Dieta miażdżycowa – zasady, produkty, jadłospis, przepisy
Maria Brzegowy

Dieta miażdżycowa – zasady, produkty, jadłospis, przepisy

Choroby układu krążenia, w tym m.in. miażdżyca, wciąż stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów w naszych kraju. Wśród czynników ryzyka ich rozwoju wymienia się m.in. niską aktywność fizyczną oraz niewłaściwą dietę. Jak powinno wyglądać żywienie w profilaktyce i leczeniu miażdżycy? Co jeść, a czego unikać? 

Dieta w miażdżycy – jaka jest jej rola?  

Miażdżyca należy do grupy chorób układu krążenia. Stanowi chorobę dużych oraz średnich tętnic wywołaną odkładaniem się w ich ścianach cholesterolu, co prowadzi do zwężenia tętnicy oraz utrudnień w przepływie przez nią krwi. Za dominujące czynniki ryzyka rozwoju miażdżycy uważa się te związane z prowadzonym stylem życia jak np. niską aktywność fizyczną, niewłaściwe odżywianie się, palenie papierosów i nadużywanie alkoholu. 

Wśród najważniejszych czynników żywieniowych występowania chorób sercowo-naczyniowych wymienia się nadmierne spożycie m.in. nasyconych kwasów tłuszczowych (obecnych zwłaszcza w wysoko przetworzonej żywności, np. typu fast-food, instant, w słodyczach i słonych przekąskach) oraz nadmiar energii (kilokalorii) ogółem, który prowadzi do pojawienia się otyłości. Właściwie skomponowana dieta, skierowana na unikanie poszczególnych grup produktów spożywczych oraz wspierająca zachowanie prawidłowej masy ciała, będzie stanowić więc profilaktykę rozwoju miażdżycy, a w sytuacji jej zdiagnozowania – ułatwi nad nią kontrolę. 

Najważniejsze zasady w diecie miażdżycowej 

Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy w diecie mającej za zadanie obniżyć ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego albo ułatwić ich leczenie rekomenduje się zastosowanie elementów śródziemnomorskiego modelu żywienia tj.: 

  • zwiększenie spożycia warzyw i owoców,
  • ograniczenie mięsa oraz jego przetworów, zwłaszcza mięsa czerwonego
  • zwiększenie spożycia roślinnego źródła białka, tj. nasion roślin strączkowych i ich przetworów (np. soja, ciecierzyca, tofu, hummus), 
  • codzienne spożywanie orzechów (zwłaszcza włoskich, laskowych, migdałów), ok. 30 g na dzień,  
  • zwiększenie spożycia ryb i olejów rybich dostarczających wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 (przynajmniej 2 porcje ryb tygodniowo, z czego 1 porcja to ryba tłusta),
  • unikanie nadmiaru cukru, obecnego zwłaszcza w słodyczach i deserach, a także w słodkich napojach,
  • nieprzekraczanie spożycia 5 g soli kuchennej dziennie (1 płaska łyżeczka) – poprzez zaprzestanie dosalania gotowych potraw, unikanie przetworów konserwowych, jak również zwracanie uwagi na skład wybranych produktów przetworzonych takich jak sery, wędlina czy pieczywo. 

Polskie Towarzystwo Dietetyki, formułując zasady żywienia w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych pod postacią Standardów, wymienia także: 

  • spożycie 1 ząbku lub 2 ząbków czosnku każdego dnia,
  • codzienne spożywanie minimum 25 g białka sojowego, 
  • wprowadzenie do diety stanoli i steroli roślinnych (2 g na dzień), 
  • podaż błonnika pokarmowego na poziomie przynajmniej 14 g włókna na każde 1000 kcal spożywanej diety (w błonnik bogate są przede wszystkim produkty zbożowe z pełnego ziarna, warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych). 
Zaleca się także dostosowanie codziennej diety do danej osoby w taki sposób, aby pozwolić na ewentualną redukcję nadwyżki kilogramów oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała. W tym celu nieodzownym elementem stylu życia jest także podejmowanie regularnej aktywności fizycznej, trwającej przynajmniej 30 minut jednorazowo. Wskazane jest także wykonywanie każdego dnia minimum 8–10 tysięcy kroków. 

Co jeść przy miażdżycy – produkty dozwolone

Opierając się o wcześniej omówione założenia diety śródziemnomorskiej, wśród produktów zalecanych i dozwolonych w diecie przy miażdżycy można wymienić: 

  • produkty zbożowe z pełnego ziarna,
  • surowe i gotowane warzywa, 
  • nasiona roślin strączkowych (soczewica, fasola, groch, bób, soja, ciecierzyca), 
  • świeże lub mrożone owoce, 
  • chude i tłuste ryby morskie, 
  • odtłuszczone mleko, jogurt naturalny, naturalny kefir i maślanka, 
  • chude gatunki mięsa (np. indyk, kurczak), 
  • dressingi bez dodatku majonezu, śmietany, 
  • dania gotowane we wodzie, na parze. 
Podane produkty i dania to oczywiście także elementy wskazane w diecie przeciwmiażdżycowej. 

Powiązane produkty

Czego unikać w miażdżycy?  

W diecie przy miażdżycy zaleca się natomiast unikać bądź ograniczyć spożycie: 

  • ciast, ciastek, lodów, 
  • słodkiego pieczywa, białego chleba, bułek, 
  • słodzonych napojów gazowanych,
  • tłustych przetworów mięsnych (np. kiełbasy, salami, bekonu),
  • tłustych gatunków mięs, 
  • tłustych serów, śmietany, tłustego mleka, 
  • tłuszczy trans, twardych margaryn, oleju palmowego, masła, smalcu, słoniny, oleju kokosowego,
  • dań smażonych, zwłaszcza na głębokim oleju. 

Przykładowy jadłospis dla osób chorych na miażdżycę 

Śniadanie – Kanapki z pieczywa razowego, z hummusem, awokado i rukolą 

Pieczywo razowe obłóż naturalną, domową pastą hummus (patrz przepis poniżej). Dodaj plastry świeżego awokado, skrop całość sokiem z limonki, odrobiną oliwy extra vergine, posyp świeżą rukolą. 

Obiad – Makaron z łososiem, cukinią i suszonymi pomidorami 

Ugotuj al dente makaron tagliatelle z pełnego ziarna. Łososia (filet) podziel na kawałki, skrop sokiem z cytryny, oprósz pieprzem i razem z plasterkami cukinii (nie obieraj jej ze skórki), zgrilluj wszystko na patelni grillowej. Na patelnię (wyłącz ogień), dorzuć paseczki pomidorów odsączonych z zalewy, dodaj odrobinę świeżej oliwy, sosu sojowego o obniżonej ilości sodu, posiekaną, świeżą natkę pietruszki, wymieszaj, dopraw pieprzem. Tak przygotowanym sosem polewaj makaron, możesz dodać jeszcze kilka kropel octu balsamicznego. 

Podwieczorek – Zielony koktajl malinowy 

Kefir zmiksuj z garścią świeżego szpinaku oraz szklanką świeżych lub mrożonych malin. Dosłodź odrobiną miodu, ew. ksylitolu bądź erytrolu. Podawaj posypany świeżo zmielonym siemieniem lnianym. 

Kolacja – Sałatka z ciecierzycą 

Do miski wrzuć ulubiony mix sałat, dodaj pokrojoną w cieniutkie paseczki chwilę zblanszowaną we wodzie marchewkę (tj. wrzuconą na ok. 2 minuty na gotującą się wodę). Dodaj wiórka czerwonej cebuli oraz plasterki zielonego ogórka. Na wierzch wyłóż odsączoną z zalewy (lub świeżo ugotowaną) ciecierzycę. Sałatkę polej dressingiem na bazie świeżej oliwy, odrobiny musztardy, soku z cytryny, miodu, szczypty soli oraz pieprzu. Podawaj z grzanką z pełnoziarnistego pieczywa. 

Dieta przy miażdżycy – przepisy 

Domowy hummus 

1 szklankę suchych nasion ciecierzycy zalej na noc zimną wodą, rano ugotuj w świeżej z dodatkiem 1 łyżeczki sody oczyszczonej, gotuj do miękkości (ok. 40–60 minut). Ziarna zmiksuj z ¾ szklanki pasty tahina, 2–3 łyżkami soku z cytryny, 2 ząbkami czosnku i odrobiną soli. Dodaj 1/3 szklanki lodowatej wody i ucieraj, aż hummus będzie idealnie aksamitny i jasny. Gotową pastę skrop oliwą, posyp np. natką pietruszki albo słodką paprykę. Zamknięta (najlepiej w szklanym pojemniku) może być przechowywana w lodówce przez ok. 5 dni. 

Warzywa pieczone w piekarniku z dipem jogurtowym 

Na blasze wyłożonej papierem do pieczenia rozłóż rozmaite, ulubione warzywa pokrojone w paski, plastry, kawałki (np. kolorowe papryki, frytki z marchewek, batatów, krążki cebuli). Całość skrop oliwą, odrobiną sosu sojowego o obniżonej zawartości sodu, oprósz pieprzem, dokładnie obtocz rękoma tak, aby każdy kawałek był dobrze nasmarowany. Piecz w ok. 180℃ aż wszystkie warzywa zmiękną, a skórka apetycznie się pomarszczy. W międzyczasie, na bazie gęstego jogurtu naturalnego, przygotuj dip – z przeciśniętym przez praskę czosnkiem, posiekanym koperkiem (lub inną zieleniną), pieprzem. Podawaj wszystko razem. 

  1. A. Brytek-Matera, Psychodietetyka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2020. 
  2. D. Włodarek i in., Dietoterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015. 
  3. Polskie Towarzystwo Dietetyki, Standardy postępowania dietetyczne w kardiologii – Stanowisko PTD, vol. 9, 2016, ISSN 1897-7022 
  4. R. Kowalski, G. Kowalska, Diety dla zdrowia cz. 3. Dla chorych na miażdżycę i z problemami krążenia, Zdrowie i Uroda, 2019.  
  5. W. B. Szostak, Miażdżyca – cz. 1: Choroba cywilizacyjna na tle wadliwego żywienia, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej IŻŻ, „ncez.pl” [online]  https://ncez.pl/choroba-a-dieta/choroby-ukladu-krazenia/miazdzyca-----cz--1--choroba-cywilizacyjna-na-tle-wadliwego-zywienia [dostęp:] 5.01.2021. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Filtry w okularach przeciwsłonecznych. Jak działają i dlaczego powinny być dobrej jakości?

    Są nieodłącznym atrybutem każdego słonecznego dnia. Najczęściej sięgamy po nie latem, jednak w ciągu całego roku powinniśmy mieć je przy sobie, aby chronić nasze oczy przed działaniem promieni słonecznych. Mowa oczywiście o okularach przeciwsłonecznych, które – oprócz pełnienia funkcji dodatku do stylizacji – stanowią barierę chroniącą jeden z naszych zmysłów: wzrok. Podobnie jak przy zakupie ubrań, butów, żywności czy kosmetyków zwracamy uwagę na ich jakość, tak i w przypadku wyboru okularów słonecznych powinniśmy dobrać takie, które będą odpowiednie do naszych potrzeb nie tylko pod względem wizualnym, ale przede wszystkim jakościowym.

  • Co kupić mamie na Dzień Matki?

    Wielkimi krokami zbliża się Dzień Matki. To szczególne święto jest doskonałą okazją, aby podziękować mamom za ich bezwarunkową miłość i akceptację, trud wychowania, okazywane serce. Tego dnia każda mama powinna czuć się doceniona. Produkty pomagające zachować zdrowie i dbać o urodę to świetne inspiracje na wyjątkowy prezent dla najukochańszej mamy.

  • Co pić na stres i zmęczenie?

    Stres jest reakcją organizmu na zaburzenie stanu równowagi. Przewlekły stres przyczynia się do ogólnego obniżenia jakości życia i szerokiej gamy zaburzeń, w tym nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, chorób układu krążenia, chorób zapalnych jelit oraz trudności natury psychologicznej czy psychiatrycznej. Dobrze wiadomo, że prawidłowy stan nawodnienia organizmu korzystnie wpływa na samopoczucie psychofizyczne. Oprócz samej wody można wyszczególnić kilka gorących napojów, których regularne picie może wspomagać organizm w radzeniu sobie ze stresem, niepokojem i nadmiernym zmęczeniem.

  • Jakie suplementy mogą pomóc na stres i zmęczenie?

    Dbałość o zdrowie psychiczne sprowadza się do odpowiedniego stylu życia, który uwzględnia systematycznie wykonywaną aktywność fizyczną, właściwy sposób odżywiania, należytą higienę snu, dobre relacje z bliskimi, wsparcie społeczne oraz znajdowanie czasu na odpoczynek i relaks. Wiele osób zmagających się z chronicznym stresem i zmęczeniem decyduje się często na suplementację diety preparatami bogatymi w bioaktywne składniki wspierające prawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego oraz gospodarki hormonalnej. Istnieje co najmniej kilka substancji bioaktywnych, które rzeczywiście mogą wspomagać organizm w walce ze stresem oraz wzmożonym napięciem i zmęczeniem.

  • Jak wyciągnąć psu i kotu kleszcza? Instrukcja krok po kroku

    Kleszcze to uciążliwe pasożyty, które mogą przenosić groźne choroby na zwierzęta. Na szczęście ich usunięcie jest stosunkowo proste, o ile wiemy, jak się do tego zabrać. Jak bezpiecznie i skutecznie wyciągnąć kleszcza psu i kotu, by zminimalizować ryzyko infekcji? Co zrobić z kleszczem?

  • Jak wygląda ugryzienie meszki? Czy można je czymś złagodzić?

    Lato to czas spędzany na świeżym powietrzu, co niestety wiąże się z uciążliwością owadów takich jak meszki. Ich bolesne ugryzienia potrafią skutecznie uprzykrzyć nam wypoczynek. Czy meszki w Polsce przenoszą choroby? Jak poradzić sobie ze swędzącym ugryzieniem meszki?

  • Jak chronić się w trakcie burzy? Co zrobić w razie uderzenia pioruna?

    W związku ze zmianami klimatu gwałtowne zjawiska pogodowe są coraz częstsze w naszej szerokości geograficznej. Dlatego też warto znać zasady bezpieczeństwa podczas burzy. Porażenie piorunem może być poważnym zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia – dowiedz się, jak się zachować w trakcie nawałnicy, aby uniknąć niebezpiecznych sytuacji.

  • Etapy gojenia ran. Jak przyspieszyć proces?

    Czas gojenia się rany jest kwestią indywidualną. Jest to uzależnione od wielu czynników, w tym od obecności chorób przewlekłych, np. cukrzycy typy 2, palenia papierosów, nadużywania alkoholu, przyjmowania niektórych leków, a nawet występowania schorzeń o podłożu autoimmunologicznym. Proces gojenia przebiega w kilku etapach. Warto pamiętać, że można go znacznie przyspieszyć – zarówno za pomocą domowych sposobów, jak i preparatów aptecznych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij