Dieta paleo – na czym polega dieta paleolityczna i jak może wpływać na zdrowie?
Maria Dąbrowska

Dieta paleo – na czym polega dieta paleolityczna i jak może wpływać na zdrowie?

Dieta paleo (dieta paleolityczna) opiera się na modelu żywienia naszych przodków. Rezygnacja z produktów wysoko przetworzonych na rzecz tych pozyskiwanych w najbardziej naturalny sposób – to jedno z głównych założeń żywienia inspirowanego prehistorią. Na czym dokładnie polega dieta paleo? Jaki ma wpływa na zdrowie? Czy każdy może ją stosować?  Dowiedz się więcej z poniższego artykułu. 

Żywieniowe nawyki jaskiniowców nas uzdrowią – w największym skrócie właśnie to głoszą zwolennicy diety paleo – jednej z najbardziej popularnych diet ostatnich lat. Sprawdzamy, dlaczego dieta z odległej przeszłości może się okazać ratunkiem dla naszych współczesnych schorzeń. 

Dieta paleo – na czym polega dieta paleolityczna? 

Dieta paleo to dieta, według której przypuszczalnie odżywiali się nasi paleolityczni przodkowie. Zdaniem wielu ekspertów właśnie ona dostarcza nam najlepiej skomponowaną mieszankę składników odżywczych i zapobiega wielu chorobom, w szczególności cywilizacyjnym. Dlaczego mielibyśmy zrezygnować ze znanych nam smaków oraz składników i cofnąć się na talerzu o setki tysięcy lat? Otóż okazuje się, że właśnie wtedy, w odległych paleolitycznych czasach, zaprogramowany został metabolizm naszego gatunku. I właśnie tę paleolityczną dietę jaskiniowców nasz organizm toleruje najlepiej. Dużo lepiej niż jadłospis kolejnych pokoleń wzbogacony przez nieznane paleolitycznemu żołądkowi zboża, rośliny strączkowe czy nabiał. 

O zasadności stosowania diety paleo zaczęto głośno mówić już w latach 80. ubiegłego wieku. Radiolog S. Boyd Eaton ogłosił, że to właśnie nawyki żywieniowe przodków z epoki kamienia ukształtowały naszą fizjologię i geny. I że, jak wskazują badania, przodkom tym obce były znane dziś choroby. Jared Diamond na łamach magazynu „Discover” stwierdził, że rolnicza rewolucja była, z punktu widzenia zdrowotnego oraz społecznego, największą pomyłką w historii ludzkości, z której negatywnymi skutkami borykamy się do dziś. Rolnictwo zapewniło łatwiejszy i szybszy dostęp do żywności, ale stworzyło też jej nadwyżki, a więc i potrzebę jej przetwarzania w celu zachowania świeżości. Gdyby całą historię ludzkości porównać do jednej doby, czasy zbieraczy i myśliwych paleolitycznych trwałyby jego zdaniem do około 23:54. Ostatnie 6 minut to okres ostatnich 100 000 lat, w których do życia człowieka wkroczyło rolnictwo i idący razem z nim nowy rodzaj dostępnej żywności. Przykład ten dobitnie pokazuje, jak bardzo „świeżą” i niesprawdzoną jeszcze z punktu widzenia genetycznego jest dla naszego organizmu nowością.

O niegotowości naszych genów od lat mówi też amerykański naukowiec Loren Cordain, największy autorytet diety paleo na świecie. Jego zdaniem, od wynalezienia rolnictwa i hodowli bydła dzieli nas zbyt mało czasu, aby w naszych genach mogły nastąpić mutacje pozwalające przystosować się układowi pokarmowemu do nowego rodzaju pożywienia. 

Dieta paleo – zasady. Co można jeść, a czego unikać? 

Co zatem powinniśmy jeść, idąc śladem paleolitycznych jaskiniowców i wojowników? Wszystko, co nasi przodkowie byli w stanie złowić, upolować czy zebrać: mięso, ryby, owoce morza, jaja, grzyby, orzechy, kiełki, nasiona, warzywa i owoce. Była to zatem dieta niskowęglowodanowa (w przeciwieństwie do diety karniwora, gdzie węglowodany są wyeliminowane całkowicie), obfitująca w produkty białkowe. Według zwolenników tej diety podobnych proporcji powinniśmy pilnować również dziś, układając nasz paleojadłospis. Na pierwszym miejscu umieścić należałoby mięso, najlepiej chude lub dziczyznę. Razem z produktami odzwierzęcymi powinno stanowić około 50% dziennego jadłospisu. Reszta powinna składać się z owoców, orzechów i warzyw, ale tylko tych niskoskrobiowych.

Produkty w diecie paleo powinny być pozyskiwane w jak najbardziej naturalny sposób: ryby najlepiej dzikie, a nie hodowlane, mięso z wiadomego, sprawdzonego źródła, owoce i warzywa z upraw ekologicznych. Dieta paleo powinna być wzbogacona o zdrowe tłuszcze: olej kokosowy, olej lniany, oliwę, oleje z orzechów i pestek tłoczone na zimno, ale i masło. Do picia najlepsza jest woda, najlepiej z dodatkiem soku z cytryny, zielona herbata, woda kokosowa i napary z ziół. 

Produkty zakazane w diecie paleo to takie, do których dostępu nie mieli nasi paleoprzodkowie. Niezalecane są zatem produkty zbożowe, nabiał, rośliny strączkowe oraz warzywa skrobiowe, czyli m.in. ziemniaki, dynie czy bataty. Wykluczona jest również żywność przetworzona, cukry rafinowane oraz wszelkie jego pochodne. 

Powiązane produkty

Dieta paleo – w jakich chorobach może być pomocna? 

W diecie paleo nie chodzi tylko o liczenie kalorii i ważenie produktów, a potem sprawdzanie efektów na wadze. Nie jest to dieta cud, którą po paru intensywnych tygodniach można zarzucić i wrócić do starego menu. Dieta paleo to coś więcej niż jadłospis, to raczej styl życia, który poza odpowiednimi produktami na talerzu, hołduje prostocie, bardziej naturalnym, pierwotnym rozwiązaniom, zachęca do zwolnienia codziennego tempa. Poza tym dieta, która stawia na limitowanie węglowodanów na co dzień, może okazać się szczególnie wskazana w przypadku niektórych schorzeń.

Dieta paleolityczna na pewno ogranicza puste kalorie, dlatego w pierwszej kolejności przyniesie spadek kilogramów na wadze. W dłuższej perspektywie pomaga wyregulować gospodarkę lipidową i insulinową, zatem szczególnie polecana jest osobom chorym na cukrzycę. Zwolennicy diety paleo twierdzą, że wpływa ona dobroczynnie na nadciśnienie, problemy skórne, astmę, zgagę, refluks czy wrzody

Warto pamiętać, aby przed zastosowaniem restrykcyjnej diety, skonsultować się z lekarzem.  

Dieta paleo – wady. Kto nie może stosować diety paleo i dlaczego? 

Choć dieta paleo ma szerokie grono zwolenników, wywołuje też całkiem sporo kontrowersji. Pojawiają się opinie, że badania potwierdzające jej skuteczność nie biorą pod uwagę wszystkich istotnych aspektów. Możliwe, że ludzie paleolitu faktycznie cieszyli się lepszym zdrowiem niż współcześni, ale ich średnia żywotność wynosiła raptem 30-40 lat. Prowadzili zupełnie inny od naszego styl życia: pozostawali stale aktywni fizycznie, obce im były długotrwałe stresy, zanieczyszczenie powietrze, warzywa i owoce, do których mieli dostęp, nie były skażone pestycydami, a mięso antybiotykami. 

Ponieważ dieta paleo to dieta faworyzująca białka kosztem węglowodanów, może doprowadzić do niedoborów witamin i składników mineralnych (np. witaminy D lub wapnia), co oznacza większą podatność na złamania oraz większe ryzyko wystąpienia osteoporozy. Zjadając wskazane w diecie paleo ilości mięsa, możemy dostarczać sobie nadprogramowego cholesterolu i tym samym narażać się na choroby nerek, wątroby, a nawet raka jelita grubego.

Dieta paleo nie jest też wskazana kobietom w ciąży oraz karmiącym matkom. 

Dieta paleo – przykładowy jadłospis 

Przykładowy jadłospis w diecie paleo zależy w głównej mierze od naszych smakowych preferencji oraz dostępności w danym okresie warzyw i owoców. Dieta paleo hołduje naturalności, a co za tym idzie – stawia na produkty lokalne i sezonowe.

Na śniadanie możemy zjeść jajka, kiełbasę lub parę plasterków chudej wołowiny w towarzystwie warzyw: pomidorów, awokado, kalarepy lub marchewki.

Na drugie śniadanie świetnym pomysłem będą sałatki: z pieczonych buraków, ze śledzia, z tuńczyka albo wędzonych ryb z dużą ilością różnego rodzaju sałat. Sprawdzą się też owocowe koktajle z dodatkiem mleka migdałowego czy kokosowego.

Obiad to czas na porządny, ciepły posiłek, który mogą stanowić bigos, gulasz, leczo, pieczeń, drobiowe szaszłyki czy ryba z pieca z ugotowanymi na parze warzywami.

Kolacja to z kolei dobry moment na warzywną zupę okraszoną ziarnami słonecznika i dyni. Sprawdzą się też owocowe lub warzywne placki, np. z bananów czy marchewkowo-cukiniowe.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Błonnik pokarmowy – gdzie i czym jest? Jak wpływa na zdrowie?

    Błonnik pokarmowy, zwany włóknem pokarmowym, to grupa substancji, która odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu układu pokarmowego człowieka. Wyróżnia się dwie frakcje błonnika pokarmowego: rozpuszczalną i nierozpuszczalną w wodzie. Każda wywiera określony wpływ na organizm. W jakich produktach można znaleźć błonnik pokarmowy i jakie są jego właściwości?

  • Dynia – wartości odżywcze i właściwości lecznicze. Dietetyczne przepisy z dynią

    Dynia jest warzywem bogatym w witaminy i minerały – m.in. w magnez, selen, potas i cynk. Stanowi także źródło białka i błonnika pokarmowego. Kto powinien włączyć ją do swojej diety? Jakie właściwości mają pestki z dyni i olej z dyni? Czy to warzywo będzie odpowiednie dla cukrzyków?

  • Mleko kokosowe – wartości odżywcze, właściwości, zastosowanie. Jak zrobić je w domu?

    Mleko kokosowe stanowi smaczną alternatywę dla mleka krowiego, dzięki czemu może znaleźć miejsce m.in. w diecie osób chorujących na celiakię, cukrzycę czy nietolerancję laktozy. Jakie właściwości i zastosowanie ma mleko kokosowe? Jak w łatwy sposób przygotować je samodzielnie w domu?

  • Gruszka – właściwości, wartości odżywcze, przepisy

    Jej dodatek do diety może pomóc przy uciążliwych zaparciach. Świetnie sprawdzi się jako element maseczki na przetłuszczającą się cerę. W dodatku pysznie smakuje zarówno w daniach na słodko, jak i na wytrawnie. Gruszka – jakimi wartościami odżywczymi się charakteryzuje? Czy jedzenie jej może zaszkodzić? Co dobrego przygotować z gruszek?

  • Czym jest układ odpornościowy i jak skutecznie go wspierać?

    Po z natury ciepłym lecie przychodzi sezon jesienny, który wystawia na ciężką próbę nie tylko nasz nastrój, ale również układ odpornościowy, który w tym czasie jest wyjątkowo obciążony. Jest to okres infekcji, często nawracających lub przewlekłych. Istnieją jednak sposoby, aby sobie skutecznie pomóc i zniwelować ryzyko uciążliwych i osłabiających przeziębień, na tle których mogą rozwinąć się dużo poważniejsze choroby, jak zapalenie płuc czy oskrzeli. Spośród czynników mających wpływ na prawidłowo funkcjonujący układ immunologiczny, niewątpliwie ogromne znaczenie ma zdrowa dieta.

  • Kapary – smak, właściwości i zastosowanie w kuchni

    Kapary to roślina krzewiasta naturalnie występująca w strefie tropikalnej i w basenie Morza Śródziemnego. Pąki kwiatowe kaparów są znane już od wielu lat ze względu na swój charakterystyczny smak oraz działanie wspomagające trawienie i leczenie infekcji górnych dróg oddechowych. Kapary są ważnym źródłem wielu różnych biologicznie aktywnych substancji chemicznych, których właściwości terapeutyczne były już dobrze znane i cenione przez starożytnych Rzymian.

  • Blue Monday – co to jest? Kiedy wypada? Czy Blue Monday to mit?

    Blue Monday to termin określający rzekomo najbardziej depresyjny dzień w roku. Według wyliczeń twórcy tej teorii przypada on na trzeci poniedziałek stycznia. To właśnie w tym dniu we wszystkich mediach słyszymy o niebieskim poniedziałku. Wiele osób zastanawia się wówczas, ile jest prawdy w teorii Blue Monday.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij