opcjonalnie: dodatkowa puszka mleczka kokosowego do przygotowania kokosowego ryżu.

Do płaskiego, dużego naczynia z grubym dnem wlej mleczko kokosowe i podgrzej. W międzyczasie oczyść rybę i pokrój na mniejsze kawałki. Umieść ją w gotującym się mleczku kokosowym. Dodaj przekrojone na pół pomidorki koktajlowe. Gotuj lub zapiekaj 2–3 minuty, skrop sokiem z cytrusów, posyp posiekaną kolendrą. Podawaj z ugotowanym ryżem (możesz ugotować go pod przykryciem z drugą puszką mleczka kokosowego rozcieńczonego 200–300 ml wody). 

Salsa z mango z kolendrą: 

Składniki: 

  • 1 dojrzałe mango,
  • 1 dojrzałe awokado,
  • 1–2 papryczki chili (zależnie od ostrości jaką lubisz, można pominąć),
  • 1/2 pęczka kolendry, 
  • 1/2 czerwonej cebuli, 
  • 1 ząbek czosnku, 
  • 1 łyżka soku z limonki lub cytryny. 

Mango oraz awokado obierz ze skórki, usuń pestkę i pokrój w drobną kostkę. Czosnek, cebulę i chili posiekaj najdrobniej jak potrafisz. Wymieszaj mango, awokado, chili, czosnek, cebulę wraz z sokiem z cytrusów. Dodaj posiekaną z grubsza kolendrę i wymieszaj. Salsę możesz wykorzystać jako dodatek do dań obiadowych z drobiu, ryby, pastę na kanapkę lub dip do tacos. 

Napar z nasion kolendry: 

Składniki: 

  • 1 łyżeczka nasion z kolendry,
  • 1 szklanka wrzątku. 

Nasiona rozgnieć w moździerzu i zalej wrzątkiem. Zaparzaj 30 minut pod przykryciem (można w termosie, aby napar pozostał ciepły), przecedź. Pij pół szklanki 2–3 razy na dzień przed posiłkiem, jako środek regulujący trawienie, rozkurczowy, wiatropędny i lekko uspokajający. 

  1. E. Lamber-Zarawska, B. Kowal-Gierczak, J. Niedworok, Fitoterapia i leki roślinne, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2014. 
  2. N. Segnit, Leksykon smaków, Wydawnictwo Buchmann, Warszawa 2010. 
  3. M. Kardas, K. Toczyńska, E. Grochowska-Niedworok, Naturalne przyprawy roślinne skład chemiczny i właściwości prozdrowotne, "Przemysł spożywczy", nr 70 2016. 
  4. M. Kardas, K. Toczyńska, E. Grochowska-Niedworok, Zastosowanie wybranych przypraw w dietoterapii, "Przemysł spożywczy", nr 71 2017. 
  5. M. Kardas, K. Toczyńska, E. Grochowska-Niedworok, Przyprawy roślinne klasyfikacja i zastosowanie kulinarne, "Przemysł spożywczy", nr 71 2017. 

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Po jakie zioła sięgać na odchudzanie?

    Zioła stosowane w procesie odchudzania stanowią doskonały suplement do dobrze zbilansowanej diety, która powinna być urozmaicona i opierać się na dużej ilość warzyw, owoców, zdrowych źródeł białek, tłuszczy i węglowodanów złożonych. Wszystkie te produkty w trakcie pozbywania się zbędnych kilogramów powinny być spożywane w określonej ilości, czyli mieścić się w założeniach tzw. diety redukcyjnej. Nie należy zapominać również o systematycznej aktywności fizycznej dostosowanej do fizjologii i stanu zdrowia osoby, która się odchudza. Które zioła na odchudzanie wybrać, czy pomagają one zmniejszyć łaknienie i ograniczają wchłanianie węglowodanów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.  

  • Adaptogeny – Traganek błoniasty – właściwości lecznicze herbaty z korzenia Astragalus membranaceus

    Traganek błonisty jest adaptogenem. Wspomaga organizm w sytuacjach, kiedy jest on narażony na stres i w momentach obniżonej odporności. Ponadto spowalnia procesy starzenia, dzięki swoim silnym właściwością przeciwutleniającym. Osoby, które cierpią z powodu reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), tocznia rumieniowatego układowego lub zażywają leki immunosupresyjne nie powinny suplementować preparatów z Astragalus membranaceus, ponieważ traganek obniża skuteczność preparatów stosowanych w leczeniu tych chorób. Który preparat z adaptogenem wybrać, jaka jest zalecana dawka dzienna traganka błonistego i jak przygotować herbatę z korzenia Astragalus membranaceus? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • Flawonoidy – czym są? Rodzaje, źródła i właściwości flawonoidów

    Flawonoidy to fitozwiązki, czyli substancje naturalnie występujące w roślinach, o niezwykle bogatym działaniu prozdrowotnym. Ich wpływ na organizm jest tak korzystny, że wyizolowana w 1930 roku jako pierwsza z tej grupy rutyna uznana została za nowo odkrytą witaminę – nazwano ją witaminą P. Do teraz, po latach badań i po tysiącach kolejnych odkrytych związków z tej grupy, zdarza się usłyszeć tę nazwę jako zbiorcze określenie flawonoidów. Co to za substancje i jakie mają dokładnie właściwości? Dowiedzmy się więcej. 

  • Waporyzacja – na czym polega? Jak wypada w porównaniu z tradycyjnym paleniem?

    Waporyzacja to termin znany od dawna, oznaczający zjawisko fizyczne – wydzielanie pary wodnej. Odparowywanie substancji aktywnych z ziół jest natomiast czymś nowym, lecz stało się już światowym trendem. Dowiedz się, na czym polega i czym różni się od palenia? Jakich korzyści może dostarczać inhalacja bezdymna z wykorzystaniem waporyzatora?

  • Skorzonera – co to za warzywo? Wartości odżywcze, właściwości i zastosowanie wężymordu

    Skorzonera, zwana inaczej wężymordem, to roślina mało popularna w Polsce. Warto jednak wiedzieć, że to warzywo może stanowić ciekawy i wartościowy element naszej diety. Czym dokładnie jest skorzonera? Jakimi właściwościami się wyróżnia? Kto może włączyć ją do swojej diety? Podpowiadamy. 

  • Seler naciowy – wartości odżywcze i właściwości. Dlaczego warto go jeść?

    Seler naciowy to warzywo popularne wśród osób odchudzających się i dbających o zdrowy styl życia, jednak wciąż niedocenione. Łodygi selera naciowego stanowią bogate źródło witamin i składników mineralnych, dostarczają błonnika i należą do produktów o niskim IG. Co jeszcze warto wiedzieć o selerze naciowym? 

  • Kwercetyna – właściwości prozdrowotne. Jakie są naturalne źródła kwercetyny? Kiedy warto ją suplementować?

    Kwercetyna należy do grupy bioaktywnych związków roślinnych o działaniu antyoksydacyjnym, zwanych flawonoidami. Jest to naturalny barwnik roślinny występujący w wielu owocach i warzywach, znajduje się np. w liściach zielonej herbaty, cebuli, brokułach, jabłkach, jagodach, winogronach. Kwercetyna posiada cenne właściwości przeciwzapalne i przeciwnowotworowe, wpływa również korzystnie na układ sercowo-naczyniowy oraz na metabolizm. 

  • Zeaksantyna – w jakich produktach można ją znaleźć? Zeaksantyna a zdrowie oczu

    Zeaksantyna to substancja niezbędna dla zdrowia oczu. Na czym polega jej korzystny wpływ na zmysł wzroku? Jak możemy uzupełnić jej poziom, by cieszyć się tymi dobrodziejstwami? Poznajmy właściwości zeaksantyny i sposoby na dostarczenie jej organizmowi. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij