Kurkumina (E100) – czym jest? Właściwości prozdrowotne i zastosowanie kurkuminy
Joanna Orzeł

Kurkumina (E100) – czym jest? Właściwości prozdrowotne i zastosowanie kurkuminy

Kurkumina jest naturalnym barwnikiem spożywczym pochodzenia roślinnego o symbolu E100. Intensywna żółta barwa to jednak zaledwie dodatek do szerokiej gamy właściwości tego związku. Poznajmy złoty skarb rodem z Indii i jego prozdrowotne działanie na organizm. 

Producenci żywności, kosmetyków, odzieży i wielu innych mają coraz trudniejsze zadanie. Uzbrojeni w wiedzę i dużą świadomość konsumenci stawiają poprzeczkę wysoko: w cenie są produkty bez szkodliwych, sztucznych dodatków, a procesy produkcyjne powinny być transparentne, uczciwe, niezagrażające środowisku. To czas, w którym często pokornie przyznajemy, że żeby pójść do przodu warto spojrzeć wstecz i docenić zdobycze sprzed tysięcy lat przed naszą erą. 

Kurkumina – charakterystyka 

Kurkumina (ang. curcumin, zwana też diferuloilmetanem) to związek naturalny z rodziny polifenoli. Jest krystalicznym żółtopomarańczowym proszkiem, a barwa ta kształtuje się w zależności od pH: od żywego żółtego odcienia w środowisku kwaśnym do czerwono-brązowego w zasadowym. Kurkumina dobrze rozpuszcza się w etanolu, acetonie, metanolu i olejach, słabo rozpuszcza się w wodzie. Jest odporna na ogrzewanie i działanie kwasów, a wrażliwa na promieniowanie UV i wysokie pH. 

Cząsteczkę kurkuminy po raz pierwszy wyizolowano w 1815 roku, natomiast dopiero w 1910 roku ustalono jej strukturę przestrzenną. Dokonali tego polscy naukowcy: Stanisław Kostanecki, Janina Miłobędzka i Wiktor Lampe. 

Kurkumina a kurkuma 

Skojarzenie kurkuminy z kurkumą jest jak najbardziej zasadne. Kurkumina jest bowiem pozyskiwana z kłączy ostryżu długiego zwanego też kurkumą lub szafranem indyjskim (Curcuma longa, rodzina imbirowatych). Roślina ta jest uprawiana w Chinach, w południowo-wschodniej Azji (Indonezja, Tajlandia, Wietnam, Filipiny), jednak największym producentem i eksporterem kurkumy są Indie. 

Kurkumina to jeden z najbardziej aktywnych związków w kłączach ostryżu. Jej zawartość w kurkumie to ok. 5–10% suchej masy. 

Kurkumina i jej właściwości prozdrowotne 

Kurkumina charakteryzuje się ogromnym potencjałem prozdrowotnym. Trwają intensywne badania nad wykorzystaniem jej w medycynie – już 2000 lat p.n.e. zauważono jej właściwości przeciwzapalne. W starożytnej medycynie chińskiej i indyjskiej kurkumą leczono bóle zębów i klatki piersiowej, łagodzono dolegliwości wątrobowe i żołądkowe, gojono rany i blizny. Dziś wiemy, że za różnorodną aktywność biologiczną kurkumy odpowiada głównie kurkumina. Oprócz wyżej wymienionych naukowo udowodniono jej działanie: antyoksydacyjne, przeciwwirusowe, antybakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwnowotworowe, chemoprewencyjne, neuroprotekcyjne. 

Przeciwzapalne właściwości kurkuminy wynikają z obniżenia przez nią ekspresji wielu białek biorących udział w procesie zapalnym, np. cyklooksygenazy-2 (COX-2) i interleukin. 

Kurkumina działa ochronnie na przewód pokarmowy, zapobiega zaburzeniom trawienia, wzdęciom, wymiotom. Pobudza wydzielanie mucyny wyściełającej błonę śluzową żołądka, tym samym działając przeciwwrzodowo. Ochrania komórki wątroby przed uszkodzeniem (np. w wyniku działania alkoholu lub wysokich dawek paracetamolu), działa żółciopędnie i żółciotwórczo. 

Wysoka aktywność antyoksydacyjna kurkuminy porównywalna jest z działaniem witamin C i E. Kurkumina neutralizuje występujące w komórkach reaktywne formy tlenu (np. anionorodnik ponadtlenkowy), zwiększając równocześnie poziom wewnątrzkomórkowego glutationu – związku o silnym działaniu przeciwutleniającym. 

Kurkumina wykazuje działanie przeciwdrobnoustrojowe, hamując namnażanie ziarniaków Gram-dodatnich, grzybów drożdżoidalnych, laseczek tlenowych Bacillus i beztlenowych Clostridium

Kurkumina ma dużą skuteczność jako adiuwant w chemioterapii nowotworowej, czyli jako nietoksyczny dodatek do terapii zwiększający biologiczną dostępność chemioterapeutyków. Ogranicza proliferację (namnażanie się) komórek i progresję nowotworu poprzez indukcję apoptozy, czyli tzw. programowanej śmierci komórki. Zmniejsza angiogenezę, czyli proces unaczynienia guza, co uniemożliwia dalszy wzrost masy nowotworu. 

Chemoprewencja jest jedną z najbardziej obiecujących metod walki z nowotworami. Wykorzystuje naturalne lub syntetyczne związki chemiczne, by zahamować, opóźnić lub odwrócić proces kancerogenezy. Wielokierunkowość działania kurkuminy może być ogromną szansą na zatrzymanie procesów nowotworzenia. 

Kurkumina wykazuje działanie neuroprotekcyjne w chorobie Alzheimera, zapobiegając powstawaniu i agregacji złogów β-amyloidu. 

Kurkumina dba o prawidłowe funkcjonowanie układu naczyniowego: ogranicza tworzenie się nacieków tłuszczowych na ścianach tętnic, działając przeciwmiażdżycowo; zapobiega uszkodzeniom śródbłonka naczyń przez homocysteinę, hamuje agregację płytek krwi. 

Kurkumina ma potencjalne działanie przeciwdepresyjne, działa bowiem na podobnej zasadzie jak leki przeciwdepresyjne – inhibitory monoaminooksydaz – czyli hamuje rozkład neurotransmiterów: serotoniny, dopaminy, adrenaliny. 

Kurkumina (E100) – zastosowanie 

Kurkumina znana jest przede wszystkim jako przyprawa w kuchni orientalnej i jest to prawdopodobnie najlepszy sposób przyjmowania jej przez osoby zdrowe. Używana była i jest jako barwnik w przemyśle tekstylnym i spożywczym (E100). Barwi produkty mleczne (np. serki homogenizowane), dżemy, galaretki, musztardy, zupy, margaryny, kiełbasy, pasztety, lody, wina aromatyzowane, kandyzowane owoce, pieczywo cukiernicze, wyroby ciastkarskie, pasty rybne. 

Z uwagi na swoje prozdrowotne właściwości ma zastosowanie w leczeniu takich chorób, jak: cukrzyca, astma, artretyzm, miażdżyca, choroby neurodegeneracyjne, nowotwory (rak piersi, rak jelita grubego, białaczka, chłoniak, rak płuc, rak szyjki macicy, rak jamy ustnej). 

Największym ograniczeniem w zastosowaniu kurkuminy jest jej niska biodostępność po podaniu doustnym, wynikająca ze słabej rozpuszczalności w wodzie, z szybkiego efektu pierwszego przejścia i z metabolizmu wątrobowego. Kurkumina szybko wydalana jest z organizmu, głównie z kałem, i tylko niewielka jej ilość przechodzi do krwioobiegu. By zwiększyć biodostępność podejmuje się szereg działań, np. podgrzanie roztworu z kurkuminą (zwiększa biodostępność 12-krotnie). Również przyjęcie kurkuminy w towarzystwie tłuszczu (np. kokosowego) lub pieprzu (zawierającego bioaktywny składnik piperynę, która wzmaga wchłanianie kurkuminy), ułatwia jej przyjęcie przez organizm. Biodostępność zwiększa się też przez technologię tworzenia kompleksów fosfolipidowych i polisacharydowych, miceli, liposomów, nanocząstek. 

Kurkumina – suplementy 

W aptekach dostępne są suplementy diety (w tabletkach lub kapsułkach) z ekstraktem z kłącza ostryżu długiego standaryzowane na konkretną zawartość kurkuminy. Można wybierać spośród preparatów jedno- lub wieloskładnikowych (np. z piperyną, kadzidłowcem, berberyną). Zawsze należy zapoznać się z ich ulotką, a ewentualne wątpliwości skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. 

Kurkumina – przeciwwskazania 

Kurkuminy w wysokich dawkach nie powinny przyjmować kobiety w ciąży, gdyż może wywołać skurcze macicy, a tym samym przedwczesny poród. 

Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) dla kurkuminy to 0–3 mg/kg masy ciała. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Naturalne elektrolity – przegląd najlepszych produktów

    Elektrolity są to roztwory wodne posiadające ładunek elektryczny, może on być dodatni lub ujemny. Odpowiedni poziom elektrolitów jest bardzo istotnym elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Elektrolity są obecne we wszystkich strukturach komórkowych żywego organizmu. Do naturalnych najważniejszych elektrolitów należą: sód, potas, wapń, magnez, chlorki i fosforany.

  • Miód manuka – właściwości i zastosowanie

    Ostatnimi czasy coraz intensywniej obserwowany jest wzrost zainteresowania naturalnymi metodami leczenia różnorodnych schorzeń – apiterapia jest jedną z nich. To praktyka wykorzystująca produkty pszczele podczas procesu leczenia. W apiterapii stosuje się miód, ale również wosk, kit pszczeli czy zasklep miodowy. Ze względu na swoje specyficzne właściwości, miód manuka jest jednym z najbardziej popularnych gatunków miodów stosowanych w apiterapii. Dlaczego? Dowiedz się więcej w poniższym artykule. 

  • Pigwa – właściwości zdrowotne, wartości odżywcze i przepisy

    Pigwa jest owocem, który wykorzystuje się przy problemach trawiennych i przeziębieniu. Stosuje się ją także na poprawę apetytu. Jej dojrzałe owoce nie nadają się do spożywania na surowo, ale doskonale sprawdzają się w przetworach (konfitury, nalewki czy syropy z pigwy). Jakie inne właściwości zdrowotne mają owoce pigwy? 

  • Imbir – jak i kiedy go jeść? Właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania

    Imbir to roślina o wielu właściwościach zdrowotnych. Wśród nich wymienia się m.in. pomoc w łagodzeniu bólu gardła, mdłości w czasie ciąży czy zgagi. Co więcej, imbir wspomaga trawienie i działa przeciwzapalnie. Na jego bazie tworzy się napoje, syropy czy olejki, ale spożywa się go również na surowo. Jakie jeszcze właściwości ma imbir? Jak go przechowywać? Komu odradza się regularne stosowanie imbiru?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Fitoestrogeny – czym są, gdzie występują i jak działają?

    Fitoestrogeny to grupa ponad 300 biologicznie aktywnych związków występujących w roślinach. W organizmie ludzkim pełnią nieprzebrane ilości ról, mogą wpływać na setki procesów o szerokim spektrum oddziaływania. Co to są fitoestrogeny, gdzie występują i jak działają? 

  • Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie ją znaleźć? Kiedy należy ją suplementować?

    Lecytyna jako apteczny preparat na pamięć znana jest każdemu, niezależnie od wieku: stosowana jest i przez studentów w trakcie sesji, i przez osoby starsze. Jakie jeszcze zastosowania można jej przypisać? Jakie ma właściwości i do czego służy lecytyna sojowa? Dowiedzmy się więcej. 

  • Glutation – czym jest? Co warto o nim wiedzieć?

    Rozwój nauki powoduje, że jesteśmy w stanie coraz częściej powiązać wybrane cząsteczki chemiczne z dobrym bądź złym stanem badanego organizmu lub wręcz z wybraną jednostką chorobową. Jedną z takich cząsteczek jest glutation. Co to jest? Kiedy zaleca się badać jego poziom? Czy ma właściwości prozdrowotne? Czy możemy wpłynąć na jego ilość w organizmie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.  

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij