Świerzb - co powinieneś wiedzieć?
Malwina Kwaśniak

Świerzb - co powinieneś wiedzieć?

Świerzb to jedno z najstarszych schorzeń, opisywanych już w starożytności. Jego występowanie nie jest zależne od wieku i płci, a także – wbrew funkcjonującemu w społeczeństwie przekonaniu – od sytuacji socjoekonomicznej chorego. Należy jednak zaznaczyć, że w środowiskach zaniedbanych, o niskim poziomie higieny szerzy się ono znacznie łatwiej. Nierozpoznany świerzb prowadzi do szybkiego rozprzestrzeniania się zakażenia (szczególnie w przypadku odmiany świerzbu norweskiego), dlatego tak duże znaczenie ma szybka diagnoza i podjęcie właściwego leczenia.

Etiopatogeneza

Świerzb jest świądową chorobą zakaźną wywoływaną przez świerzbowca – pasożyta należącego do rodziny roztoczy. Zakażenie następuje w wyniku bezpośredniego kontaktu z chorym lub poprzez przedmioty osobistego użytku, takie jak: ręczniki, pościel czy zabawki pluszowe (poza organizmem człowieka pasożyt żyje do 72 godzin). Objawy rozwijają się od 3 do 6 tygodni od momentu zakażenia, w przypadku reinfekcji – pojawiają się w ciągu 24 godzin. Zmiany wywołane przez świerzbowca, nazywane świerzbem, zwykle lokalizują się w następujących partiach ciała:

•    ramiona, okolice dołów pachowych
•    nadgarstki i przestrzenie międzypalcowe
•    okolice brzucha, piersi i narządów płciowych
•    fałdy pachwinowe i pośladkowe 
•    u dzieci zmiany mogą występować na całym ciele

Rozpoznanie 

Do najbardziej charakterystycznych objawów zakażenia zaliczamy:
•    W warstwie rogowej naskórka pojawiają się typowe dla schorzenia nory świerzbowcowe, które mają postać różowych kanalików. Ich drążenie prowadzi do podrażnienia skóry i wystąpienia świądu.
•    Dokuczliwy świąd – szczególnie nasilony w nocy – jest oporny na leczenie nieprzyczynowe, co z kolei ułatwia rozpoznanie choroby.
•    Drapanie skóry prowadzi do jej uszkodzenia, co sprzyja wystąpieniu wtórnego zakażenia bakteryjnego.
•    W miejscach bytowania świerzbowca pojawiają się wykwity w postaci grudek, pęcherzyków i przeczosów (rzadziej bąbli pokrzywkowych), które nierzadko są mylone z odczynami alergicznymi.

Widoczne pod lupą zmiany mogą być podstawą do rozpoznania choroby. Diagnozę potwierdza wykrycie roztocza. Samica świerzbowca bytuje na końcu wydrążonego przez siebie korytarza i jest widoczna jako mały, biały lub szary punkt. W celu zbadania pasożyta pod mikroskopem, wydłubuje się go igłą w warunkach aseptycznych (badanie w kropli 5% NaOH) lub wykonuje próbę atramentową lub fluoresceinową (badanie zeskrobin skóry).

Objawy świerzbu w zależności od odmiany

Świerzb norweski stanowi problem zarówno diagnostyczny, jak i terapeutyczny. Na tę odmianę najczęściej chorują ludzie starsi, chorzy psychicznie, ułomni oraz przyjmujący leki immunosupresyjne. Choroba objawia się występowaniem ognisk rumieniowych, którym towarzyszy znaczne pogrubienie warstwy rogowej naskórka. Zmiany te występują najczęściej w okolicy owłosionej skóry głowy, tułowia, łokci oraz kolan, a swoim wyglądem mogą przypominać rozsiane zmiany alergiczne lub łuszczycę. Jest to niezwykle zakaźna odmiana świerzbu, która może być przyczyną endemii w środowiskach takich jak szpitale czy domy opieki społecznej.

Zmiany charakterystyczne dla świerzbu noworodków i dzieci lokalizują się najczęściej w okolicy owłosionej skóry głowy, pośladków i stóp, ale mogą dotyczyć także całego ciała. 
W zmianach skórnych dominują wykwity grudkowo-rumieniowe i pęcherzykowe. W przypadku starszych dzieci mogą występować także zmiany guzkowe, które długo się utrzymują.

Leczenie i postępowanie epidemiologiczne

Niezwykle istotne jest poddanie dezynfekcji nie tylko chorego, ale także członków rodziny i osób przebywających w jego najbliższym otoczeniu. Leczenie powinno przebiegać jednocześnie u wszystkich domowników.

Leczenie należy rozpocząć od potwierdzenia rozpoznania, a także uświadomienie pacjenta, jak istotne w przypadku choroby jest postępowanie epidemiologiczne – przestrzeganie zasad higieny osobistej, częsta zmiana bielizny, pościeli oraz ręczników stanowią podstawę działań profilaktycznych.

W trakcie leczenia stosuje się:

•    10% Benzoesan benzylu – stosuje się przez trzy kolejne dni, aplikując na powierzchnię całego ciała tuż po gorącej kąpieli (w trakcie zabiegów chronić oczy, twarz i szyję!). Preparat może powodować podrażnienie skóry i należy stosować go ostrożnie u dzieci i kobiet w ciąży.
•    Crotamitone w postaci maści lub płynu to preparat głównie o działaniu przeciwświądowym. Stosuje się na skórę 2 razy dziennie przez 3-5 dni. Można go bezpiecznie stosować u dzieci i kobiet w ciąży. Wykazuje małą skuteczność w leczeniu świerzbu.
•   Maści siarkowe 6-10% stosuje się przez pięć kolejnych dni głównie u dzieci i kobiet w ciąży. 
•   Iwermektyna – stosowana w leczeniu endemii świerzbu oraz u pacjentów zakażonych HIV (lek nie jest zarejestrowany do leczenia świerzbu). Preparat podaje się dwukrotnie z tygodniowym odstępem. Zalecana dawka wynosi 100 mg/kg mc. Konieczne jest jednoczesne stosowanie preparatów leczenia zewnętrznego.

Bibliografia:

1.    Kadłubowski R., Kurnatowska A., Zarys parazytologii lekarskiej, Wydanie VII, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, s. 307-309.
2.    Górkiewicz-Petkow A., Choroby pasożytnicze skóry [w:] Błaszczyk-Kostanecka M., Wolska H., Dermatologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, s. 26-28.
3.    Placek W., Kosmetologia i farmakologia skóry, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 138-139

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Haluksy – przyczyny, objawy, leczenie palucha koślawego. Ćwiczenia na haluksy

    Haluksy, inaczej paluch koślawy, to schorzenie, którego objawem jest deformacja stopy polegająca na znacznym odchyleniu palucha na zewnątrz oraz jednoczesnym odchyleniu I kości śródstopia w kierunku wewnętrznej krawędzi stopy. Haluksy to nie tylko defekt kosmetyczny, ale również problem zdrowotny. Haluksy mogą powodować silny ból, ograniczenie ruchomości palców stopy, mogą się również przyczyniać do powstawania zmian zwyrodnieniowych w obrębie innych stawów kończyn dolnych. Jak leczy się haluksy?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

  • Nowa metoda oceny wieku biologicznego. Skaner oczu odczyta, jak szybko się starzejesz

    U każdego człowieka proces starzenia się przebiega w indywidualnym tempie. Do tej pory nie powstała uniwersalna metody śledzenia wieku biologicznego. Naukowcy z Bostonu stworzyli nieinwazyjną technologię skanowania oczu, a dokładniej białek soczewki, która zapewnia szybki i obiektywny pomiar molekularnego starzenia się organizmu, co w przyszłości może mieć istotne znaczenie dla medycyny klinicznej.

  • Jak działają tabletki na rzucenie palenia? Czy te preparaty pomagają nie przytyć w trakcie kuracji?

    Palacze, chcąc rzucić nałóg, próbują wspomóc ten proces, stosując tzw. tabletki na rzucanie palenia, które zawierają w swoim składzie cytyzynę albo żywicę nikotynową. Działanie tych substancji ma na celu pozbycie się uczucia głodu nikotynowego, a tym samym skuteczne rzucenie palenia, niemniej mechanizm ich wpływu na organizm jest odmienny. Przyjmuje się, że cytyzyna zwiększa skuteczność zerwania z nałogiem lepiej niż wykorzystywana w nikotynowej terapii zastępczej żywica nikotynowa, niemniej cechuje się także większą ilością działań niepożądanych. Jakie to skutki uboczne, czy można nie przytyć, rzucając palenie oraz co wspólnego mają antydepresanty z rzucaniem palenia? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Coraz bliżej powstania skutecznej „pigułki na cukrzycę”. Naukowcy opracowali system doustnego dostarczania leków insulinowych

    Dla osób zmagających się z cukrzycą podstawowym mechanizmem aplikacji insuliny jest jej wstrzyknięcie podskórne. Wiele osób w obawie przed bólem opóźnia rozpoczęcie terapii, średnio o dwa lata. Technologia opracowana w ramach Trabolsi Research Group w NYU Abu Dhabi (NYUAD) może poprawić sytuację pacjentów z cukrzycą, uwolnić ich od dyskomfortu i skutków ubocznych częstych iniekcji. Na czym polega innowacja? Czym są nCOF? Dlaczego doustna metoda podawania leku może być skuteczniejsza?

  • Natto – czy japońskie fermentowane danie pomaga chronić przed COVID-19?

    Naukowcy z Uniwersytetu Rolnictwa i Technologii w Tokio dowiedli, że ekstrakt z natto rozkłada białka na powierzchni koronawirusa i w ten sposób może blokować zdolność wirusa SARS-CoV-2 do infekowania ludzkich komórek in vitro. Czym jest natto i natokinaza? Czy pomogą uporać się z problemem COVID-19? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij