Świerzb - co powinieneś wiedzieć?
Malwina Kwaśniak

Świerzb - co powinieneś wiedzieć?

Świerzb to jedno z najstarszych schorzeń, opisywanych już w starożytności. Jego występowanie nie jest zależne od wieku i płci, a także – wbrew funkcjonującemu w społeczeństwie przekonaniu – od sytuacji socjoekonomicznej chorego. Należy jednak zaznaczyć, że w środowiskach zaniedbanych, o niskim poziomie higieny szerzy się ono znacznie łatwiej. Nierozpoznany świerzb prowadzi do szybkiego rozprzestrzeniania się zakażenia (szczególnie w przypadku odmiany świerzbu norweskiego), dlatego tak duże znaczenie ma szybka diagnoza i podjęcie właściwego leczenia.

Etiopatogeneza

Świerzb jest świądową chorobą zakaźną wywoływaną przez świerzbowca – pasożyta należącego do rodziny roztoczy. Zakażenie następuje w wyniku bezpośredniego kontaktu z chorym lub poprzez przedmioty osobistego użytku, takie jak: ręczniki, pościel czy zabawki pluszowe (poza organizmem człowieka pasożyt żyje do 72 godzin). Objawy rozwijają się od 3 do 6 tygodni od momentu zakażenia, w przypadku reinfekcji – pojawiają się w ciągu 24 godzin. Zmiany wywołane przez świerzbowca, nazywane świerzbem, zwykle lokalizują się w następujących partiach ciała:

•    ramiona, okolice dołów pachowych
•    nadgarstki i przestrzenie międzypalcowe
•    okolice brzucha, piersi i narządów płciowych
•    fałdy pachwinowe i pośladkowe 
•    u dzieci zmiany mogą występować na całym ciele

Rozpoznanie 

Do najbardziej charakterystycznych objawów zakażenia zaliczamy:
•    W warstwie rogowej naskórka pojawiają się typowe dla schorzenia nory świerzbowcowe, które mają postać różowych kanalików. Ich drążenie prowadzi do podrażnienia skóry i wystąpienia świądu.
•    Dokuczliwy świąd – szczególnie nasilony w nocy – jest oporny na leczenie nieprzyczynowe, co z kolei ułatwia rozpoznanie choroby.
•    Drapanie skóry prowadzi do jej uszkodzenia, co sprzyja wystąpieniu wtórnego zakażenia bakteryjnego.
•    W miejscach bytowania świerzbowca pojawiają się wykwity w postaci grudek, pęcherzyków i przeczosów (rzadziej bąbli pokrzywkowych), które nierzadko są mylone z odczynami alergicznymi.

Widoczne pod lupą zmiany mogą być podstawą do rozpoznania choroby. Diagnozę potwierdza wykrycie roztocza. Samica świerzbowca bytuje na końcu wydrążonego przez siebie korytarza i jest widoczna jako mały, biały lub szary punkt. W celu zbadania pasożyta pod mikroskopem, wydłubuje się go igłą w warunkach aseptycznych (badanie w kropli 5% NaOH) lub wykonuje próbę atramentową lub fluoresceinową (badanie zeskrobin skóry).

Objawy świerzbu w zależności od odmiany

Świerzb norweski stanowi problem zarówno diagnostyczny, jak i terapeutyczny. Na tę odmianę najczęściej chorują ludzie starsi, chorzy psychicznie, ułomni oraz przyjmujący leki immunosupresyjne. Choroba objawia się występowaniem ognisk rumieniowych, którym towarzyszy znaczne pogrubienie warstwy rogowej naskórka. Zmiany te występują najczęściej w okolicy owłosionej skóry głowy, tułowia, łokci oraz kolan, a swoim wyglądem mogą przypominać rozsiane zmiany alergiczne lub łuszczycę. Jest to niezwykle zakaźna odmiana świerzbu, która może być przyczyną endemii w środowiskach takich jak szpitale czy domy opieki społecznej.

Zmiany charakterystyczne dla świerzbu noworodków i dzieci lokalizują się najczęściej w okolicy owłosionej skóry głowy, pośladków i stóp, ale mogą dotyczyć także całego ciała. 
W zmianach skórnych dominują wykwity grudkowo-rumieniowe i pęcherzykowe. W przypadku starszych dzieci mogą występować także zmiany guzkowe, które długo się utrzymują.

Leczenie i postępowanie epidemiologiczne

Niezwykle istotne jest poddanie dezynfekcji nie tylko chorego, ale także członków rodziny i osób przebywających w jego najbliższym otoczeniu. Leczenie powinno przebiegać jednocześnie u wszystkich domowników.

Leczenie należy rozpocząć od potwierdzenia rozpoznania, a także uświadomienie pacjenta, jak istotne w przypadku choroby jest postępowanie epidemiologiczne – przestrzeganie zasad higieny osobistej, częsta zmiana bielizny, pościeli oraz ręczników stanowią podstawę działań profilaktycznych.

W trakcie leczenia stosuje się:

•    10% Benzoesan benzylu – stosuje się przez trzy kolejne dni, aplikując na powierzchnię całego ciała tuż po gorącej kąpieli (w trakcie zabiegów chronić oczy, twarz i szyję!). Preparat może powodować podrażnienie skóry i należy stosować go ostrożnie u dzieci i kobiet w ciąży.
•    Crotamitone w postaci maści lub płynu to preparat głównie o działaniu przeciwświądowym. Stosuje się na skórę 2 razy dziennie przez 3-5 dni. Można go bezpiecznie stosować u dzieci i kobiet w ciąży. Wykazuje małą skuteczność w leczeniu świerzbu.
•   Maści siarkowe 6-10% stosuje się przez pięć kolejnych dni głównie u dzieci i kobiet w ciąży. 
•   Iwermektyna – stosowana w leczeniu endemii świerzbu oraz u pacjentów zakażonych HIV (lek nie jest zarejestrowany do leczenia świerzbu). Preparat podaje się dwukrotnie z tygodniowym odstępem. Zalecana dawka wynosi 100 mg/kg mc. Konieczne jest jednoczesne stosowanie preparatów leczenia zewnętrznego.

Bibliografia:

1.    Kadłubowski R., Kurnatowska A., Zarys parazytologii lekarskiej, Wydanie VII, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, s. 307-309.
2.    Górkiewicz-Petkow A., Choroby pasożytnicze skóry [w:] Błaszczyk-Kostanecka M., Wolska H., Dermatologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, s. 26-28.
3.    Placek W., Kosmetologia i farmakologia skóry, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 138-139

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przewiane ucho – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby

    Czy po wieczornym spacerze odczuwasz ból lub słyszysz szum w uszach? To może być przyczyna przewianego ucha. Przypadłość ta dotyczy wszystkich osób, zarówno młodszych, jak i starszych. Najczęściej jednak pojawia się u dzieci do 6. roku życia. Jakie są przyczyny przewianego ucha? Jak leczyć przewiane ucho domowymi sposobami?  Kiedy udać się do laryngologa? Podpowiadamy.

  • Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

    Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Omicron – zidentyfikowano kolejną odmianę koronawirusa SARS-CoV-2

    Liczba zakażeń SARS-CoV-2 w Republice Południowej Afryki gwałtownie wzrosła w ostatnich tygodniach, co zbiegło się z wykryciem kolejnego wariantu wirusa. Omikron cechuje nagromadzenie mutacji, które mogą budzić niepokój, jednak na tym etapie nie wiadomo, jak te zmiany rzeczywiście wpłyną na właściwości tego wariantu koronawirusa. Pierwszych informacji o obrazie klinicznym zakażenia, jakie wywołuje, możemy spodziewać się już w najbliższych dniach.

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki, w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Zespół stresu popandemicznego – czym jest? W jaki sposób się objawia?

    Aktualnie „zespół stresu popandemicznego” nie jest ujęty w międzynarodowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych, jednak niewykluczone, że wkrótce tam trafi, gdyż coraz więcej osób potrzebuje pomocy psychologa lub psychiatry w wyniku sytuacji związanej z pandemią. Trwa na ten temat globalna dyskusja ekspertów zajmujących się zdrowiem psychicznym.

  • Molnupiravir – przełomowy lek na COVID-19 dostępny w Polsce już w grudniu

    Molnupiravir to lek, który powstrzymuje namnażanie się koronawirusa SARS-CoV-2 w organizmie, według producenta koncernu – Merck i Ridgeback Biotherapeutics. Tabletka ma znaczny potencjał kliniczny i obniża prawdopodobieństwo hospitalizacji oraz śmierci z powodu COVID-19, nawet o 50%. Już niebawem farmaceutyk będzie dostępny w naszym kraju.

  • Nowe antybiotyki – powstaną poprzez edycję genów

    Naukowcy z Uniwersytetu w Manchesterze odkryli nową drogę do produkcji złożonych antybiotyków wykorzystujących edycję genów do manipulacji kluczowymi enzymami bakteryjnymi, a tym samym ścieżek prowadzących do powstawania leków. Odkrycie może utorować drogę nowej generacji antybiotyków, które będą skuteczne w walce z lekoopornymi patogenami.

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy" oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego fizjologicznie pokrywającego tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki" szyjki macicy stosuje się najczęściej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij