Nadmiar magnezu w organizmie – przyczyny, objawy i leczenie hipermagnezemii
Katarzyna Jowik

Nadmiar magnezu w organizmie – przyczyny, objawy i leczenie hipermagnezemii

Magnez jest jednym z pierwiastków o szczególnym znaczeniu biologicznym. Uczestniczy w wielu procesach, które regulują i wspierają pracę organizmu ludzkiego. Czy jego nadmiar jest szkodliwy? Jak rozpoznać hieprmagnezemię? Co robić, gdy pojawia się za dużo magnezu w organizmie?

Magnez (Mg2+, łac. magnesium) jest czwartym pod względem ilości składnikiem mineralnym ludzkiego organizmu, niezbędnym do jego prawidłowego funkcjonowania. Głównym rezerwuarem magnezu są kości. Pozostałe 40% umiejscowione jest pozakomórkowo i wewnątrzkomórkowo, głównie w mięśniach szkieletowych i tkance miękkiej.

Ilość magnezu zawartego w naszym szkielecie zmniejsza się z wiekiem, dlatego jego prawidłowa podaż w codziennej diecie jest ważna przez całe życie. 

Magnez uczestniczy między innymi w: 

  • metabolizmie komórkowym i produkcji energii (to kofaktor blisko 300 reakcji enzymatycznych, niezbędny do produkcji energii w formie ATP), 
  • przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, 
  • uwalnianiu neuroprzekaźników, 
  • ochronie przed stresem oksydacyjnym, 
  • syntezie DNA i RNA, 
  • zmniejszaniu agregacji płytek krwi, 
  • rozszerzaniu naczyń wieńcowych i obwodowych, 
  • regulacji ciśnienia krwi, 
  • aktywacji i wykorzystaniu witaminy D i witamin z grupy B. 

W przebiegu wielu chorób przewlekłych i zapalnych, takich jak: ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej), astma, insulinooporność i cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, migrena, osteoporoza czy choroby sercowo-naczyniowe (udar mózgu), może wystąpić obniżony poziom magnezu.

Jednocześnie należy pamiętać o stanach wzmożonego zapotrzebowania na ten konkretny pierwiastek – w sytuacjach zwiększonego wysiłku fizycznego, spożywania dużych ilości kawy bądź alkoholu. 

Nadmiar magnezu w organizmie – czy można przedawkować magnez? 

Magnez, tak jak każdy pierwiastek, możemy przedawkować. Hipermagnezemią nazywamy stan, kiedy stężenie Mg2+ w surowicy krwi przekracza 1,2 mmol/l. Prawidłowe wartości stężenia magnezu mogą się różnić w poszczególnych laboratoriach, najczęściej podawany jest zakres 0,65-1,2 mmol/l. Badania wykazują, że spożycie magnezu jest niższe niż zalecane. Osoby spożywające diety typu zachodniego (Western pattern diet), czyli diety bogate w pełnotłusty nabiał, czerwone mięso, słodycze, makaron, a ubogie w ryby i oliwę z oliwek, przyjmują niskie dawki magnezu (30-50% dziennego zapotrzebowania). Sugeruje się, że spożycie magnezu spadało w ostatnich 100 latach, co może być wynikiem powszechnego stosowania nawozów sztucznych i przetworzonej żywności.

Pokarmy bogate w magnez to głównie: migdały, orzechy, banany, brokuły, brązowy ryż, szpinak, płatki owsiane, nasiona (dynia, sezam, słoneczniki), siemię lniane, soja, kukurydza, tofu. 

Nadmiar magnezu – jakie mogą być przyczyny podwyższonego magnezu? 

Hipermagnezemia to rzadki stan kliniczny, najczęściej pochodzenia jatrogennego, czyli będący niekorzystnym skutkiem leczenia. U osób zdrowych, z prawidłowo funkcjonującymi nerkami, nawet duże ilości magnezu nie powinny stanowić zagrożenia, jednak ryzyko zatrucia rośnie w przypadku obecności czynników ryzyka. Do grupy ryzyka należą osoby starsze i pacjenci z niewydolnością nerek lub zaburzeniami jelit, które długotrwale przyjmują leki przeciwbólowe, przeczyszczające i zobojętniające kwas żołądkowy. Hipermagnezemia, choć niezwykle rzadko, może wystąpić u osób z ciężką niewydolnością nerek, po przedawkowaniu preparatów z magnezem (suplementów diety bądź jako składników środków przeczyszczających) lub w trakcie leczenia litem. Niezwykle rzadko spotyka się hipermagnezemię wywołaną niedoczynnością nadnerczy bądź tarczycy lub niewłaściwym stosowaniem leków w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy (część z nich zawiera związki magnezu). 

Zasady bezpiecznej suplementacji magnezu w sytuacji niedoboru  

Jeśli masz wątpliwości co do obserwowanych u siebie objawów i wiążesz je z brakiem magnezu, skonsultuj się ze swoim lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej (lekarzem rodzinnym). 

Należy pamiętać, że najlepszą suplementacją jest odpowiednie żywienie, ponadto magnez zawarty w żywności jest lepiej przyswajalny niż większość farmaceutyków. Jeśli decydujesz się na tabletki, pamiętaj, aby preparat magnezu zawsze kupować w aptece, a nie np. w drogerii czy kiosku (w aptece możesz kupić lek, a nie suplement, masz możliwość skorzystania z porady farmaceuty i pewność, że produkt był przechowywany w odpowiednich warunkach). 

Poproś farmaceutę o lek, a nie suplement diety – leki są produktami dokładnie przebadanymi przed wprowadzeniem do obrotu rynkowego, zawierającymi potwierdzone dawki składników aktywnych o działaniu terapeutycznym, natomiast w suplemencie diety znajdują się dawki o charakterze żywieniowym. 

Najlepiej wchłanialnymi formami magnezu są jego cytryniany i mleczany – tlenek magnezu i węglan magnezu mają wyjątkowo niską przyswajalność.

Dobowe zapotrzebowanie na magnez zależy od płci, wieku, aktywności fizycznej i ewentualnych chorób. Dorosła kobieta powinna spożywać ok. 320 mg/dobę, kobieta w ciąży ok. 360 mg/dobę, a mężczyzna 420 mg/dobę. Pamiętaj, że jest to zalecana całkowita dawka magnezu, który przyswajasz także w codziennych posiłkach. Nie przekraczaj zasad dawkowania określonych w ulotce leku. 

Za wysoki magnez – jakie są objawy przedawkowania magnezu? 

Łagodna hipermagnezemia może pozostawać bezobjawowa, jednak wśród możliwych objawów wymienia się: 

  • obniżenie ciśnienia tętniczego,  
  • zaburzenia rytmu serca, bradykardię, zmiany w zapisie EKG (wydłużenie odcinka PQ, blok przewodnictwa przedsionkowo-komorowego i śródkomorowego), 
  • ciężkie zaparcia
  • zatrzymanie moczu, 
  • zaburzenia przewodnictwa nerwowo-mięśniowego (osłabienie mięśni i odruchów głębokich, czyli takich, które objawiają się skurczem mięśnia w reakcji na bodziec, pieczenie, mrowienie, pieczenie, zaczerwienienie i drętwienia w obrębie twarzy), 
  • w skrajnych przypadkach osłabienie mięśni oddechowych, stan „paraliżu” i zatrzymania pracy jelit (niedrożność porażenną jelit) lub zatrzymanie krążenia. 

Wymienione objawy nie są swoiste dla hipermagnezemii, ale mogą być oznaką wielu zagrażających życiu chorób – w przypadku ich zaobserwowania należy zgłosić się do lekarza, który przeprowadzi badanie podmiotowe (wywiad lekarski) i przedmiotowe (tzw. fizykalne) pacjenta i zdecyduje o ewentualnej konieczności poszerzenia diagnostyki i leczeniu. 

Nadmiar magnezu – jak usunąć nadmiar magnezu z organizmu? 

Podczas poszukiwania etiologii hipermagnezemii niezbędne jest poszerzenie panelu badań o pozostałe elektrolity (przede wszystkim potas, sód i wapń), a także parametry nerkowe (kreatynina, mocznik, eGFR), EKG czy gazometrię krwi. 

W zależności od całego obrazu klinicznego (objawy, wartość magnezemii, etiologia, współistniejące choroby i przyjmowane leki) lekarz wybiera najlepszą metodę terapeutyczną. Bardzo istotną kwestią jest usunięcie przyczyny hipermagnezemii (np. odstawienie suplementacji) i jej konsekwentne obniżanie, głównie poprzez stosowanie diuretyków (leków moczopędnych), lub w stanach naglących, takich jak arytmie czy zaburzenia oddychania, poprzez podanie związków wapnia (chlorek wapnia, glukonolaktobionian wapnia). W ostateczności wdraża się dializoterapię.

Zarówno opisany proces diagnostyczny, jak i metody terapeutyczne przeprowadza tylko i wyłącznie wykwalifikowany personel medyczny, a próby samodzielnego leczenia, wprowadzania bądź odstawiania przyjmowanych dotychczas leków mogą nieść ogromne zagrożenie dla zdrowia i życia! 

Bez konsultacji z lekarzem należy unikać przyjmowania preparatów zawierających duże dawki magnezu. W przypadku rozwoju nierozpoznanej wcześniej choroby nerek istnieje ryzyko hipermagnezemii i zagrożenia życia. 

Zawarte w powyższym artykule treści mają charakter informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić wizyty u lekarza i bezpośredniego badania podmiotowego i przedmiotowego pacjenta! 

  1. Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych 2019, pod red. A. Szczeklika, P. Gajewskiego, Medycyna Praktyczna, Kraków 2019. 
  2. U. Gröber, J. Schmidt, K. Kisters, Magnesium in prevention and therapy, „Nutrients” nr 7 (9) 2015. 
  3. Y.M. Weng, S.Y. Chen, H.C. Chen i in., Hypermagnesemia in a constipated female, „Journal of Emergency Medicine”, nr 44 (1) 2013. 
  4. M.S. Razzaque, Magnesium: are we consuming enough?, „Nutrients”, nr 10 (12) 2018. 
  5. J.J. DiNicolantonio, J.H. O'Keefe, W. Wilson, Subclinical magnesium deficiency: a principal driver of cardiovascular disease and a public health crisis, [korekta opublikowana w „Open Heart” nr 5 (1) 2018, e000668corr1]. „Open Heart” nr 5 (1) 2018, e000668.  
  6. M.D.M. Bibiloni, A. Julibert, E. Argelich i in., Western and mediterranean dietary patterns and physical activity and fitness among spanish older adults, „Nutrients”, nr 9 (7) 2017.  
  7. E. Pietraś, A. Wojtasik, Co warto wiedzieć o magnezie? [online], https://ncez.pl/abc-zywienia-/zasady-zdrowego-zywienia/co-warto-wiedziec-o-magnezie- [dostęp:] 19.01.2020. 

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak bezpiecznie usunąć kleszcza?

    Im krótszy czas przyssania kleszcza, tym lepiej. Należy jednak pamiętać, iż nieumiejętne usuwanie powoduje oderwanie tylko odwłoku – w skórze pozostaje główka i tułów kleszcza. Może to przynieść więcej szkody niż kilkudziesięciominutowa zwłoka i usunięcie za pomocą odpowiednich akcesoriów. Jak poprawnie usunąć kleszcza? Jakich błędów unikać?

  • Zespół Pica – czym jest zespół łaknienia spaczonego? Jak go leczyć?

    O zespole łaknienia spaczonego mówi się wtedy, gdy osoba spożywa produkty, których nie można zaliczyć do żywności. Zaburzenie to może prowadzić do szeregu powikłań zagrażających życiu. Dlaczego chory odczuwa pragnienie do zjedzenia ziemi, lodu czy szkła? W jaki sposób leczy się zespół Pica? 

  • Czym jest wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja)? Jak udzielić pierwszej pomocy osobie z ciężką reakcją alergiczną?

    Badania sugerują, że częstość występowania reakcji anafilaktycznych wzrosła w ostatnich latach. Dowiedz się, czym jest anafilaksja. Jak zapobiegać oraz udzielić pomocy w nagłym przypadku ciężkiej reakcji anafilaktycznej?

  • Pilates okiem fizjoterapeuty – wskazania i efekty treningów metodą Pilatesa

    Pilates to rodzaj treningu o umiarkowanej intensywności, który koncentruje się na wzmacnianiu mięśni głębokich. Jego podstawą jest wykonywanie precyzyjnych, płynnych ruchów, świadomy oddech i maksymalne skupienie na ćwiczeniach. Efekty treningu metodą Pilatesa to wzmocnienie mięśni, poprawa równowagi i koordynacji ruchowej, wysmuklenie sylwetki, redukcja napięcia oraz rozluźnienie całego ciała. Ćwiczenia pilates mogą być częścią procesu rehabilitacji po przebytych urazach, także u zawodowych sportowców. Pilates mogą ćwiczyć również osoby starsze i kobiety w ciąży.

  • Egzema – przyczyny i objawy. Leczenie egzemy na dłoniach i twarzy. Które preparaty wybrać, a których unikać?

    Egzema, inaczej wyprysk lub atopowe wyprysk skóry, to niezakaźna choroba, którą nie można się zarazić od drugiej osoby poprzez kontakt bezpośredni lub korzystanie z tych samych kosmetyków czy ręczników i pościeli. Leczenie egzemy jest niezwykle uporczywe, ponieważ zazwyczaj ciężko jest wytypować czynnik wywołujący bolesne, swędzące, pękające i suche plamy na skórze dłoni i twarzy (czasem występujące na całym ciele). Leczenie egzemy z użyciem najlepeszych dermokosmetyków, będąc pod opieką najlepszego dermatologa lub arelgologa może być nieskuteczne, jeśli pacjent będzie miał stały kontakt z czynnikiem drażniącym.

  • Skrzywienie kręgosłupa – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Skrzywienie kręgosłupa może być fizjologiczne, wynikające z esowatej budowy ludzkiego kręgosłupa (lordoza oraz kifoza) lub patologiczne, gdy naturalne krzywizny ulegają pogłębieniu (hiperkifozą i hiperlordozą) bądź zniesieniu (zniesienie lordozy szyjnej lub lędźwiowej). Powstałe wówczas wady kręgosłupa mogą być przyczyną dolegliwość i wymagają korekcji. Często występującą wadą postawy, zwłaszcza u dzieci, jest  również boczne skrzywienie kręgosłupa, mogące prowadzić do poważnych zniekształceń sylwetki.  

  • Kleszczowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, leczenie, szczepionka

    Kleszczowe zapalenie mózgu to odzwierzęca choroba zakaźna. Czynnikiem, który ją wywołuje jest ukąszenie kleszcza i przedostanie się do organizmu człowieka wirusa z rodzaju flawiwirusów (rzadko KZM może być spowodowane spożyciem niepasteryzowanego mleka zakażonego zwierzęcia). Objawy kleszczowego zapalenia mózgu obejmują m.in. wysoką gorączkę, silne bóle głowy, wymioty, nudności, objawy oponowe, zaburzenia świadomości, niedowłady, zaburzenia oddychania. Dowiedz się, jak wygląda leczenie KZM oraz jak mu zapobiegać.

  • Lumbago (postrzał) – co to jest? Przyczyny, objawy, leczenie lumbalgii

    Lumbago, inaczej postrzał lub heksenszus, to zespół bólowy dotyczący odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Ból w dole pleców pojawiający się w przebiegu lumbalgii jest spowodowany przeciążeniem struktur kręgosłupa, do którego może dojść np. na skutek dźwigania ciężkich przedmiotów, braku aktywności fizycznej, długotrwałego przyjmowania pozycji siedzącej lub stojącej, nadwagi i otyłości. Czynnikiem zwiększonego ryzyka wystąpienia lumbago są także zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Jakie są domowe sposoby walki z lumbago?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij