Witamina B5 (kwas pantotenowy) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar
Alicja Świątek

Witamina B5 (kwas pantotenowy) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar

Kwas pantotenowy to rozpuszczalna w wodzie, występująca zarówno w produktach zwierzęcych, jak i roślinnych witamina B5. Do jej syntezy częściowo dochodzi także we florze jelitowej. Jest niestabilna w wysokiej temperaturze i nieodporna na działanie promieniowania UV. Witamina B5 wpływa na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi, bierze udział w wielu przemianach metabolicznych organizmu, a jej suplementacja zalecana jest osobom, które borykają się problemem uporczywego trądziku lub nadmiernie rogowaciejącego naskórka. Jaka jest optymalna dawka dzienna witaminy B5, które jej źródła są najlepsze i jak objawia się niedobór witaminy B5? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Witamina B5 naturalnie występuje w postaci kwasu D-pantotenowego. Podstawowym zadaniem tej witaminy jest udział w procesie powstawania koenzymu A (CoA), który jest niezbędny dla prawidłowego przebiegu wielu reakcji metabolicznych. Witamina B5 uczestniczy w licznych procesach zachodzących w organizmie człowieka. Poprzez pobudzanie procesów regeneracyjnych, wpływa korzystnie na stan skóry, dlatego jej stosowanie zalecane jest m.in. osobom z problemami dermatologicznymi, jak trądzik pospolity.

Kwas pantotenowy – rola witaminy B5 w organizmie

Witamina B5, a właściwie kwas pantotenowy, stosowany jest w suplementach diety w postaci kilku form chemicznych: pantetyny, deksapantenolu, D-pantotenianu sodu, D-pantotenianu wapnia. Najczęściej stosowaną w preparatach aptecznych postacią wit. B5 jest pantetyna, ponieważ uważana jest za najbardziej aktywną postać kwasu pantotenowego.  Witamina B5 uczestniczy w syntezie koenzymu A (CoA), który jest kofaktorem, a zatem związkiem potrzebnym enzymom do katalizowania licznych reakcji chemicznych. Dodatkowo pełni ważną funkcję w syntezie kwasu cytrynowego, kwasów tłuszczowych, acetylocholiny i cholesterolu. Kwas pantotenowy uczestniczy również w procesach regeneracyjnych skóry, błon śluzowych i pigmentacji włosów. Ponadto witamina B5 wpływa na zachowanie odpowiedniego stanu układu odporności, ponieważ bierze udział w wytwarzaniu przeciwciał.

Dawkowanie witaminy B5

Zalecane dzienne spożycie (RDA) witaminy B5 zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn wynosi 5 mg. W zależności od aktualnego stanu zdrowia, aktywności fizycznej i wieku, może się ono względnie zmieniać. Najczęściej witamina B5 w suplementach występuje w postaci kwasu pantotenowego lub pantotenianu wapnia. Zazwyczaj dobowe zapotrzebowanie na tę witaminę wynosi od 4 do 7 mg/ dobę. Preparaty z wit. B5 zaleca się podawać kilka razy dziennie w dawkach podzielonych. Według zasady, która mówi, że witaminy rozpuszczalne w tłuszczach najlepiej jest zażywać po posiłku a te rozpuszczalne w wodzie – przed posiłkiem, należy podkreślić, że witaminy z grupy B, w tym witamina B5 najlepiej się przyswoją, jeśli połkniemy je przed jedzeniem (są rozpuszczalne w wodzie).

Polecane dla Ciebie

Jakie są źródła witaminy B5?

Witamina B5, w postaci koenzymu, powszechnie występuje w wielu produktach spożywczych. Jest obecna zarówno w żywności pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego, rybach, a także w grzybach. W pokarmach bogatym jej źródłem są: żółtka jaj (aż 4 mg/100 g), drożdże, wątróbka, otręby pszenne, śledzie, łosoś, nasiona słonecznika, awokado, brokuły. Dodatkowo niektóre grupy żywności, jak płatki śniadaniowe oraz napoje energetyczne są wzbogacane w kwas pantotenowy.

Objawy i skutki niedoboru witaminy B5

Niedobory witaminy B5 występują niezwykle rzadko, ponieważ kwas pantotenowy jest powszechnym składnikiem żywności, którą spożywamy. Niekiedy awitaminoza witaminy B5 może się pojawić u osób nadużywających cukru i słodyczy oraz spożywających pewne produkty żywnościowe, jak: frytki, pizza, białe pieczywo i pszenny makaron. Najczęściej obniżony poziom kwasu pantotenowego objawia się:

  • uczuciem zmęczenia i osłabienia,
  • spadkiem masy ciała,
  • pieczeniem stóp,
  • bólem głowy i brzucha,
  • zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego,
  • stanami skurczowymi kończyn górnych i dolnych,
  • pogorszeniem wzroku.
Dodatkowo mogą pojawić się zaburzenia dermatologiczne, w postaci siwienia włosów, na skutek upośledzonej pigmentacji oraz uszkodzenia skóry w obrębie kącików oczu i ust, a także uporczywe rogowacenie i łuszczenie naskórka.

Objawy i skutki nadmiaru witaminy B5

Dotychczas nie stwierdzono, aby kwas pantotenowy wykazywał działanie toksyczne. W przeprowadzonych badaniach, w których zastosowano witaminę B5 w dawce do 2g/dzień nie odnotowano żadnych efektów ubocznych. Jedynie podczas stosowania bardzo wysokich dawek d-pantotenianu wapnia zaobserwowano objawy niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, w postaci biegunki, reakcje uczuleniowe, zaburzenia akcji serca oraz upośledzenie funkcjonowania mięśni szkieletowych.

Suplementy – którą witaminę B5 wybrać?

Najlepsze wchłanianie witaminy B5 uzyskuje się, stosując preparaty zawierające kompleks witamin z grupy B, a zwłaszcza wit. B6, B7, B9 (kwas foliowy), B10 (kwas paraaminobenzoesowy PABA) i B12. Dodatkowo na poprawę przyswajalności wpływają witamina C oraz siarka. Natomiast osłabienie wchłaniania powodują kawa, herbata, siarczan żelaza, a także niektóre leki, jak sulfonamidy, preparaty nasenne oraz estrogeny. Badania naukowe wskazują, że maksymalnie 12-miesięczna suplementacja doustnymi preparatami kwasu pantotenowego, w postaci pantetyny jest dobrze tolerowana i bezpieczna w większości przypadków. Zgodnie z obowiązującymi w Polsce normami, dla pantetyny, czyli jednej z postaci kwasu pantotenowego, która zazwyczaj jest stosowana w suplementach diety, jako źródło witaminy B5 dawka maksymalna wynosi 10 mg/dzień. Dla pozostałych form ustalono, że ilość kwasu pantotenowego nie powinna przekraczać 200 mg/dzień.

Brak jest kompletnych informacji dotyczących suplementacji witaminy B5 w ciąży oraz okresie karmienia, dlatego o uzupełnieniu tego składnika powinien zadecydować lekarz ginekolog. Istnieją pewne doniesienia dotyczące wpływu pantetyny na proces krzepnięcia krwi. Dlatego osoby z zaburzeniami krzepnięcia krwi oraz stosujące leki przeciwzakrzepowe (np. aspirynę, heparynę, klopidogrel, warfarynę) powinny skonsultować z lekarzem dobór dawki oraz postaci przyjmowanego preparatu z witaminą B5.
  1. M. Maciąg in., Witaminy i inne substancje aktywne – przegląd i badania, „bc.wydawnictwo-tygiel.pl” [online], http://bc.wydawnictwo-tygiel.pl/public/assets/228/Witaminy%20i%20inne%20substancje%20aktywne%20%E2%80%93%20przegl%C4%85d%20i%20badania.pdf, [dostęp:] 21.01.2021 r.
  2. K. Stoś, Uchwała nr 11/2019 Zespołu ds. Suplementów Diety z dnia 25 października 2019 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej maksymalnej dawki kwasu pantotenowego w zalecanej dziennej porcji w suplementach diety, „gis.gov.pl” [online], https://www.gov.pl/web/gis/zespol-do-spraw-suplementow-diety, [dostęp:] 21.01.2021 r.
  3. Praca zbiorowa, Witaminy prawda i mity, „biotechnologia.wpt.uni.opole.pl” [online],  http://biotechnologia.wpt.uni.opole.pl/wp-content/uploads/WITAMINY-PRAWDA-I-MITY.pdf, [dostęp:] 21.01.2021 r.
  4. U. Strunz, Witaminy czy i dlaczego pomagają. Kiedy i jak bezpiecznie je stosować, „wydawnictwovital.pl” [online], https://wydawnictwovital.pl/wp-content/uploads/2018/01/Witaminy-czy-i-dlaczego-pomagaja-_sklad_edited.pdf, [dostęp:] 21.01.2021 r.
  5. N. Barnasz, A. Dobosz, Witaminy w pigułce. Witamina B5, „jagiellonskiecentruminnowacji.pl” [online], https://www.jagiellonskiecentruminnowacji.pl/wp-content/uploads/2019/01/witamina_b1.pdf, [dostęp:] 21.01.2021 r.
  6. Praca zbiorowa, Ćwiczenia laboratoryjne – teoria, „chemia.ug.edu.pl” [online], https://chemia.ug.edu.pl/sites/default/files/_nodes/strona-chemia/37048/files/nat3t.pdf, [dostęp:] 21.01.2021 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Leki przeciwwirusowe na grypę. Czym jest amantadyna, rymantadyna, oseltamiwir i zanamiwir?

    Najsilniejszymi lekami przeciwwirusowymi na grypę są amantadyna, rymantadyna (leki starej generacji), oseltamiwir i zanamiwir (leki nowej generacji). Stosowane są jedynie na wskazanie lekarza, który tylko w uzasadnionych przypadkach wdroży leczenie tymi substancjami. Mają one charakter wirusostatyczny, a leczenie z ich udziałem trwa najczęściej 5. dni. Jakie są przeciwwskazania do stosowania leków przeciwwirusowych, jaki jest ich mechanizm działania oraz kiedy leki na grypę są skuteczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Etenzamid – składnik leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Właściwości, przeciwwskazania

    Etenzamid, czyli salicylan, to składnik, który często jest łączony z kwasem acetylosalicylowym i kofeiną. Komplet tych związków sprawia, że ich skuteczność przeciwbólowa lub przeciwzapalna jest bardzo wysoka. Zazwyczaj preparaty z tym składnikiem zalecane są w bólach głowy, bólach mięśniowo-szkieletowych, a także bólach o umiarkowanym nasileniu o podłożu zapalnym. Czy u dzieci można stosować etenzamid, jaka jest bezpieczna, maksymalna dawka dzienna tej substancji dla osoby dorosłej i jaki jest mechanizm działania etenzamidu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Foliany – właściwości i źródła folacyny i kwasu foliowego

    Foliany, czyli folacyna i kwas foliowy stanowią szeroką grupę związków, będącymi pochodnymi pteryny, które różnią się stopniem utlenienia i charakteryzują się aktywnością biologiczną kwasu foliowego. Kwas foliowy nie ma toksycznego charakteru, niemniej jego zbyt duże dawki mogą utrudniać rozpoznanie niedokrwistości wywołanej niedoborem witaminy B12. Jakie są objawy niedoboru folianów, co stanowi najlepsze źródła tych związków w pożywieniu oraz jaka jest zalecana dawka dzienna folianów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Izotretynoina – działanie, dawkowanie, skutki oboczne, zasady terapii

    W ostatnich latach bardzo popularne stało się leczenie trądziku izotretynoiną. Pomimo wielu skutków ubocznych, z jakimi wiąże się ta terapia, decydują się na nią nawet te osoby, u których trądzik nie jest wyjątkowo nasilony. Czym jest izotretynoina, dlaczego kobiety w ciąży nie mogą jej stosować oraz jak wylicza się dawkę skumulowaną?

  • Dlaczego profilaktyczne picie płynu Lugola jest niebezpieczne dla zdrowia?

    W ostatnich dniach bardzo wzrosło zainteresowanie płynem Lugola. Niektórzy próbują stosować go profilaktycznie, a nie na skutek wyraźnych wskazań zdrowotnych. Wprawdzie płyn Lugola wykazuje działanie antyseptyczne, a znajdujący się w nim jod wpływa korzystnie na pracę tarczycy, tak zażywanie go na „ własną rękę" może mieć bardzo negatywne, a wręcz tragiczne w skutkach konsekwencje. Dlaczego nie powinniśmy stosować płynu Lugola bez wyraźnych wskazań lekarskich i czym jest trądzik jodowy? 

  • Ubichinol – co to jest? Wskazania do stosowania koenzymu Q10, dawkownie, efekty

    Ubichinol to aktywna forma koenzymu Q10, przez niektórych określana mianem „super paliwa" dla organizmu. Jest związkiem chemicznym z grupy chinonów, który wpływa na funkcjonalność komórek, dbając o ich prawidłowy rozwój. Aby uzupełnić niedobory koenzymu Q10, warto wybierać suplementy zawierające jego aktywną postać, która uważana jest za łatwiej przyswajalną niż postać utleniona – ubichinon. Kiedy stosować ubichinol, jak dawkować koenzym Q10 i na jakie efekty można liczyć, zażywając go regularnie?

  • Chlorella – jakie ma właściwości? Czy warto ją stosować i jak dawkować?

    Chlorella jest zieloną algą, która należy do grupy zielenic. Zawiera więcej kwasu foliowego i żelaza niż inne pokarmy roślinne. Suplementacja chlorelli może wpływać korzystnie na obniżenie czynników predysponujących do chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych, stanowić element uzupełniający niedobory białka, a także być stosowana podczas detoksu organizmu. Jak dawkować chlorellę, czy można ją stosować w ciąży lub podawać ją dzieciom, a także jakie mogą być skutki uboczne suplementacji tego produktu typu superfood?

  • Jodek potasu – działanie, dawkowanie, profilaktyka. Kiedy i dlaczego należy go użyć?

    Określoną dla danej grupy wiekowej ilość jodku potasu należy przyjąć w jednorazowej dawce dobowej, która umożliwi wysycenie tarczycy i jej ochronę przed radioaktywnym jodem.  Przyjęcie odpowiedniej ilości jodku potasu chroni przed narażeniem popromiennym przez maksymalnie 24 godziny od przyjęcia dawki wysycającej. Czy profilaktyczne zażywanie jodku potasu jest wskazane i bezpieczne?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij