Brokuły – wartości odżywcze, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania. Przepisy z brokułami
Katarzyna Turek-Kawecka

Brokuły – wartości odżywcze, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania. Przepisy z brokułami

Brokuł i kalafior to warzywa, które nadają się do spożycia przez cały rok. W lecie świeże, w zimie w formie mrożonej, ale nie pozbawionej wartości odżywczych ani smaku. Spożywane na surowo do sałatek, po ugotowaniu bądź upieczeniu – w każdej postaci smakują zupełnie inaczej. Jak każde warzywo o intensywnie zielonym kolorze brokuł zawiera bardzo dużo składników prozdrowotnych i pozytywnie wpływa na funkcjonowanie organizmu. 

Brokuł – co to za warzywo? 

Brokuł, a właściwie kapusta szparagowa, to jednoroczne warzywo z rodziny kapustowatych. Jest przodkiem kalafiora, pochodzi z basenu Morza Śródziemnego, prawdopodobnie z Cypru. W Polsce znany jest od XVI wieku, kiedy sprowadziła go Królowa Bona. Jadalny jest w całości, część zazwyczaj dostępna w sklepach to łodyga z kwiatostanem. Poza najbardziej znaną odmianą z dużym zielonym kwiatostanem na rynku pojawiają się także brokuły o mniejszych główkach: Multiflor i Bellaverde, w fioletowym, ozdobnym kolorze: Miranda albo z dekoracyjnymi, szpiczastymi wypustkami: Romanesco. 

Wartości odżywcze brokułów 

Brokuł jest warzywem niskoskrobiowym, co wiąże się z tym, że ma niski indeks glikemiczny oraz mało kalorii. Ponadto dostarcza dość dużej ilości błonnika pokarmowego oraz znaczącej ilości potasu, kwasu foliowego, witaminy A i witaminy C. Ma silne właściwości przeciwutleniające, dzięki czemu skutecznie zmiata wolne rodniki. Zawartość składników odżywczych i wybranych witamin oraz składników mineralnych zawartych w brokułach przedstawiona jest w poniższej tabeli. 

Wartości w 100 g produktu 
Wartość energetyczna [kcal]  31
Białko [g]  3,0
Tłuszcz [g]  0,4
Węglowodany [g]  5,2
Błonnik [g]  2,5
Potas [mg]  385
Wapń [mg]  48
Witamina A [mg]  153
Foliany [µg]  119
Witamina C [mg]  83

Brokuły – właściwości. Kto powinien je jeść? 

Brokuły w związku z niską kalorycznością i wysoką zawartością błonnika świetnie nadają się dla osób odchudzających się. Regularne spożywanie brokułów może wspomóc wzrost mikroflory jelitowej oraz pozytywnie wpłynąć na perystaltykę jelit. W związku z dużą zawartością witaminy A może wspomóc wzrok oraz poprawić stan skóry. Kwercetyna zawarta w kwiatostanie brokułów pozytywnie wpływa na układ krwionośny, zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia chorób cywilizacyjnych. Według niektórych badań może ona wpływać na odchudzanie poprzez zdolność do apoptozy (niszczenia) komórek tłuszczowych. 

W ostatnich latach bardzo dużo mówi się o prozdrowotnych właściwościach glukozynolanów zawartych w brokułach i innych roślinach kapustnych oraz ich działaniu antykancerogennym. Działają one przede wszystkim jako prewencja nowotworów, ale możliwe, że ich większe ilości będą w stanie nawet wspomóc leczenie onkologiczne. Sulforafan, zawarty w brokułach, jest związkiem, który ma działanie bakteriostatyczne i może mieć korzystny wpływ na leczenie zakażeń Helicobacter pylori

Jak przyrządzać brokuły? Jak je przechowywać? 

Brokuły można spożywać na surowo, używając ich do surówek i sałatek. Po rozdrobnieniu można je także zblanszować, jeśli chce się otrzymać ich bardziej miękką formę. Świetnie smakują także gotowane we wrzątku lub na parze. Gotując je w wodzie, aby ograniczyć utratę witamin, koniecznie należy wrzucać je do wrzącego płynu. Dużo zdrowsze będą brokuły przyrządzone na parze – czas zależy od wielkości, ale zazwyczaj wystarczy im 10 minut. Mniej znane, ale równie smaczne są brokuły pieczone, po wcześniejszym posmarowaniu ich oliwą lub olejem rzepakowym wraz z przyprawami. Im krócej warzywa będą poddane działaniu wysokiej temperatury, tym mniej prozdrowotnych związków wrażliwych na jej działanie zostanie zniszczonych.

Poza sezonem, kiedy nie ma świeżych brokułów, dobrze sprawdzają się także mrożonki oraz kiełki brokuła, będące skarbnicą prozdrowotnych związków i świetnym dodatkiem do kanapek czy sałatki. 

Wybierając warzywo w sklepie, warto zwrócić uwagę na to, żeby nie miało muszek ani gąsienic w środku kwiatostanu. Powinien on być w świeżym, zielonym kolorze, bez żółtawych części które świadczą o przekwitaniu warzywa. Brokuły po zakupie najlepiej umieścić w zimnym, ciemnym miejscu, z ograniczeniem dostęp powietrza: na przykład w siatce z otworami w szufladzie przeznaczonej do przechowywania warzyw w lodówce. Powinien być trzymany z daleka od warzyw wytwarzających etylen, takich jak awokado, banany, jabłka, melony czy kiwi, ponieważ w przeciwnym razie szybko stanie się nieświeży. Odpowiednio przechowywany w lodówce może wytrzymać nawet tydzień. 

Brokuły – przeciwwskazania

Brokuły są jednym z najzdrowszych warzyw, ale mogą też wpływać niekorzystnie na zdrowie. Jest to związane z zawartością związków antyodżywczych – goitrogenów. Są to związki hamujące syntezę hormonów tarczycy i sprzyjające rozwojowi wola tarczycowego. Znaleźć je można także między innymi w pozostałych warzywach kapustowatych. Dla ludzi zdrowych, spożywających racjonalne ilości tych warzyw nie stanowią żadnego zagrożenia. U osób z chorobami tarczycy lub mających predyspozycje do ich wystąpienia warto zwracać uwagę na to niebezpieczeństwo i nie spożywać ich codziennie w dużych ilościach.

Racjonalne ilości (za takie można przyjąć objętość szklanki lub dwóch szklanek gotowanego warzywa dziennie), zwłaszcza ugotowanych warzyw kapustnych, nie będą stanowiły niebezpieczeństwa, nawet dla osób z chorobami tarczycy. 

Wcześniej uważano, że warzywa kapustne nie powinny być spożywane w ciąży i w trakcie karmienia piersią, ponieważ powodują wzdęcia u dziecka oraz zmieniają smak mleka. Jak od wielu lat wiadomo nie jest to prawdą, natomiast brokuły w związku ze swoim składem (w tym także zawartym w nich kwasie foliowym) są świetnym składnikiem diety kobiet w ciąży lub karmiących piersią. 

Osoby mające problemy z zespołem jelita drażliwego, u których za powstawanie dolegliwości odpowiada fruktoza (jeden z tak zwanych związków FODMAP), nie powinny spożywać większej ilości brokułów, ponieważ mogą one zwiększać ich dolegliwości. Problemy z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego mogą się także nasilać po zjedzeniu brokułów u osób będących na bardzo restrykcyjnej diecie łatwostrawnej. 

Zdrowe przepisy z brokułem 

Sałatka z brokułem i jajkiem 

Składniki (2 porcje): 

  • 1/2 opakowania mieszanki sałat, 
  • 1/2 brokułu, 
  • 1/2 pęczka rzodkiewek, 
  • 3 jajka ugotowane na półtwardo, 
  • 50 g sera z niebieską pleśnią, 
  • 150 g jogurtu naturalnego, 
  • 1 łyżka oleju lnianego, oleju rzepakowego zimno tłoczonego lub oliwy z oliwek, 
  • sól i pierz do smaku, 
  • 1/2 ząbka czosnku (lub ewentualnie mielony czosnek suszony), 
  • 1 łyżka pestek dyni lub nasion słonecznika,

Brokuł podziel na małe różyczki i zblanszuj we wrzątku aby odrobinę zmiękł, a następnie wystudź. Na talerzu umieść umytą sałatę, brokuł, plasterki rzodkiewki, połówki jajek i pokruszony ser. Polej sosem zrobionym z jogurtu, startego bardzo drobno czosnku, oleju, soli i pieprzu. Jeśli lubisz ostrzejsze smaki, możesz dodać także papryki w proszku lub sosu chili. Posyp nasionami lub pestkami. 

Zielona zupa krem 

Składniki (4 porcje):

  • 1 łyżka oliwy z oliwek,
  • 1 cebula, 
  • 3 ząbki czosnku, 
  • 1 brokuł, 
  • 1 opakowanie groszku zielonego mrożonego (450 g), 
  • 1 litr wywaru warzywnego (lub wody z rozpuszczonym eko bulionem), 
  • 200 g sera feta o obniżonej zawartości tłuszczu, 
  • 4–6 kromek chleba żytniego razowego. 

Na oliwie zeszklij pokrojoną w kostkę cebulę. Dodaj drobno pokrojony plasterki czosnek i podzielony na różyczki brokuł. Podsmażaj 2–3 minuty i zalej wrzątkiem. Gotuj pięć minut, dodaj groszek i pogotuj 3–4 minuty od momentu ponownego zagotowania. Zmiksuj zupę w blenderze, podawaj z kosteczkami fety oraz grzankami z pieczywa. 

Makaron z kurczakiem, brokułem i papryką 

Składniki (2 porcje):

  • 2 łyżki oliwy z oliwek, 
  • 1/2 cebuli, 
  • 1 filet z kurczaka (około 200 g),
  • papryka w proszku, sól, pieprz, 
  • 1 łyżeczka mąki, 
  • 1/2 brokułu, 
  • 1 papryka czerwona, 
  • 2 łyżki sosu sojowego, 
  • 1 łyżeczka syropu klonowego, 
  • 1 łyżeczka octu ryżowego lub winnego, 
  • 200 g makaronu. 

Mięso pokrój w kostkę i przypraw. Dodaj mąkę, obtocz dokładnie kawałki. Makaron ugotuj, aż będzie miękki. W międzyczasie na oliwie w woku lub dużej patelni o grubym dnie podsmaż kurczaka, aż się zetnie z każdej strony przez około 2 minuty. Dodaj pokrojoną w piórka cebulę, smaż 1–2 minuty na sporym ogniu, mieszając. Dodaj pokrojoną w kostkę lub paski paprykę oraz podzielonego na różyczki brokułu. Smaż 2–3 minuty, aż warzywa będą miękkie co chwilę mieszając, aby się nie przypaliły. Dodaj odcedzony makaron i wlej sos powstały z pomieszania sosu sojowego, syropu klonowego i octu. Mieszaj, smażąc 1–2 minuty. Podawaj na ciepło. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Rzeżucha – wartości odżywcze i właściwości. Czy jest zdrowa?

    Zielona rzeżucha nie tylko powinna stanowić estetyczny wystrój świątecznego stołu. Ze względu na jej właściwości lecznicze oraz zawartość witamin powinna na stale gościć w codziennym menu. Na co pomoże rzeżucha? Do czego ją dodawać, co można z niej zrobić? Jak wyhodować ją w domu? Podpowiadamy.

  • Zioła na trawienie – jakie wybierać?

    Kto z nas podczas jedzenia skupia się całkowicie na posiłku i dokładnym przeżuwaniu każdego kęsa? No właśnie. Niestety, zajmują nas raczej smartfony czy rozmowy przy stole. A to prosta droga do niestrawności. Na szczęście są sposoby, żeby sobie pomóc – do akcji wkraczają zioła na trawienie.

  • Czy woda wystarczy, by umyć owoce i warzywa?

    Spożywanie surowych warzyw i owoców to zwyczaj bardzo dobry dla zdrowia. Produkty te zawierają dużo witamin i mikroelementów, błonnika, antyoksydantów i innych korzystnych dla zdrowia składników. Jednak, aby jedzenie świeżych jarzyn było dla nas bezpieczne, należy właściwie je przygotować, aby usunąć z nich szkodliwe substancje i chorobotwórcze mikroorganizmy.

  • Insulinomimetyki – gymnema sylvestre (gurmar) – właściwości, wskazania i skutki uboczne suplementacji. Czy liście „niszczyciela cukru” są skuteczne podczas odchudzania?

    Gymnema sylvestre to pochodząca z rejonów Azji południowo-wschodniej roślina o właściwościach insulinomimetycznych, czyli obniżających poziom cukru we krwi. Zalecana cukrzykom i osobom będącym w trakcie terapii odchudzającej. Pomaga ograniczyć łaknienie na słodkie produkty, znieczulając kubki smakowe w miejscu, które odpowiada za wiązanie cukru. Jak długo należy sumplementować gurmar, aby zauważyć oczekiwane działanie, ile kosztuje preparat z liści gymnema sylvestre i jakie mogą być skutki uboczne stosowania suplementu z tym insulinomimetykiem? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Resweratrol – czym jest i jak działa? Gdzie występuje i jak wpływa na zdrowie?

    Fitoskładniki, czyli naturalnie występujące w roślinach substancje, których zadaniem jest ochrona przed negatywnymi czynnikami (jak zanieczyszczenia, infekcje wirusowe czy grzybicze), mogą przyjść w sukurs nam ludziom w walce z chorobami cywilizacyjnymi. Resweratrol jest aktualnie jednym z najintensywniej eksplorowanych substancji tego typu. Co to jest? W jakim winie znajdziemy go najwięcej? Czy liposomalny jest lepszy od „zwykłego”? Czy warto go suplementować? W jakich owocach występuje? Odpowiedzi na ta i wiele innych pytań udzielamy w poniższym artykule.     

  • „Spalacze tłuszczu” – garcinia cambogia – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Jak tamaryndowiec malabarski pomaga w procesie odchudzania?

    Garcinia cambogia to suplement diety, który przez wielu określany jest mianem preparatu ułatwiającego odchudzanie. Występuje zarówno w postaci tabletek, kapsułek, ekstraktów, jak i herbat ziołowych. Jej wpływ na odchudzanie opiera się przede wszystkim na obniżeniu poziomu cholesterolu, zmniejszeniu apetytu i podwyższeniu temperatury ciała. Udowodniono, że efekt termogeniczny sprzyja procesowi spalania tkanki tłuszczowej. Należy jednak pamiętać, że garcinia cambogia może jedynie wspomóc proces odchudzania, który powinien być oparty na konsekwentnej samodyscyplinie, ujemnym bilansie kalorycznym i zwiększonej ilości aktywności fizycznej. Który suplement z tamaryndowca malabarskiego wybrać, czy osoby chore na cukrzycę mogą przyjmować garcinia cambogia i czy suplementacja tym „spalaczem tłuszczu" ma jakieś skutki uboczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym jest mikroplastik i jaki jest jego wpływ na środowisko i na nasze zdrowie?

    Działalność człowieka doprowadziła do skażenia środowiska cząsteczkami mikroplastiku. Ich obecność stwierdzono już w powietrzu, glebie, wodach słodkich, morzach i oceanach, organizmach roślin i zwierząt oraz w produktach spożywczych. Nie wiemy dokładnie, z jakimi zagrożeniami zdrowotnymi związane jest to zanieczyszczenie, ale dotychczasowe odkrycia mogą dostarczać powodów do niepokoju.

  • Rukola – charakterystyka. Właściwości i zastosowanie rokietty siewnej. Dlaczego warto jeść rukolę?

    Rukola (rokietta siewna) to sałata o bardzo charakterystycznym smaku, ale też wielu prozdrowotnych właściwościach. Dlaczego warto włączyć rukolę do codziennej diety? Jak prawidłowo ją przechowywać i przyrządzać? Sprawdź nasze propozycje dań z wykorzystaniem rukoli. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij