Kurkumina (E100) – czym jest? Właściwości prozdrowotne i zastosowanie kurkuminy
Joanna Orzeł

Kurkumina (E100) – czym jest? Właściwości prozdrowotne i zastosowanie kurkuminy

Kurkumina jest naturalnym barwnikiem spożywczym pochodzenia roślinnego o symbolu E100. Intensywna żółta barwa to jednak zaledwie dodatek do szerokiej gamy właściwości tego związku. Poznajmy złoty skarb rodem z Indii i jego prozdrowotne działanie na organizm. 

Producenci żywności, kosmetyków, odzieży i wielu innych mają coraz trudniejsze zadanie. Uzbrojeni w wiedzę i dużą świadomość konsumenci stawiają poprzeczkę wysoko: w cenie są produkty bez szkodliwych, sztucznych dodatków, a procesy produkcyjne powinny być transparentne, uczciwe, niezagrażające środowisku. To czas, w którym często pokornie przyznajemy, że żeby pójść do przodu warto spojrzeć wstecz i docenić zdobycze sprzed tysięcy lat przed naszą erą. 

Kurkumina – charakterystyka 

Kurkumina (ang. curcumin, zwana też diferuloilmetanem) to związek naturalny z rodziny polifenoli. Jest krystalicznym żółtopomarańczowym proszkiem, a barwa ta kształtuje się w zależności od pH: od żywego żółtego odcienia w środowisku kwaśnym do czerwono-brązowego w zasadowym. Kurkumina dobrze rozpuszcza się w etanolu, acetonie, metanolu i olejach, słabo rozpuszcza się w wodzie. Jest odporna na ogrzewanie i działanie kwasów, a wrażliwa na promieniowanie UV i wysokie pH. 

Cząsteczkę kurkuminy po raz pierwszy wyizolowano w 1815 roku, natomiast dopiero w 1910 roku ustalono jej strukturę przestrzenną. Dokonali tego polscy naukowcy: Stanisław Kostanecki, Janina Miłobędzka i Wiktor Lampe. 

Kurkumina a kurkuma 

Skojarzenie kurkuminy z kurkumą jest jak najbardziej zasadne. Kurkumina jest bowiem pozyskiwana z kłączy ostryżu długiego zwanego też kurkumą lub szafranem indyjskim (Curcuma longa, rodzina imbirowatych). Roślina ta jest uprawiana w Chinach, w południowo-wschodniej Azji (Indonezja, Tajlandia, Wietnam, Filipiny), jednak największym producentem i eksporterem kurkumy są Indie. 

Kurkumina to jeden z najbardziej aktywnych związków w kłączach ostryżu. Jej zawartość w kurkumie to ok. 5–10% suchej masy. 

Kurkumina i jej właściwości prozdrowotne 

Kurkumina charakteryzuje się ogromnym potencjałem prozdrowotnym. Trwają intensywne badania nad wykorzystaniem jej w medycynie – już 2000 lat p.n.e. zauważono jej właściwości przeciwzapalne. W starożytnej medycynie chińskiej i indyjskiej kurkumą leczono bóle zębów i klatki piersiowej, łagodzono dolegliwości wątrobowe i żołądkowe, gojono rany i blizny. Dziś wiemy, że za różnorodną aktywność biologiczną kurkumy odpowiada głównie kurkumina. Oprócz wyżej wymienionych naukowo udowodniono jej działanie: antyoksydacyjne, przeciwwirusowe, antybakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwnowotworowe, chemoprewencyjne, neuroprotekcyjne. 

Przeciwzapalne właściwości kurkuminy wynikają z obniżenia przez nią ekspresji wielu białek biorących udział w procesie zapalnym, np. cyklooksygenazy-2 (COX-2) i interleukin. 

Kurkumina działa ochronnie na przewód pokarmowy, zapobiega zaburzeniom trawienia, wzdęciom, wymiotom. Pobudza wydzielanie mucyny wyściełającej błonę śluzową żołądka, tym samym działając przeciwwrzodowo. Ochrania komórki wątroby przed uszkodzeniem (np. w wyniku działania alkoholu lub wysokich dawek paracetamolu), działa żółciopędnie i żółciotwórczo. 

Wysoka aktywność antyoksydacyjna kurkuminy porównywalna jest z działaniem witamin C i E. Kurkumina neutralizuje występujące w komórkach reaktywne formy tlenu (np. anionorodnik ponadtlenkowy), zwiększając równocześnie poziom wewnątrzkomórkowego glutationu – związku o silnym działaniu przeciwutleniającym. 

Kurkumina wykazuje działanie przeciwdrobnoustrojowe, hamując namnażanie ziarniaków Gram-dodatnich, grzybów drożdżoidalnych, laseczek tlenowych Bacillus i beztlenowych Clostridium

Kurkumina ma dużą skuteczność jako adiuwant w chemioterapii nowotworowej, czyli jako nietoksyczny dodatek do terapii zwiększający biologiczną dostępność chemioterapeutyków. Ogranicza proliferację (namnażanie się) komórek i progresję nowotworu poprzez indukcję apoptozy, czyli tzw. programowanej śmierci komórki. Zmniejsza angiogenezę, czyli proces unaczynienia guza, co uniemożliwia dalszy wzrost masy nowotworu. 

Chemoprewencja jest jedną z najbardziej obiecujących metod walki z nowotworami. Wykorzystuje naturalne lub syntetyczne związki chemiczne, by zahamować, opóźnić lub odwrócić proces kancerogenezy. Wielokierunkowość działania kurkuminy może być ogromną szansą na zatrzymanie procesów nowotworzenia. 

Kurkumina wykazuje działanie neuroprotekcyjne w chorobie Alzheimera, zapobiegając powstawaniu i agregacji złogów β-amyloidu. 

Kurkumina dba o prawidłowe funkcjonowanie układu naczyniowego: ogranicza tworzenie się nacieków tłuszczowych na ścianach tętnic, działając przeciwmiażdżycowo; zapobiega uszkodzeniom śródbłonka naczyń przez homocysteinę, hamuje agregację płytek krwi. 

Kurkumina ma potencjalne działanie przeciwdepresyjne, działa bowiem na podobnej zasadzie jak leki przeciwdepresyjne – inhibitory monoaminooksydaz – czyli hamuje rozkład neurotransmiterów: serotoniny, dopaminy, adrenaliny. 

Kurkumina (E100) – zastosowanie 

Kurkumina znana jest przede wszystkim jako przyprawa w kuchni orientalnej i jest to prawdopodobnie najlepszy sposób przyjmowania jej przez osoby zdrowe. Używana była i jest jako barwnik w przemyśle tekstylnym i spożywczym (E100). Barwi produkty mleczne (np. serki homogenizowane), dżemy, galaretki, musztardy, zupy, margaryny, kiełbasy, pasztety, lody, wina aromatyzowane, kandyzowane owoce, pieczywo cukiernicze, wyroby ciastkarskie, pasty rybne. 

Z uwagi na swoje prozdrowotne właściwości ma zastosowanie w leczeniu takich chorób, jak: cukrzyca, astma, artretyzm, miażdżyca, choroby neurodegeneracyjne, nowotwory (rak piersi, rak jelita grubego, białaczka, chłoniak, rak płuc, rak szyjki macicy, rak jamy ustnej). 

Największym ograniczeniem w zastosowaniu kurkuminy jest jej niska biodostępność po podaniu doustnym, wynikająca ze słabej rozpuszczalności w wodzie, z szybkiego efektu pierwszego przejścia i z metabolizmu wątrobowego. Kurkumina szybko wydalana jest z organizmu, głównie z kałem, i tylko niewielka jej ilość przechodzi do krwioobiegu. By zwiększyć biodostępność podejmuje się szereg działań, np. podgrzanie roztworu z kurkuminą (zwiększa biodostępność 12-krotnie). Również przyjęcie kurkuminy w towarzystwie tłuszczu (np. kokosowego) lub pieprzu (zawierającego bioaktywny składnik piperynę, która wzmaga wchłanianie kurkuminy), ułatwia jej przyjęcie przez organizm. Biodostępność zwiększa się też przez technologię tworzenia kompleksów fosfolipidowych i polisacharydowych, miceli, liposomów, nanocząstek. 

Kurkumina – suplementy 

W aptekach dostępne są suplementy diety (w tabletkach lub kapsułkach) z ekstraktem z kłącza ostryżu długiego standaryzowane na konkretną zawartość kurkuminy. Można wybierać spośród preparatów jedno- lub wieloskładnikowych (np. z piperyną, kadzidłowcem, berberyną). Zawsze należy zapoznać się z ich ulotką, a ewentualne wątpliwości skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. 

Kurkumina – przeciwwskazania 

Kurkuminy w wysokich dawkach nie powinny przyjmować kobiety w ciąży, gdyż może wywołać skurcze macicy, a tym samym przedwczesny poród. 

Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) dla kurkuminy to 0–3 mg/kg masy ciała. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Po jakie zioła sięgać na odchudzanie?

    Zioła stosowane w procesie odchudzania stanowią doskonały suplement do dobrze zbilansowanej diety, która powinna być urozmaicona i opierać się na dużej ilość warzyw, owoców, zdrowych źródeł białek, tłuszczy i węglowodanów złożonych. Wszystkie te produkty w trakcie pozbywania się zbędnych kilogramów powinny być spożywane w określonej ilości, czyli mieścić się w założeniach tzw. diety redukcyjnej. Nie należy zapominać również o systematycznej aktywności fizycznej dostosowanej do fizjologii i stanu zdrowia osoby, która się odchudza. Które zioła na odchudzanie wybrać, czy pomagają one zmniejszyć łaknienie i ograniczają wchłanianie węglowodanów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.  

  • Adaptogeny – Traganek błoniasty – właściwości lecznicze herbaty z korzenia Astragalus membranaceus

    Traganek błonisty jest adaptogenem. Wspomaga organizm w sytuacjach, kiedy jest on narażony na stres i w momentach obniżonej odporności. Ponadto spowalnia procesy starzenia, dzięki swoim silnym właściwością przeciwutleniającym. Osoby, które cierpią z powodu reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), tocznia rumieniowatego układowego lub zażywają leki immunosupresyjne nie powinny suplementować preparatów z Astragalus membranaceus, ponieważ traganek obniża skuteczność preparatów stosowanych w leczeniu tych chorób. Który preparat z adaptogenem wybrać, jaka jest zalecana dawka dzienna traganka błonistego i jak przygotować herbatę z korzenia Astragalus membranaceus? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • Flawonoidy – czym są? Rodzaje, źródła i właściwości flawonoidów

    Flawonoidy to fitozwiązki, czyli substancje naturalnie występujące w roślinach, o niezwykle bogatym działaniu prozdrowotnym. Ich wpływ na organizm jest tak korzystny, że wyizolowana w 1930 roku jako pierwsza z tej grupy rutyna uznana została za nowo odkrytą witaminę – nazwano ją witaminą P. Do teraz, po latach badań i po tysiącach kolejnych odkrytych związków z tej grupy, zdarza się usłyszeć tę nazwę jako zbiorcze określenie flawonoidów. Co to za substancje i jakie mają dokładnie właściwości? Dowiedzmy się więcej. 

  • Waporyzacja – na czym polega? Jak wypada w porównaniu z tradycyjnym paleniem?

    Waporyzacja to termin znany od dawna, oznaczający zjawisko fizyczne – wydzielanie pary wodnej. Odparowywanie substancji aktywnych z ziół jest natomiast czymś nowym, lecz stało się już światowym trendem. Dowiedz się, na czym polega i czym różni się od palenia? Jakich korzyści może dostarczać inhalacja bezdymna z wykorzystaniem waporyzatora?

  • Skorzonera – co to za warzywo? Wartości odżywcze, właściwości i zastosowanie wężymordu

    Skorzonera, zwana inaczej wężymordem, to roślina mało popularna w Polsce. Warto jednak wiedzieć, że to warzywo może stanowić ciekawy i wartościowy element naszej diety. Czym dokładnie jest skorzonera? Jakimi właściwościami się wyróżnia? Kto może włączyć ją do swojej diety? Podpowiadamy. 

  • Seler naciowy – wartości odżywcze i właściwości. Dlaczego warto go jeść?

    Seler naciowy to warzywo popularne wśród osób odchudzających się i dbających o zdrowy styl życia, jednak wciąż niedocenione. Łodygi selera naciowego stanowią bogate źródło witamin i składników mineralnych, dostarczają błonnika i należą do produktów o niskim IG. Co jeszcze warto wiedzieć o selerze naciowym? 

  • Kwercetyna – właściwości prozdrowotne. Jakie są naturalne źródła kwercetyny? Kiedy warto ją suplementować?

    Kwercetyna należy do grupy bioaktywnych związków roślinnych o działaniu antyoksydacyjnym, zwanych flawonoidami. Jest to naturalny barwnik roślinny występujący w wielu owocach i warzywach, znajduje się np. w liściach zielonej herbaty, cebuli, brokułach, jabłkach, jagodach, winogronach. Kwercetyna posiada cenne właściwości przeciwzapalne i przeciwnowotworowe, wpływa również korzystnie na układ sercowo-naczyniowy oraz na metabolizm. 

  • Zeaksantyna – w jakich produktach można ją znaleźć? Zeaksantyna a zdrowie oczu

    Zeaksantyna to substancja niezbędna dla zdrowia oczu. Na czym polega jej korzystny wpływ na zmysł wzroku? Jak możemy uzupełnić jej poziom, by cieszyć się tymi dobrodziejstwami? Poznajmy właściwości zeaksantyny i sposoby na dostarczenie jej organizmowi. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij