Niestrawność (dyspepsja) – czym jest i jakie są jej rodzaje? Objawy i leczenie niestrawności
Piotr Ziętek

Niestrawność (dyspepsja) – czym jest i jakie są jej rodzaje? Objawy i leczenie niestrawności

Niestrawność to potoczna nazwa dyspepsji objawiającej się m.in bólem poniżej mostka, zgagą, wczesnym uczuciem sytości po jedzeniu czy też nudnościami i wymiotami. Zwykle pojawia się po posiłku i nie zawsze świadczy o poważnej dolegliwości. Jakie są rodzaje i przyczyny niestrawności? W jaki sposób można ją leczyć i które z domowych sposobów na niestrawność są skuteczne? Podpowiadamy.  

Niestrawność (dyspepsja) – czym jest i jakie są jej rodzaje?

Dyspepsja, inaczej niestrawność, to ból poniżej mostka, który najczęściej pojawia się po jedzeniu. Często towarzyszą jej objawy takie jak uczucie pełności, wczesne uczucie sytości nawet po niewielkim posiłku, nudności i wymioty, a także zgaga. Każda osoba może odczuwać niestrawność w zupełnie inny sposób. Dyspepsja pojawia się sporadycznie lub po każdym posiłku.  

Możemy wyróżnić trzy różne typy niestrawności. Jedną z nich jest tzw. dyspepsja wtórna, czyli taka, której przyczyną jest określone zaburzenie, np. choroba układu pokarmowego, reakcja polekowa. Drugim typem jest dyspepsja czynnościowa, czyli niestrawność spowodowana zaburzeniami pracy przewodu pokarmowego. Do trzeciej grupy można zaliczyć objawy niestrawności występujące np. po błędach dietetycznych. 

Przyczyny niestrawności 

Niestrawność nie musi koniecznie oznaczać chorób układu pokarmowego. Częstymi i banalnymi przyczynami objawów niestrawności są przejedzenie, jedzenie w pośpiechu, ciężkostrawny, tłusty posiłek lub inne błędy dietetyczne. Niestrawność może nasilić się też po nadużywaniu alkoholu. Dyspepsja, podobnie jak zgaga, może pojawić się w ciąży. Wówczas jest to skutek zmian zachodzących w organizmie i zwykle ustępuje po porodzie. Niestrawność mogą powodować też czynniki podrażniające lub wpływające na pracę przewodu pokarmowego takie jak kawa, papierosy, napoje gazowane czy stres.

Należy też pamiętać, że wiele leków wśród swoich działań niepożądanych objawy niestrawności lub podobne. Dokładne informacje na ten temat można znaleźć w ulotce leku lub zasięgnąć ich u lekarza lub farmaceuty. 

Choroby układu pokarmowego, które mogą być przyczyną niestrawności to m.in.: 

  • zapalenie błony śluzowej żołądka, w tym wywołane przez H. pylori
  • choroba wrzodowa
  • choroba trzewna (in. celiakia), 
  • kamica żółciowa, 
  • przewlekłe zapalenie trzustki, 
  • niedrożność jelit, 
  • niedokrwienie jelit w wyniku miażdżycy. 

Dyspepsja czynnościowa jest spowodowana wieloma czynnikami, a niektóre z nich są wciąż słabo poznane. Należą do nich zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenia przekaźnictwa w obrębie układu nerwowego zaopatrującego narządy wewnętrzne, nadwrażliwość na niektóre substancje, zaburzenia bakteryjnej flory jelitowej, zmiany pozapalne, czynniki immunologiczne oraz psychiczne. 

Symptomy dyspepsji – jak się objawia niestrawność?

Niestrawność składa się z kilku symptomów, które są dość niecharakterystyczne. Mogą pojawić się w różnych dolegliwościach, jak i wskutek błędów dietetycznych. Głównym objawem niestrawności jest ból w nadbrzuszu, czyli pod dolnym brzegiem mostka. Innym symptomem jest uczucie pełności nieadekwatne do zjedzonego posiłku lub utrzymujące się dłużej niż powinno. Czasami ma miejsce zbyt wczesne uczucie sytości, nawet po małym posiłku. Niektóre osoby doświadczają z kolei przelewania w brzuchu, nudności, wymiotów i uporczywego odbijania po jedzeniu. Czasami dyspepsji towarzyszą zgaga lub objawy ze strony jelit takie jak wzdęcia i biegunki. 

Istotne jest to, ile trwają objawy niestrawności. Do postawienia rozpoznania dyspepsji konieczne jest utrzymywanie się symptomów przez co najmniej miesiąc. Z kolei dyspepsję czynnościową można rozpoznać, gdy objawy występują od co najmniej trzech miesięcy. 

Niektóre objawy powinny wzbudzać szczególną uwagę, gdyż mogą one świadczyć o poważnych zaburzeniach. Należy zasięgnąć pilnej porady lekarskiej w przypadku znacznej, niezamierzonej utraty masy ciała, obfitych wymiotów lub wymiotów treścią krwistą, wystąpienia krwi w stolcu, trudności w przełykaniu lub znacznego osłabienia. 

Leczenie niestrawności 

Od przyczyny niestrawności zależy to, jak można ją leczyć. W chorobie wrzodowej żołądka lub dwunastnicy podstawowe znaczenie mają leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego w żołądku, czyli inhibitory pompy protonowej (IPP). W przypadku zakażenia bakterią H. pylori stosuje się IPP w połączeniu z dwoma lub trzema antybiotykami. W przypadku choroby trzewnej lub nietolerancji pokarmowych niejednokrotnie konieczne jest stosowanie diety eliminacyjnej, np. bezglutenowej lub bezlaktozowej. Osoby z przewlekłym zapaleniem trzustki, u których narząd ten nie wytwarza już enzymów trawiennych, konieczne jest dostarczanie ich w formie tabletek przy każdym posiłku. 

Leczenie dyspepsji czynnościowej jest niejednokrotnie trudne ze względu na wieloczynnikowe podłoże. Jednymi z leków na niestrawność czynnościową w przebiegu zaburzeń poposiłkowych są leki prokinetyczne. Poprawiają one motorykę przewodu pokarmowego. Do tej grupy należą preparaty itoprydu i cisaprydu. Ponieważ w zaburzeniach czynnościowych przewodu pokarmowego duża rolę odgrywają czynniki psychiczne, czasami konieczne jest zastosowanie psychoterapii. Stosuje się również leki przeciwdepresyjne. W niektórych zaburzeniach czynnościowych przewodu pokarmowego zalecana jest np. amitryptylina lub escitalopram. 

Domowe sposoby na niestrawność

W leczeniu niestrawności, podobnie jak zaburzeń poposiłkowych, kluczowe znaczenie ma samoobserwacja i eliminacja z diety produktów, które nasilają dolegliwości. W przypadku dyspepsji, należy zachować ostrożność stosując domowe sposoby. Nie zaleca się np. picia roztworu sody oczyszczonej na zgagę.

Wśród leków na niestrawność istnieją środki zobojętniające sok żołądkowy w formie pastylek do ssania, oparte na solach magnezu i wapnia. Nadmierna podaż sodu jest niebezpieczna zwłaszcza dla osób z wysokim ciśnieniem tętniczym.

Istnieją też doniesienia o skuteczności niektórych ziół w przypadku niestrawności. Zastosowanie mają np. preparaty mięty pieprzowej z olejem z kminku lub preparaty łączone zawierające wyciąg z ubiorka gorzkiego, bylicy włosowatej, goryczki i dzięgla litwora. Inne ziołowe środki na niestrawność zawierają z kolei połączenie rumianku, mięty, kminku i melisy. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?

    Skutki uboczne leków, depresja, anoreksja, wysoki poziom stresu, ale i też następstwo zmniejszenia się percepcji węchu i smaku postępującego wraz z wiekiem. Często też pierwszy objaw poważnej choroby. Przyczyn braku apetytu może być naprawdę wiele. Jak poprawić apetyt? Co jeść, gdy brakuje smaku przez dłuższy czas? Czy istnieją skuteczne leki zwiększające łaknienie? 

  • Bolesne miesiączki – przyczyny, diagnostyka i leczenie bólu podczas okresu

    Bolesne miesiączki to problem wielu kobiet w wieku rozrodczym. Ból podczas menstruacji może mieć charakter pierwotny, pojawia się wówczas u młodych kobiet (do dwóch lat od pierwszego krwawienia) i towarzyszy im często aż do okresu przekwitania. Może być także wtórny, czyli wywołany stanami chorobowymi. Dolegliwości bólowe podczas miesiączki mogą być spowodowane występowaniem endometriozy, mięśniaków macicy czy torbieli jajników. Kiedy należy wykonać badania? Jak sobie radzić z bolesnymi miesiączkami?

  • Ból ręki – przyczyny, diagnostyka, leczenie, rehabilitacja bólu ręki

    Ból ręki może mieć różne przyczyny. Może być zarówno skutkiem urazu, np. skręcenia czy złamania, jak i chorób, takich jak zespół cieśni nadgarstka, zespół de Quervaina czy schorzenia o podłożu reumatycznym. Jak wygląda diagnostyka bólu ręki? Jak przebiega fizjoterapia przy bólu rąk?

  • Kołatanie serca – przyczyny, diagnostyka, leczenie palpitacji serca

    Kołatanie w klatce piersiowej opisywane jest przez pacjentów jako mocne lub niemiarowe bicie serca, znacząco różniące się od wcześniejszej pracy tego mięśnia. Palpitacja wywołuje niepokój i skłania do konsultacji lekarskiej. Co tak na prawdę kryje się pod pojęciem kołatania serca?

  • Wirusowe zapalenie gardła – objawy i leczenie. Domowe sposoby na zapalenie gardła o podłożu wirusowym

    Wirusowe zapalenie gardła najczęściej objawia się bólem gardła w momencie przełykania, podwyższoną temperaturą ciała, mogą pojawić się również katar, kaszel, bóle głowy. Infekcje gardła o podłożu wirusowym leczy się objawowo, stosując różnego rodzaju miejscowo działające preparaty przeciwbólowe w postaci tabletek do ssania czy aerozoli, a także leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. 

  • Wielomocz (poliuria) – co oznacza i w jakich chorobach może się pojawić? Diagnostyka i leczenie poliurii

    Równowaga płynowa jest kontrolowana przez proces przyjmowania płynów, perfuzji nerek, filtracji kłębuszkowej i resorpcji wody w cewkach zbiorczych nerek. Przyjmowane płyny zwiększają objętość krążącej krwi, a to wzmaga perfuzję nerek i filtrację w kłębuszkach oraz zwiększone wydalanie moczu. Proces ten hamowany jest przez hormon antydiuretyczny (wazopresynę, ADH), wydzielany przez podwzgórze i uwalniany przez przysadkę mózgową. ADH zwiększa resorpcję (wchłanianie) wody w kanalikach zbiorczych nerek, zmniejszając ilość wydalanego moczu. Jeśli dochodzi do zaburzeń np. w wydzielaniu wazopresyny, może pojawić się wielomocz. Czym dokładnie jest poliuria? 

  • Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji

    Uczucie pragnienia jest subiektywnym odczuciem potrzeby pobierania płynów. Może być ono zmniejszone (w stanach uszkodzenia ośrodka pragnienia w podwzgórzu) lub – częściej – zwiększone. Wzmożone pragnienie (polidypsja) najczęściej idzie w parze z nadmiernym wydzielaniem moczu (poliurią). Zwiększona utrata płynów ustrojowych może odbywać się nie tylko przez nerki, ale także przez skórę (obfite poty), przewód pokarmowy (wymioty, biegunka) lub płuca (gorączka). Pragnienie bywa fizjologiczną reakcją na zwiększoną utratę wody z organizmu, jednak nadmierne jest niemal zawsze objawem chorobowym. 

  • Wypadnięcie dysku – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia

    Każdy krążek międzykręgowy kręgosłupa jest zbudowany z dwóch części: miękkiej, galaretowatej części wewnętrznej – jądra miażdżystego i twardego pierścienia włóknistego znajdującego się na zewnętrz. Uraz lub przeciążenie mogą spowodować, że wewnętrzna część krążka wysunie się poza pierścień, nazywa się to wypadnięciem dysku. Jakie objawy powoduje przepuklina krążka międzykręgowego, czyli wypadający dysk?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij