Anyż – właściwości i zastosowanie. Do czego go dodawać?
Katarzyna Turek-Kawecka

Anyż – właściwości i zastosowanie. Do czego go dodawać?

Anyż gwiaździsty (badian właściwy) oraz owoce anyżu (biedrzeniec anyż) to jedne z najbardziej charakterystycznych smakiem i aromatem przypraw używanych w kuchni. Mało kto pozostaje w stosunku do ich posmaku bez uczuć – część osób bardzo je lubi, część nie akceptuje nawet w najmniejszej ilości. Zarówno badian właściwy, jak i  biedrzeniec anyż zostały docenione w lecznictwie. Jakie są prozdrowotne właściwości anyżu?

Właściwości lecznicze anyżu znane były już w starożytności; w Polsce anyż pojawił się dopiero w średniowieczu, a spopularyzowany został przez benedyktynów. Owoce anyżu używane są jako przyprawa w kuchni orientalnej, składnik popularnych alkoholi, surowiec leczniczy oraz składnik kosmetyków.  

Anyż – co to za roślina? 

Anyż, nazywany także anyżkiem, to roślina o nazwie właściwej biedrzeniec anyż, należąca do rodziny selerowatych. Używa się jej owoców, które kształtem trochę przypominają kminek. Rośnie w formie jednorocznej, niewysokiej rośliny wyglądem przypominającej trochę koper.  

Anyż gwiazdkowaty, to podobna smakiem przyprawa o poprawnej nazwie badian właściwy, która należy do rodziny cytryńcowatych. Jest to dość duże drzewo, dożywające ponad 100 lat. Jego owoce mają bardzo atrakcyjny kształt 6–10 ramiennych gwiazdek, które wypełnione są owalnymi nasionkami.  

Obydwie przyprawy zawdzięczają swój smak i właściwości olejkowi aromatycznemu – anetolowi, o bardzo charakterystycznym smaku. Podobne nuty można znaleźć także w koprze włoskim, lukrecji i kamforze. 

Właściwości anyżu 

Właściwości lecznicze anyżu znane są od wielu lat. Z powodzeniem stosowany jest w leczeniu kaszlu – działa wykrztuśnie oraz upłynnia wydzielinę zalegającą w oskrzelach. Zwiększa laktację u kobiet karmiących piersią, zmniejsza wzdęcia u dzieci oraz osób dorosłych. Działa rozkurczająco na mięśnie gładkie jelit oraz może zwiększać wydzielanie soku żołądkowego, dlatego anyż jest częstym składnikiem herbat ziołowych poprawiających trawienie. Kolejnymi właściwościami anyżu jest działanie przeciwbakteryjne i odkażające. W medycynie wykorzystuje się najczęściej napar z nasion anyżku, można używać cukierków anyżkowych, które także wykazują działanie wykrztuszające. 

Polecane dla Ciebie

Zastosowanie anyżu w kuchni 

Anyż w kuchni dodawany jest w bardzo niewielkich ilościach w związku z jego intensywnym smakiem i aromatem. Jest jedną z przypraw, które tworzą atmosferę i smak świąt Bożego Narodzenia. Obok goździków, kardamonu, cynamonu, imbiru, gałki muszkatołowej, ziela angielskiego i ziarenek kolendry jest składnikiem przyprawy do pierniczków. Jest także jedną z nut chińskiej mieszanki przyprawowej pięciu smaków (obok goździków, cynamonu, kopru włoskiego i pieprzu syczuańskiego). Doskonale komponuje się w wielu daniach, zarówno o charakterze słodkim, jak i wytrawnym. 

Jego intensywne nuty bardzo dobrze pasują do owoców takich jak: ananas, banany, cytryny, czarne porzeczki, figi, gruszki, jabłka, melony, pomarańcze, truskawki i winogrona. Wzbogaca smak ryb białych, owoców morza, wieprzowiny, wołowiny oraz kurczaka. Dodaje ciekawego posmaku pomidorom, czekoladzie, orzechom włoskim i migdałom. Odmienia zupełnie smak serów twardych oraz kozich. 

Zastosowanie anyżu w kosmetyce 

Związki z anyżu pomagają wygładzać skórę oraz redukować zmarszczki. Olejek z anyżu wykorzystywany jest w specjalistycznych kosmetykach zapobiegających starzeniu się skóry. W związku z jego działaniem przeciwbakteryjnym używany jest także do produkcji kosmetyków przeciwtrądzikowych. Można znaleźć w sprzedaży kremy, toniki z anyżem oraz czysty olejek. Dodatkowo anyż gwiazdkowaty znalazł także zastosowanie w przemyśle perfumeryjnym. Dzięki atrakcyjnemu zapachowi jest również składnikiem mydeł i ekologicznych środków czystości. 

Inne zastosowanie anyżu 

Anyż jest składnikiem wielu znanych alkoholi: absynt, ouzo, raki, arrack, pastis, sambuca i galliano. Są to wysokoprocentowe alkohole, destylowane z różnych składników, przez co lekko różnią się smakiem i kolorem.

Ciekawym faktem jest, że ouzo i raki często pije się po rozcieńczeniu ich wodą, co powoduje, że przestają być klarowne i stają się mleczne. Jest to spowodowane obecnością pochodzącego z anyżu olejku – anetolu, który przy wysokiej zawartości etanolu jest rozpuszczony w postaci mikroskopijnych kropelek, a po rozcieńczeniu wodą wytrąca się do większych białych kropli, ponieważ jest trudno rozpuszczalny w wodzie. Efekt zmiany klarownego napoju po rozcieńczeniu w biały, mętny roztwór nazywa się efektem ouzo. 

Innym zastosowaniem anyżu jest wykorzystanie go do aromatyzowania leków.

Gdzie i za ile kupić anyż? 

Anyż w postaci nasion biedrzeńca lub gwiazdek anyżu gwiazdkowego kupić można w niemal każdym większym sklepie stacjonarnym oraz internetowym. Sprzedawany jest na dziale przypraw, zazwyczaj w niedużych opakowaniach. Anyż w postaci nasion jest zazwyczaj tańszy i kosztuje około 2–4 zł za opakowanie 20 g. Anyż gwieździsty ma wyższą cenę i kosztuje około 5–10 zł za opakowanie o wadze 10 g. Warto nie zaopatrywać się w duże ilości przyprawy, jeśli nie mamy w planach szybkiego jej zużycia, ponieważ długo przechowywany, szczególnie jeśli jest otwarty, wietrzeje i traci na intensywności aromatu. 

Anyż – przeciwwskazania  

Przeciwskazaniami do spożywania anyżu jest alergia na zawarty w nim olejek eteryczny (anyż należy do grupy przypraw charakteryzowanych jako często alergizujące). Olejek anyżowy podawany doustnie w dużych dawkach może powodować podrażnienia błony śluzowej przewodu pokarmowego. Ponadto rozszerza naczynia włosowate, może powodować odurzenie, drgawki, przekrwienie mózgu, płuc i uszkodzenie nerek.

W związku z powyższymi aspektami warto używać go samodzielnie jako przyprawę, ale w przypadku chęci farmakoterapii olejkiem anyżowym lepiej poradzić się lekarza. 
  1. E. Lamber-Zarawska, B. Kowal-Gierczak, J. Niedworok, Fitoterapia i leki roślinne, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2014. 
  2. N. Segnit, Leksykon smaków, Wydawnictwo Buchmann, Warszawa 2010. 
  3. M. Kardas, K. Toczyńska, E. Grochowska-Niedworok, Naturalne przyprawy roślinne skład chemiczny i właściwości prozdrowotne, "Żywność – Żywienie". nr 70 2016. 
  4. M. Kardas, K. Toczyńska, E. Grochowska-Niedworok, Zastosowanie wybranych przypraw w dietoterapii, "Żywność – Żywienie", nr 71 2017. 
  5. M. Kardas, K. Toczyńska, E. Grochowska-Niedworok, Przyprawy roślinne klasyfikacja i zastosowanie kulinarne, "Żywność – Żywienie", nr 71 2017. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bulimia – przyczyny, objawy, leczenie żarłoczności psychicznej

    Wiele kobiet ma kłopoty z akceptacją swojej wagi. Mimo głodu, stosują diety i ćwiczą. Kiedy mają nad tym kontrolę i nie stanowi to sedna ich codziennego funkcjonowania, to nie ma większego problemu. Natomiast, kiedy jedzenie zaprząta myśli przez cały czas, a przy tym odczuwa się paraliżujący strach, to mamy do czynienia z zaburzeniami odżywiania się.

  • Acerola – co to za owoc? Właściwości i zastosowanie aceroli

    Acerola to owoc, który zawiera w sobie bardzo dużą ilość witaminy C – wystarczą trzy małe owoce aceroli, aby pokryć dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę. Co więcej, acerola jest bogata w polifenole i karotenoidy o właściwościach antyoksydacyjnych. Kiedy więc należy sięgnąć po suplementy z acerolą? W jakiej postaci są dostępne? 

  • Kompulsywne jedzenie – objawy i skutki. Jak leczyć napadowe objadanie się?

    Kompulsywne jedzenie jest jednym z zaburzeń odżywiania. Polega na jedzeniu dużych ilości pokarmu w niekontrolowany sposób. Jakie są jego przyczyny oraz skutki? W jaki sposób leczy się napadowe objadanie się? Podpowiadamy.

  • Galaktozemia – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

    Galaktozemia to rzadka, metaboliczna choroba genetyczna, która wiąże się z brakiem zdolności organizmu do przekształcania galaktozy w glukozę. W jaki sposób możemy ją rozpoznać i jak wygląda leczenie schorzenia?

  • Por – czy jest zdrowy? Wartości odżywcze, właściwości, przeciwwskazania, przepisy

    Por to jeden z opcjonalnych składników rosołu, lecz nie tylko. Jest dość mało znanym warzywem, które ostatnio coraz częściej wykorzystywane jest w kuchni. Brat czosnku i cebuli o intensywnym i bardzo charakterystycznym smaku. Był ulubionym warzywem cesarza Nerona, spożywany początkowo jako przystawka lub zagęstnik do zup. W międzyczasie zainteresowano się także jego właściwościami prozdrowotnymi, które doceniane są aż do dziś.

  • Dieta w niewydolności nerek – zasady, suplementacja, produkty, przepisy, jadłospis

    Jaką dietę przy niewydolności nerek powinno się stosować? Niewydolność nerek jest chorobą cywilizacyjną, która dotyka kilka milionów Polaków. Często diagnozowana jest na etapie, kiedy uszkodzenia narządu są znaczące i stosowanie restrykcyjnej diety jest absolutną koniecznością. Niewydolność nerek wiąże się z tym, że organy te nie dają sobie rady z oczyszczaniem organizmu z toksyn (produktów przemiany materii). Do tych substancji należą między innymi potas, sód, fosfor i produkty przemiany białek.

  • Woda alkaliczna – właściwości i zastosowanie. Czy jest zdrowa?

    Przeglądając Internet, można natknąć się na wiele informacji na temat diety zakwaszającej, alkalizującej oraz wody mającej neutralizować kwasy w organizmie i działać alkalizująco, niwelując wiele dolegliwości i jednocześnie lecząc wiele chorób. Wśród ofert sprzedaży znajdziemy zarówno gotową wodę alkaliczną, jak i urządzenia do samodzielnego jej wytwarzania, które obiecują pozbycie się wszystkich negatywnych skutków zdrowotnych. Czy możliwe jest zakwaszenie organizmu i „wyleczenie” go wodą zasadową?

  • Wilczy głód – czym jest i jak z nim walczyć?

    Wielu osobom trudno jest rozróżnić, czy chęć zjedzenia posiłku wynika z faktycznego głodu, czy apetytu – wilczy głód może wcale nie wiązać się z fizjologią i prawdziwą potrzebą zjedzenia czegoś.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij