Rekordowa fala grypy w styczniu? Jedną z przyczyn nowy wariant grypy A – H3N2

Nadchodzące tygodnie mogą przynieść jedną z intensywniejszych fal zachorowań ostatnich lat – ostrzega Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC). Mimo rosnącej liczby szczepień w Polsce poziom wyszczepienia nadal pozostaje niewystarczający, aby skutecznie ograniczyć ciężkie przypadki grypy, zwłaszcza w obliczu krążącego wariantu K. Jak informuje Główny Inspektorat Sanitarny, tygodniowo odnotowuje się nawet 60 tys. przypadków grypy, a szczyt fali zachorowań dopiero przed nami.

1. Sezon grypowy 2025/2026 – kiedy przewidywany jest szczyt zachorowań?
2. Wcześniejszy start sezonu grypowego – eksperci ostrzegają przed wzrostem zachorowań
3. Polska – rekord liczby szczepień, ale wciąż niewystarczająca ochrona
4. Sytuacja w przychodniach i diagnostyka – „To dopiero preludium zachorowań na grypę”
5. Czy szczepionka chroni przed nowym wariantem A(H3N2)?
6. Objawy i leczenie – dlaczego szybka reakcja ma znaczenie?

Z tego artykułu dowiesz się:

• kiedy spodziewany jest szczyt zachorowań na grypę w Polsce,
• czym charakteryzuje się nowy wariant grypy A(H3N2) podtyp K,
• czy obecna szczepionka zapewnia ochronę przed dominującym szczepem,
• jaki jest poziom wyszczepienia w Polsce i dlaczego to wciąż za mało.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, dlaczego sezon 2025/2026 może okazać się trudniejszy niż poprzednie oraz dlaczego szczepienie w grudniu jest nadal zasadne.

Sezon grypowy 2025/2026 – kiedy przewidywany jest szczyt zachorowań?

W obrazie epidemiologicznym w tej chwili dominuje grypa – zakażeń COVID-19 i RSV jest mniej. "Obecnie możemy mówić nawet o 50-60 tysiącach przypadków grypy tygodniowo. Za wiele zakażeń odpowiada wirus H3N2, zwany „wariantem K”, a tak naprawdę będący podtypem znanej grypy typu A. Wysoka zapadalność na grypę powodowaną tym wariantem nie wiąże się z jego szczególną zjadliwością, a raczej z tym, że nie jest on znany naszemu układowi odpornościowemu" – poinformował DOZ.pl Marek Waszczewski, rzecznik prasowy GIS. Obserwowany na przełomie roku spadek liczby zakażeń wynikał z długiej przerwy świątecznej w szkołach. Jak przewiduje GIS, szczyt fali zachorowań przypadnie na przełom stycznia i lutego, podobnie jak w ubiegłym roku.

Wcześniejszy start sezonu grypowego – eksperci ostrzegają przed wzrostem zachorowań

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób w raporcie z 20 listopada 2025 r. ocenia, że w UE i EOG obserwuje się wyraźnie wcześniejszy wzrost aktywności wirusa grypy, przede wszystkim wariantu A(H3N2). Obecnie dominujący wariant K rozprzestrzenia się szybciej niż szczepy dominujące w poprzednich sezonach.

To właśnie tak wczesna aktywność wirusa budzi największe obawy. Jak wspomniano, w wielu krajach europejskich (np. w Grecji czy Wielkiej Brytanii) wzrost zachorowań rozpoczął się wcześniej niż w poprzednich latach, co może przełożyć się na dłuższy i intensywniejszy sezon grypowy. Dane dotyczące Polski nie są jeszcze tak alarmujące (dla porównania liczba chorych 2 grudnia 2024 r. wynosiła 48,2 na 100 tysięcy mieszkańców, a 2 grudnia 2025 r. – 37,1 na 100 tysięcy mieszkańców), niemniej lekarze już teraz zauważają coraz więcej zachorowań, które diagnozują w przychodniach POZ.

W rozmowie z DOZ.pl lekarz pierwszego kontaktu Olaf Bąk potwierdził, że widać już pierwszą falę wzrostu zachorowań w placówkach ochrony zdrowia: „W ostatnich tygodniach obserwujemy wyraźny trend wzrostowy w przychodniach. Aktualnie widzimy swoistą „tridemię” – zakażenia koronawirusem przeplatają się z wirusem RSV oraz wirusem grypy”.

Polska – rekord liczby szczepień, ale wciąż niewystarczająca ochrona

Eksperci ECDC zaznaczają, że nadal brakuje pełnych danych dotyczących zakresu różnic antygenowych między tym wariantem a szczepami szczepionkowymi. Wiele wskazuje jednak na potencjalnie wyższą transmisyjność wariantu K oraz jego zdolność do częściowego „ominięcia” odpowiedzi immunologicznej. Ryzyko dla populacji ogólnej określono jako umiarkowane, ale dla grup ryzyka – wysokie.

To sukces organizacyjny i dowód rosnącej świadomości społeczeństwa. Co cieszy jeszcze bardziej, zarówno w tym, jak i w zeszłym sezonie najliczniej szczepili się seniorzy od 65. do 79. roku życia, czyli osoby będące w grupie podwyższonego ryzyka. Pomimo tego sukcesu nadal nie jest to optymalny poziom zaszczepienia przeciwko tej chorobie.

Główny Inspektorat Sanitarny w wypowiedzi dla DOZ.pl podkreśla, jak istotne są szczepienia przeciwko grypie, niezależnie od momentu, w którym się na nie zdecydujemy, oraz przypomina o ułatwionym dostępie do preparatów: „Ciągle jeszcze nie jest za późno na to, aby przyjąć szczepionkę, zwłaszcza że dla wielu grup jest ona refundowana, a dla niektórych bezpłatna. Szczepienia wykonywane są także w aptekach, co pozwala na przyjęcie ich podczas jednej wizyty, bez konieczności udawania się do lekarza i odbioru produktu z apteki”.

Sytuacja w przychodniach i diagnostyka – „To dopiero preludium zachorowań na grypę”

Według ECDC najwyższy poziom zachorowań często obserwuje się u dzieci, które jako pierwsze ulegają infekcji, a następnie przenoszą wirusa na domowników, przez co stają się jednym z głównych motorów transmisji w populacji. Zauważa to także lekarz Olaf Bąk: „Grudzień to dopiero preludium – szczyt zachorowań w Polsce zwykle przypada od drugiej połowy stycznia do połowy marca. Powroty dzieci do szkół po przerwie świątecznej oraz zwiększona mobilność podczas ferii zimowych sprzyjają transmisji wirusa, dlatego tygodnie między styczniem a marcem mogą okazać się najbardziej wymagające”.

Lekarz Olaf Bąk zwraca również uwagę na istotne znaczenie tzw. szybkich testów combo, dzięki którym zarówno pacjenci, jak i lekarze mogą szybko różnicować infekcje (grypa A/B, COVID-19, RSV), co jest kluczowe przy właściwym postępowaniu terapeutycznym. Można je kupić w każdej aptece.

Czy szczepionka chroni przed nowym wariantem A(H3N2)?

Zgodnie z wytycznymi WHO i EMA wszystkie szczepionki dostępne w Polsce w sezonie 2025/2026 zawierają antygeny szczepu A(H3N2). Potwierdza to także nasz ekspert Olaf Bąk: „Szczepionki przeciwko grypie są co roku aktualizowane zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), aby pasowały do wirusów krążących w danej półkuli. Dostępne w tym sezonie w Polsce szczepionki czterowalentne (zawierające dwa typy wirusa A i dwa typy wirusa B) zawierają antygeny szczepu A/H3N2”.

ECDC wskazuje jednak, że wariant K wykazuje znaczące różnice antygenowe względem szczepów referencyjnych. Może to oznaczać nieco niższą ochronę przed samym zakażeniem, ale – jak podkreślają europejscy eksperci i polscy lekarze – szczepionka wciąż znacząco redukuje ryzyko ciężkiego przebiegu, hospitalizacji i zgonu.

Objawy i leczenie – dlaczego szybka reakcja ma znaczenie?

Grypa wymaga szybkiego rozpoznania i odpowiedniego postępowania. Typowe objawy to nagła wysoka gorączka, silne bóle mięśni, uczucie „łamania w kościach”, suchy kaszel i głębokie osłabienie.

Lekarz Olaf Bąk przypomina: „Mamy skuteczne leki przeciwwirusowe, które działają najlepiej w ciągu pierwszych 48 godzin od wystąpienia objawów. Dlatego ważne jest, aby pacjenci reagowali szybko”. Podkreśla również, że antybiotyki nie działają na wirusy – ich stosowanie w przebiegu grypy jest nie tylko nieskuteczne, ale może być także szkodliwe.