Przegląd chorób autoimmunologicznych
Michał Posmykiewicz

Przegląd chorób autoimmunologicznych

Choroby autoimmunologiczne (inna nazwa to choroby z autoimmunizacji) to grupa chorób, do powstania których przyczynia się nieprawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego (czyli układu odpornościowego). Układ immunologiczny zaczyna produkować przeciwciała i limfocyty T, które są nieprawidłowo skierowane przeciwko własnym tkankom i komórkom w organizmie.
Do tej grupy chorób należy wiele jednostek chorobowych, które mogą obejmować różne narządy i układy w organizmie: przewód pokarmowy, układ nerwowy, tkankę łączną, skórę czy też gruczoły wydzielania wewnętrznego (między innymi tarczycę i nadnercza).

Nieswoiste zapalenia jelit

Do stosunkowo często występujących chorób autoimmunologicznych zalicza się nieswoiste zapalenia jelit, czyli chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Jakie są główne objawy choroby Leśniowskiego-Crohna? Zwykle pierwszym, mało swoistym objawem, jest długo trwająca biegunka, zazwyczaj bez domieszki krwi. Często jest ona nasilona, pacjent czuje się bardzo osłabiony. Pojawiają się także bardzo silne bóle brzucha, często zlokalizowane w okolicy prawego dołu biodrowego, dlatego też zdarza się, że początek choroby mylony jest z zapaleniem wyrostka robaczkowego. Niekiedy początkiem choroby jest gorączka i niedokrwistość niewiadomego pochodzenia. Choroba Leśniowskiego-Crohna przebiega w postaci zaostrzeń i remisji, w czasie których pacjent może w ogóle nie odczuwać dolegliwości. Jednak w fazie zaostrzenia samopoczucie chorego bardzo się pogarsza, nasila się biegunka i niedokrwistość, jelita przestają wchłaniać pokarm, co przyczynia się do powstania hipoproteinemii (obniżony poziom białka w organizmie), niedoborów witamin oraz zaburzeń elektrolitowych. W związku z tym może dojść do znacznego wyniszczenia organizmu. Ponieważ choroba Crohna może obejmować cały przewód pokarmowy, dość często w jej przebiegu pojawiają się także zmiany okołoodbytnicze - ropnie, przetoki, szczeliny odbytu. U niektórych pacjentów mogą też pojawić się objawy zupełnie niezwiązane z zajęciem przewodu pokarmowego - jest to tzw. pozajelitowa manifestacja choroby, w przebiegu której może dojść do zajęcia stawów (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych), może pojawić się rumień guzowaty, łuszczyca, zapalenie spojówek, zapalenie naczyniówki, zmiany w wątrobie, osteoporoza, zmiany mogą też czasami dotyczyć jeszcze innych układów i narządów. Czy objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego są takie same? Nie do końca. W przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego również obecna jest długotrwale trwająca biegunka, jednak w stolcu obecna jest domieszka krwi, czego nie stwierdza się zazwyczaj w chorobie Leśniowskiego-Crohna. Pojawia się również ból brzucha, jednak zdecydowanie rzadziej niż w chorobie Leśniowskiego-Crohna dochodzi do pozajelitowej manifestacji choroby. Zdecydowanie częściej natomiast istnieje ryzyko rozwoju raka jelita grubego. Aby rozpoznać obydwie choroby, wykonuje się badania endoskopowe, przede wszystkim kolonoskopię, w czasie której pobierane są wycinki do badania histopatologicznego i na ich podstawie można ostatecznie postawić diagnozę. 

Choroby obejmujące tkankę łączną

Bardzo dużą grupą chorób autoimmunologicznych są choroby obejmujące tkankę łączną. Jedną z nich jest toczeń rumieniowaty układowy, w przebiegu którego pojawiają się charakterystyczne zmiany na skórze (rumień na twarzy w kształcie motyla, zmiany skórne rumieniowo-bliznowaciejące, czyli tzw, rumień krążkowy). Poza tym, typowa jest też nadwrażliwość na światło, pojawiają się owrzodzenia w jamie ustnej. Choroba zajmuje też nerki (typowy jest białkomocz), pojawia się zapalenie albo ból stawów, zapalenie opłucnej lub osierdzia oraz zaburzenia neuropsychiatryczne. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się zwykle zaburzenia w morfologii krwi oraz obecność charakterystycznych przeciwciał (między innymi przeciwciała przeciwjądrowe ANA) oraz komórek (komórki LE). Dość często rozpoznawaną chorobą z autoimmunizacji, która również dotyczy tkanki łącznej, jest reumatoidalne zapalenie stawów. Jej pierwszymi objawami są zazwyczaj uczucie ogólnego zmęczenia i rozbicia, stany podgorączkowe, mrowienie i drętwienie rąk czy utrata masy ciała. Następnie, pojawia się ból i obrzęk zajętych stawów, zazwyczaj są to stawy śródręczno-paliczkowe oraz międzypaliczkowe bliższe. Typowa jest sztywność poranna stawów, która ustępuje z biegiem dnia. Wraz z postępem choroby bolesność, obrzęk i ograniczenie ruchomości w stawach jest tak duże, że może ono upośledzać wykonywanie codziennych, prostych czynności. Inne choroby autoimmunologiczne, które także obejmują tkankę łączną, to między innymi twardzina, układowe zapalenie naczyń, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa czy też łuszczycowe zapalenie stawów.
Chorobami autoimmunologicznymi, które dotyczą układu nerwowego, są między innymi miastenia oraz stwardnienie rozsiane. Choroba Hashimoto i choroba Gravesa-Basedova to choroby z autoimmunizacji, które "dotykają" tarczycy, zaś choroba Addisona to autoimmunolgiczna choroba nadnerczy. Łuszczyca oraz łysienie plackowate z kolei dotyczą skóry.

Czy choroby autoimmunologiczne można wyleczyć?

Niestety nie. Nie wynaleziono jak dotąd skutecznego lekarstwa, które mogłoby wyleczyć choroby autoimmunologiczne. Zażywane przez pacjentów leki powodują tylko remisje w przebiegu choroby, jednak niestety pomimo ich stosowania mogą pojawiać się też zaostrzenia chorób, które zawsze wymagają modyfikacji leczenia, a czasami także hospitalizacji pacjenta.

Jakie leki wykorzystywane są do leczenia chorób autoimmunologicznych?

Przede wszystkim stosowane są leki działające przeciwzapalnie i przeciwbólowo: głównie są to niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz glikokortykosteroidy. Ponadto, stosowane są także leki immunosupresyjne oraz aminosalicylany. Dużą rolę odgrywają też tzw. leki biologiczne, które czasami (w zależności od rodzaju leku) podawane są pacjentowi na zasadzie badań klinicznych. W przypadku chorób autoimmunologicznych układu endokrynologicznego konieczna jest substytucja hormonów, zaś w przypadku chorób skóry konieczne jest często stosowanie między innymi fototerapii, a w przypadku chorób dotyczących przewodu pokarmowego, pacjent może wymagać leczenia chirurgicznego. 
Po stwierdzeniu choroby autoimmunologicznej, każdy pacjent musi znajdować się pod stałą opieką swojego lekarza prowadzącego. Pacjent musi ściśle przestrzegać jego zaleceń, dzięki temu jest szansa, że choroba przez dłuższy okres czasu będzie w remisji i rzadziej będą pojawiać się jej zaostrzenia.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

    Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

  • Adrenalina – jaka jest funkcja w organizmie? Czym skutkuje nadmierna ekspozycja na działanie hormonu?

    Adrenalina, czyli tzw. hormon przetrwania, mobilizuje organizm do szybkiego reagowania w przypadku zagrożenia. Powoduje zauważalny wzrost siły i wydajności, a także zwiększoną świadomość w sytuacjach stresowych. Nadmierna ekspozycja na adrenalinę może jednak szkodzić zdrowiu. Dowiedz się, jakie są skutki nadprodukcji tego hormonu. W jaki sposób wykorzystywany jest w medycynie? 

  • Biegunka podróżnych – objawy, leczenie, zapobieganie

    Podczas podróży uważaj na to, co jesz i pijesz, jeżeli nie chcesz nabawić się „klątwy Montezumy”. Biegunka jest najczęstszą chorobą podróżnych. Według szacunków CDC dotyka 10 milionów ludzi każdego roku. Kto jest najbardziej zagrożony infekcją chorobotwórczymi drobnoustrojami? W których miejscach na świecie istnieje największe ryzyko doświadczenia biegunki podróżnych?

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw grypie oparta na technologii mRNA. Rozpoczęły się badania kliniczne nad nowymi preparatami

    Obecnie szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko zachorowania o 40–60%. Moderna postawiła sobie za cel stworzenie preparatu o lepszej skuteczności i z początkiem lipca rozpoczęła badania kliniczne nad nowym produktem, preparatem przeciw grypie sezonowej, która wykorzystuje technologię mRNA. Według prognoz ma on być bardziej skuteczny niż dotychczasowe szczepionki.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij