Odmiedniczkowe zapalenie nerek – objawy, przyczyny, leczenie
Patryk Jasielski

Odmiedniczkowe zapalenie nerek – objawy, przyczyny, leczenie

Odmiedniczkowe zapalenie nerek to infekcja, która ma najczęściej podłoże bakteryjne. Patogenem wywołującym zakażenie jest zazwyczaj pałeczka okrężnicy, czyli E. coli. Pacjenci, którzy podlegali długotrwałemu cewnikowaniu lub po przebyciu zabiegów na drogach moczowych lub chorujący na cukrzycę, stanowią grupę podwyższonego ryzyka. Jak wygląda leczenie odmiedniczkowego zapalenia nerek, jakie są objawy choroby oraz o czym świadczy nieprzyjemny zapach i mętność moczu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Ból w okolicy lędźwiowej, gorączka, dreszcze i wymioty – mogą stanowić objawy rozpoczynającego się ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek. Choroba ta wywoływana jest przez infekcję nerki, najczęściej pochodzenia bakteryjnego. Diagnozę tego schorzenia opiera się na posiewie i badaniu ogólnym moczu, a także na badaniach krwi. W ostrym odmiedniczkowym zapaleniu nerek antybiotyk stanowi podstawę terapii. Ważne jest również zapewnienie odpowiedniej ilości płynów oraz odpoczynek. Brak podjęcia leczenia może prowadzić do groźnych powikłań, dlatego nie wolno lekceważyć pierwszych objawów tej infekcji.

Czym jest odmiedniczkowe zapalenie nerek?

Jest to stan zapalny górnego odcinka układu moczowego, tzn. miedniczki oraz miąższu nerki spowodowany infekcją. Najczęściej czynnikami wywołującymi są bakterie. W zależności od czasu trwania stanu zapalnego oraz obecności powikłań wyróżniono ostre i przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek. To pierwsze jest zdecydowanie częściej spotykane. W przewlekłym zapaleniu nerek dochodzi do powstania blizn i upośledzenia funkcji narządu.

Odmiedniczkowe zapalenie nerek – przyczyny

Bezpośrednią przyczyną ostrego odmiedniczkowe zapalenia nerek mogą być różne czynniki. Najczęściej jest to infekcja wywołana przez bakterie – w zdecydowanej większości przez pałeczkę okrężnicy – Escherichia Coli. Rzadziej do choroby prowadzą inne bakterie oraz grzyby. Bardzo często infekcja ma charakter wstępujący – drobnoustroje migrują z niższych części układu moczowego (pęcherza i cewki moczowej). Zakażenie może być również przeniesione przez krew (jest to jedynie około 2% przypadków). Istnieją czynniki zwiększające ryzyko rozwoju stanu zapalnego. Za najważniejszy należy uznać utrudniony odpływ moczu. Do takiej sytuacji może predysponować wiele stanów patologicznych w obrębie układu moczowego. Wśród najistotniejszych z nich należy wymienić kamienie moczowe, łagodny przerost prostaty u starszych mężczyzn oraz wady wrodzone, powodujące odpływy pęcherzowo-moczowodowe moczu. Inne czynniki to zaburzenia mięśniowe i nerwowe np. towarzyszące stwardnieniu rozsianemu czy urazom rdzenia kręgowego. Do pozostałych przyczyn odmiedniczkowego zapalenia nerek należą długotrwałe cewnikowanie pęcherza moczowego, zabiegi na drogach moczowych, a także stany prowadzące do spadku odporności (np. stosowanie leków, cukrzyca). Co ważne, odmiedniczkowe zapalenie nerek, zwłaszcza prawej nerki częściej występuję w ciąży i połogu.

Jakie są przyczyny powstawania przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek?

Do przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek prowadzi kilka przyczyn. Jedną z częstszych jest nawracające ostre bakteryjne zapalenie nerek. Przy zachorowaniu na to schorzenie, brak zastosowania leczenia lub zbyt późne jego wdrożenie, stanowi kolejny istotny czynnik ryzyka. Do powstania przewlekłego odmiedniczkowe zapalenie nerek są predysponowane osoby z wadami anatomicznymi układu moczowego i nawracająca kamicą moczową. Wśród dzieci najczęstszą przyczynę stanowi cofanie się moczu z pęcherza moczowego do nerek. W przebiegu tego schorzenia powstają blizny w miąższu narządu. Powikłaniami przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek są zwłóknienie nerki, jej stopniowy zanik i utrata funkcji.

Polecane dla Ciebie

Odmiedniczkowe zapalenie nerek – objawy

Objawy odmiedniczkowego zapalenia nerek są dość charakterystyczne. Pojawia się ból o różnym nasileniu w dolnej części pleców – w okolicy lędźwiowej kręgosłupa, zazwyczaj po jednej stronie (chyba że stan zapalny obejmuje obie nerki – wówczas ból będzie z obu stron). W badaniu przez lekarza nasila go lekkie uderzenie lub wstrząsanie tej okolicy – nazywa się to dodatnim objawem Goldflama. Bolesność może promieniować do okolicy pachwiny, narządów płciowych i wewnętrznej strony uda. Pojawić się może ból i pieczenie podczas oddawania moczu oraz częste oddawanie moczu (zwłaszcza gdy dodatkowo występuję zapalenie pęcherza moczowego). Ostremu odmiedniczkowemu zapaleniu nerek towarzyszą objawy ogólne. Są to złe samopoczucie, ból głowy i brzucha. Pojawiają się gorączka (często 39–40 stopni Celsjusza) i dreszcze, a także nudności i wymioty. Objawy przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek są podobne do występujących w ostrym stanie zapalnym nerki. Co więcej, wraz z pogarszaniem się funkcji narządu może rozwinąć się przewlekła niewydolność nerek.

Odmiedniczkowe zapalenie nerek – diagnostyka. Jakie badania wykonać?

W diagnostyce odmiedniczkowego zapalenia nerek badania moczu i krwi są bardzo pomocne w postawieniu właściwej diagnozy. Wykonuje się badanie ogólne oraz posiew moczu (próbkę moczu umieszcza się na pożywce bakteryjnej w celu sprawdzenia, jakie bakterie się w nim znajdują i określenia wrażliwości na antybiotyki). We krwi sprawdza się ilość białych krwinek oraz wskaźniki stanu zapalnego – OB (odczyn Biernackiego) i CRP (białko C-reaktywne). U chorych przyjętych do szpitala wykonuje się posiew krwi. W odmiedniczkowym zapaleniu nerek w wynikach moczu charakterystyczne są leukocyturia, czyli obecność białych krwinek (leukocytów) oraz bakteriomocz, czyli obecność licznych bakterii w moczu. Mogą być obecne także nieprawidłowe wałeczki ziarniste i leukocytowe oraz białko. Ponadto, mocz jest mętny (wynika to z dużej zawartości leukocytów, normalnie mocz ma barwę słomkowo-żółtą) i ma cuchnący zapach. W posiewie moczu często udaję się ustalić rodzaj bakterii wywołującej infekcję oraz określić, na jakie antybiotyki jest wrażliwa. Czasem, jako badanie wstępne korzysta się z testów paskowych. Wykrywają one w moczu obecność azotynów, enzymów wytwarzanych przez bakterie. W badaniach krwi obserwowana jest leukocytoza – podniesiony poziom białych krwinek oraz wysokie wartości markerów zapalnych – OB i CRP. W wybranych przypadkach lekarz może wykonać badania obrazowe, przede wszystkim USG nerek.

Odmiedniczkowe zapalenie nerek – leczenie

W leczeniu odmiedniczkowego zapalenia nerek istotne jest przestrzeganie zaleceń lekarza oraz stosowanie odpowiedniej terapii. Podstawę stanowi skuteczny antybiotyk. Lekarz określa rodzaj lekarstwa na podstawie wykonanego posiewu moczu. Do czasu otrzymania wyniku badania stosuje się leczenie empiryczne, tzn. oparte na wytycznych postępowania. Lekiem pierwszego wyboru jest cyprofloksacyna, stosowana w dawce 500 mg 2 razy dziennie lub lewofloksacyna. Innymi, powszechnie stosowanymi antybiotykami są m.in. kotrimoksazol i amoksycylina z kwasem klawulanowym. Terapia trwa od 7. do 14. dni. Podczas leczenia, oprócz zażywania antybiotyku, ważne jest ogólne dbanie o siebie. Należy odpoczywać w łóżku oraz spożywać dużą ilość płynów. Powinno się także stosować zbilansowaną dietę. W celu zmniejszenia gorączki i dolegliwości bólowych można stosować leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z paracetamolem czy z ibuprofenen. Na zmniejszenie bólu korzystnie wpływa także ciepło – można stosować ciepłe kompresy lub użyć termofora.

Część chorych na odmiedniczkowe zapalenie nerek wymaga przyjęcia do szpitala. Dotyczy to sytuacji, gdy występują nasilone nudności i wymioty oraz w przypadku braku poprawy stanu zdrowia pomimo zastosowanego leczenia. Hospitalizuje się także kobiety w ciąży.

Należy pamiętać, że nieleczone odmiedniczkowe zapalenie nerek można prowadzić do poważnych powikłań. Najpoważniejszym z nich jest urosepsa (przejście zakażenia z nerki do krwi). Może dojść do powstania ropnia nerki oraz martwicy brodawek nerkowych. Ostre bakteryjne zapalenie nerki może przejść, w już opisane, przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie oraz przewlekłą niewydolność nerek.

  1. Colgan R., i in., Diagnosis and treatment of acute pyelonephritis in women, „Am Fam Physician”, 84 (5) 2011.
  2. Brod J., Chronic pyelonephritis, „Lancet”,  270 (6930) 1956.
  3. Gorsane I in., Management of acute pyelonephritis, „Tunis Med”, 96 (1) 2018.
  4. Ramakrishnan K. i in., Diagnosis and management of acute pyelonephritis in adults, „Am Fam Physician”, 71 (5) 2005.
  5. Interna Szczeklika, (pod red.) Gajewski P., Kraków 2020, s. 1666–1676.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba Whipple'a – przyczyny, objawy, leczenie

    Choroba Whipple’a (zwana inaczej lipodystrofią jelitową) to rzadka wieloukładowa infekcja, która może wpływać na różne narządy w organizmie, w tym jelita, wątrobę, układ limfatyczny i układ nerwowy. Główną przyczyną tej choroby są bakterie z rodzaju Tropheryma. Objawy choroby Whipple’a mogą obejmować bóle brzucha, zaparcia, utratę masy ciała, zmęczenie, dreszcze i gorączkę. Choroba ta jest rzadka i występuje głównie u białych mężczyzn w średnim wieku.

  • COVID-19 a zaburzenia snu

    Pacjenci, którzy przechorowali COVID-19, odczuwają szereg rozległych powikłań. Wśród zgłaszanych lekarzom dolegliwości znajdują się zaburzenia snu. Według różnych źródeł u 10 proc. do nawet 90 proc. osób, które przebyły zakażenie wirusem SARS-CoV-2, objawy utrzymują się po wyleczeniu infekcji.  

  • Angina brzuszna – czym grozi przewlekłe niedokrwienie jelit?

    Angina brzuszna (niedokrwienie jelit) to zespół objawów, które pojawiają się, gdy dochodzi do spadku przepływu krwi do jamy brzusznej spowodowanego zablokowaniem jednej z tętnic ją zaopatrujących. Charakteryzuje się silnymi bólami brzucha, a także utratą wagi, wyniszczeniem i zmęczeniem. Angina brzuszna może być spowodowana przez różne czynniki, takie jak miażdżyca lub zagrażające życiu rozwarstwienie aorty. Ze względu na niespecyficzne objawy lekarz może mieć trudności z szybkim postawieniem odpowiedniej diagnozy. Czym jest angina brzuszna? Jak ją zdiagnozować?

  • Bakteryjne zapalenie stawów – przyczyny, objawy, leczenie

    Bakteryjne zapalenie stawów to, jak sama nazwa wskazuje, infekcja stawu, która jest wywoływana przez bakterie. Może powodować obrzęk, ból, gorączkę i ograniczenie ruchomości stawu. Diagnozowanie tego stanu wymaga wykonania badań laboratoryjnych, takich jak próbka płynu stawowego czy badanie mikrobiologiczne. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię i może wymagać hospitalizacji. W ciężkich przypadkach może być także konieczne chirurgiczne usunięcie zainfekowanego stawu.

  • Hiponatremia – czym jest? Jak ją leczyć?

    Hiponatremia to stan charakteryzujący się niskim poziomem sodu we krwi. Sód jest elektrolitem, który pomaga regulować równowagę płynów w komórkach i wokół nich. Objawy hiponatremii mogą obejmować bóle głowy, nudności, wymioty, zamieszanie, senność, utratę przytomności i kurcze mięśni. Może być spowodowana przez różne czynniki, takie jak choroby nerek, choroby hormonalne, leki i nadmierne spożycie płynów.

  • Zespół Barlowa – przyczyny, objawy i leczenie

    Bóle w klatce piersiowej, kołatania serca i omdlenia to objawy mogące świadczyć o chorobie serca. Jedną z przyczyn takich symptomów są zaburzenia pracy zastawek serca – błoniastych przegród oddzielających komory serca od przedsionków i dużych naczyń. Ich nieprawidłowe funkcjonowanie może prowadzić do opisanych objawów, które nazwane zostały zespołem Barlowa.

  • Dogoterapia (kynoterapia) – na czym polega, skuteczność

    Mówi się, że pies jest najlepszym przyjacielem człowieka. Okazuje się, że kontakt ze zwierzęciem może mieć prozdrowotny wpływ na człowieka. W Polsce już od przeszło ćwierćwiecza psy odgrywają rolę terapeutów, a dogoterapia jest integralnym elementem procesu rehabilitacji pacjentów w każdym wieku.

  • Zespół Ehlersa-Danlosa (EDS) – objawy i leczenie

    Kolagen jest białkiem, które występuje niemal w każdym układzie organizmu ludzkiego i nadaje tkankom odporność na rozciąganie. Mutacje genetyczne prowadzące do defektu tego białka mogą prowadzić do zespołu Ehlersa-Danlosa (EDS), który objawia się najczęściej nadmierną wiotkością stawów ze współistnieniem zaburzeń w obrębie innych narządów (skóry, oczu, ścian naczyń krwionośnych).

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij