Niacynamid i jego właściwości – czym jest i na co pomoże?

Niacynamid, znany również jako nikotynamid, to substancja będąca składową witaminy B3 (niacyny). Charakteryzuje się niezwykle szerokim spektrum działania. Czym dokładnie jest, jakie ma działanie i jak wykorzystać jego właściwości dla swoich korzyści zdrowotnych? O tym piszemy poniżej.

1. Niacynamid – co to za związek?
2. Niacynamid i jego właściwości – na co pomoże?
3. Niacynamid – w jakiej postaci i w jakich produktach można go spotkać?
4. Niacynamid – jak stosować?
5. Z czym warto połączyć niacynamid w pielęgnacji?
6. Jakie połączenia lepiej wykluczyć ze swojej rutyny pielęgnacyjnej?
7. Niacynamid – przeciwwskazania i skutki uboczne
8. Niacynamid – najczęściej zadawane pytania

Preparaty niacyny znane są przede wszystkim z zastosowania doustnego, niejednokrotnie suplementuje się ją w postaci tabletek lub kapsułek będących kompleksem witamin z grupy B. Od blisko 50 lat niacyna jest również stosowana w dermatologii, a obecnie coraz popularniejsze stają się kosmetyki z niacynamidem w roli głównej.

Niacynamid – co to za związek?

Niacynamid (nikotynamid) to amid kwasu nikotynowego. Oba te związki obejmuje się wspólną nazwą: witamina B3 (niacyna, witamina PP – ta ostatnia nazwa pochodzi od choroby wynikającej z niedoboru tejże witaminy, czyli od pelagry, która charakteryzuje się m.in. stanami zapalnymi skóry i zaczerwienieniami).

W organizmie (czy to po spożyciu doustnym, czy po aplikacji na skórę) przekształcany jest w formy aktywne, czyli NAD oraz NADP (dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy oraz jego fosforan). Są to koenzymy setek reakcji chemicznych, przemian cukrów, tłuszczów, białek, procesów utleniania i redukcji oraz wielu innych.

Niacynamid to substancja rozpuszczalna w wodzie, łatwo absorbowana przez skórę, odporna na działanie kwasów, zasad, światła słonecznego, wysokiej temperatury i tlenu.

Niacynamid i jego właściwości – na co pomoże?

Niacynamid, ze względu na bycie prekursorem NAD i NADP, ma bardzo szerokie działanie, a tym samym – bardzo szerokie zastosowanie, zwłaszcza w kosmetologii i dermatologii. Kiedy warto po niego sięgnąć? Oto przykłady:

1. Niacynamid jest składnikiem preparatów stosowanych w celu zapobiegania i niwelowania hiperpigmentacji skóry. Hamuje transport melaniny z melanocytów do komórek naskórka, dzięki czemu powoduje, że pigment przestaje się odkładać w keratynocytach. Zmniejsza się ilość przebarwień, a skóra staje się widocznie jaśniejsza.
2. Nikotynamid zmniejsza przebarwienia i zaczerwienienia potrądzikowe, po stanach zapalnych, po urazach, powstałe w wyniku zmian hormonalnych, w wyniku starzenia się skóry, po ekspozycji na słońce. Daje efekt rozjaśnienia, rozświetlenia cery.
3. Ma właściwości przeciwtrądzikowe, wynikające z działania w trzech punktach uchwytu: poprzez modulacje aktywności cytokin zapalnych działa przeciwzapalnie, zmniejsza produkcję łoju, a także hamuje namnażanie bakterii Propionibacterium acnes.
4. Działa antyoksydacyjnie.
5. Ma szerokie działanie przeciwstarzeniowe. Zwiększa produkcję kolagenu, ponieważ wpływa pozytywnie na procesy odnowy skóry. Wpływa stabilizująco na funkcjonowanie bariery skórnej, dzięki czemu maleje ilość traconej wody i zwiększa się poziom nawilżenia cery. Podnosi poziom ceramidów, wolnych kwasów tłuszczowych i cholesterolu w warstwie rogowej naskórka.
6. Zapewnia pewien poziom ochrony przed szkodliwym promieniowaniem UV.
7. Poprawia ukrwienie przez udział w rozszerzaniu naczyń krwionośnych, przez co usprawnia funkcjonowanie skóry i błon śluzowych.

Stężenie niacynamidu a jego działanie

Standardowe preparaty kosmetyczne zawierają od 2% do 5% niacynamidu w składzie. Używane systematycznie przyniosą doskonałe efekty.

Na rynku pojawiają się już jednak produkty o stężeniu znacznie wyższym – 10%, a nawet 15% nikotynamidu. Przeznaczone są dla skór mniej wrażliwych, borykających się z zaawansowanym łojotokiem i trądzikiem.

Niacynamid – w jakiej postaci i w jakich produktach można go spotkać?

Niacynamid występuje w produktach:

• do cer trądzikowych (dotkniętych zarówno trądzikiem pospolitym, jak i różowatym),
• do cer tłustych,
• dedykowanych dla skóry atopowej,
• rozjaśniających przebarwienia,
• anti-age (przeciwstarzeniowych).

Niacynamid – jak stosować?

Zaleca się początkowo używać produktu z niacynamidem 2-3 razy w tygodniu i obserwować reakcję skóry. Warto pamiętać, że przygodę z tą substancją aktywną zawsze należy rozpocząć od stężeń niższych, maksymalnie 5%. Przy dobrej tolerancji można stopniowo zwiększyć częstotliwość i/lub stężenie preparatu.

Z czym warto połączyć niacynamid w pielęgnacji?

1. Niacynamid wraz z retinolem stanowią doskonałą parę. Ze względu na wzmacnianie bariery skórnej nikotynamid dba o stan nawodnienia cery, zwiększa tolerancję skóry na działanie retinolu, a tym samym zmniejsza ewentualne skutki uboczne retinolu.
2. Warto również połączyć niacynamid z cynkiem – razem sprawdzają się jako broń w walce z trądzikiem oraz zmianami potrądzikowymi.

Jakie połączenia lepiej wykluczyć ze swojej rutyny pielęgnacyjnej?

1. Złym pomysłem jest łączenie niacynamidu z witaminą C (w formie podstawowej, czyli kwasu askorbinowego). Substancje te reagują ze sobą, przez co mogą wywołać podrażnienie, pieczenie i zaczerwienienie skóry – a to w wyniku powstania kwasu nikotynowego. By korzystać z dobrodziejstw kosmetyków z witaminą C, należy albo rozdzielić aplikację tych dwóch substancji (np. niacynamidu użyć rano, a witaminy C wieczorem), albo sięgnąć po jej pochodne, które są stabilne i bezpieczne w połączeniu z nikotynamidem (np. tetraizopalmitynian askorbylu).
2. Nie warto też łączyć niacynamidu z popularnymi w kosmetyce kwasami AHA i BHA (np. z kwasem glikolowym, migdałowym, salicylowym). Preparaty te działają w skrajnie różnych pH, co obniża ich skuteczność przy jednoczesnej aplikacji.

Niacynamid – przeciwwskazania i skutki uboczne

Niacynamid to składnik dobrze tolerowany, bezpieczny, hipoalergiczny. Podczas stosowania wysokiego stężenia substancji można zaobserwować tymczasowe zaczerwienienia, które wynikają z wspomnianego już działania rozszerzającego naczynia krwionośne.

Niacynamid – najczęściej zadawane pytania

Czy niacynamid można stosować latem?

Tak, niacynamid nie wykazuje działania fotouczulającego i jest odporny na działanie wysokiej temperatury. Dodatkowo wspiera regenerację skóry po ekspozycji na promieniowanie UV, wzmacnia barierę hydrolipidową oraz pomaga zmniejszyć zaczerwienienie wywołane słońcem. Warto stosować niacynamid przed kremem z filtrem.

O jakiej porze stosować niacynamid?

Dzięki temu, że niacynamid nie wykazuje działania fotouczulającego, można go stosować zarówno w porannej, jak i wieczornej rutynie pielęgnacyjnej.

Czy można łączyć niacynamid z kwasem hialuronowym?

Tak, można łączyć niacynamid z kwasem hialuronowym w jednej rutynie pielęgnacyjnej. To dobre połączenie – kwas hialuronowy wspiera nawilżenie skóry, a niacynamid wzmacnia jej barierę ochronną.

Czy niacynamid może podrażnić skórę?

Tak, szczególnie jeśli stosowany jest w wysokim stężeniu lub skóra jest bardzo wrażliwa. Może powodować przejściowe podrażnienie, zaczerwienienie lub pojawienie się drobnych zmian skórnych. Stąd zaleca się dobór odpowiedniego stężenia i stopniowe wprowadzanie niacynamidu do rutyny pielęgnacyjnej, zwłaszcza w przypadku cery wrażliwej.

Jakie efekty można zaobserwować po włączeniu niacynamidu do pielęgnacji? Kiedy się ich spodziewać?

Włączając do swojej rutyny pielęgnacyjnej niacynamid, możesz spodziewać się:

• poprawy nawilżenia skóry;
• wzmocnienia bariery hydrolipidowej;
• zmniejszenia widoczności przebarwień pozapalnych i wyrównania kolorytu skóry;
• ukojenia skóry oraz redukcji zaczerwienień;
• regulacji wydzielania sebum i zmniejszenia błyszczenia skóry;
• zmniejszenia widoczności porów;
• wsparcia regeneracji uszkodzonej skóry;
• działania antyoksydacyjnego, które pomaga chronić skórę przed stresem oksydacyjnym;
• spowolnienia procesów starzenia skóry i poprawy jej elastyczności.

Pierwsze efekty, takie jak poprawa nawilżenia, ukojenie skóry czy regulacja wydzielania sebum, można zauważyć już po około 2-4 tygodniach regularnego stosowania. Z kolei zmniejszenie przebarwień, poprawa kolorytu oraz wzmocnienie bariery hydrolipidowej zwykle wymagają 8-12 tygodni systematycznej pielęgnacji.