Witamina B5 (kwas pantotenowy) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar
Alicja Świątek

Witamina B5 (kwas pantotenowy) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar

Kwas pantotenowy to rozpuszczalna w wodzie, występująca zarówno w produktach zwierzęcych, jak i roślinnych witamina B5. Do jej syntezy częściowo dochodzi także we florze jelitowej. Jest niestabilna w wysokiej temperaturze i nieodporna na działanie promieniowania UV. Witamina B5 wpływa na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi, bierze udział w wielu przemianach metabolicznych organizmu, a jej suplementacja zalecana jest osobom, które borykają się problemem uporczywego trądziku lub nadmiernie rogowaciejącego naskórka. Jaka jest optymalna dawka dzienna witaminy B5, które jej źródła są najlepsze i jak objawia się niedobór witaminy B5? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Witamina B5 naturalnie występuje w postaci kwasu D-pantotenowego. Podstawowym zadaniem tej witaminy jest udział w procesie powstawania koenzymu A (CoA), który jest niezbędny dla prawidłowego przebiegu wielu reakcji metabolicznych. Witamina B5 uczestniczy w licznych procesach zachodzących w organizmie człowieka. Poprzez pobudzanie procesów regeneracyjnych, wpływa korzystnie na stan skóry, dlatego jej stosowanie zalecane jest m.in. osobom z problemami dermatologicznymi, jak trądzik pospolity.

Kwas pantotenowy – rola witaminy B5 w organizmie

Witamina B5, a właściwie kwas pantotenowy, stosowany jest w suplementach diety w postaci kilku form chemicznych: pantetyny, deksapantenolu, D-pantotenianu sodu, D-pantotenianu wapnia. Najczęściej stosowaną w preparatach aptecznych postacią wit. B5 jest pantetyna, ponieważ uważana jest za najbardziej aktywną postać kwasu pantotenowego.  Witamina B5 uczestniczy w syntezie koenzymu A (CoA), który jest kofaktorem, a zatem związkiem potrzebnym enzymom do katalizowania licznych reakcji chemicznych. Dodatkowo pełni ważną funkcję w syntezie kwasu cytrynowego, kwasów tłuszczowych, acetylocholiny i cholesterolu. Kwas pantotenowy uczestniczy również w procesach regeneracyjnych skóry, błon śluzowych i pigmentacji włosów. Ponadto witamina B5 wpływa na zachowanie odpowiedniego stanu układu odporności, ponieważ bierze udział w wytwarzaniu przeciwciał.

Dawkowanie witaminy B5

Zalecane dzienne spożycie (RDA) witaminy B5 zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn wynosi 5 mg. W zależności od aktualnego stanu zdrowia, aktywności fizycznej i wieku, może się ono względnie zmieniać. Najczęściej witamina B5 w suplementach występuje w postaci kwasu pantotenowego lub pantotenianu wapnia. Zazwyczaj dobowe zapotrzebowanie na tę witaminę wynosi od 4 do 7 mg/ dobę. Preparaty z wit. B5 zaleca się podawać kilka razy dziennie w dawkach podzielonych. Według zasady, która mówi, że witaminy rozpuszczalne w tłuszczach najlepiej jest zażywać po posiłku a te rozpuszczalne w wodzie – przed posiłkiem, należy podkreślić, że witaminy z grupy B, w tym witamina B5 najlepiej się przyswoją, jeśli połkniemy je przed jedzeniem (są rozpuszczalne w wodzie).

Jakie są źródła witaminy B5?

Witamina B5, w postaci koenzymu, powszechnie występuje w wielu produktach spożywczych. Jest obecna zarówno w żywności pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego, rybach, a także w grzybach. W pokarmach bogatym jej źródłem są: żółtka jaj (aż 4 mg/100 g), drożdże, wątróbka, otręby pszenne, śledzie, łosoś, nasiona słonecznika, awokado, brokuły. Dodatkowo niektóre grupy żywności, jak płatki śniadaniowe oraz napoje energetyczne są wzbogacane w kwas pantotenowy.

Objawy i skutki niedoboru witaminy B5

Niedobory witaminy B5 występują niezwykle rzadko, ponieważ kwas pantotenowy jest powszechnym składnikiem żywności, którą spożywamy. Niekiedy awitaminoza witaminy B5 może się pojawić u osób nadużywających cukru i słodyczy oraz spożywających pewne produkty żywnościowe, jak: frytki, pizza, białe pieczywo i pszenny makaron. Najczęściej obniżony poziom kwasu pantotenowego objawia się:

  • uczuciem zmęczenia i osłabienia,
  • spadkiem masy ciała,
  • pieczeniem stóp,
  • bólem głowy i brzucha,
  • zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego,
  • stanami skurczowymi kończyn górnych i dolnych,
  • pogorszeniem wzroku.
Dodatkowo mogą pojawić się zaburzenia dermatologiczne, w postaci siwienia włosów, na skutek upośledzonej pigmentacji oraz uszkodzenia skóry w obrębie kącików oczu i ust, a także uporczywe rogowacenie i łuszczenie naskórka.

Objawy i skutki nadmiaru witaminy B5

Dotychczas nie stwierdzono, aby kwas pantotenowy wykazywał działanie toksyczne. W przeprowadzonych badaniach, w których zastosowano witaminę B5 w dawce do 2g/dzień nie odnotowano żadnych efektów ubocznych. Jedynie podczas stosowania bardzo wysokich dawek d-pantotenianu wapnia zaobserwowano objawy niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, w postaci biegunki, reakcje uczuleniowe, zaburzenia akcji serca oraz upośledzenie funkcjonowania mięśni szkieletowych.

Suplementy – którą witaminę B5 wybrać?

Najlepsze wchłanianie witaminy B5 uzyskuje się, stosując preparaty zawierające kompleks witamin z grupy B, a zwłaszcza wit. B6, B7, B9 (kwas foliowy), B10 (kwas paraaminobenzoesowy PABA) i B12. Dodatkowo na poprawę przyswajalności wpływają witamina C oraz siarka. Natomiast osłabienie wchłaniania powodują kawa, herbata, siarczan żelaza, a także niektóre leki, jak sulfonamidy, preparaty nasenne oraz estrogeny. Badania naukowe wskazują, że maksymalnie 12-miesięczna suplementacja doustnymi preparatami kwasu pantotenowego, w postaci pantetyny jest dobrze tolerowana i bezpieczna w większości przypadków. Zgodnie z obowiązującymi w Polsce normami, dla pantetyny, czyli jednej z postaci kwasu pantotenowego, która zazwyczaj jest stosowana w suplementach diety, jako źródło witaminy B5 dawka maksymalna wynosi 10 mg/dzień. Dla pozostałych form ustalono, że ilość kwasu pantotenowego nie powinna przekraczać 200 mg/dzień.

Brak jest kompletnych informacji dotyczących suplementacji witaminy B5 w ciąży oraz okresie karmienia, dlatego o uzupełnieniu tego składnika powinien zadecydować lekarz ginekolog. Istnieją pewne doniesienia dotyczące wpływu pantetyny na proces krzepnięcia krwi. Dlatego osoby z zaburzeniami krzepnięcia krwi oraz stosujące leki przeciwzakrzepowe (np. aspirynę, heparynę, klopidogrel, warfarynę) powinny skonsultować z lekarzem dobór dawki oraz postaci przyjmowanego preparatu z witaminą B5.
  1. M. Maciąg in., Witaminy i inne substancje aktywne – przegląd i badania, „bc.wydawnictwo-tygiel.pl” [online], http://bc.wydawnictwo-tygiel.pl/public/assets/228/Witaminy%20i%20inne%20substancje%20aktywne%20%E2%80%93%20przegl%C4%85d%20i%20badania.pdf, [dostęp:] 21.01.2021 r.
  2. K. Stoś, Uchwała nr 11/2019 Zespołu ds. Suplementów Diety z dnia 25 października 2019 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej maksymalnej dawki kwasu pantotenowego w zalecanej dziennej porcji w suplementach diety, „gis.gov.pl” [online], https://www.gov.pl/web/gis/zespol-do-spraw-suplementow-diety, [dostęp:] 21.01.2021 r.
  3. Praca zbiorowa, Witaminy prawda i mity, „biotechnologia.wpt.uni.opole.pl” [online],  http://biotechnologia.wpt.uni.opole.pl/wp-content/uploads/WITAMINY-PRAWDA-I-MITY.pdf, [dostęp:] 21.01.2021 r.
  4. U. Strunz, Witaminy czy i dlaczego pomagają. Kiedy i jak bezpiecznie je stosować, „wydawnictwovital.pl” [online], https://wydawnictwovital.pl/wp-content/uploads/2018/01/Witaminy-czy-i-dlaczego-pomagaja-_sklad_edited.pdf, [dostęp:] 21.01.2021 r.
  5. N. Barnasz, A. Dobosz, Witaminy w pigułce. Witamina B5, „jagiellonskiecentruminnowacji.pl” [online], https://www.jagiellonskiecentruminnowacji.pl/wp-content/uploads/2019/01/witamina_b1.pdf, [dostęp:] 21.01.2021 r.
  6. Praca zbiorowa, Ćwiczenia laboratoryjne – teoria, „chemia.ug.edu.pl” [online], https://chemia.ug.edu.pl/sites/default/files/_nodes/strona-chemia/37048/files/nat3t.pdf, [dostęp:] 21.01.2021 r.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Szparagi – rodzaje, właściwości, zastosowanie, przepisy. Dlaczego warto je jeść?

    Szparagi to warzywa o unikalnym smaku. Z roku na rok stają się coraz bardziej popularne wśród wielbicieli zdrowej i smacznej kuchni. Sezon na szparagi trwa stosunkowo krótko, warto więc wykorzystać go w pełni, zwłaszcza że warzywa te nie tylko dobrze smakują, ale posiadają również ciekawe właściwości prozdrowotne. Czym dokładnie charakteryzują się szparagi i dlaczego warto je jeść? 

  • Karotenoidy – jaki mają wpływ na nasz organizm? Właściwości i źródła karotenoidów

    Intensywna barwa żywności z pewnością niejednokrotnie sprawiła, że mieliśmy na nią większą chęć niż na jej nieatrakcyjną, „wyblakniętą” wersję. Wiele jest substancji barwnych, które nadają apetyczny wygląd warzywom, owocom czy produktom białkowym. Są to chlorofile, polifenole czy karotenoidy, wiele z nich wykazuje prozdrowotne właściwości. Warto wiedzieć dlaczego i kiedy korzystnie jest spożywać bogate w nie produkty spożywcze. Podpowiadamy, czym są karotenoidy i jakimi właściwościami się charakteryzują? 

  • Burak czerwony – jakie ma właściwości lecznicze i wartości odżywcze? Sok z buraka a nowotwór

    Burak to niskokaloryczne warzywo, bogate w witaminy i składniki mineralne. Zawiera także antocyjany oraz flawonoidy, którym przypisuje się właściwości przeciwnowotworowe. Sok z buraka najlepiej wykonać z wykorzystaniem wyciskarki wolnoobrotowej, dzięki której napój będzie bogaty w więcej cennych wartości odżywczych, niż wówczas, kiedy skorzystamy ze zwykłej sokowirówki. Buraka włącza się często do diety osób, które walczą z nadwagą i otyłością, chcą obniżyć poziom cholesterolu we krwi lub tym, którym dokucza zgaga. Jakie jeszcze właściwości ma burak zwyczajny, czy to prawda, że z powodzeniem stosowany jest w terapii przeciwnowotworowej oraz co poprawi smak soku z tego warzywa? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Krzem a krzem organiczny – czym się różnią, który jest lepiej przyswajalny? Właściwości i suplementy na piękne włosy i paznokcie

    Krzem to pierwiastek, który wielu osobom kojarzy się z preparatami na piękne włosy i paznokcie, natomiast niewielu z działaniem przeciwmiażdżycowym, przeciwcukrzycowym i przeciwnowotworowym. W aptekach i sklepach zielarskich dostępnych jest wiele preparatów z krzemem zarówno w formie jednoskładnikowej, jak i w połączeniu z borem lub jodem. Na niedobór krzemu najbardziej narażone są kobiety i osoby starsze.

  • Siarka – właściwości lecznicze, nadmiar i niedobór w organizmie, suplementacja

    Siarka (S, łac. sulphur) jest pierwiastkiem o intensywnej, żółtej barwie. W przyrodzie występuje w postaci gazów, w stanie wolnym albo w postaci związków chemicznych. Każdemu znana jest dzięki zapałkom, gdzie jest składnikiem łatwopalnej masy pokrywającej główki drewienka. Siarka jest również jednym z makroelementów występujących w organizmie człowieka. Pomimo niewielkiej ilości, znajduję się w każdej komórce i wchodzi w skład wielu białek i niektórych węglowodanów oraz bierze udział w licznych reakcjach.

  • Cholina (witamina B4) – dlaczego jest tak istotna dla kobiet w ciąży? Występowanie, właściwości, dawkowanie

    Cholina, to bardzo istotny związek dla rozwoju płodu (głównie w kontekście układu nerwowego), a ponadto biorący udział w szeregu procesów metabolicznych cholesterolu i związków tłuszczowych. W organizmie „witamina B4" występuje głównie w fosfolipidach, takich jak lecytyna i sfingomielina. Oprócz tego cholina przyczynia się do utrzymania właściwej struktury komórek, wpływa na pracę mięśni, układ oddechowy i mózg. Wyniki badań naukowych potwierdziły również, że przyczynia się ona do poprawy pamięci długotrwałej. Czy cholina chroni przyszłą mamę przed wystąpieniem stanu przedrzucawkowego, co ma ze sobą wspólnego cholina i inozytol oraz jak dawkować „witaminę B4"?? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Skrobia modyfikowana – czy trzeba jej unikać?

    Skrobia to znana wszystkim, naturalna substancja pochodzenia roślinnego. Co jednak począć ze skrobią modyfikowaną? Czy proces modyfikacji powinien nas niepokoić? A może nie taki diabeł straszny, jak go malują nasze skojarzenia? Co to jest skrobia modyfikowana i czy należy jej unikać – tego dowiemy się z artykułu. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij