Niedobór magnezu – przyczyny, objawy, suplementacja przy hipomagnezemii
Piotr Gmachowski

Niedobór magnezu – przyczyny, objawy, suplementacja przy hipomagnezemii

Niedobór magnezu może być spowodowany wieloma czynnikami, m.in.: niedostateczną ilością tego pierwiastka w diecie, zaburzeniami wchłaniania, przyjmowaniem niektórych leków, nadmiernym spożyciem alkoholu, a także narażeniem na przewlekły stres. Objawy hipomagnezemii to przede wszystkim zmęczenie i osłabienie, skurcze oraz drżenie mięśni, nudności, rozdrażnienie, bezsenność, bóle głowy. Jak uzupełnić niedobory magnezu? 

Niedobór magnezu – jaką rolę magnez pełni w organizmie? 

Magnez jest bardzo ważnym składnikiem odżywczym, biorącym udział w wielu kluczowych reakcjach metabolicznych. Kation ten uczestniczy między innymi w reakcjach wytwarzania energii, glikolizie, syntezie kwasów nukleinowych oraz białek. Magnez jest ważnym elementem funkcjonowania układu immunologicznego, nerwowego, mięśniowego oraz kostnego. Pomaga w utrzymaniu równowagi elektrolitowej, stałości parametrów wapnia, sodu oraz potasu.

Magnez m.in. wspomaga obniżenie poziomu cholesterolu i utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego krwi, wpływa pozytywnie na gęstość kości (niski poziom magnezu jest czynnikiem ryzyka osteoporozy), zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia cukrzycy typu 2, poprawia pamięć i koncentrację, jest pierwiastkiem istotnym dla osób zmagających się z depresją i nerwicą.

Magnez jest głównie jonem wewnątrzkomórkowym. Zdecydowanie większa ilość magnezu znajduje się w przestrzeni wewnątrzkomórkowej, natomiast w przestrzeni pozakomórkowej występuje go o wiele mniej. Narządem, który kontroluje oraz reguluje równowagę poziomu magnezu są nerki. Prawidłowe stężenie magnezu w surowicy krwi wynosi 0,7–1,0 mmol/l. Należy oczywiście pamiętać, iż zakres przyjętych prawidłowych wartości może się różnić w zależności od laboratorium. 

Niedobór magnezu – przyczyny obniżonego poziomu magnezu 

Niedobór magnezu, inaczej hipomagnezemia, to stan, kiedy stężenie magnezu w surowicy wynosi poniżej 0,7 mmol/l.

Przyczyny obniżonego poziomu magnezu mogą być różne. Obejmują one zarówno niedostateczną jego ilość w diecie, jak i  zmniejszone wchłanianie z przewodu pokarmowego oraz nadmierną jego utratę z organizmu.

Najczęstsze przyczyny niedoboru magnezu to:

  • przewlekłe niedostateczne przyjmowanie magnezu wraz z pożywieniem,
  • zaburzenia odżywiania,
  • zaburzenia wchłaniania (przewlekłe biegunki, zapalenie jelit, celiakia, stany po chirurgicznym usunięciu części jelita),
  • wrodzone zaburzenie czynności cewek nerkowych, 
  • przewlekły stres, 
  • alkoholizm, 
  • przewlekłe zapalenie trzustki, 
  • utrata przez skórę (rozległe oparzenia, toksyczna martwica naskórka), 
  • zaburzenia hormonalne (pierwotny hiperaldosteronizm),
  • stosowanie niektórych leków (diuretyki, leki zobojętniające sok żołądkowy – inhibitory pompy protonowej, antybiotyki aminoglikozydowe, digoksyna, cisplatyna, cyklosporyna A, takrolimus, amfoterycyna B, teofilina, pentamidyna). 

Polecane dla Ciebie

Niedobór magnezu – objawy 

Głównymi objawami hipomagnezemii są: 

  • ogólne zmęczenie, brak energii,
  • osłabienie mięśni, 
  • skurcze mięśni (np. skurcze łydek), 
  • drżenie mięśni, parestezje,
  • zaburzenie czucia, 
  • kołatanie serca,
  • zaburzenia rytmu serca (nieprawidłowości w badaniu EKG),

Niedobór magnezu może także przyczynić się do wystąpienia: 

  • rozdrażnienia, nerwowości,
  • nadmiernego wypadania włosów,
  • łamliwości paznokci,
  • zaburzeń snu, 
  • bólów głowy, w tym migren,
  • obniżonej płodności u mężczyzn (zmniejszonej ruchliwości plemników),
  • bóli stawów,
  • stanów depresyjnych,
  • kłopotów ze skupieniem uwagi, zaburzeń koncentracji. 

Warto zwrócić uwagę, iż są to objawy bardzo niespecyficzne i mogą wynikać nie tylko z niskiego poziomu magnezu. 

Objawy hipomagnezemii są łagodne lub nie występują, kiedy poziom magnezu wynosi 0,5–0,7 mmol/l. W sytuacji, kiedy poziom tego pierwiastka w surowicy spada poniżej wartości 0,5 mmol/l, objawy stają się bardziej widoczne. Symptomami znacznego obniżenia poziomu magnezu mogą być natomiast napady drgawek oraz zaburzania świadomości. 

Niedobór magnezu – produkty bogate w magnez 

Do produktów szczególnie bogatych w magnez zaliczają się: 

  • kakao, 
  • nasiona słonecznika,
  • pestki dyni, 
  • nasiona chia, 
  • sezam, 
  • migdały, 
  • mąkę sojową
  • kaszę gryczaną,
  • gorzką czekoladę,
  • orzechy pistacjowe,
  • orzechy laskowe, 
  • orzechy ziemne,
  • płatki owsiane,
  • ryż brązowy.

Magnez występuje także (lecz w mniejszej ilości od wcześniej wymienionych produktów) w: 

  • chlebie żytnim razowym, 
  • chlebie graham, 
  • natce pietruszki, 
  • bananach, 
  • mleku, 
  • brokułach
  • szpinaku,
  • jajach kurzych,
  • kaszy jęczmiennej, 
  • fasoli szparagowej, 
  • świeżym łososiu, 
  • wieprzowinie, 
  • wołowinie, 
  • białym ryżu. 

Dobrym źródłem magnezu są także wody mineralne wysoko zmineralizowane. 

Niedobór magnezu – wchłanianie magnezu w przewodzie pokarmowym 

Magnez wchłania się przede wszystkim w jelicie cienkim. Uważa się, iż przeciętnie wchłaniane jest około 30-50% magnezu, reszta natomiast jest wydalana z kałem. W momencie wzrostu spożycia magnezu, zmniejsza się jego wchłanianie w jelitach i wynosi ok. 25%, natomiast w sytuacji, kiedy w pożywieniu dostarczane są małe ilości magnezu, wchłania się aż 80% związków magnezu.

Wchłanianie magnezu w przewodzie pokarmowym jest uzależnione od białka przenośnikowego dla tego pierwiastka. Proces ten może być zaburzony przez nadmierną zawartość w diecie wolnych kwasów tłuszczowych, wapnia i fosforanów nieorganicznych. 

Niedobór magnezu – suplementacja i leczenie 

Średnie zapotrzebowanie na magnez wynosi odpowiednio: 

  • dla kobiet pomiędzy 19. a 30. rokiem życia: 225 mg na dobę, powyżej 30. roku życia: 265 mg na dobę,
  • dla mężczyzn pomiędzy 19. a 30. rokiem życia: 330 mg na dobę, powyżej 30. roku życia: 350 mg na dobę.

Leczenie hipomagnezemii opiera się po pierwsze na usunięciu przyczyny niedoboru magnezu, a w kolejnym kroku na zwiększonej podaży tego pierwiastka. Spożywanie pokarmów bogatych w magnez, a także doustne podawanie preparatów magnezu (węglan magnezu, asparaginian magnezu, mleczan magnezu lub cytrynian magnezu) zalecane jest w przypadku łagodnego niedoboru magnezu przebiegającego bez objawów.

Jak wybrać najlepszy magnez w tabletkach? Przede wszystkim warto zwrócić uwagę, czy dany preparat jest lekiem, czy też suplementem diety, a następnie czy zawiera sole organiczne, czy nieorganiczne. Te pierwsze są zdecydowanie lepiej przyswajane przez ludzki organizm, są to: cytrynian, mleczan, asparaginian, natomiast wśród soli nieorganicznych lepszą rozpuszczalnością cechuje się chlorek magnezu niż węglan magnezu.

Przyjmowanie dużych dawek magnezu może spowodować wystąpienie biegunek. Poziom magnezu powyżej stężenia 1,1 mmol/l w surowicy uważany jest za hipermagnezemię

W przypadku występowania poważnych objawów niedoboru magnezu podaje się magnez dożylnie w postaci siarczanu magnezu. W przypadku jednoczesnego występowania zaburzeń w stężeniach innych składników, np. potasu lub wapnia (za mały poziom potasu, czyli hipokaliemia lub za mały poziom wapnia, czyli hipokalcemia), konieczne jest także wyrównanie poziomów danych składników. 

  1. K. Lennecke, K. Hagel, K. Przondziono, Opieka farmaceutyczna w samoleczeniu wybranych chorób, Wrocław 2012, s. 156–157 
  2. R. Drabczyk, Hipomagnezemia, „mp.pl” [online], https://www.mp.pl/pacjent/objawy/176012,hipomagnezemia, [dostęp:] 12.04.2020 
  3. B. Przygoda, Magnez, „mp.pl” [online], https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/73839,magnez, [dostęp:] 12.04.2020 
  4. R. Costello, T. C. Wallace, A. Rosanoff, Magnesium, „Adv Nutr.” 2016, 1, s. 199–201.
  5. J. Chudek, A. Więcek, Zaburzenia gospodarki magnezowej, „podyplomie.pl” [online], https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/1138,zaburzenia-gospodarki-magnezowej, [dostęp:] 13.04.2020 
  6. U. Gröber, J. Schmidt, K. Kisters, Magnesium in prevention and therapy, „Nutrients.” 2015, nr 9, s. 199-226.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Domowe sposoby na zaparcia – jak szybko i skutecznie poradzić sobie z problemami z wypróżnianiem? Zioła i leki na zaparcia

    Domowe sposoby na zaparcia, nazywane potocznie zatwardzeniem, obejmują przede wszystkim zmianę stylu życia – włączenie do diety większej ilości produktów zawierających błonnik, wypijanie większej ilości płynów oraz regularną aktywność fizyczną. Na problemy z wypróżnianiem można także zastosować preparaty ziołowe mające właściwości przeczyszczające (np. liście senesu, kłącze rzewienia). Wśród leków bez recepty na zaparcia znajdują się natomiast środki: pęczniejące (np. siemię lniane), osmotyczne (np. laktuloza), zmiękczające (np. glicerol) oraz drażniące (np. olej rycynowy).

  • Domowe sposoby na hemoroidy – jak wyleczyć hemoroidy? Poznaj naturalne metody na pozbycie się żylaków odbytu

    Domowe sposoby na hemoroidy są skuteczne, pod warunkiem jednak, że zastosujemy je odpowiednio wcześnie – w momencie pojawienia się pierwszych objawów hemoroidów (zazwyczaj jest to świąd i pieczenie odbytu). Wśród naturalnych metod walki z żylakami odbytu znajdują się zimne okłady z lodu, nasiadówki, ciepłe kąpiele z dodatkiem olejków, a także maści i czopki dostępne w aptece bez recepty.

  • Siemię lniane – właściwości i zastosowanie ziaren lnu. Jak przygotować siemię lniane?

    Siemię lniane, czyli nasiona lnu pospolitego, to niewielkie ziarenka o brązowej lub lekko złotej barwie. Z powodu wielu właściwości prozdrowotnych zaliczane są do superfoods – wykorzystywane są we wspomagającym leczeniu wielu schorzeń, np. układu pokarmowego czy sercowo–naczyniowego, mają także pozytywne działanie na włosy oraz skórę. Jakie są właściwości siemienia lnianego? Jak przygotować siemię lniane?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Inhalator – jak wybrać najlepszy? Czym różni się inhalator od nebulizatora?

    Nebulizator to najważniejsza część inhalatora, w której roztwór ze substancją leczniczą jest rozpraszany do mniejszych cząstek, a następnie w postaci aerozolu wdychany do płuc. Wyróżnia się kilka rodzajów inhalatorów: pneumatyczno-tłokowe, mambranowo-siateczkowe, ultradźwiękowe oraz klasyczne. Na co zwracać uwagę przy wyborze najlepszego inhalatora? Jak prawidłowo przeprowadzać nebulizację?

  • Wirusowe zapalenie gardła – objawy i leczenie. Domowe sposoby na zapalenie gardła o podłożu wirusowym

    Wirusowe zapalenie gardła najczęściej objawia się bólem gardła w momencie przełykania, podwyższoną temperaturą ciała, mogą pojawić się również katar, kaszel, bóle głowy. Infekcje gardła o podłożu wirusowym leczy się objawowo, stosując różnego rodzaju miejscowo działające preparaty przeciwbólowe w postaci tabletek do ssania czy aerozoli, a także leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. 

  • Zatkany nos – przyczyny i sposoby leczenie zatkanego nosa bez kataru

    Zatkany nos to bardzo częsty objaw infekcji górnych dróg oddechowych, zarówno o podłożu wirusowym, jak i bakteryjnym. Towarzyszą mu wówczas nadmierna produkcja wydzieliny, kichanie, ból głowy, ból gardła, kaszel, chrypka czy ogólne osłabienie. Zatkany nos bez kataru jest natomiast objawem,mogącym świadczyć o różnych schorzeniach przewlekłych, takich jak chroniczne zapalenie zatok, skrzywienie przegrody nosa, obecność polipów. Uczucie zatkanego nosa może pojawić się również na skutek urazu, zazwyczaj wówczas występuje także krwawienie.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij