Anyż – właściwości i zastosowanie. Do czego go dodawać?
Katarzyna Turek-Kawecka

Anyż – właściwości i zastosowanie. Do czego go dodawać?

Anyż gwiaździsty (badian właściwy) oraz owoce anyżu (biedrzeniec anyż) to jedne z najbardziej charakterystycznych smakiem i aromatem przypraw używanych w kuchni. Mało kto pozostaje w stosunku do ich posmaku bez uczuć – część osób bardzo je lubi, część nie akceptuje nawet w najmniejszej ilości. Zarówno badian właściwy, jak i  biedrzeniec anyż zostały docenione w lecznictwie. Jakie są prozdrowotne właściwości anyżu?

Właściwości lecznicze anyżu znane były już w starożytności; w Polsce anyż pojawił się dopiero w średniowieczu, a spopularyzowany został przez benedyktynów. Owoce anyżu używane są jako przyprawa w kuchni orientalnej, składnik popularnych alkoholi, surowiec leczniczy oraz składnik kosmetyków.  

Anyż – co to za roślina? 

Anyż, nazywany także anyżkiem, to roślina o nazwie właściwej biedrzeniec anyż, należąca do rodziny selerowatych. Używa się jej owoców, które kształtem trochę przypominają kminek. Rośnie w formie jednorocznej, niewysokiej rośliny wyglądem przypominającej trochę koper.  

Anyż gwiazdkowaty, to podobna smakiem przyprawa o poprawnej nazwie badian właściwy, która należy do rodziny cytryńcowatych. Jest to dość duże drzewo, dożywające ponad 100 lat. Jego owoce mają bardzo atrakcyjny kształt 6–10 ramiennych gwiazdek, które wypełnione są owalnymi nasionkami.  

Obydwie przyprawy zawdzięczają swój smak i właściwości olejkowi aromatycznemu – anetolowi, o bardzo charakterystycznym smaku. Podobne nuty można znaleźć także w koprze włoskim, lukrecji i kamforze. 

Właściwości anyżu 

Właściwości lecznicze anyżu znane są od wielu lat. Z powodzeniem stosowany jest w leczeniu kaszlu – działa wykrztuśnie oraz upłynnia wydzielinę zalegającą w oskrzelach. Zwiększa laktację u kobiet karmiących piersią, zmniejsza wzdęcia u dzieci oraz osób dorosłych. Działa rozkurczająco na mięśnie gładkie jelit oraz może zwiększać wydzielanie soku żołądkowego, dlatego anyż jest częstym składnikiem herbat ziołowych poprawiających trawienie. Kolejnymi właściwościami anyżu jest działanie przeciwbakteryjne i odkażające. W medycynie wykorzystuje się najczęściej napar z nasion anyżku, można używać cukierków anyżkowych, które także wykazują działanie wykrztuszające. 

Zastosowanie anyżu w kuchni 

Anyż w kuchni dodawany jest w bardzo niewielkich ilościach w związku z jego intensywnym smakiem i aromatem. Jest jedną z przypraw, które tworzą atmosferę i smak świąt Bożego Narodzenia. Obok goździków, kardamonu, cynamonu, imbiru, gałki muszkatołowej, ziela angielskiego i ziarenek kolendry jest składnikiem przyprawy do pierniczków. Jest także jedną z nut chińskiej mieszanki przyprawowej pięciu smaków (obok goździków, cynamonu, kopru włoskiego i pieprzu syczuańskiego). Doskonale komponuje się w wielu daniach, zarówno o charakterze słodkim, jak i wytrawnym. 

Jego intensywne nuty bardzo dobrze pasują do owoców takich jak: ananas, banany, cytryny, czarne porzeczki, figi, gruszki, jabłka, melony, pomarańcze, truskawki i winogrona. Wzbogaca smak ryb białych, owoców morza, wieprzowiny, wołowiny oraz kurczaka. Dodaje ciekawego posmaku pomidorom, czekoladzie, orzechom włoskim i migdałom. Odmienia zupełnie smak serów twardych oraz kozich. 

Zastosowanie anyżu w kosmetyce 

Związki z anyżu pomagają wygładzać skórę oraz redukować zmarszczki. Olejek z anyżu wykorzystywany jest w specjalistycznych kosmetykach zapobiegających starzeniu się skóry. W związku z jego działaniem przeciwbakteryjnym używany jest także do produkcji kosmetyków przeciwtrądzikowych. Można znaleźć w sprzedaży kremy, toniki z anyżem oraz czysty olejek. Dodatkowo anyż gwiazdkowaty znalazł także zastosowanie w przemyśle perfumeryjnym. Dzięki atrakcyjnemu zapachowi jest również składnikiem mydeł i ekologicznych środków czystości. 

Inne zastosowanie anyżu 

Anyż jest składnikiem wielu znanych alkoholi: absynt, ouzo, raki, arrack, pastis, sambuca i galliano. Są to wysokoprocentowe alkohole, destylowane z różnych składników, przez co lekko różnią się smakiem i kolorem.

Ciekawym faktem jest, że ouzo i raki często pije się po rozcieńczeniu ich wodą, co powoduje, że przestają być klarowne i stają się mleczne. Jest to spowodowane obecnością pochodzącego z anyżu olejku – anetolu, który przy wysokiej zawartości etanolu jest rozpuszczony w postaci mikroskopijnych kropelek, a po rozcieńczeniu wodą wytrąca się do większych białych kropli, ponieważ jest trudno rozpuszczalny w wodzie. Efekt zmiany klarownego napoju po rozcieńczeniu w biały, mętny roztwór nazywa się efektem ouzo. 

Innym zastosowaniem anyżu jest wykorzystanie go do aromatyzowania leków.

Gdzie i za ile kupić anyż? 

Anyż w postaci nasion biedrzeńca lub gwiazdek anyżu gwiazdkowego kupić można w niemal każdym większym sklepie stacjonarnym oraz internetowym. Sprzedawany jest na dziale przypraw, zazwyczaj w niedużych opakowaniach. Anyż w postaci nasion jest zazwyczaj tańszy i kosztuje około 2–4 zł za opakowanie 20 g. Anyż gwieździsty ma wyższą cenę i kosztuje około 5–10 zł za opakowanie o wadze 10 g. Warto nie zaopatrywać się w duże ilości przyprawy, jeśli nie mamy w planach szybkiego jej zużycia, ponieważ długo przechowywany, szczególnie jeśli jest otwarty, wietrzeje i traci na intensywności aromatu. 

Anyż – przeciwwskazania  

Przeciwskazaniami do spożywania anyżu jest alergia na zawarty w nim olejek eteryczny (anyż należy do grupy przypraw charakteryzowanych jako często alergizujące). Olejek anyżowy podawany doustnie w dużych dawkach może powodować podrażnienia błony śluzowej przewodu pokarmowego. Ponadto rozszerza naczynia włosowate, może powodować odurzenie, drgawki, przekrwienie mózgu, płuc i uszkodzenie nerek.

W związku z powyższymi aspektami warto używać go samodzielnie jako przyprawę, ale w przypadku chęci farmakoterapii olejkiem anyżowym lepiej poradzić się lekarza. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Cynamon – właściwości i zastosowanie. Na co pomaga? Czy jest zdrowy?

    Cynamon to nie tylko popularna przyprawa. Dzięki obecności wielu substancji aktywnych wykazuje właściwości prozdrowotne, dlatego używa się go w przemyśle kosmetycznym oraz farmaceutycznym. Przy jakich dolegliwościach pomoże cynamon? Kto powinien na niego uważać? Podpowiadamy.

  • Rzeżucha – wartości odżywcze i właściwości. Czy jest zdrowa?

    Zielona rzeżucha nie tylko powinna stanowić estetyczny wystrój świątecznego stołu. Ze względu na jej właściwości lecznicze oraz zawartość witamin powinna na stale gościć w codziennym menu. Na co pomoże rzeżucha? Do czego ją dodawać, co można z niej zrobić? Jak wyhodować ją w domu? Podpowiadamy.

  • Zioła na trawienie – jakie wybierać?

    Kto z nas podczas jedzenia skupia się całkowicie na posiłku i dokładnym przeżuwaniu każdego kęsa? No właśnie. Niestety, zajmują nas raczej smartfony czy rozmowy przy stole. A to prosta droga do niestrawności. Na szczęście są sposoby, żeby sobie pomóc – do akcji wkraczają zioła na trawienie.

  • Czy woda wystarczy, by umyć owoce i warzywa?

    Spożywanie surowych warzyw i owoców to zwyczaj bardzo dobry dla zdrowia. Produkty te zawierają dużo witamin i mikroelementów, błonnika, antyoksydantów i innych korzystnych dla zdrowia składników. Jednak, aby jedzenie świeżych jarzyn było dla nas bezpieczne, należy właściwie je przygotować, aby usunąć z nich szkodliwe substancje i chorobotwórcze mikroorganizmy.

  • Resweratrol – czym jest i jak działa? Gdzie występuje i jak wpływa na zdrowie?

    Fitoskładniki, czyli naturalnie występujące w roślinach substancje, których zadaniem jest ochrona przed negatywnymi czynnikami (jak zanieczyszczenia, infekcje wirusowe czy grzybicze), mogą przyjść w sukurs nam ludziom w walce z chorobami cywilizacyjnymi. Resweratrol jest aktualnie jednym z najintensywniej eksplorowanych substancji tego typu. Co to jest? W jakim winie znajdziemy go najwięcej? Czy liposomalny jest lepszy od „zwykłego”? Czy warto go suplementować? W jakich owocach występuje? Odpowiedzi na ta i wiele innych pytań udzielamy w poniższym artykule.     

  • „Spalacze tłuszczu” – garcinia cambogia – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Jak tamaryndowiec malabarski pomaga w procesie odchudzania?

    Garcinia cambogia to suplement diety, który przez wielu określany jest mianem preparatu ułatwiającego odchudzanie. Występuje zarówno w postaci tabletek, kapsułek, ekstraktów, jak i herbat ziołowych. Jej wpływ na odchudzanie opiera się przede wszystkim na obniżeniu poziomu cholesterolu, zmniejszeniu apetytu i podwyższeniu temperatury ciała. Udowodniono, że efekt termogeniczny sprzyja procesowi spalania tkanki tłuszczowej. Należy jednak pamiętać, że garcinia cambogia może jedynie wspomóc proces odchudzania, który powinien być oparty na konsekwentnej samodyscyplinie, ujemnym bilansie kalorycznym i zwiększonej ilości aktywności fizycznej. Który suplement z tamaryndowca malabarskiego wybrać, czy osoby chore na cukrzycę mogą przyjmować garcinia cambogia i czy suplementacja tym „spalaczem tłuszczu" ma jakieś skutki uboczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym jest mikroplastik i jaki jest jego wpływ na środowisko i na nasze zdrowie?

    Działalność człowieka doprowadziła do skażenia środowiska cząsteczkami mikroplastiku. Ich obecność stwierdzono już w powietrzu, glebie, wodach słodkich, morzach i oceanach, organizmach roślin i zwierząt oraz w produktach spożywczych. Nie wiemy dokładnie, z jakimi zagrożeniami zdrowotnymi związane jest to zanieczyszczenie, ale dotychczasowe odkrycia mogą dostarczać powodów do niepokoju.

  • Rukola – charakterystyka. Właściwości i zastosowanie rokietty siewnej. Dlaczego warto jeść rukolę?

    Rukola (rokietta siewna) to sałata o bardzo charakterystycznym smaku, ale też wielu prozdrowotnych właściwościach. Dlaczego warto włączyć rukolę do codziennej diety? Jak prawidłowo ją przechowywać i przyrządzać? Sprawdź nasze propozycje dań z wykorzystaniem rukoli. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij