Hipokaliemia – jakie są przyczyny i objawy niedoboru potasu we krwi? - portal DOZ.pl
Hipokaliemia – jakie są przyczyny i objawy niedoboru potasu we krwi?
Katarzyna Jowik

Hipokaliemia – jakie są przyczyny i objawy niedoboru potasu we krwi?

Hipokaliemia jest zaburzeniem elektrolitowym, które jest związane ze zbyt małym stężeniem potasu we krwi. Jakie są jej przyczyny? Czym objawia się niedobór potasu w organizmie? Jak wygląda leczenie hipokaliemii?  

Potas (K+, łac. kalium) jest jednym z najważniejszych pierwiastków warunkujących równowagę wodno-elektrolitową i kwasowo-zasadową organizmu. Jest niezbędny do prawidłowego działania komórek mięśniowych, przewodzenia impulsów nerwowych, aktywacji enzymów komórkowych czy pracy serca. Potas może mieć także korzystny wpływ na utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi poprzez zwiększenie wydalania sodu przez nerki i zmniejszenie objętości krwi. Dlatego tak ważne staje się utrzymanie zróżnicowanej i zbilansowanej diety o niewielkiej zawartości soli (wg Światowej Organizacji Zdrowia < 5 g/dobę, czyli mniej niż łyżeczka soli na dobę) i prawidłowej, stałej ilości potasu.  

Hipokaliemia – co to jest? 

Hipokaliemia to obniżenie prawidłowego stężenia potasu w osoczu krwi. Problem może dotyczyć nawet 20% pacjentów hospitalizowanych i, w zależności od źródeł, 10-40% osób przewlekle przyjmujących leki moczopędne (diuretyki). Hipokaliemia stanowi jednocześnie najczęstsze zaburzenie gospodarki elektrolitowej u osób badanych na szpitalnych oddziałach ratunkowych. Prawidłowe stężenie potasu może się różnić w poszczególnych laboratoriach, najczęściej jednak podawany zakres normy to 3,6-5,2 mmol/l. 

Możemy wyróżnić hipokaliemię: 

  • łagodną (3,1-3,5 mmol/l), 
  • umiarkowaną (2,5-3 mmol/l), 
  • i ciężką (< 2,5 mmol/l). 

Hipokaliemia – przyczyny niedoboru potasu w organizmie 

Niski poziom potasu może wynikać z wielu przyczyn, jednak najczęstszym powodem jest wzmożone wydalanie z moczem w trakcie przyjmowania leków moczopędnych (furosemid, indapamid, hydrochlorotiazyd), np. u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym czy niewydolnością serca, bądź jego utrata przez przewód pokarmowy. Przyczynami hipokaliemii mogą być: 

  • nadmierna utrata potasu: silne pocenie (np. po długotrwałym wysiłku fizycznym), przewlekłe choroby jelit (także przetoki, zespół krótkiego jelita), nadużywanie środków przeczyszczających, stany odwodnienia organizmu (wymioty, biegunki, oparzenia), 
  • zbyt mała podaż w diecie (np. dieta ubogopotasowa w przewlekłych chorobach nerek), 
  • kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy (np. w sytuacji podania zbyt dużej dawki insuliny), 
  • stosowane leki: mineralokortykoidy (np. fludrokortyzon), część glikokortykoidów (np. prednizon, hydrokortyzon), niektóre antybiotyki (penicyliny, aminoglikozydy), β2-agoniści, 
  • inne: niedobór magnezu, nadużywanie alkoholu. 
Najbardziej narażone na utratę potasu są osoby przyjmujące leki moczopędne i pacjenci z chorobami sercowo-naczyniowymi oraz uszkodzeniem nerek.  

Oczywiście przyczyn hipokaliemii może być dużo więcej: kwasica metaboliczna (np. w wyniku uszkodzenia nerek czy kwasicy cewkowej), hiperaldosteronizm (w przebiegu gruczolaków nadnerczy – zespołu Conna, zespołu Barttera, zespołu Gitelmana, zespołu Fanconiego), białaczka, zespół Cushinga bądź choroba Cushinga i wiele innych. Dlatego w razie wątpliwości w konkretnych przypadkach klinicznych zalecana jest wizyta u lekarza. 

Polecane dla Ciebie

Hipokaliemia – objawy obniżonego potasu 

Pojawianie się objawów hipokaliemii zależy nie tylko od stężenia potasu w surowicy, lecz także dynamiki jego spadku. Zdarza się, że pacjent z ciężką, ale długotrwałą hipokaliemią nie ma objawów, a zaburzenie stwierdza się w trakcie kontrolnego oznaczania elektrolitów we krwi.  

Łagodna hipokaliemia może nie dawać objawów. A jeśli już takie się pojawią, to najczęściej wymienia się: ogólne osłabienie, zmęczenie, zaburzenia czucia, apatia, jadłowstręt i nudności, zaparcia, zatrzymanie moczu, niedrożność jelit, osłabienie odruchów głębokich wywołanych pobudzaniem określonego nerwu, uczucie kołatania (nierównego „bicia”) serca. Możliwe do zaobserwowania zmiany w EKG to tachyarytmie, zmniejszenie amplitudy załamka T lub jego odwrócenie, powstawanie załamka U, skrócenie odcinka ST.  

W ekstremalnie ciężkich przypadkach literatura naukowa opisuje martwicę mięśni bądź postępujący paraliż wstępujący. 

Hipokaliemia – jak podwyższyć potas? 

Sposób leczenia hipokaliemii zależy od wielu czynników: przyczyny, objawów, przyjmowanych leków i występowania innych chorób. W chwili jej zdiagnozowania lekarz na podstawie wyników badań (podmiotowego, przedmiotowego i badań laboratoryjnych), obrazu klinicznego pacjenta oraz jego historii choroby zaleca najbardziej adekwatną terapię. Może to być też np. zmiana dotychczasowych leków na takie o innym mechanizmie działania czy substytucję potasu.  

U osób szczególnie narażonych na hipokaliemię bądź z jej powtarzającymi się epizodami niezwykle ważne staje się leczenie dietetyczne – modyfikacja codziennej diety z wprowadzeniem produktów bogatych w ten pierwiastek, takich jak suszone owoce, banany, pomidory i ich przetwory, ziemniaki, awokado, grzyby, ryby (zwłaszcza łosoś, tuńczyk, makrela), orzechy, botwinka, szpinak, nasiona sezamu i mak. 

Pojawienie się objawów hipokaliemii u osoby z grup ryzyka niedoboru potasu (przyjmującej leki moczopędne, cierpiącej na utrzymującą się biegunkę lub wymioty) stanowi wskazanie do kontaktu z lekarzem! Pamiętaj, nigdy nie stosuj preparatów potasu bez badań i konsultacji z lekarzem!  

Zawarte w powyższym artykule treści mają charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastąpią wizyty u lekarza oraz bezpośredniego badania podmiotowego i przedmiotowego pacjenta. 

  1. Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych 2019, pod red. A. Szczeklika, P. Gajewskiego, Medycyna Praktyczna, Kraków 2019. 
  2. E. Kardalas, S.A. Paschou, P. Anagnostis i in., Hypokalemia: a clinical update, „ncbi.nlm.nih.gov" [online], https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29540487, [dostęp:] 02.12.2019. 
  3. J. Pepin, C. Shields, Advances in diagnosis and management of hypokalemic and hyperkalemic emergencies, „Emergency Medicine Practice”, nr 14 (2) 2012. 
  4. Hypokalemia – approach to the patient, "dynamed.com" [online], https://www.dynamed.com/condition/hypokalemia-approach-to-the-patient/about, [dostęp:] 02.12.2019. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba lokomocyjna – jak pomóc dzieciom i dorosłym?

    Choroba lokomocyjna (kinetoza) to przypadłość, która dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych podczas podróżowania różnymi środkami transportu. Kiedy do niej dochodzi? Jak się objawia i co robić, aby zapobiec jej nieprzyjemnym dolegliwościom? Podpowiadamy. 

  • Guzy, stłuczenia i siniaki – co na nie stosować?

    Guzy, stłuczenia, siniaki i obrzęki – jakie środki warto mieć pod ręką, aby urazy goiły się szybciej? Podpowiadamy.

  • Ból pleców – domowe sposoby i leki z apteki

    Ból pleców może dotyczyć każdego odcinka kręgosłupa, jednak zazwyczaj występuje ból krzyża, który pojawia się w odcinku lędźwiowo-krzyżowym. Zakłada się, że w populacji do 40 roku życia ponad 70% osób cierpiało na ból krzyża, natomiast drugiego najczęściej występującego bólu pleców – w odcinku szyjnym doświadczyła minimum połowa populacji. Jak poradzić sobie z bólem pleców, jakie leki wybrać i które z domowych sposobów mogą uśmierzyć ból?

  • Co na alergię? Skuteczne leki i domowe sposoby na alergię

    Alergia może dotyczyć niemowlaka, dziecka i osoby dorosłej. Niestety problem ten doskwiera coraz większej ilości osób na całym świecie. Lekceważenie objawów alergii może doprowadzić do groźnych komplikacji, takich jak np. przewlekła obturacyjna choroba płuc. Wsparcie w leczeniu alergii mogą stanowić metody naturalne oraz wypracowanie schematu zachowań ograniczających kontakt z alergenami. Dostępne są również leki i preparaty na alergię, które można kupić w aptece także bez recepty. Stosowane właściwie, czyli konsekwentnie i zgodnie z zaleceniami, mogą pomóc zwalczyć dokuczliwe objawy alergii.

  • Testy z apteki na wykrycie zakażenia H. pylori – skuteczność, interpretacja wyników

    Zakażenie Helicobacter pylori jest często diagnozowaną infekcją przewodu pokarmowego, która jednak w niewielkim procencie przypadków daje objawy, takie jak ból nadbrzusza, nudności czy wymioty. Diagnozę stawia się najczęściej na podstawie wyniku testu ureazowego, dla którego alternatywą od pewnego czasu są domowe testy na obecność zakażenia h. pylori z krwi lub kału. Czy są one wiarygodne, jak je przeprowadzić i jak interpretować ich wynik?

  • Borówka czernica (czarna jagoda) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do stosowania

    Borówka czernica (łac. Vaccinium myrtillus) to krzewina rosnąca w lasach (najczęściej sosnowych i świerkowych). Jest owocem bogatym w antocyjany, garbniki katechinowe, witaminy i minerały. Nazywana przez niektórych także borówką czarną, czarną jagodą, borówką europejską czy borówką brusznicą. Przypisuje się jej szereg właściwości leczniczych, w tym te moczopędne i odkażające drogi moczowe, ponadto ściągające, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i przeciwcukrzycowe. Jakie jeszcze właściwości ma czarna jagoda i jak przygotować odwar przeciwbiegunkowy z borówki czernicy?

  • Eugenol – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, szkodliwość

    Jakie właściwości eugenolu sprawiają, że jest ceniony przez dentystów? Dlaczego dodawany jest do kosmetyków? Czy może wywoływać reakcje alergiczne? Czy jest szkodliwy? Gdzie kupić eugenol? Podpowiadamy!

  • Dzięgiel chiński – właściwości, zastosowanie, stosowanie Dong Quai

    Dzięgiel chiński, znany także jako Dong Quai, jest rośliną, która wykorzystywana jest od wieków przez praktyków wschodniej medycyny ludowej. Nazywany jest „kobiecym żeń-szeniem”. Jakie ma właściwości? Która część rośliny jest wykorzystywana w celach leczniczych? Czy preparaty z dzięglem chińskim są bezpieczne dla każdego? Podpowiadamy.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij