Witamina B3 (niacyna, PP) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar - portal DOZ.pl
Witamina B3 (niacyna, PP) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar
Alicja Świątek

Witamina B3 (niacyna, PP) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar

Witamina B3 bierze udział w wielu procesach metabolicznych organizmu, wpływa na skórę, układ nerwowy i pokarmowy. Niedobór i nadmiar niacyny może być bardzo groźny dla zdrowia. Najlepszym źródłem tej witaminy są produkty pochodzenia zwierzęcego, dlatego osoby, które stosują dietę wegetariańską lub eliminacyjną, powinny szczególnie kontrolować jej poziom. Na rynku są dostępne preparaty zawierające witaminę B3 zarówno w postaci jednoskładnikowej, jak i multiwitamin. Które suplementy zawierające witaminę B3 wybrać, z czym łączyć nicacynę, aby zwiększyć jej przyswajanie? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Niacyna – rola witaminy B3 w organizmie

Witamina B3 (niacyna) jest nazwą ogólną przyjętą dla dwóch związków o tej samej aktywności biologicznej – kwasu nikotynowego oraz nikotynamidu. Określana jest także jako witamina PP (czynnik przeciwpelagryczny). Niacyna jest prekursorem dwóch ważnych koenzymów: NAD i NADP, uczestniczących w wielu przemianach biochemicznych. Związki te biorą udział w kluczowych procesach katabolicznych (glikoliza, cykl Krebsa) oraz anabolicznych (powstawanie kwasów tłuszczowych, synteza cholesterolu). Witamina B3 jest nieodzownym elementem potrzebnym do syntezy hormonów sterydowych, powstających z cholesterolu, jak np. hormony płciowe, czy kortyzol oraz insuliny i tyroksyny. Niacyna pełni także kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, co potwierdzają korzystne efekty uzyskiwane podczas suplementacji dużą dawką witaminą B3 (ok. 1 g dziennie) niektórych przypadków pacjentów z chorobami ośrodkowego układu nerwowego. Poprzez pośrednie działanie kwas nikotynowy wpływa na serce, poprawiając krążenie.

Dawkowanie witaminy B3

Suplementacja preparatami z witaminą B3 zalecana jest osobom ze zwiększonym zapotrzebowaniem na ten związek. W tej grupie znajdują się zazwyczaj:

  • osoby po przebytej infekcji,
  • ludzie starsi (zwłaszcza z upośledzonym procesem wchłaniania),
  • sportowcy ze zwiększoną intensywnością fizyczną,
  • osoby stosujące diety eliminacyjne z licznymi ograniczeniami,
  • osoby prowadzące nieregularny tryb życia.

Zgodnie z normami obowiązującymi w Polsce, zalecane spożycie (RDA) witaminy B3 wynosi odpowiednio dla kobiet 14 mg/osobę/dobę, a dla mężczyzn 16 mg/osobę/dobę. Natomiast podczas leczenia zaleconego w konkretnych przypadkach przez lekarza prowadzącego, dawki stosowanej niacyny osiągają poziom nawet 1,5 – 6 gram dziennie (np. w miażdżycy).

Polecane dla Ciebie

Objawy i skutki niedoboru witaminy B3

Witamina B3 w znaczący sposób wpływa na skórę oraz właściwe funkcjonowanie układu nerwowego i pokarmowego. Dlatego niedobór B3 objawia się przede wszystkim zaburzeniami skórnymi oraz ze strony tych układów.  Niedobór tej witaminy prowadzi do pogorszenia stanu skóry, która staje się szorstka. Mogą pojawić się przebarwienia i stany zapalne skóry oraz błon śluzowych jamy ustnej (w  tym pleśniawki). Obserwuje się również problemy neurologiczne, takie jak depresja, stany lękowe czy zaburzenia orientacji. Utrzymujący się przez dłuższy czas. Ponadto obniżony poziom niacyny w organizmie może spowodować wystąpienie pelagry. Dochodzi wówczas do stanów zapalnych skóry, biegunki, nieprawidłowej przemiany materii i metabolizmu cukrów oraz zaburzeń psychicznych. Nieleczona pelagra może być niebezpieczna dla zdrowia, a nawet doprowadzić do śmierci pacjenta.

Objawy i skutki nadmiaru witaminy B3

W fizjologicznych warunkach, gdy organizm pracuje prawidłowo, nadmiar witaminy B3 dostarczanej z pożywieniem, metabolizowany jest w wątrobie i usuwany wraz z moczem. Natomiast nadmierna, dodatkowa suplementacja objawia się uderzeniami gorąca oraz zaczerwienieniem twarzy, a gdy trwa zbyt długo, może doprowadzić do uszkodzeń wątroby. Stosowanie bardzo dużych dawek witaminy B3, jakie są przykładowo podawane podczas leczenia farmakologicznego, w konkretnych jednostkach chorobowych (powyżej 1 grama) mogą prowadzić do pojawienia się działań niepożądanych. Najczęściej występują wówczas objawy skórne, takie jak: wysypka, zaczerwienienie, suchość i swędzenie skóry oraz wypryski. Dodatkowo niekiedy obserwuje się zaburzenia rytmu serca oraz ze strony przewodu pokarmowego, podwyższenie poziomu cukru we krwi i ostrą niewydolność wątroby.

Przeciwwskazaniem do dodatkowej suplementacji witaminy B3 jest dna moczanowa (może nasilić swój przebieg po podaniu niacyny) oraz astma i alergia (witamina B3 wzmaga wydzielanie histaminy).

Jakie są źródła witaminy B3?

Witamina B3 jest w znikomym stopniu syntezowana w organizmie z tryptofanu i dlatego musi być dostarczana wraz ze spożywanymi pokarmami. Bogatym źródłem niacyny są produkty mięsne – zwłaszcza drobiowe oraz cielęce, podroby, wątróbka i ryby. Można ją również znaleźć w pokarmach roślinnych, jednak przyswajalność w tym przypadku jest bardzo niska i jedynie 25% pochodzącej z surowców roślinnych witaminy B3 zostaje spożytkowana przez organizm. Dodatkowo, aby nie dopuścić do wystąpienia niedoborów niacyny należy również pamiętać o dostarczaniu w codziennej diecie naturalnego prekursora niacyny, czyli tryptofanu. Bakterie jelitowe występujące w przewodzie pokarmowym przekształcają ten związek do witaminy B3.

Suplementy – którą witaminę B3 wybrać?

Witamina B3 występuje w postaci preparatów multiwitaminowych, a także jednoskładnikowych, zawierających tylko tę witaminę. Na znacznie lepszą przyswajalność witaminy PP wpływa łączenie jej z innymi witaminami z tej grupy, zwłaszcza witaminą B1, witaminą B2 oraz witaminą B5, a także stosowanie witaminy C, fosforu oraz chromu. W związku z dość powszechnym zjawiskiem, jednoczesnego niedoboru innych witamin z grupy B oraz ich wpływie na zwiększone wchłanianie niacyny, warto stosować preparaty zawierające kompleks tych składników. Suplementując wit. B3, warto ograniczyć spożycie cukru, ponieważ jego nadmierna ilość w diecie prowadzi do jej utraty. Dodatkowo należy dostarczać produkty wysokobiałkowe, które są niezbędne do syntezy prekursora witaminy B3, czyli tryptofanu.

Preparaty zawierające witaminę PP najlepiej przyjmować po posiłku, aby ograniczyć działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, jak np. mdłości.
  1. D. Różańska i in., Wpływ procesów kulinarnych na zawartość wybranych witamin w żywności. Cz. II Tiamina, Ryboflawina, niacyna, „ptfarm.pl” [online], https://www.ptfarm.pl/pub/File/Bromatologia/2013/3/BR%203-2013%20s.%20250-257.pdf, [dostęp:] 18.01.2021
  2. K. Stoś, Uchwała nr 8/2019 Zespołu ds. Suplementów Diety z dnia 11 czerwca 2019 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej maksymalnej dawki niacyny w zalecanej dziennej porcji w suplementach diety, „gis.gov.pl” [online],  https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2019/05/Uchwa%c5%82a-8_2019-niacyna.pdf, [dostęp:] 18.01.2021.
  3. Praca zbiorowa, Witaminy prawda i mity, „biotechnologia.wpt.uni.opole.pl” [online],  http://biotechnologia.wpt.uni.opole.pl/wp-content/uploads/WITAMINY-PRAWDA-I-MITY.pdf, [dostęp:] 18.01.2021 r.
  4. N. Barnasz i in., Witaminy w pigułce. Witamina B3, „jagiellonskiecentruminnowacji.pl” [online],
  5. https://www.jagiellonskiecentruminnowacji.pl/wp-content/uploads/2019/01/witamina_b3.pdf, [dostęp:] 18.01.2021 r.
  6. U. Strunz, Witaminy czy i dlaczego pomagają. Kiedy i jak bezpiecznie je stosować, „wydawnictwovital.pl” [online], https://wydawnictwovital.pl/wp-content/uploads/2018/01/Witaminy-czy-i-dlaczego-pomagaja-_sklad_edited.pdf, [dostęp:] 18.01.2021 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak działają glikokortykosteroidy? Czy są bezpieczne?

    Kortykosteroidy są to hormony kory nadnerczy wytwarzane w sposób naturalny w naszym organizmie i warunkujące wiele procesów życiowych. Hormony te wykazują bardzo silne i różnorodne działania (np. przeciwzapalne, przeciwobrzękowe, przeciwalergiczne, immunosupresyjne, regulujące przemiany węglowodanów, białek i tłuszczów), które można z powodzeniem wykorzystywać w leczeniu rozmaitych chorób. Era kortykosteroidoterapii rozpoczęła się w 1951 roku, kiedy to amerykański biochemik i farmakolog Robert Burns Woodward zsyntetyzował hormon kory nadnerczy – kortyzon.

  • Jak dawkować paracetamol osobom dorosłym, dzieciom i kobietom w ciąży?

    Paracetamol jest jednym z bardziej popularnych leków sprzedawanych  bez recepty (OTC). Stosowany między innymi w ostrych, umiarkowanych i przewlekłych bólach głowy, gardła i zębów, a także bólach miesiączkowych i migrenach. Cechuje go względne bezpieczeństwo stosowania. W przypadku silnego bólu, można go łączyć z innymi substancjami, np. z morfiną. Jak wygląda właściwy sposób dawkowania paracetamolu, jaka jest maksymalna i bezpieczna dawka dzienna oraz czy kobiety w ciąży mogą zażywać ten lek? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Domowe sposoby na wzmocnienie odporności – jak w prosty sposób wzmocnić organizm?

    Stosowanie domowych sposobów na odporność może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem, które z jednej strony pomoże w uniknięciu rozwoju infekcji, a z drugiej wspomoże terapię lekami, poprzez pobudzenie układu immunologicznego. W poprawie kondycji układu odporności istotne jest przestrzeganie kilku zasad, zaczynając od codziennego obowiązku zjedzenia pożywnego śniadania, kończąc na suplementacji żelaza i kwasów omega-3, których być może w pełni nie dostarczamy wraz z posiłkami. Dbając o naszą odporność niezmiernie istotne jest dbanie o nasz układ pokarmowy. Jakie suplementy przyjmować, czego unikać, a nad czym popracować w trosce o odporności? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Suplementy z krzemem i z krzemem oragnicznym – właściwości

    Krzem to pierwiastek, który wielu osobom kojarzy się z preparatami na piękne włosy i paznokcie, natomiast niewielu z działaniem przeciwmiażdżycowym, przeciwcukrzycowym i przeciwnowotworowym. W aptekach i sklepach zielarskich dostępnych jest wiele preparatów z krzemem zarówno w formie jednoskładnikowej, jak i w połączeniu z borem lub jodem. Na niedobór krzemu najbardziej narażone są kobiety i osoby starsze.

  • Foliany – właściwości i źródła folacyny i kwasu foliowego

    Foliany, czyli folacyna i kwas foliowy stanowią szeroką grupę związków, będącymi pochodnymi pteryny, które różnią się stopniem utlenienia i charakteryzują się aktywnością biologiczną kwasu foliowego. Kwas foliowy nie ma toksycznego charakteru, niemniej jego zbyt duże dawki mogą utrudniać rozpoznanie niedokrwistości wywołanej niedoborem witaminy B12. Jakie są objawy niedoboru folianów, co stanowi najlepsze źródła tych związków w pożywieniu oraz jaka jest zalecana dawka dzienna folianów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

    Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki, w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Zioła na uchyłki jelita grubego

    Zła dieta, która jest oparta na produktach wysokoprzetworzonych i o niskiej zawartości błonnika pokarmowego, może doprowadzić do wystąpienia uchyłkowatości jelit, będącej chorobą cywilizacyjną. Uważa się również, że pewne znaczenie w pojawianiu się uchyłków jelit mają predyspozycje genetyczne, co udowodniło zidentyfikowanie genów odpowiedzialnych za powstawanie uchyłkowatości. Jakie zioła będą najlepsze dla prawidłowej pracy jelit i dlaczego przy siemieniu lnianym należy pić dużą ilość wody?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij