Przegląd chorób autoimmunologicznych
Michał Posmykiewicz

Przegląd chorób autoimmunologicznych

Choroby autoimmunologiczne (inna nazwa to choroby z autoimmunizacji) to grupa chorób, do powstania których przyczynia się nieprawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego (czyli układu odpornościowego). Układ immunologiczny zaczyna produkować przeciwciała i limfocyty T, które są nieprawidłowo skierowane przeciwko własnym tkankom i komórkom w organizmie.
Do tej grupy chorób należy wiele jednostek chorobowych, które mogą obejmować różne narządy i układy w organizmie: przewód pokarmowy, układ nerwowy, tkankę łączną, skórę czy też gruczoły wydzielania wewnętrznego (między innymi tarczycę i nadnercza).

Nieswoiste zapalenia jelit

Do stosunkowo często występujących chorób autoimmunologicznych zalicza się nieswoiste zapalenia jelit, czyli chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Jakie są główne objawy choroby Leśniowskiego-Crohna? Zwykle pierwszym, mało swoistym objawem, jest długo trwająca biegunka, zazwyczaj bez domieszki krwi. Często jest ona nasilona, pacjent czuje się bardzo osłabiony. Pojawiają się także bardzo silne bóle brzucha, często zlokalizowane w okolicy prawego dołu biodrowego, dlatego też zdarza się, że początek choroby mylony jest z zapaleniem wyrostka robaczkowego. Niekiedy początkiem choroby jest gorączka i niedokrwistość niewiadomego pochodzenia. Choroba Leśniowskiego-Crohna przebiega w postaci zaostrzeń i remisji, w czasie których pacjent może w ogóle nie odczuwać dolegliwości. Jednak w fazie zaostrzenia samopoczucie chorego bardzo się pogarsza, nasila się biegunka i niedokrwistość, jelita przestają wchłaniać pokarm, co przyczynia się do powstania hipoproteinemii (obniżony poziom białka w organizmie), niedoborów witamin oraz zaburzeń elektrolitowych. W związku z tym może dojść do znacznego wyniszczenia organizmu. Ponieważ choroba Crohna może obejmować cały przewód pokarmowy, dość często w jej przebiegu pojawiają się także zmiany okołoodbytnicze - ropnie, przetoki, szczeliny odbytu. U niektórych pacjentów mogą też pojawić się objawy zupełnie niezwiązane z zajęciem przewodu pokarmowego - jest to tzw. pozajelitowa manifestacja choroby, w przebiegu której może dojść do zajęcia stawów (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych), może pojawić się rumień guzowaty, łuszczyca, zapalenie spojówek, zapalenie naczyniówki, zmiany w wątrobie, osteoporoza, zmiany mogą też czasami dotyczyć jeszcze innych układów i narządów. Czy objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego są takie same? Nie do końca. W przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego również obecna jest długotrwale trwająca biegunka, jednak w stolcu obecna jest domieszka krwi, czego nie stwierdza się zazwyczaj w chorobie Leśniowskiego-Crohna. Pojawia się również ból brzucha, jednak zdecydowanie rzadziej niż w chorobie Leśniowskiego-Crohna dochodzi do pozajelitowej manifestacji choroby. Zdecydowanie częściej natomiast istnieje ryzyko rozwoju raka jelita grubego. Aby rozpoznać obydwie choroby, wykonuje się badania endoskopowe, przede wszystkim kolonoskopię, w czasie której pobierane są wycinki do badania histopatologicznego i na ich podstawie można ostatecznie postawić diagnozę. 

Choroby obejmujące tkankę łączną

Bardzo dużą grupą chorób autoimmunologicznych są choroby obejmujące tkankę łączną. Jedną z nich jest toczeń rumieniowaty układowy, w przebiegu którego pojawiają się charakterystyczne zmiany na skórze (rumień na twarzy w kształcie motyla, zmiany skórne rumieniowo-bliznowaciejące, czyli tzw, rumień krążkowy). Poza tym, typowa jest też nadwrażliwość na światło, pojawiają się owrzodzenia w jamie ustnej. Choroba zajmuje też nerki (typowy jest białkomocz), pojawia się zapalenie albo ból stawów, zapalenie opłucnej lub osierdzia oraz zaburzenia neuropsychiatryczne. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się zwykle zaburzenia w morfologii krwi oraz obecność charakterystycznych przeciwciał (między innymi przeciwciała przeciwjądrowe ANA) oraz komórek (komórki LE). Dość często rozpoznawaną chorobą z autoimmunizacji, która również dotyczy tkanki łącznej, jest reumatoidalne zapalenie stawów. Jej pierwszymi objawami są zazwyczaj uczucie ogólnego zmęczenia i rozbicia, stany podgorączkowe, mrowienie i drętwienie rąk czy utrata masy ciała. Następnie, pojawia się ból i obrzęk zajętych stawów, zazwyczaj są to stawy śródręczno-paliczkowe oraz międzypaliczkowe bliższe. Typowa jest sztywność poranna stawów, która ustępuje z biegiem dnia. Wraz z postępem choroby bolesność, obrzęk i ograniczenie ruchomości w stawach jest tak duże, że może ono upośledzać wykonywanie codziennych, prostych czynności. Inne choroby autoimmunologiczne, które także obejmują tkankę łączną, to między innymi twardzina, układowe zapalenie naczyń, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa czy też łuszczycowe zapalenie stawów.
Chorobami autoimmunologicznymi, które dotyczą układu nerwowego, są między innymi miastenia oraz stwardnienie rozsiane. Choroba Hashimoto i choroba Gravesa-Basedova to choroby z autoimmunizacji, które "dotykają" tarczycy, zaś choroba Addisona to autoimmunolgiczna choroba nadnerczy. Łuszczyca oraz łysienie plackowate z kolei dotyczą skóry.

Czy choroby autoimmunologiczne można wyleczyć?

Niestety nie. Nie wynaleziono jak dotąd skutecznego lekarstwa, które mogłoby wyleczyć choroby autoimmunologiczne. Zażywane przez pacjentów leki powodują tylko remisje w przebiegu choroby, jednak niestety pomimo ich stosowania mogą pojawiać się też zaostrzenia chorób, które zawsze wymagają modyfikacji leczenia, a czasami także hospitalizacji pacjenta.

Jakie leki wykorzystywane są do leczenia chorób autoimmunologicznych?

Przede wszystkim stosowane są leki działające przeciwzapalnie i przeciwbólowo: głównie są to niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz glikokortykosteroidy. Ponadto, stosowane są także leki immunosupresyjne oraz aminosalicylany. Dużą rolę odgrywają też tzw. leki biologiczne, które czasami (w zależności od rodzaju leku) podawane są pacjentowi na zasadzie badań klinicznych. W przypadku chorób autoimmunologicznych układu endokrynologicznego konieczna jest substytucja hormonów, zaś w przypadku chorób skóry konieczne jest często stosowanie między innymi fototerapii, a w przypadku chorób dotyczących przewodu pokarmowego, pacjent może wymagać leczenia chirurgicznego. 
Po stwierdzeniu choroby autoimmunologicznej, każdy pacjent musi znajdować się pod stałą opieką swojego lekarza prowadzącego. Pacjent musi ściśle przestrzegać jego zaleceń, dzięki temu jest szansa, że choroba przez dłuższy okres czasu będzie w remisji i rzadziej będą pojawiać się jej zaostrzenia.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Płukanie gardła – jak i czym płukać gardło?

    Płukanie gardła jest jednym z domowych sposobów na łagodzenie nieprzyjemnych objawów infekcji gardła, ale także innych dolegliwości. Płukanki pomagają uśmierzyć ból, zmniejszyć opuchliznę i obrzęk gardła, a także nawilżyć suchą i podrażnioną śluzówkę. Jak i czym płukać gardło? O czym warto pamiętać, stosują płukanki na gardło? 

  • Domowe sposoby na wzmocnienie odporności – jak w prosty sposób wzmocnić organizm?

    Stosowanie domowych sposobów na odporność może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem, które z jednej strony pomoże w uniknięciu rozwoju infekcji, a z drugiej wspomoże terapię lekami, poprzez pobudzenie układu immunologicznego. W poprawie kondycji układu odporności istotne jest przestrzeganie kilku zasad, zaczynając od codziennego obowiązku zjedzenia pożywnego śniadania, kończąc na suplementacji żelaza i kwasów omega-3, których być może w pełni nie dostarczamy wraz z posiłkami. Dbając o naszą odporność niezmiernie istotne jest dbanie o nasz układ pokarmowy. Jakie suplementy przyjmować, czego unikać, a nad czym popracować w trosce o odporności? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Sztuczna inteligencja pozwoli skuteczniej leczyć raka stercza

    W Polsce rak stercza (prostaty) jest najczęstszym nowotworem litym występującym u mężczyzn. Dzięki dofinansowaniu z programu INFOSTRATEG powstaje platforma informatyczna, która ułatwi dokonywanie wyboru terapii onkologicznej dedykowanej pacjentom, u których zostanie zdiagnozowane to schorzenie. Lepsze dopasowanie leczenia wpłynie na poprawę jego efektywności. Narzędzie będzie wykorzystywało algorytmy sztucznej inteligencji.  

  • Dlaczego raz w roku należy wykonywać morfologię?

    Jedną z metod wczesnego wykrywania wielu poważnych chorób jest regularne wykonywanie morfologii krwi. Wynik tego prostego testu może stanowić punkt wyjścia do dalszej diagnostyki, która determinuje przebieg leczenia. W przypadku nowotworów im wcześniej zostanie postawiona właściwa diagnoza, tym skuteczniej będzie można leczyć pacjenta.

  • Choroby nerek – przyczyny, (nie)typowe objawy, leczenie

    Choroby nerek to jedne z bardziej niejednoznacznych chorób. Dając niespecyficzne objawy, utrudniają przypisanie im właśnie do dysfunkcji nerek. Bo dlaczego ból w okolicy lędźwiowej w połączeniu z osłabieniem należy łączyć z dysfunkcją nerek? Jakie są przyczyny i objawy chorych nerek, które badania należy wykonać, aby sprawdzić, czy nerki dobrze funkcjonują i dlaczego można normalnie funkcjonować, mając tylko jedną nerkę? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Selektywne zaburzenie odżywiania – przyczyny, objawy i leczenie wybiórczego jedzenia

    Wielu rodziców czy opiekunów dzieci uważa, że zakres jedzonych przez nie produktów jest zbyt mały i że są one strasznie wybredne. Taką osobę często określa się słowem „fusyt”, co zgodnie z definicją oznacza człowieka wybrednego, który nie wszystko jada, często krzywi się na jedzenie i odmawia konsumpcji oraz ma specyficzne przyzwyczajenia żywieniowe. Większość osób ma jakieś produkty, których nie lubi, a zazwyczaj w młodości ilość rzeczy, których dziecko nie chce jeść jest jeszcze większa. Kiedy należy się martwić taką sytuacją? Kiedy jest to tylko dziecięca wybiórczość, a kiedy poważny problem? 

  • Zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie ucha może dotyczyć wszystkich części, z których składa się narządu słuchu: ucha zewnętrznego, środkowego oraz wewnętrznego. Schorzenie najczęściej dotyka najmłodszych pacjentów, jednak z zapaleniem ucha mogą się zmagać także dorośli. Objawy, które powinny zaniepokoić to ból ucha, pogorszenie słuchu, wyciek surowiczy lub ropny, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, szumy uszne.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij