Goitrogeny – czy musimy ich unikać? Czym są i jak wpływają na tarczycę?
Joanna Orzeł

Goitrogeny – czy musimy ich unikać? Czym są i jak wpływają na tarczycę?

Słowo dieta u większości z nas powoduje skojarzenie z procesem odchudzania (redukcji masy ciała). Tymczasem odnosi się ona do codziennego sposobu żywienia każdego z nas. W zależności od tego, jakich wyborów spożywczych dokonujemy, menu może być przykładowo zbilansowane i odpowiadające zapotrzebowaniu naszego własnego organizmu lub całkowicie odbiegać od potrzeb naszego ciała w danym momencie.  

Pamiętajmy, że potrzeby dietetyczne związane są nie tylko z zapotrzebowaniem na energię, podstawowe budulce organizmu czy witaminy i minerały. To jak powinniśmy konstruować naszą codzienną dietę zależy również od schorzeń, które są dla każdego z nas indywidualnym zagadnieniem. Zdecydowana większość z nas wie, że osoby zmagające się z cukrzycą powinny szczególną uwagę zwracać na podaż cukrów. Osoby zmagające się z chorobami układu sercowo-naczyniowego powinny natomiast unikać produktów zawierających wysokonasycone tłuszcze. Zalecenie usunięcia z diety goitrogenów dostają natomiast osoby cierpiące na schorzenia tarczycy. Czym są te substancjie, gdzie jest ich najwięcej i czy da się bez nich żyć?  

Goitrogeny – czym są? 

Osoby mające problemy z tarczycą z pewnością słyszały o goitrogenach oraz o tym, że powinny ich unikać. Dla reszty społeczeństwa nazwa ta może brzmieć obco. Goitrogeny to grupa substancji chemicznych, które naturalnie występują w żywności i charakteryzują się właściwościami antyodżywczymi.

Ich działanie polega na obniżeniu wchłaniania jodu niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania tarczycy.  

Substancje goitrogenne – rodzaje 

Do goitrogenów zaliczane są głównie tioglikozydy, glikozydy cyjanogenne, niektóre polifenole oraz hemaglutyniny. Inny podział to: giotryny, tiocyjaniany oraz flawonoidy. Giotryny i tiocyjaniany występują w roślinach kapustowatych. Powstają one w głównej mierze, gdy rozdrabniamy (kroimy lub żujemy) produkty spożywcze je zawierające.

Flawonoidy natomiast są składnikami większości pokarmów roślinnych i ogólnie uznawane są za substancje pozytywnie wpływające na nasze zdrowie. Jednak niektóre mogą mieć negatywny wpływ działanie tarczycy. Przykładem są te występujące w nasionach soi. 

Działanie goitrogenów – jakie są skutki spożywania? 

Goitrogeny inaczej nazywane są substancjami wolotwórczymi. Alternatywna nazwa pochodzi od skutków ich spożywania, pośród których znajduje się między innymi powstawanie wola, czyli przerostu tarczy związanego z niedoborem jodu.  

Zaburzenie wchłaniania jodu z żywności (zmniejszenie przyswajalność lub zaburzenie pracy hormonów regulujących jego wchłanianie) to główne niepożądane działanie tych antyodżywczych substancji. W konsekwencji upośledzona zostaje praca tarczycy (działanie peroksydazy oraz wydzielanie hormonu TSH), a co za tym idzie normalna funkcja metabolizmu w całym organizmie.  

Co ciekawe, po raz pierwszy negatywny wpływ goitrogenów na działanie tarczycy zaobserwowano już 1928 roku. Był to wniosek z eksperymentu, w którym zaobserwowano przerost tarczycy u królików spożywających duże ilości surowej kapusty.  

Powiązane produkty

Goitrogeny w żywności – warzywa wolotwórcze 

Ze względu na zawartość goitrogenów spośród wszystkich warzyw możemy wyróżnić te o właściwościach wolotwórczych. Zaliczamy do nich warzywa krzyżowe (wszelkie kapusty, brokuły, kalafior, brukselka), a także rzepę, rukolę, kalarepę, rzodkiewkę, gorczycę, chrzan, szpinak, jarmuż, rzepak, soję i maniok.     

Jak przygotowywać produkty z zawartością goitrogenów? 

Czy to oznacza, że wymienione warzywa powinniśmy wykreślić z diety? Otóż nie. 

Co ważne i warte podkreślenia: samo spożywanie roślin wolotwórczych nie spowoduje przerostu tarczycy.

Unikanie w diecie goitrogenów jest zalecane osobom, które na co dzień zmagają się z chorobami tarczycy, np. z niedoczynnością tarczycy czy chorobą Hashimoto. Co więcej, unikanie nie oznacza całkowitej ich eliminacji. Nic się nie stanie, jak od czasu do czasu zjemy surówkę z kapusty czy zupę kalafiorową. Podczas przygotowania produktów roślinnych zawierających goitrogeny osoby wrażliwe powinny podążać za zasadami, dzięki którym w znacznym stopniu można obniżyć ich zawartość w finalnym daniu.  

Jak spożywać produkty goitrogenne? Przede wszystkim nie powinno się jeść ich na surowo. Warzywa należy gotować w odkrytym naczyniu, ponieważ goitrogeny ulatniają się z parą wodną. Alternatywnie produkty, takie jak szpinak czy jarmuż, można zblanszować, a później zamrozić. Takie postępowanie również obniży poziom niepożądanych substancji wolotwórczych. 

Nie tylko substancje goitrogenne powinny wzbudzić czujność osób zmagających się z chorobami tarczycy. Należy również zwrócić uwagę na pora i regularność przyjmowania leków, a także inne aspekty, które powinniśmy szczegółowo omówić z lekarzem prowadzącym, farmaceutą lub dietetykiem. 

  1. C. J. Eastman i in., The Iodine Deficiency Disorders, "www.ncbi.nlm.nih.gov" [online],  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK285556/, [dostęp:] 19.04.2021. 
  2. B. Kościński, i in., Rola diety w profilaktyce i leczeniu wybranych jednostek chorobowych, [w:] Nowe trendy w dietetyce, pod red. K. Krzystyniaka i J. Klonowskiej, Wyższa Szkoła Inżynierii i Zdrowia w Warszawie, Warszawa 2019. 
  3. J. Vanderpas, Nutritional epidemiology and thyroid hormone metabolism, „Annual Review of Nutrition”, nr 26 2006 
  4. V. Rungapamestry i in., Effect of cooking brassica vegetables on the subsequent hydrolysis and metabolic fate of glucosinolates, „The Procedings of Nutrition Society”, nr 66 (1) 2007.
  5. R. Jurczak, Istotne składniki odżywcze w diecie osób z chorobą Hashimoto, „Acta Salutem Scientiae”,  nr 1 2019.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Lukrecja – co to za roślina? Właściwości, działanie, przeciwwskazania

    Któż z nas chociaż jeden raz w życiu nie zetknął się z niezwykłymi, czarnymi cukierkami o ślimakowatym kształcie? Ponoć albo się je kocha, albo nienawidzi. Charakterystyczny kolor i smak słodycze te zawdzięczają zawartości ekstraktu z lukrecji – rośliny, nad której bogactwem zastosowań warto się pochylić. Czym zatem jest lukrecja, jakie ma właściwości i jaki może mieć wpływ na nasze zdrowie?

  • Filtry w okularach przeciwsłonecznych. Jak działają i dlaczego powinny być dobrej jakości?

    Są nieodłącznym atrybutem każdego słonecznego dnia. Najczęściej sięgamy po nie latem, jednak w ciągu całego roku powinniśmy mieć je przy sobie, aby chronić nasze oczy przed działaniem promieni słonecznych. Mowa oczywiście o okularach przeciwsłonecznych, które – oprócz pełnienia funkcji dodatku do stylizacji – stanowią barierę chroniącą jeden z naszych zmysłów: wzrok. Podobnie jak przy zakupie ubrań, butów, żywności czy kosmetyków zwracamy uwagę na ich jakość, tak i w przypadku wyboru okularów słonecznych powinniśmy dobrać takie, które będą odpowiednie do naszych potrzeb nie tylko pod względem wizualnym, ale przede wszystkim jakościowym.

  • Kwas hialuronowy – charakterystyka, właściwości i zastosowanie

    Kwas hialuronowy to jedna z najbardziej znanych makrocząsteczek na świecie. Występuje nie tylko w ustroju człowieka, ale również w innych organizmach zwierzęcych, a takie rozpowszechnienie przekłada się na jego szerokie zastosowanie w medycynie i farmacji. Z czego wynika ta popularność? Jakie właściwości ma hialuronian? Oto garść informacji na jego temat.

  • Kolagen – właściwości i zastosowanie. Jaki ma wpływ na zdrowie?

    Kolagen to główne białko budulcowe każdego organizmu zwierzęcego – w tym również ludzkiego. Pełni funkcje strukturalne praktycznie we wszystkich tkankach, stanowiąc tym samym około 1/3 ogółu białek organizmu. Przyjrzyjmy się bliżej jego budowie, funkcjom i zastosowaniu.

  • Kreatyna – właściwości, działanie, efekty. Jak ją dawkować?

    Kreatyna – jakie pełni funkcje? Czy ma potencjał, aby stać się suplementem kojarzonym nie tylko z odżywkami dla sportowców? Czym różnią się jej formy? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziecie w poniższym artykule.

  • Niacynamid i jego właściwości – czym jest i na co pomoże?

    Niacynamid, znany również jako nikotynamid, to substancja będąca składową witaminy B3 (niacyny). Charakteryzuje się niezwykle szerokim spektrum działania. Czym dokładnie jest, jakie ma działanie i jak wykorzystać jego właściwości dla swoich korzyści zdrowotnych? O tym piszemy poniżej.

  • Silikony w kosmetykach – czy są bezpieczne?

    Silikony to składniki zaliczające się do tych niesłusznie uznawanych za niebezpieczne. Przybliżamy fakty i obalamy mity z nimi związane. Podpowiadamy: jakie właściwości mają silikony? W których kosmetykach znajdziemy silikony? Czy są bezpieczne? Dla kogo kosmetyki z silikonami są wskazane, a kto powinien od nich stronić?

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij