Kurkuma (ostryż długi) – właściwości i działanie. Jak ją stosować? Przeciwwskazania do spożywania kurkumy
Joanna Orzeł

Kurkuma (ostryż długi) – właściwości i działanie. Jak ją stosować? Przeciwwskazania do spożywania kurkumy

Kurkuma (ostryż długi, szafran indyjski), nazywana złotem Indii, to znana od przynajmniej 2500 lat przyprawa, powszechnie występująca, używana i szanowana w krajach dalekowschodnich. Obecnie szturmem zdobywa resztę świata nie tylko jako składnik kulinariów czy jako surowiec stosowany w kosmetyce naturalnej, ale przede wszystkim ze względu na swoje właściwości zdrowotne. Jak stosować kurkumę? Czy są jakieś przeciwskazania, by korzystać z jej bogactw? Kiedy warto sięgnąć po suplementy z kurkumą?

Tradycyjne systemy medyczne od tysięcy lat bazują na terapeutycznej mocy środków roślinnych. Właściwości lecznicze kurkumy wykorzystuje ajurweda (medycyna hinduska), unani (medycyna persko-arabska) czy też chińska medycyna ludowa. Dzisiaj, bogatsi o nowe technologie i osiągnięcia w medycynie, chemii, farmacji, coraz częściej pochylamy się nad medykamentami znanymi od zarania, a tysiące badań naukowych potwierdza ich skuteczność. 

Kurkuma – czym jest? 

Kurkuma (ang. turmeric) jest kłączem pochodzącego z rodziny imbirowatych ostryżu długiego (Curcuma longa), zwanego też szafranem indyjskim. Uprawy tej rośliny występują w Chinach, Azji Południowo-Wschodniej (Indonezja, Tajlandia, Wietnam, Filipiny), a przede wszystkim w Indiach. 

Za biologiczną aktywność kurkumy, a jednocześnie za jej charakterystyczny żółtopomarańczowy kolor, odpowiadają głównie związki pod nazwą kurkuminoidów: kurkumina (najważniejsza, o szerokich właściwościach prozdrowotnych), demetoksykurkumina i bis-demetoksykurkumina. 

Kurkuma – właściwości 

Kurkuma wykazuje wiele właściwości zdrowotnych, co udowodniły już liczne badania naukowe. Dzięki obecności kurkuminoidów działa przeciwzapalnie, przeciwutleniająco, przeciwnowotworowo, neuroprotekcyjnie, antybakteryjnie, przeciwwirusowo, przeciwgrzybiczo, chemoprewencyjnie. Ma zastosowanie w chorobach metabolicznych, sercowo-naczyniowych, w dolegliwościach ze strony układu pokarmowego, w problemach stomatologicznych. 

Kurkuma – na co pomaga? 

Kurkuma ze względu na swoje silne działanie przeciwzapalne ma zastosowanie lecznicze w wielu chorobach o tym podłożu. Przynosi pozytywne efekty w leczeniu chorób przewlekłych dotykających osoby w podeszłym wieku: zapaleń kości, mięśni, w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Związki kurkumy w połączeniu z tradycyjną terapią farmakologiczną stawów znacznie zwiększały efektywność leczenia, w większym stopniu eliminowały ból, zwiększały zakres ruchu. 

Suplementacja kurkumą poprawiała stan pacjentów z problemami żołądkowo-jelitowymi. Pozytywne efekty obserwowano w chorobie zapalnej jelit, niestrawności, zapaleniu trzustki, w nowotworach układu pokarmowego. 

Kurkuma działa hepatoprotekcyjnie (ochronnie na wątrobę) w podobnym stopniu jak ostropest plamisty lub karczoch. Jest surowcem żółciopędnym: zwiększa produkcję żółci w wątrobie i pobudza wydzielanie żółci przez woreczek żółciowy, czym wspiera procesy trawienia tłuszczów, a tym samym wspomaga kontrolę masy ciała podczas odchudzania się. 

Co ważne dla diabetyków: kurkuma i kurkuminoidy obniżają poziom glukozy we krwi, a dodatkowo chronią przed neuropatią i nefropatią cukrzycową. 

Kurkuma działa przeciwmiażdżycowo, hamuje agregację płytek krwi, obniża ciśnienie krwi, a także:

  • ma duży potencjał leczniczy w chorobach układu nerwowego: chorobie Alzheimera, depresji, chorobie Parkinsona. 
  • kurkuma stosowana jest jako remedium na przeziębienie: działa przeciwgorączkowo, łagodzi zapalenie zatok, kaszel, katar. 
  • kurkuma jest bogata w żelazo, a tym samym wspomaga leczenie anemii. 
  • jest środkiem łagodzącym dolegliwości w jamie ustnej: stosuje się ją na bóle zębów, na stany zapalne dziąseł i przyzębia, zmniejsza produkcję płytki nazębnej, pomaga w nawracającym aftowym zapaleniu jamy ustnej, szybciej uśmierzając ból i gojąc owrzodzenia – w porównaniu do standardowego leczenia. 

Nie można pominąć również zewnętrznego zastosowania kurkumy. Ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne i przeciwutleniające aplikowana jest jako okłady na rany, zaczerwienienia, oparzenia. Działa kojąco na skórę dotkniętą trądzikiem, na zmiany łuszczycowe, na egzemę.

Kurkuma jest używana w kosmetyce, ponieważ może opóźniać procesy starzenia, działać przeciwzmarszczkowo. Skóra twarzy po zabiegu z użyciem kurkumy jest miękka, gładka, pełna blasku, a jej koloryt jest wyrównany. Bardzo ciekawe jest również zastosowanie depilacyjne: regularne kąpiele w wodzie z dodatkiem kurkumy zmniejszają porost włosów na ciele. 

Kurkuma – jak stosować? Gdzie można ją kupić? 

Dla osób zdrowych najlepszą metodą dostarczenia kurkumy do organizmu jest stosowanie jej jako przyprawy w kuchni, a w większych dawkach – jako składowej popularnego napoju, czyli złotego mleka. Składnikiem wyjściowym jest pasta z kurkumy: 2 łyżki sproszkowanej kurkumy dodajemy do połowy szklanki wrzącej wody i gotujemy około 8 minut aż powstanie gęsta pasta (tak przygotowaną miksturę można przechowywać w szklanym pojemniku w lodówce nawet do 3 tygodni). Podstawowy przepis na złote mleko to: łyżeczka pasty z kurkumy, pół łyżeczki oleju kokosowego (ważny składnik ze względu na rozpuszczalność kurkumy w tłuszczach, a nie w wodzie), szklanka mleka, najlepiej roślinnego. Całość należy wymieszać, podgrzać, jednak nie doprowadzać do wrzenia. By zwiększyć biodostępność aktywnych związków kurkumy warto doprawić napój czarnym pieprzem (jego składnik, piperyna, poprawia przyswajanie kurkuminy). Można złote mleko podawać z miodem, z cynamonem, z imbirem. 

W aptekach dostępne są suplementy diety zawierające ekstrakt z kłącza ostryżu długiego standaryzowany na konkretną zawartość kurkuminy. Można wybierać spośród jedno- lub wieloskładnikowych (z piperyną, z kadzidłowcem, z berberyną) tabletek lub kapsułek. W celach terapeutycznych przyjmuje się nawet 400–600 mg preparatu standaryzowanego na kurkuminę 3 razy dziennie. Dawkowanie należy zawsze sprawdzić w ulotce danego produktu i/lub skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. 

Popularne są maseczki z kurkumy stosowane na twarz. Pastę z kurkumy (przepis wyżej) nakłada się na skórę na 30 minut. Jednak czym ją zmyć, by uniknąć żółtego zabarwienia? Metody są różne: umycie twarzy mieszanką oliwy z besanem (czyli mąką z ciecierzycy) lub przy użyciu wody różanej. 

Kurkuma – przeciwwskazania 

Kurkumy w dużych ilościach nie powinny przyjmować kobiety w ciąży, gdyż przyprawa może wywołać skurcze macicy, a tym samym przedwczesny poród. 

Ostrożność powinny zachować również osoby z niedrożnością dróg żółciowych i z kamieniami żółciowymi. Osoby stosujące leki rozrzedzające krew oraz osoby zażywające leki przeciwcukrzycowe powinny skonsultować się z lekarzem, ponieważ ze względu na swoje właściwości zdrowotne kurkuma może nasilać działanie tych leków. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Tłuszcze – charakterystyka, rola w organizmie, zapotrzebowanie i źródła

    Jeden z najbardziej kontrowersyjnych składników diety. Przez lata albo nadto demonizowany i eliminowany z codziennego żywienia, albo włączany w ilościach ponad granice norm (diety wysokotłuszczowe). Tłuszcze – ile powinno być ich w naszej diecie? Które będą lepsze, zdrowe, a które niekoniecznie? Co, gdy jest ich w jadłospisie za mało?  

  • Węglowodany – rola, rodzaje, źródła, zapotrzebowanie. Jak wpływają na organizm?

    Stanowią podstawowe źródło energii. Pozwalają na podejmowanie codziennych czynności życiowych, udział w aktywności fizycznej oraz wpływają na nasze samopoczucie. Węglowodany – jaka jest ich rola w żywieniu człowieka? Czy diety niskowęglowodanowe są zdrowe? Czy unikając węglowodanów, można skutecznie i trwale schudnąć? 

  • Guma ksantanowa (E415) – właściwości i zastosowanie. Czy szkodzi zdrowiu?

    Guma ksantanowa jest ważną substancją dodatkową z grupy emulgatorów i środków zagęszczających, stosowaną w wielu gałęziach przemysłu. Czy powszechność jej użycia powinna nas niepokoić? Czym jest guma ksantanowa, jakie ma właściwości i czy jest dla nas szkodliwa? 

  • Pektyna (E440) – właściwości i zastosowanie. Jak zrobić ją w domu?

    Pektyna to częsty gość w naszych kuchniach – zwłaszcza wtedy, gdy trwa sezon na przygotowywanie przetworów owocowych. Jest niezbędna do szybkiego nadania odpowiedniej konsystencji domowym konfiturom i dżemom. Czym jest pektyna, jakie ma właściwości i zastosowanie (również niekulinarne) i czy jest dla nas zdrowa? 

  • Adaptogeny – Rhodiola rosea – czym jest i jak działa? Właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania różańca górskiego

    Preparaty z rożeńca górskiego są polecane w okresie zwiększonej pracy umysłowej oraz wyższego narażenia na stres. Jego suplementacja jest wskazana także podczas przesilenia wiosennego, które często objawia się nadmierną sennością, zmianami depresyjnymi lub ogólną apatią. Rhodiola rosea jest bogata w związki, takie jak rozawina, rozaryna i solidorozyd, czyli substancje obniżające napięcie i korzystanie wpływające na pracę układu nerwowego. Które preparaty z adaptogenem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka różeńca górskiego i czy rhodiola rosea należy przyjmować na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Guma arabska (E414) – właściwości i zastosowanie. Jak guma akacjowa wpływa na zdrowie?

    Guma arabska to substancja o niezwykle uniwersalnym zastosowaniu: spotkamy ją zarówno w produktach spożywczych i w farmaceutykach, jak również w klejach i farbach. Czym jest i jakie ma właściwości? Czy jest dla nas zdrowa? A może jej obecność na liście dodatków do żywności powinna nas niepokoić? Poznajmy najciekawsze fakty. 

  • Adaptogeny – Żeń-szeń – czym jest i jak działa? Właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania

    Żeń-szeń, nazywany również ginsengiem lub wszechlekiem, jest jednym z najlepiej opisanych adaptogenów. Według medycyny chińskiej powinno się stosować go jedynie w miesiącach zimowych. Żeń-szeń wpływa na poprawę funkcji kognitywnych (poznawczych), poprawia samopoczucie i pamięć, łagodzi stres oraz działa korzystanie na skórę i potencję seksualną. Na rynku można kupić wiele preparatów z żeń-szeniem, zarówno w formie tabletek, kapsułek czy płynnych ekstraktów. Który preparat z żeń-szeniem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka tego adaptogenu oraz w jakiej porze dnia należy zażywać ten suplement? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Bromelaina – jak działa i jakie ma właściwości? Na co pomoże bromelina?

    Fitoskładniki, czyli substancje aktywne biologicznie pochodzenia naturalnego, niezwykle często wykazują pozytywne oddziaływanie na organizm ludzki. Zwracanie się ludzkości w stronę natury sprawia, że coraz więcej z nich staje się obiektem rzetelnych badań naukowych. Tym samym niejednokrotnie potwierdzone zostają przesłanki ich stosowania w ludowej medycynie. Co więcej, dokładne badania właściwości fitoskładników sprawiają, że stają się użyteczne w różnorodnych gałęziach przemysłu. Idealnym przykładem takiej substancji jest bromelaina. Pozyskiwana z ananasów, a stosowana między innymi w medycynie, kosmetyce, przemyśle spożywczym oraz tekstylnym. Jak działa i dlaczego jest tak wszechstronnie używana? Kiedy warto ją suplementować? Podpowiadamy! 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij