Soczewki a astygmatyzm. Jak dobrać soczewki kontaktowe przy tej wadzie wzroku?

Astygmatyzm to jedna z najczęściej występujących wad wzroku, która może wpływać na jakość widzenia zarówno z bliska, jak i z daleka. Wiele osób zastanawia się, czy w takim przypadku można nosić soczewki kontaktowe oraz jakie rozwiązania sprawdzają się najlepiej. Współczesna kontaktologia umożliwia skuteczną korekcję astygmatyzmu dzięki specjalnie zaprojektowanym soczewkom – przede wszystkim soczewkom torycznym. Ich odpowiedni dobór ma kluczowe znaczenie dla jakości widzenia oraz komfortu użytkowania.

1. Czym jest astygmatyzm?
2. Czy przy astygmatyzmie można nosić soczewki?
3. Jak dobrać soczewki kontaktowe na astygmatyzm?
4. Astygmatyzm a soczewki kontaktowe – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• czy osoby z astygmatyzmem mogą nosić soczewki kontaktowe,
• jaki rodzaj soczewek będzie odpowiedni dla osób z tą wadą wzroku,
• jak działają soczewki toryczne.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, na czym polega prawidłowy dobór soczewek na astygmatyzm i na co zwrócić uwagę podczas tego procesu.

Czym jest astygmatyzm?

Astygmatyzm to wada refrakcji, w której układ optyczny oka ma różną moc w różnych przekrojach. W efekcie promienie światła nie skupiają się w jednym punkcie na siatkówce, lecz w kilku ogniskach, co prowadzi do pogorszenia ostrości widzenia. Najczęściej przyczyną astygmatyzmu jest nieregularny kształt rogówki, rzadziej soczewki wewnątrzgałkowej. W praktyce objawia się to rozmyciem obrazu, jego zniekształceniem lub trudnościami w uzyskaniu ostrego widzenia zarówno na bliskie, jak i dalekie odległości.

Czy przy astygmatyzmie można nosić soczewki?

Tak, w większości przypadków osoby z astygmatyzmem mogą nosić soczewki kontaktowe. Wbrew dawnym opiniom astygmatyzm nie jest obecnie przeciwwskazaniem do ich stosowania. Rozwój kontaktologii oraz dostępność różnych konstrukcji soczewek sprawiły, że u wielu pacjentów możliwa jest skuteczna i bezpieczna korekcja tej wady wzroku za pomocą soczewek kontaktowych.

Najczęściej wykorzystuje się w tym celu soczewki toryczne, czyli soczewki zaprojektowane specjalnie do korekcji astygmatyzmu. W przeciwieństwie do standardowych soczewek, stosowanych np. przy krótkowzroczności, ich konstrukcja uwzględnia specyficzny sposób ogniskowania światła w oku osoby z tą wadą wzroku. Dzięki temu soczewki toryczne poprawiają ostrość widzenia i zapewniają bardziej stabilny obraz.

W praktyce oznacza to, że przy astygmatyzmie można nosić soczewki, ale nie każda soczewka będzie odpowiednia. Najczęściej stosuje się miękkie soczewki toryczne, jednak w niektórych sytuacjach – np. przy większym lub nieregularnym astygmatyzmie – lepsze efekty mogą zapewniać inne soczewki specjalistyczne, np. soczewki miniskleralne stosowane m.in. przy zmianach rogówki powodujących duży astygmatyzm takich jak stożek rogówki.

To, jakie soczewki na astygmatyzm będą najlepsze, powinno wynikać z badania przeprowadzonego przez optometrystę lub okulistę. Podczas wizyty specjalista ocenia nie tylko wielkość wady wzroku, ale także budowę rogówki, stan powierzchni oka, jakość filmu łzowego oraz to, jak soczewka zachowuje się na oku.

Działanie soczewek torycznych

Soczewki toryczne działają inaczej niż zwykłe soczewki kontaktowe. Ich konstrukcja pozwala korygować astygmatyzm, czyli wadę wzroku wynikającą z nierównomiernego ogniskowania światła w oku. Odpowiada za to budowa soczewki umożliwiająca korekcję widzenia w dwóch głównych kierunkach odpowiadających osi astygmatyzmu. Aby taka korekcja była skuteczna, soczewka musi pozostawać na oku w odpowiedniej osi i nie powinna się obracać. W przeciwieństwie do okularów, które zawsze znajdują się w tej samej pozycji względem oka, soczewka kontaktowa porusza się razem z okiem i podczas mrugania może się delikatnie obracać (rotować).

Z tego powodu soczewki toryczne mają specjalne elementy stabilizujące, które pomagają utrzymać je we właściwym ustawieniu. W zależności od konstrukcji mogą to być np. strefy o różnej grubości, specjalne profile krawędzi lub inne rozwiązania projektowe ograniczające rotację soczewki na oku. Jeśli soczewka toryczna zmieni swoje położenie na oku, korekcja astygmatyzmu przestaje być dokładna, co może pogorszyć jakość widzenia – szczególnie przy większym astygmatyzmie. Z tego względu podczas doboru specjalista ocenia nie tylko parametry soczewki, ale również jej stabilność na oku oraz zachowanie podczas mrugania i ruchów gałki ocznej.

Jak dobrać soczewki kontaktowe na astygmatyzm?

Dobór soczewek dla astygmatyków powinien zawsze odbywać się u specjalisty. Soczewki kontaktowe mają wiele parametrów – nie tylko moc korekcyjną, ale także krzywiznę bazową i średnicę. W zależności od modelu mogą różnić się materiałem, konstrukcją, a w przypadku soczewek torycznych także sposobem stabilizacji na oku. Z tego powodu sama recepta okularowa nie wystarcza do wyboru soczewek kontaktowych.

Podczas badania analizowana jest m.in.:

• centracja soczewki,
• jej ruchomość i stabilność,
• jakość widzenia uzyskana w soczewce próbnej.

Dzięki temu specjalista można ocenić, czy dany model soczewki zapewnia prawidłową korekcję oraz czy jest odpowiedni dla danego oka.

Bardzo ważnym elementem całego procesu jest również wizyta kontrolna. Pozwala ona ocenić nie tylko jakość widzenia, ale także wpływ soczewki na powierzchnię oka. Sama wygoda noszenia soczewek nie oznacza jeszcze, że są one dobrze dobrane i bezpieczne dla zdrowia. Można nie czuć soczewki na oku, a mimo to może być ona zbyt ciasna albo zbyt słabo przepuszczać tlen. Zbyt ciasna soczewka może ograniczać wymianę łez pod soczewką i pogarszać dotlenienie rogówki. Z kolei materiał o niskiej przepuszczalności tlenu może sprzyjać powstawaniu zmian na powierzchni oka.

Z tego względu soczewki kontaktowe powinny być dobierane przez specjalistę, a ich modelu nie należy zmieniać samodzielnie. Nawet jeśli parametry optyczne są podobne, różne modele soczewek mogą zachowywać się na oku w inny sposób.

Astygmatyzm a soczewki kontaktowe – najczęściej zadawane pytania

Co jest lepsze na astygmatyzm – soczewki czy okulary?

Zarówno okulary, jak i soczewki toryczne mogą skutecznie korygować astygmatyzm. Okulary zapewniają stabilną korekcję i są łatwe w użytkowaniu, natomiast soczewki kontaktowe pozwalają uzyskać bardziej naturalne pole widzenia oraz brak ograniczeń związanych z oprawkami. Badania wskazują, że u osób z małym i umiarkowanym astygmatyzmem soczewki toryczne mogą zapewniać lepszą ostrość widzenia niż soczewki sferyczne.

Co się stanie, jeśli astygmatyk nosi zwykłe soczewki kontaktowe?

Jeśli osoba z astygmatyzmem nosi zwykłe soczewki kontaktowe przeznaczone do innych wad wzroku, wada nie jest w pełni skorygowana. W efekcie obraz może być mniej wyraźny, a ostrość widzenia może się zmieniać w zależności od oświetlenia lub wykonywanej czynności. U osób z bardzo niewielkim astygmatyzmem soczewki sferyczne mogą czasami zapewniać akceptowalną jakość widzenia. W wielu przypadkach lepszą ostrość widzenia zapewniają jednak soczewki toryczne, które zostały zaprojektowane specjalnie do korekcji tej wady. Niewystarczająca korekcja astygmatyzmu może powodować także większe zmęczenie wzroku, szczególnie podczas długotrwałej pracy z bliska, np. przy komputerze.

Czy mogę nosić soczewki jednodniowe, jeśli mam astygmatyzm?

Tak, dostępne są również soczewki toryczne w wersji jednodniowej. Stanowią one wygodne rozwiązanie, ponieważ nie wymagają codziennej pielęgnacji. Z punktu widzenia bezpieczeństwa ich zaletą jest mniejsze ryzyko powikłań związanych z nieprawidłową higieną.