Szkorbut – przyczyny, objawy
Michał Posmykiewicz

Szkorbut – przyczyny, objawy

Szkorbut (inna nazwa to gnilec lub cynga) jest wielonarządową chorobą, która ma związek z niedoborem lub zupełnym brakiem w organizmie kwasu askorbinowego.

Czym jest kwas askorbinowy?

Kwas askorbinowy to nic innego jak powszechnie wszystkim znana witamina C. Nie wszyscy wiedzą, ale witamina C jest organicznym związkiem należącym do grupy alkoholi polihydroksylowych (jest to taka grupa alkoholi, która w swej cząsteczce posiada więcej niż jedną grupę hydroksylową -OH). Witamina C nie jest syntetyzowana w ludzkim organizmie, zatem musi być do niego dostarczana we właściwych ilościach w pożywieniu. Jej charakterystyczną właściwością jest to, że bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie.

Jaką funkcję w organizmie spełnia kwas askorbinowy?

Przede wszystkim udowodniono, że zażywanie dużych dawek witaminy C w okresie infekcji, zdecydowanie skraca czas trwania przeziębienia, zarówno u dzieci, młodzieży, jak i ludzi dorosłych. Ponadto witamina C jest również przeciwutleniaczem. Dodatkowo kwas askorbinowy bierze udział w syntezie glikokortykosteroidów kory nadnerczy oraz w przemianie niektórych aminokwasów, np. tyrozyny. Kwas askorbinowy jest także koenzymem dwóch enzymów (hydroksylazy prolinowej i lizynowej), które biorą udział w procesie powstawania kolagenu.

W jakich produktach znajduje się największa ilość witaminy C?

Duża ilość kwasu askorbinowego zawarta jest w aceroli oraz owocach dzikiej róży. Ponadto w znacznej ilości znajduje się ona w cytrusach, porzeczkach, papryczce chilli i zwykłej papryce oraz natce pietruszki. Mniejsza jej ilość zawarta jest oczywiście także w innych warzywach i owocach. Największą  ilość witaminy C w mięsie można odnaleźć w wątróbce wołowej.

Jakie jest dobowe zapotrzebowanie na witaminę C u dorosłego człowieka?

Dobowa ilość witaminy C rekomendowana dla dorosłych ludzi to 45-90 mg na dobę. Należy pamiętać, że najlepiej jest dostarczać organizmowi kwas askorbinowy w postaci naturalnej, suplementy diety powinny być jedynie "wspomagaczami" w uzupełnianiu ilości witaminy C. Stosując suplementy diety należy po nie sięgać z rozsądkiem, pamiętając o tym, ze co prawda kwas askorbinowy "to tylko witamina", ale nawet witamina dostarczana w zbyt dużej ilości może być szkodliwa dla organizmu i można przedawkować jej ilość.

Jakie są objawy nadmiaru witaminy C w organizmie?

Kwas askorbinowy przyjmowany w zbyt dużej ilości może wywoływać:

  • nudności,
  • wymioty,
  • biegunkę,
  • bóle brzucha,
  • wysypkę.

Stosowanie zbyt dużych ilości kwasu askorbinowego w ciąży może być też niebezpieczne dla płodu. U osób, które cierpią z powodu kamieni nerkowych, zaleca się spożywać witaminę C w ilości nie większej niż 500 mg na dobę.

Czy obecne są objawy związane z niedoborem kwasu askorbinowego?

Oczywiście. I właśnie chorobą związaną z brakiem witaminy C jest szkorbut (gnilec).

Jakie są główne objawy szkorbutu?

Główne objawy szkorbutu mają związek z upośledzoną syntezą kolagenu, w której bierze udział kwas askorbinowy. Niedobór lub brak witaminy C uniemożliwia bowiem prawidłową syntezę kolagenu, a co za tym idzie w przebiegu gnilca dominują objawy związane z jego brakiem. Pojawiają się zatem samoistne krwawienia - jest to efekt braku lub znacznie zmniejszonej ilości kolagenu w naczyniach krwionośnych. Ponadto bardzo typowy jest zapalny przerost dziąseł, chwianie się i wypadanie zębów. Dodatkowo w przebiegu szkorbutu obserwuje się utrudnione i przedłużone gojenie się ran, jak również bóle mięśni, stawów i kości oraz patologiczne złamania. Pacjent czuje się osłabiony, często pojawia się też niedokrwistość hemolityczna. Zdarza się, że pacjent cierpi z powodu depresji, często jest też ospały. Na skórze pojawiają się chropowate zmiany, częste są wybroczyny. Zdarza się, że chory odczuwa nadmierną suchość w ustach. W schyłkowej fazie może dojść do neuropatii, mogą pojawić się drgawki.

Czy w przeszłości szkorbut występował często?

Tak, kiedyś gnilec był "popularną" chorobą, głównie wśród marynarzy, którzy wypływali na dalekie rejsy. Działo się tak dlatego, iż na statku nie było możliwości codziennego jedzenia porcji świeżych warzyw i owoców (kiedy marynarze przebywali na morzu naprawdę długo, zabrane z portu warzywa i owoce po prostu po pewnym czasie gniły i nie nadawały się do jedzenia), jak również kiedyś nie było przecież aptecznych form witaminy C i mogła być ona dostarczana tylko ze świeżych produktów. Szkorbut pojawiał się też wśród więźniów łagrów radzieckich, gdzie więźniowie nie mieli możliwości spożywania owoców ani warzyw.

Czy obecnie szkorbut jest częstą chorobą?

W chwili obecnej szkorbut nie występuje praktycznie w ogóle. Ma to związek z tym, że w dzisiejszych czasach mamy łatwy dostęp do świeżych warzyw i owoców. Przez cały rok można kupować "świeże witaminy", które dostarczają nie tylko witaminy C, ale także innych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu witamin i pierwiastków. Poza tym, w aptekach dostępnych jest mnóstwo różnych preparatów zawierających w swym składzie rożne dawki witaminy C, którymi można suplementować kwas askorbinowy. Produkty w aptekach są przeznaczone dla różnych grup wiekowych, dlatego też nawet najmłodszym dzieciom (niemowlakom) łatwo jest dostarczyć właściwą dobową ilość witaminy C. Preparaty dla dorosłych zazwyczaj produkowane są w formie tradycyjnych tabletek lub mają postać tabletek musujących. Produkty dla najmłodszych dzieci to zazwyczaj krople. Dla starszych dzieci można zakupić preparaty w postaci syropu, pysznych żelek, które lubi każde dziecko, lizaków czy też tabletek, które rozpuszczają się w buzi. 

W dzisiejszych czasach szkorbut można spotkać w biednych krajach afrykańskich, które uzależnione są od dostaw świeżej żywności. Ponadto, zdarza się rozpoznać gnilec u osób z zaburzeniami psychicznymi, które cierpią z powodu anoreksji czy bulimii (osoby te nie dostarczają do organizmu właściwej ilości pożywienia lub "pozbywają się" jedzenia prowokując wymioty). Sporadycznie objawy szkorbutu można rozpoznać u osób, które stosują bardzo drastyczne diety i jedzą tylko wybrane produkty spożywcze. 

Witaminę C można suplementować za pomocą produktów dostępnych w aptekach, jednak najważniejsze, aby dostarczać dużą jej ilość w formie świeżych warzyw i owoców, które są przecież najzdrowsze. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Czy „latające kleszcze” mogą zagrażać ludziom? W jaki sposób się przed nimi chronić?

    Strzyżaki sarnie obecne w polskich lasach, potocznie zwane „latającymi kleszczami”, to pasożyty, które żerują głównie na dzikich zwierzętach, ale zdarza się, że tymczasowo, także ludziach. Podobnie jak kleszcze, żywią się krwią, nie są jednak pajęczakami. Ukąszenia strzyżyków są wyjątkowo bolesne i mogą być niebezpieczne dla alergików. Te stawonogi mogą być wektorem, który przenosi różne chorobotwórcze drobnoustroje.

  • Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania

    Cytyzyna to alkaloid (ma pochodzenie roślinne) pobudzający układ nerwowy w sposób podobny do nikotyny. Występuję w nasionach łac. Laburnum anagyroides, czyli złotokapu. Od wielu lat jest wykorzystywana jako substancja czynna w preparatach na rzucenie palenia. Działa podobnie jak nikotyna, niemniej tworzy silniejsze niż ona połączenia z receptorami nikotynowymi w mózgu. Liczne badania kliniczne nad cytyzyną potwierdziły, że pomaga ona rzucić palenie osobom decydującym się na ten krok, którym towarzyszy również wysoki poziom motywacji. Czy kobiety w ciąży i mamy karmiące mogą brać tabletki na rzucenie palenia z cytyzyną, czy terapię można zakończyć wcześniej i czy cytyzyna jest bardziej skuteczna od żywicy nikotynowej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij