Witamina B3 (niacyna, PP) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar
Alicja Świątek

Witamina B3 (niacyna, PP) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar

Witamina B3 bierze udział w wielu procesach metabolicznych organizmu, wpływa na skórę, układ nerwowy i pokarmowy. Niedobór i nadmiar niacyny może być bardzo groźny dla zdrowia. Najlepszym źródłem tej witaminy są produkty pochodzenia zwierzęcego, dlatego osoby, które stosują dietę wegetariańską lub eliminacyjną, powinny szczególnie kontrolować jej poziom. Na rynku są dostępne preparaty zawierające witaminę B3 zarówno w postaci jednoskładnikowej, jak i multiwitamin. Które suplementy zawierające witaminę B3 wybrać, z czym łączyć nicacynę, aby zwiększyć jej przyswajanie? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Witamina B3, inaczej niacyna lub witamina PP, stanowi wspólną nazwę dla dwóch związków o podobnym działaniu, tj. kwasu nikotynowego i nikotynamidu. Niacyna wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i pokarmowego oraz prawidłowy stan skóry (łagodzi trądzik). Ze względu na ogromne znaczenie, jakie witamina PP odgrywa w organizmie, należy zapewnić jej odpowiednią ilość dostarczaną wraz z dietą, a gdy jest to niewystarczające rozważyć suplementację.

Niacyna – rola witaminy B3 w organizmie

Witamina B3 (niacyna) jest nazwą ogólną przyjętą dla dwóch związków o tej samej aktywności biologicznej – kwasu nikotynowego oraz nikotynamidu. Określana jest także jako witamina PP (czynnik przeciwpelagryczny). Niacyna jest prekursorem dwóch ważnych koenzymów: NAD i NADP, uczestniczących w wielu przemianach biochemicznych. Związki te biorą udział w kluczowych procesach katabolicznych (glikoliza, cykl Krebsa) oraz anabolicznych (powstawanie kwasów tłuszczowych, synteza cholesterolu). Witamina B3 jest nieodzownym elementem potrzebnym do syntezy hormonów sterydowych, powstających z cholesterolu, jak np. hormony płciowe, czy kortyzol oraz insuliny i tyroksyny. Niacyna pełni także kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, co potwierdzają korzystne efekty uzyskiwane podczas suplementacji dużą dawką witaminą B3 (ok. 1 g dziennie) niektórych przypadków pacjentów z chorobami ośrodkowego układu nerwowego. Poprzez pośrednie działanie kwas nikotynowy wpływa na serce, poprawiając krążenie.

Dawkowanie witaminy B3

Suplementacja preparatami z witaminą B3 zalecana jest osobom ze zwiększonym zapotrzebowaniem na ten związek. W tej grupie znajdują się zazwyczaj:

  • osoby po przebytej infekcji,
  • ludzie starsi (zwłaszcza z upośledzonym procesem wchłaniania),
  • sportowcy ze zwiększoną intensywnością fizyczną,
  • osoby stosujące diety eliminacyjne z licznymi ograniczeniami,
  • osoby prowadzące nieregularny tryb życia.

Zgodnie z normami obowiązującymi w Polsce, zalecane spożycie (RDA) witaminy B3 wynosi odpowiednio dla kobiet 14 mg/osobę/dobę, a dla mężczyzn 16 mg/osobę/dobę. Natomiast podczas leczenia zaleconego w konkretnych przypadkach przez lekarza prowadzącego, dawki stosowanej niacyny osiągają poziom nawet 1,5 – 6 gram dziennie (np. w miażdżycy).

Polecane dla Ciebie

Objawy i skutki niedoboru witaminy B3

Witamina B3 w znaczący sposób wpływa na skórę oraz właściwe funkcjonowanie układu nerwowego i pokarmowego. Dlatego niedobór B3 objawia się przede wszystkim zaburzeniami skórnymi oraz ze strony tych układów.  Niedobór tej witaminy prowadzi do pogorszenia stanu skóry, która staje się szorstka. Mogą pojawić się przebarwienia i stany zapalne skóry oraz błon śluzowych jamy ustnej (w  tym pleśniawki). Obserwuje się również problemy neurologiczne, takie jak depresja, stany lękowe czy zaburzenia orientacji. Utrzymujący się przez dłuższy czas. Ponadto obniżony poziom niacyny w organizmie może spowodować wystąpienie pelagry. Dochodzi wówczas do stanów zapalnych skóry, biegunki, nieprawidłowej przemiany materii i metabolizmu cukrów oraz zaburzeń psychicznych. Nieleczona pelagra może być niebezpieczna dla zdrowia, a nawet doprowadzić do śmierci pacjenta.

Objawy i skutki nadmiaru witaminy B3

W fizjologicznych warunkach, gdy organizm pracuje prawidłowo, nadmiar witaminy B3 dostarczanej z pożywieniem, metabolizowany jest w wątrobie i usuwany wraz z moczem. Natomiast nadmierna, dodatkowa suplementacja objawia się uderzeniami gorąca oraz zaczerwienieniem twarzy, a gdy trwa zbyt długo, może doprowadzić do uszkodzeń wątroby. Stosowanie bardzo dużych dawek witaminy B3, jakie są przykładowo podawane podczas leczenia farmakologicznego, w konkretnych jednostkach chorobowych (powyżej 1 grama) mogą prowadzić do pojawienia się działań niepożądanych. Najczęściej występują wówczas objawy skórne, takie jak: wysypka, zaczerwienienie, suchość i swędzenie skóry oraz wypryski. Dodatkowo niekiedy obserwuje się zaburzenia rytmu serca oraz ze strony przewodu pokarmowego, podwyższenie poziomu cukru we krwi i ostrą niewydolność wątroby.

Przeciwwskazaniem do dodatkowej suplementacji witaminy B3 jest dna moczanowa (może nasilić swój przebieg po podaniu niacyny) oraz astma i alergia (witamina B3 wzmaga wydzielanie histaminy).

Jakie są źródła witaminy B3?

Witamina B3 jest w znikomym stopniu syntezowana w organizmie z tryptofanu i dlatego musi być dostarczana wraz ze spożywanymi pokarmami. Bogatym źródłem niacyny są produkty mięsne – zwłaszcza drobiowe oraz cielęce, podroby, wątróbka i ryby. Można ją również znaleźć w pokarmach roślinnych, jednak przyswajalność w tym przypadku jest bardzo niska i jedynie 25% pochodzącej z surowców roślinnych witaminy B3 zostaje spożytkowana przez organizm. Dodatkowo, aby nie dopuścić do wystąpienia niedoborów niacyny należy również pamiętać o dostarczaniu w codziennej diecie naturalnego prekursora niacyny, czyli tryptofanu. Bakterie jelitowe występujące w przewodzie pokarmowym przekształcają ten związek do witaminy B3.

Suplementy – którą witaminę B3 wybrać?

Witamina B3 występuje w postaci preparatów multiwitaminowych, a także jednoskładnikowych, zawierających tylko tę witaminę. Na znacznie lepszą przyswajalność witaminy PP wpływa łączenie jej z innymi witaminami z tej grupy, zwłaszcza witaminą B1, witaminą B2 oraz witaminą B5, a także stosowanie witaminy C, fosforu oraz chromu. W związku z dość powszechnym zjawiskiem, jednoczesnego niedoboru innych witamin z grupy B oraz ich wpływie na zwiększone wchłanianie niacyny, warto stosować preparaty zawierające kompleks tych składników. Suplementując wit. B3, warto ograniczyć spożycie cukru, ponieważ jego nadmierna ilość w diecie prowadzi do jej utraty. Dodatkowo należy dostarczać produkty wysokobiałkowe, które są niezbędne do syntezy prekursora witaminy B3, czyli tryptofanu.

Preparaty zawierające witaminę PP najlepiej przyjmować po posiłku, aby ograniczyć działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, jak np. mdłości.
  1. D. Różańska i in., Wpływ procesów kulinarnych na zawartość wybranych witamin w żywności. Cz. II Tiamina, Ryboflawina, niacyna, „ptfarm.pl” [online], https://www.ptfarm.pl/pub/File/Bromatologia/2013/3/BR%203-2013%20s.%20250-257.pdf, [dostęp:] 18.01.2021
  2. K. Stoś, Uchwała nr 8/2019 Zespołu ds. Suplementów Diety z dnia 11 czerwca 2019 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej maksymalnej dawki niacyny w zalecanej dziennej porcji w suplementach diety, „gis.gov.pl” [online],  https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2019/05/Uchwa%c5%82a-8_2019-niacyna.pdf, [dostęp:] 18.01.2021.
  3. Praca zbiorowa, Witaminy prawda i mity, „biotechnologia.wpt.uni.opole.pl” [online],  http://biotechnologia.wpt.uni.opole.pl/wp-content/uploads/WITAMINY-PRAWDA-I-MITY.pdf, [dostęp:] 18.01.2021 r.
  4. N. Barnasz i in., Witaminy w pigułce. Witamina B3, „jagiellonskiecentruminnowacji.pl” [online],
  5. https://www.jagiellonskiecentruminnowacji.pl/wp-content/uploads/2019/01/witamina_b3.pdf, [dostęp:] 18.01.2021 r.
  6. U. Strunz, Witaminy czy i dlaczego pomagają. Kiedy i jak bezpiecznie je stosować, „wydawnictwovital.pl” [online], https://wydawnictwovital.pl/wp-content/uploads/2018/01/Witaminy-czy-i-dlaczego-pomagaja-_sklad_edited.pdf, [dostęp:] 18.01.2021 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Leki przeciwwirusowe na grypę. Czym jest amantadyna, rymantadyna, oseltamiwir i zanamiwir?

    Najsilniejszymi lekami przeciwwirusowymi na grypę są amantadyna, rymantadyna (leki starej generacji), oseltamiwir i zanamiwir (leki nowej generacji). Stosowane są jedynie na wskazanie lekarza, który tylko w uzasadnionych przypadkach wdroży leczenie tymi substancjami. Mają one charakter wirusostatyczny, a leczenie z ich udziałem trwa najczęściej 5. dni. Jakie są przeciwwskazania do stosowania leków przeciwwirusowych, jaki jest ich mechanizm działania oraz kiedy leki na grypę są skuteczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Etenzamid – składnik leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Właściwości, przeciwwskazania

    Etenzamid, czyli salicylan, to składnik, który często jest łączony z kwasem acetylosalicylowym i kofeiną. Komplet tych związków sprawia, że ich skuteczność przeciwbólowa lub przeciwzapalna jest bardzo wysoka. Zazwyczaj preparaty z tym składnikiem zalecane są w bólach głowy, bólach mięśniowo-szkieletowych, a także bólach o umiarkowanym nasileniu o podłożu zapalnym. Czy u dzieci można stosować etenzamid, jaka jest bezpieczna, maksymalna dawka dzienna tej substancji dla osoby dorosłej i jaki jest mechanizm działania etenzamidu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Foliany – właściwości i źródła folacyny i kwasu foliowego

    Foliany, czyli folacyna i kwas foliowy stanowią szeroką grupę związków, będącymi pochodnymi pteryny, które różnią się stopniem utlenienia i charakteryzują się aktywnością biologiczną kwasu foliowego. Kwas foliowy nie ma toksycznego charakteru, niemniej jego zbyt duże dawki mogą utrudniać rozpoznanie niedokrwistości wywołanej niedoborem witaminy B12. Jakie są objawy niedoboru folianów, co stanowi najlepsze źródła tych związków w pożywieniu oraz jaka jest zalecana dawka dzienna folianów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Izotretynoina – działanie, dawkowanie, skutki oboczne, zasady terapii

    W ostatnich latach bardzo popularne stało się leczenie trądziku izotretynoiną. Pomimo wielu skutków ubocznych, z jakimi wiąże się ta terapia, decydują się na nią nawet te osoby, u których trądzik nie jest wyjątkowo nasilony. Czym jest izotretynoina, dlaczego kobiety w ciąży nie mogą jej stosować oraz jak wylicza się dawkę skumulowaną?

  • Testy z apteki na wykrycie zakażenia H. pylori – skuteczność, interpretacja wyników

    Zakażenie Helicobacter pylori jest często diagnozowaną infekcją przewodu pokarmowego, która jednak w niewielkim procencie przypadków daje objawy, takie jak ból nadbrzusza, nudności czy wymioty. Diagnozę stawia się najczęściej na podstawie wyniku testu ureazowego, dla którego alternatywą od pewnego czasu są domowe testy na obecność zakażenia h. pylori z krwi lub kału. Czy są one wiarygodne, jak je przeprowadzić i jak interpretować ich wynik?

  • MSM – co to jest siarka organiczna? Skuteczność, wskazania, przeciwwskazania

    Siarka organiczna MSM wpływa korzystnie na stawy, mięśnie i kości. Badania nad tym pierwiastkiem pokazują, że jednoczesna suplementacja MSM i chondroityny, glukozaminy lub kwasu bosweliowego może zwiększyć skuteczność terapii wspomagającej leczenie stanów zapalnych stawów. Jak dawkować MSM, jakie są przeciwwskazania do suplementacji siarki i czym się kierować wybierając preparat z siarką organiczną?

  • Ubichinol – co to jest? Wskazania do stosowania koenzymu Q10, dawkownie, efekty

    Ubichinol to aktywna forma koenzymu Q10, przez niektórych określana mianem „super paliwa" dla organizmu. Jest związkiem chemicznym z grupy chinonów, który wpływa na funkcjonalność komórek, dbając o ich prawidłowy rozwój. Aby uzupełnić niedobory koenzymu Q10, warto wybierać suplementy zawierające jego aktywną postać, która uważana jest za łatwiej przyswajalną niż postać utleniona – ubichinon. Kiedy stosować ubichinol, jak dawkować koenzym Q10 i na jakie efekty można liczyć, zażywając go regularnie?

  • Chlorella – jakie ma właściwości? Czy warto ją stosować i jak dawkować?

    Chlorella jest zieloną algą, która należy do grupy zielenic. Zawiera więcej kwasu foliowego i żelaza niż inne pokarmy roślinne. Suplementacja chlorelli może wpływać korzystnie na obniżenie czynników predysponujących do chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych, stanowić element uzupełniający niedobory białka, a także być stosowana podczas detoksu organizmu. Jak dawkować chlorellę, czy można ją stosować w ciąży lub podawać ją dzieciom, a także jakie mogą być skutki uboczne suplementacji tego produktu typu superfood?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij