Szkorbut – przyczyny, objawy
Michał Posmykiewicz

Szkorbut – przyczyny, objawy

Szkorbut (inna nazwa to gnilec lub cynga) jest wielonarządową chorobą, która ma związek z niedoborem lub zupełnym brakiem w organizmie kwasu askorbinowego.

Czym jest kwas askorbinowy?

Kwas askorbinowy to nic innego jak powszechnie wszystkim znana witamina C. Nie wszyscy wiedzą, ale witamina C jest organicznym związkiem należącym do grupy alkoholi polihydroksylowych (jest to taka grupa alkoholi, która w swej cząsteczce posiada więcej niż jedną grupę hydroksylową -OH). Witamina C nie jest syntetyzowana w ludzkim organizmie, zatem musi być do niego dostarczana we właściwych ilościach w pożywieniu. Jej charakterystyczną właściwością jest to, że bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie.

Jaką funkcję w organizmie spełnia kwas askorbinowy?

Przede wszystkim udowodniono, że zażywanie dużych dawek witaminy C w okresie infekcji, zdecydowanie skraca czas trwania przeziębienia, zarówno u dzieci, młodzieży, jak i ludzi dorosłych. Ponadto witamina C jest również przeciwutleniaczem. Dodatkowo kwas askorbinowy bierze udział w syntezie glikokortykosteroidów kory nadnerczy oraz w przemianie niektórych aminokwasów, np. tyrozyny. Kwas askorbinowy jest także koenzymem dwóch enzymów (hydroksylazy prolinowej i lizynowej), które biorą udział w procesie powstawania kolagenu.

W jakich produktach znajduje się największa ilość witaminy C?

Duża ilość kwasu askorbinowego zawarta jest w aceroli oraz owocach dzikiej róży. Ponadto w znacznej ilości znajduje się ona w cytrusach, porzeczkach, papryczce chilli i zwykłej papryce oraz natce pietruszki. Mniejsza jej ilość zawarta jest oczywiście także w innych warzywach i owocach. Największą  ilość witaminy C w mięsie można odnaleźć w wątróbce wołowej.

Jakie jest dobowe zapotrzebowanie na witaminę C u dorosłego człowieka?

Dobowa ilość witaminy C rekomendowana dla dorosłych ludzi to 45-90 mg na dobę. Należy pamiętać, że najlepiej jest dostarczać organizmowi kwas askorbinowy w postaci naturalnej, suplementy diety powinny być jedynie "wspomagaczami" w uzupełnianiu ilości witaminy C. Stosując suplementy diety należy po nie sięgać z rozsądkiem, pamiętając o tym, ze co prawda kwas askorbinowy "to tylko witamina", ale nawet witamina dostarczana w zbyt dużej ilości może być szkodliwa dla organizmu i można przedawkować jej ilość.

Jakie są objawy nadmiaru witaminy C w organizmie?

Kwas askorbinowy przyjmowany w zbyt dużej ilości może wywoływać:

  • nudności,
  • wymioty,
  • biegunkę,
  • bóle brzucha,
  • wysypkę.

Stosowanie zbyt dużych ilości kwasu askorbinowego w ciąży może być też niebezpieczne dla płodu. U osób, które cierpią z powodu kamieni nerkowych, zaleca się spożywać witaminę C w ilości nie większej niż 500 mg na dobę.

Czy obecne są objawy związane z niedoborem kwasu askorbinowego?

Oczywiście. I właśnie chorobą związaną z brakiem witaminy C jest szkorbut (gnilec).

Jakie są główne objawy szkorbutu?

Główne objawy szkorbutu mają związek z upośledzoną syntezą kolagenu, w której bierze udział kwas askorbinowy. Niedobór lub brak witaminy C uniemożliwia bowiem prawidłową syntezę kolagenu, a co za tym idzie w przebiegu gnilca dominują objawy związane z jego brakiem. Pojawiają się zatem samoistne krwawienia - jest to efekt braku lub znacznie zmniejszonej ilości kolagenu w naczyniach krwionośnych. Ponadto bardzo typowy jest zapalny przerost dziąseł, chwianie się i wypadanie zębów. Dodatkowo w przebiegu szkorbutu obserwuje się utrudnione i przedłużone gojenie się ran, jak również bóle mięśni, stawów i kości oraz patologiczne złamania. Pacjent czuje się osłabiony, często pojawia się też niedokrwistość hemolityczna. Zdarza się, że pacjent cierpi z powodu depresji, często jest też ospały. Na skórze pojawiają się chropowate zmiany, częste są wybroczyny. Zdarza się, że chory odczuwa nadmierną suchość w ustach. W schyłkowej fazie może dojść do neuropatii, mogą pojawić się drgawki.

Czy w przeszłości szkorbut występował często?

Tak, kiedyś gnilec był "popularną" chorobą, głównie wśród marynarzy, którzy wypływali na dalekie rejsy. Działo się tak dlatego, iż na statku nie było możliwości codziennego jedzenia porcji świeżych warzyw i owoców (kiedy marynarze przebywali na morzu naprawdę długo, zabrane z portu warzywa i owoce po prostu po pewnym czasie gniły i nie nadawały się do jedzenia), jak również kiedyś nie było przecież aptecznych form witaminy C i mogła być ona dostarczana tylko ze świeżych produktów. Szkorbut pojawiał się też wśród więźniów łagrów radzieckich, gdzie więźniowie nie mieli możliwości spożywania owoców ani warzyw.

Czy obecnie szkorbut jest częstą chorobą?

W chwili obecnej szkorbut nie występuje praktycznie w ogóle. Ma to związek z tym, że w dzisiejszych czasach mamy łatwy dostęp do świeżych warzyw i owoców. Przez cały rok można kupować "świeże witaminy", które dostarczają nie tylko witaminy C, ale także innych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu witamin i pierwiastków. Poza tym, w aptekach dostępnych jest mnóstwo różnych preparatów zawierających w swym składzie rożne dawki witaminy C, którymi można suplementować kwas askorbinowy. Produkty w aptekach są przeznaczone dla różnych grup wiekowych, dlatego też nawet najmłodszym dzieciom (niemowlakom) łatwo jest dostarczyć właściwą dobową ilość witaminy C. Preparaty dla dorosłych zazwyczaj produkowane są w formie tradycyjnych tabletek lub mają postać tabletek musujących. Produkty dla najmłodszych dzieci to zazwyczaj krople. Dla starszych dzieci można zakupić preparaty w postaci syropu, pysznych żelek, które lubi każde dziecko, lizaków czy też tabletek, które rozpuszczają się w buzi. 

W dzisiejszych czasach szkorbut można spotkać w biednych krajach afrykańskich, które uzależnione są od dostaw świeżej żywności. Ponadto, zdarza się rozpoznać gnilec u osób z zaburzeniami psychicznymi, które cierpią z powodu anoreksji czy bulimii (osoby te nie dostarczają do organizmu właściwej ilości pożywienia lub "pozbywają się" jedzenia prowokując wymioty). Sporadycznie objawy szkorbutu można rozpoznać u osób, które stosują bardzo drastyczne diety i jedzą tylko wybrane produkty spożywcze. 

Witaminę C można suplementować za pomocą produktów dostępnych w aptekach, jednak najważniejsze, aby dostarczać dużą jej ilość w formie świeżych warzyw i owoców, które są przecież najzdrowsze. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Osteopatia – czym zajmuje się osteopata i w jakich chorobach może pomóc?

    Osteopatia zajmuje się diagnostyką oraz leczeniem zaburzeń układu ruchu, narządów wewnętrznych oraz układu współczulnego. Za jej twórcę uznaje się amerykańskiego lekarza Andrewa Taylora Stilla, który stworzył American School of Osteopathy – instytucję zrzeszającą i kształcącą specjalistów z tej dziedziny. Jakie są wskazania do osteopatii? Jakie techniki stosuje osteopata?

  • Spray do uszu – jak działa? Jak wybrać najlepszy preparat do czyszczenia uszu?

    Woskowina to naturalna substancja tłuszczowa o właściwościach zmiękczających i bakteriobójczych, zaś jej ilość regulowana jest dzięki mechanizmowi samooczyszczania ucha. Zwiększona produkcja woskowiny może skutkować tworzeniem się czopów, którym towarzyszą objawy, takie jak stopniowa utrata słuchu, uczucie zatkanego ucha, szumy uszne czy ból ucha o różnym nasileniu. Prawidłowe i skuteczne czyszczenie pozwala wspomóc proces samooczyszczania oraz zapobiega powstawaniu poważniejszych dolegliwości. Jak wybrać najlepszy spray do uszu?

  • Profilaktyka 40 PLUS – program Ministerstwa Zdrowia

    Zgodnie z założeniami nowego programu zdrowotnego od 1 lipca 2021 osoby w wieku 40 lat i powyżej mogą skorzystać z pakietu badań diagnostycznych. Dowiedz się, jakie badania można wykonać? Z jakimi schorzeniami najczęściej zmagają się Polacy w średnim wieku?

  • Zatrucie grzybami – objawy i pierwsza pomoc

    Według Światowej Organizacji Zdrowia co roku 2% populacji szuka pomocy medycznej z powodu zatrucia grzybami. Mimo wieloletniego doświadczenia w diagnozowaniu i leczeniu tego schorzenia wstępna diagnoza jest złożona i wymaga różnicowania oraz dokładnego określenia, jakie grzyby wywołały zatrucie (może to być zatrucie kilkoma rodzajami grzybów). Trudności związane są w większości przypadków z różnymi objawami i zespołami toksykologicznymi, które pojawiają się pod wpływem toksyn grzybowych. W związku z rozpowszechnieniem diagnozy ostrego zatrucia grzybami, każdy powinien zdawać sobie sprawę z doraźnych metod leczenia w tym przypadku. 

  • Zapalenie krtani – przyczyny, objawy, leczenie

    Nagła duszność i szczekający kaszel w środku nocy u dziecka wywołują często panikę u rodziców i opiekunów. Objawy te mogą świadczyć o ostrym zapaleniu krtani. Dowiedz się, kiedy konieczne staje się wezwanie pogotowia do małego pacjenta. Sprawdź również, kiedy zwykła chrypka może oznaczać przewlekłe zapalenie krtani i powinna skłonić nas do wizyty u lekarza.

  • Diabetomat – urządzenie ułatwi życie osobom chorym na cukrzycę

    Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie opracowali urządzenie, które pozwoli diabetykom zastąpić klasyczne pomiary stężenia cukru we krwi. W jaki sposób działa? Kiedy będzie można go kupić? Jakie inne nieinwazyjne urządzenia monitorowania glikemii powstały w ostatnim czasie?

  • Sztuczna inteligencja pozwoli skuteczniej leczyć raka stercza

    W Polsce rak stercza (prostaty) jest najczęstszym nowotworem litym występującym u mężczyzn. Dzięki dofinansowaniu z programu INFOSTRATEG powstaje platforma informatyczna, która ułatwi dokonywanie wyboru terapii onkologicznej dedykowanej pacjentom, u których zostanie zdiagnozowane to schorzenie. Lepsze dopasowanie leczenia wpłynie na poprawę jego efektywności. Narzędzie będzie wykorzystywało algorytmy sztucznej inteligencji.  

  • Dlaczego raz w roku należy wykonywać morfologię?

    Jedną z metod wczesnego wykrywania wielu poważnych chorób jest regularne wykonywanie morfologii krwi. Wynik tego prostego testu może stanowić punkt wyjścia do dalszej diagnostyki, która determinuje przebieg leczenia. W przypadku nowotworów im wcześniej zostanie postawiona właściwa diagnoza, tym skuteczniej będzie można leczyć pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij