Wrzód żołądka i dwunastnicy

Wrzód trawienny jest ograniczonym ubytkiem błony śluzowej sięgającym w głąb poza blaszkę mięśniową. W otoczeniu wrzodu trawiennego zlokalizowany jest naciek zapalny oraz martwica. Wrzody trawienne są wynikiem zaburzeń równowagi pomiędzy czynnikami drażniącymi błonę śluzowa żołądka i dwunastnicy (kwas solny, pepsyna) oraz czynnikami ochronnymi (pokryta śluzem błona śluzowa żołądka i dwunastnicy). Czym natomiast jest choroba wrzodowa? Choroba wrzodowa to cykliczne pojawianie się wrzodów w żołądku i dwunastnicy.

Lokalizacja i przyczyny powstawania

Wrzody trawienne najczęściej lokalizują się w opuszce dwunastnicy i żołądku, zdecydowanie rzadziej powstają w dolnej części przełyku i dwunastnicy. 
  • Helicobacter pylori
Najczęstszą przyczyną powstania wrzodów trawiennych jest zakażenie bakterią Helicobacter pylori. Helicobacter pylori jest gram-ujemną bakterią, która występuje powszechnie na całym świecie, jednak do zakażeń nią dochodzi zdecydowanie częściej w krajach rozwijających się niż w krajach już wysoko rozwiniętych. Do zakażenia H.pylori dochodzi drogą pokarmową, bardzo często już we wczesnym dzieciństwie – od tego momentu zakażenia utrzymuje się przez cały czas, tylko początkowo może nie dawać żadnych objawów. H.pylori dzięki swoim specjalnym właściwościom może przetrwać w kwaśnym środowisku żołądka, dodatkowo bakteria produkuje też toksyny, które uszkadzają komórki błony śluzowej i wywołują jej zapalenie. To z kolei prowadzi do zwiększonego wydzielina gastryny, co dalej pociąga za sobą konsekwencje pod postacią zwiększonego wydzielania kwasu solnego – a to z kolei jest bezpośrednią przyczyną powstawania owrzodzeń żołądka i dwunastnicy.
  • Uwarunkowania genetyczne
Inną przyczyna powstania wrzodów trawiennych żołądka i dwunastnicy są uwarunkowania genetyczne. Do tej pory stwierdzono, że zdecydowanie większe jest ryzyko wystąpienia wrzodów u osób z grupą krwi O.
  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne, długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów
Ponadto, w powstawaniu wrzodów żołądka i dwunastnicy dużą rolę odgrywają niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Zalicza się do nich powszechnie stosowany ibuprofen, a także ketoprofen, diklofenak, naproksen, jak również kwas acetylosalicylowy (popularna aspiryna). Ich nadużywanie i nieprzestrzeganie zaleceń lekarza w czasie ich zażywania może doprowadzić do rozwinięcia się choroby wrzodowej. Dodatkowo, długotrwałe stosowanie z różnych przyczyn glikokortykosteroidów może przyczyniać się do rozwoju wrzodów trawiennych. Czasami na ich rozwój mają też wpływ inne leki, jak np. chlorek potasu czy bisfosfoniany.
Do powstawania wrzodów trawiennych żołądka i dwunastnicy, przyczynia się również palenie tytoniu, częste spożywanie alkoholu, silny stres, picie kawy, nadużywanie ostrych przypraw.

Jakie są objawy wrzodów trawiennych żołądka i dwunastnicy?

Dominującym objawem prawie u wszystkich chorych jest ból lub dyskomfort w nadbrzuszu, który pojawia się od około jednej do trzech godziny po posiłku lub też w nocy lub wcześnie rano (są to tzw. bóle głodowe). Dla wrzodów dwunastnicy charakterystyczne jest to, że mogą one całkowicie ustąpić lub znacznie się zmniejszyć po spożyciu posiłku. Czasami obecność wrzodów żołądka i dwunastnicy wywołuje też uczucie "pełności" w nadbrzuszu, zdarzają się też dość często nudności i wymioty.

Czy wrzody trawienne żołądka i dwunastnicy występują często?

Tak, jest to jedna z częstszych chorób przewodu pokarmowego. W dzisiejszych czasach, kiedy niestety prowadzimy niehigieniczny i stresujący tryb życia, ilość zachorowań na wrzody trawienne wzrasta. Należy też pamiętać, że wrzody trawienne mogą również występować rodzinnie.

Czy w przypadku występowania wrzodów trawiennych żołądka i dwunastnicy mogą zdarzać się powikłania?

Tak, w przypadku choroby wrzodowej mogą wystąpić powikłania. Zdarza się, że w przebiegu choroby wrzodowej pojawia się krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Ryzyko tego powikłania znacznie wzrasta u pacjentów, którzy zażywają niesteroidowe leki przeciwzapalne. W sytuacji, kiedy dojdzie do tego powikłania, pacjent zaczyna wymiotować (są to tzw. fusowate wymioty – mają one kolor czarny lub brązowy, obecne są w nich "kłaczki" na skutek wytracania się krwi), mogą też pojawić się smoliste stolce (czarne zabarwienie stolca ) oraz objawy wstrząsu hipowolemicznego, czyli wstrząsu powstałego na skutek ubytku krwi (pacjent staje się blady, spocony, ma obniżone ciśnienie tętnicze oraz przyspieszoną czynność serca, może dojść do utraty przytomności). Innym, zdecydowanie rzadszym powikłaniem choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, jest perforacja (pęknięcie) wrzodu. Pojawi się wtedy ostry, gwałtowny ból brzucha, wzmożone napięcie mięśni brzucha (obrona mięśniowa przy palpacyjnym badaniu brzucha), pacjent wymaga niezwłocznej  hospitalizacji i interwencji chirurgicznej. Ryzyko perforacji wrzodu trawiennego wzrasta u palaczy tytoniu oraz u osób nadużywających niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Innym powikłaniem może być zwężenie odźwiernika, które spowodowane jest wrzodem umiejscowionym w okolicy odźwiernika. Objawami tego powikłania są przede wszystkim obfite, chlustające wymioty. Do tej pory nie udowodniono, aby obecność wrzodów trawiennych zwiększała częstość zachorowań na raka żołądka.

Na jakiej podstawie można postawić rozpoznanie wrzodów żołądka i dwunastnicy?

Najważniejszym badaniem, umożliwiającym postawienie pewnej i ostatecznej diagnozy, jest wykonanie gastroskopii. W czasie badania pobiera się także wycinki błony śluzowej, po to, aby potwierdzić lub wykluczyć zakażenie Helicobacter pylori – do tego celu można wykonać test ureazowy, ewentualnie przeprowadzić badanie histopatologiczne pobranego fragmentu błony śluzowej. Do wykrywania zakażenia Helicobacter pylori można też ewentualnie zastosować testy nieinwazyjne, jak np, test oddechowy czy oznaczenie antygenu H.pylori w kale. Jednak wykonanie takich testów wskaże jedynie na zakażenie bakterią, nie umożliwi natomiast rozpoznania wrzodów żołądka i dwunastnicy, dlatego w dalszym ciągu najważniejszym badaniem pozostaje gastroskopia.

Jak wygląda leczenie choroby wrzodowej?

 W przypadku potwierdzenia zakażenia H.pylori konieczne jest zastosowanie eradykacji, czyli połączenia antybiotyków z lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu solnego w żołądku. W przypadku braku zakażenia, stosuje się leki zobojętniające kwas solny oraz hamujące jego wydzielanie: przede wszystkim są to inhibitory pompy protonowej oraz blokery receptorów histaminowych H2. Leczenia chirurgicznego wymagają natomiast powikłania choroby wrzodowej.
W przypadku stwierdzenia wrzodów żołądka lub dwunastnicy bardzo ważna jest też właściwa dieta. Należy unikać ostrych przypraw, picia kawy i alkoholu oraz palenia papierosów! Posiłki powinny być lekkostrawne, najlepiej gotowane lub pieczone w folii. Posiłki powinny mieć też właściwą temperaturę – nie mogą być ani zbyt gorące, ani zupełnie zimne. Obfite posiłki należy zastąpić jedzeniem częściej mniejszych porcji pokarmów. Należy unikać też zażywania niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

 

 
 

Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus