Dieta niskowęglowodanowa czy niskotłuszczowa – która lepiej chroni serce? Wyniki 30-letnich badań zaskakują

Od lat w dyskusji o zaleceniach żywieniowych pojawia się pytanie, czy dla zdrowia serca korzystniejsze jest ograniczanie tłuszczu, czy węglowodanów. Nowe wyniki 30-letnich badań sugerują, że ta sporna kwestia nie jest jednoznaczna, a podział diety bazujący tylko na makroskładnikach jest zbyt dużym uproszczeniem. Co więc decyduje o ryzyku chorób sercowo-naczyniowych w największym stopniu? Jakie cechy diety są tu kluczowe?

1. 30 lat obserwacji diety sercowej – co pokazują dane?
2. Co pokazały badania? Najważniejsze wnioski
3. Dieta niskotłuszczowa i niskowęglowodanowa a zdrowie serca – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• co pokazało 30 lat badań nad wpływem rodzaju diety na zdrowie serca,
• jakie cechy diety mają największe znaczenie dla ochrony układu sercowo-naczyniowego.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, dlaczego jakość spożywanych produktów ma większe znaczenie dla zdrowia serca niż sam udział tłuszczów lub węglowodanów w diecie.

30 lat obserwacji diety sercowej – co pokazują dane?

Wieloletnie badania obserwacyjne objęły niemal 200 000 dorosłych, w tym 42 720 mężczyzn oraz ponad 155 000 kobiet, których sposób odżywiania i stan zdrowia monitorowano przez ponad 30 lat. Łączny czas obserwacji przekroczył 5,2 mln tzw. osobo-lat, w trakcie których odnotowano ponad 20 000 przypadków choroby wieńcowej. Na podstawie deklarowanych nawyków żywieniowych badacze ocenili zarówno udział tłuszczów i węglowodanów w diecie, jak i jakość spożywanych produktów, co pozwoliło na szczegółową analizę długoterminowego związku pomiędzy różnymi wzorcami żywienia a ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. Wyniki badania zostały opublikowane w „Journal of the American College of Cardiology”.

Badacze wykorzystali szczegółowe kwestionariusze zdrowego żywienia (FFQ), co pozwoliło ocenić jakość diety uczestników – ich wzorce żywieniowe. Kluczowym elementem analizy okazał się podział diet na ich zdrowe i niezdrowe warianty. Pozwoliło to precyzyjnie ocenić, czy znaczenie ma sam udział makroskładników, czy raczej jakość wybieranych produktów.

Charakterystyka analizowanych modeli żywienia wyglądała następująco:

Zdrowa dieta niskowęglowodanowa

• oparta głównie na produktach roślinnych,
• zawierała orzechy i nasiona,
• dostarczała tłuszczów nienasyconych (m.in. z olejów roślinnych i ryb),
• charakteryzowała się niskim udziałem żywności wysoko przetworzonej.

Niezdrowa dieta niskowęglowodanowa

• bazowała na tłuszczach zwierzęcych,
• zawierała dużą ilość produktów przetworzonych,
• była uboga w składniki bioaktywne pochodzenia roślinnego.

Zdrowa dieta niskotłuszczowa

• opierała się na produktach pełnoziarnistych,
• zawierała znaczący udział warzyw i innych produktów roślinnych,
• cechowała się wysoką gęstością odżywczą.

Niezdrowa dieta niskotłuszczowa

• dostarczała głównie rafinowanych węglowodanów,
• obejmowała wysoko przetworzoną żywność,
• charakteryzowała się niską wartością odżywczą mimo ograniczenia tłuszczu.

Co istotne, badacze nie ograniczyli się wyłącznie do analizy deklarowanych nawyków żywieniowych. U części uczestników przeprowadzono analizy metabolomiczne, polegające na ocenie związków krążących we krwi (oceniano poziom np. triglicerydów, cholesterolu HDL, markery stanu zapalnego). Pozwoliło to zweryfikować, czy obserwowane wzorce żywieniowe przekładają się na zmiany metaboliczne, a tym samym realnie wpływają na biologiczne mechanizmy związane z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Co pokazały badania? Najważniejsze wnioski

Długoterminowe śledzenie nawyków żywieniowych i stanu zdrowia uczestników pozwoliło spojrzeć na wpływ diety na serce w perspektywie wielu lat, a nie krótkotrwałych efektów pojedynczych interwencji naukowych, czyli celowego i zaplanowanego działania badaczy, które ma sprawdzić wpływ konkretnego czynnika na zdrowie.

Najważniejsze wnioski z badania:

• zarówno diety niskowęglowodanowe (tzw. low-carb), jak i niskotłuszczowe (tzw. low-fat) mogą wiązać się z niższym ryzykiem choroby wieńcowej,
• o korzystnym lub niekorzystnym wpływie diety decyduje przede wszystkim jakość produktów, a nie sam udział tłuszczów czy węglowodanów,
• zdrowe warianty obu modeli żywieniowych były związane z lepszym profilem metabolicznym,
• niezdrowe wersje diet – niezależnie od ograniczanego makroskładnika – nie wykazywały efektu ochronnego dla serca,
• wyniki analiz metabolomicznych potwierdziły, że obserwowane wzorce żywieniowe przekładają się na wyniki badań, które są istotne dla ryzyka sercowo-naczyniowego.

Dieta niskotłuszczowa i niskowęglowodanowa a zdrowie serca – najczęściej zadawane pytania

Czy niskowęglowodanowa dieta jest lepsza dla serca niż niskotłuszczowa?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi – oba modele mogą wspierać zdrowie serca, jeśli opierają się na wysokiej jakości produktach takich jak warzywa, orzechy, nasiona i zdrowe tłuszcze, a nie na przetworzonej żywności.

Czy tłuszcz w diecie jest zły dla serca?

Nie – to rodzaj tłuszczu ma znaczenie. Tłuszcze nienasycone (np. z oliwy z oliwek, orzechów) wydają się korzystniejsze niż nasycone tłuszcze zwierzęce i pod warunkiem, że cała dieta jest zbilansowana i bogata w składniki odżywcze.