Niestrawność (dyspepsja) – czym jest i jakie są jej rodzaje? Objawy i leczenie niestrawności
Piotr Ziętek

Niestrawność (dyspepsja) – czym jest i jakie są jej rodzaje? Objawy i leczenie niestrawności

Niestrawność to potoczna nazwa dyspepsji objawiającej się m.in bólem poniżej mostka, zgagą, wczesnym uczuciem sytości po jedzeniu czy też nudnościami i wymiotami. Zwykle pojawia się po posiłku i nie zawsze świadczy o poważnej dolegliwości. Jakie są rodzaje i przyczyny niestrawności? W jaki sposób można ją leczyć i które z domowych sposobów na niestrawność są skuteczne? Podpowiadamy.  

Niestrawność (dyspepsja) – czym jest i jakie są jej rodzaje?

Dyspepsja, inaczej niestrawność, to ból poniżej mostka, który najczęściej pojawia się po jedzeniu. Często towarzyszą jej objawy takie jak uczucie pełności, wczesne uczucie sytości nawet po niewielkim posiłku, nudności i wymioty, a także zgaga. Każda osoba może odczuwać niestrawność w zupełnie inny sposób. Dyspepsja pojawia się sporadycznie lub po każdym posiłku.  

Możemy wyróżnić trzy różne typy niestrawności. Jedną z nich jest tzw. dyspepsja wtórna, czyli taka, której przyczyną jest określone zaburzenie, np. choroba układu pokarmowego, reakcja polekowa. Drugim typem jest dyspepsja czynnościowa, czyli niestrawność spowodowana zaburzeniami pracy przewodu pokarmowego. Do trzeciej grupy można zaliczyć objawy niestrawności występujące np. po błędach dietetycznych. 

Przyczyny niestrawności 

Niestrawność nie musi koniecznie oznaczać chorób układu pokarmowego. Częstymi i banalnymi przyczynami objawów niestrawności są przejedzenie, jedzenie w pośpiechu, ciężkostrawny, tłusty posiłek lub inne błędy dietetyczne. Niestrawność może nasilić się też po nadużywaniu alkoholu. Dyspepsja, podobnie jak zgaga, może pojawić się w ciąży. Wówczas jest to skutek zmian zachodzących w organizmie i zwykle ustępuje po porodzie. Niestrawność mogą powodować też czynniki podrażniające lub wpływające na pracę przewodu pokarmowego takie jak kawa, papierosy, napoje gazowane czy stres.

Należy też pamiętać, że wiele leków wśród swoich działań niepożądanych objawy niestrawności lub podobne. Dokładne informacje na ten temat można znaleźć w ulotce leku lub zasięgnąć ich u lekarza lub farmaceuty. 

Choroby układu pokarmowego, które mogą być przyczyną niestrawności to m.in.: 

  • zapalenie błony śluzowej żołądka, w tym wywołane przez H. pylori
  • choroba wrzodowa
  • choroba trzewna (in. celiakia), 
  • kamica żółciowa, 
  • przewlekłe zapalenie trzustki, 
  • niedrożność jelit, 
  • niedokrwienie jelit w wyniku miażdżycy. 

Dyspepsja czynnościowa jest spowodowana wieloma czynnikami, a niektóre z nich są wciąż słabo poznane. Należą do nich zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenia przekaźnictwa w obrębie układu nerwowego zaopatrującego narządy wewnętrzne, nadwrażliwość na niektóre substancje, zaburzenia bakteryjnej flory jelitowej, zmiany pozapalne, czynniki immunologiczne oraz psychiczne. 

Symptomy dyspepsji – jak się objawia niestrawność?

Niestrawność składa się z kilku symptomów, które są dość niecharakterystyczne. Mogą pojawić się w różnych dolegliwościach, jak i wskutek błędów dietetycznych. Głównym objawem niestrawności jest ból w nadbrzuszu, czyli pod dolnym brzegiem mostka. Innym symptomem jest uczucie pełności nieadekwatne do zjedzonego posiłku lub utrzymujące się dłużej niż powinno. Czasami ma miejsce zbyt wczesne uczucie sytości, nawet po małym posiłku. Niektóre osoby doświadczają z kolei przelewania w brzuchu, nudności, wymiotów i uporczywego odbijania po jedzeniu. Czasami dyspepsji towarzyszą zgaga lub objawy ze strony jelit takie jak wzdęcia i biegunki. 

Istotne jest to, ile trwają objawy niestrawności. Do postawienia rozpoznania dyspepsji konieczne jest utrzymywanie się symptomów przez co najmniej miesiąc. Z kolei dyspepsję czynnościową można rozpoznać, gdy objawy występują od co najmniej trzech miesięcy. 

Niektóre objawy powinny wzbudzać szczególną uwagę, gdyż mogą one świadczyć o poważnych zaburzeniach. Należy zasięgnąć pilnej porady lekarskiej w przypadku znacznej, niezamierzonej utraty masy ciała, obfitych wymiotów lub wymiotów treścią krwistą, wystąpienia krwi w stolcu, trudności w przełykaniu lub znacznego osłabienia. 

Leczenie niestrawności 

Od przyczyny niestrawności zależy to, jak można ją leczyć. W chorobie wrzodowej żołądka lub dwunastnicy podstawowe znaczenie mają leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego w żołądku, czyli inhibitory pompy protonowej (IPP). W przypadku zakażenia bakterią H. pylori stosuje się IPP w połączeniu z dwoma lub trzema antybiotykami. W przypadku choroby trzewnej lub nietolerancji pokarmowych niejednokrotnie konieczne jest stosowanie diety eliminacyjnej, np. bezglutenowej lub bezlaktozowej. Osoby z przewlekłym zapaleniem trzustki, u których narząd ten nie wytwarza już enzymów trawiennych, konieczne jest dostarczanie ich w formie tabletek przy każdym posiłku. 

Leczenie dyspepsji czynnościowej jest niejednokrotnie trudne ze względu na wieloczynnikowe podłoże. Jednymi z leków na niestrawność czynnościową w przebiegu zaburzeń poposiłkowych są leki prokinetyczne. Poprawiają one motorykę przewodu pokarmowego. Do tej grupy należą preparaty itoprydu i cisaprydu. Ponieważ w zaburzeniach czynnościowych przewodu pokarmowego duża rolę odgrywają czynniki psychiczne, czasami konieczne jest zastosowanie psychoterapii. Stosuje się również leki przeciwdepresyjne. W niektórych zaburzeniach czynnościowych przewodu pokarmowego zalecana jest np. amitryptylina lub escitalopram. 

Domowe sposoby na niestrawność

W leczeniu niestrawności, podobnie jak zaburzeń poposiłkowych, kluczowe znaczenie ma samoobserwacja i eliminacja z diety produktów, które nasilają dolegliwości. W przypadku dyspepsji, należy zachować ostrożność stosując domowe sposoby. Nie zaleca się np. picia roztworu sody oczyszczonej na zgagę.

Wśród leków na niestrawność istnieją środki zobojętniające sok żołądkowy w formie pastylek do ssania, oparte na solach magnezu i wapnia. Nadmierna podaż sodu jest niebezpieczna zwłaszcza dla osób z wysokim ciśnieniem tętniczym.

Istnieją też doniesienia o skuteczności niektórych ziół w przypadku niestrawności. Zastosowanie mają np. preparaty mięty pieprzowej z olejem z kminku lub preparaty łączone zawierające wyciąg z ubiorka gorzkiego, bylicy włosowatej, goryczki i dzięgla litwora. Inne ziołowe środki na niestrawność zawierają z kolei połączenie rumianku, mięty, kminku i melisy. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Ból biodra – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu stawu biodrowego. Ćwiczenia na biodra

    Ból biodra może dotknąć osoby w każdym wieku, nie tylko seniorów. Przyczynami bólu stawu biodrowego mogą być zmiany zwyrodnieniowe, ale także urazy czy rwa kulszowa. Często bólom bioder towarzyszy uczucie trzaskania bądź przeskakiwania biodra (tzw. zespół trzaskającego biodra). Leczenie bolącego biodra opiera się przede wszystkim na fizjoterapii – odpowiednio dobranych zabiegach fizykoterapeutycznych i ćwiczeniach, część z nich można wykonywać także w domu. Rzadziej stosuje się leczenie operacyjne w postaci wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego.

  • PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) – jak sobie z nim radzić?

    Co miesiąc powtarza się niemal ten sam scenariusz – dopada Cię huśtawka nastrojów, nie możesz się skoncentrować, przybierasz na wadze nawet do 3 kg, czujesz się opuchnięta, piersi sprawiają Ci ból, nie możesz spać, masz migrenę, nudności, zaparcia lub biegunkę, a twarz i dekolt pokrywają się wypryskami? To tylko część z ponad 100 objawów, które  świadczą o zespole napięcia przedmiesiączkowego, czyli PMS. Jak złagodzić jego objawy?

  • Katar sienny – jak się objawia i jakie są sposoby na alergiczny nieżyt nosa?

    Katar sienny, zwany też katarem alergicznym, to zmora uczuleniowców. Jego objawy to nie tylko cieknąca, bezbarwna wydzielina z nosa czy świąd i zaczerwienienie nosa. Katar może odbijać się na naszym samopoczuciu, jakości snu, powodować bóle głowy lub gorączkę. Czy istnieje domowy sposób na katar alergiczny? Jak go wyleczyć i ile trwa? Kiedy z katarem siennym pójść do lekarza? 

  • Światłowstręt – na czym polega i o czym świadczy? Co robić, gdy się pojawi?

    Światłowstręt jest objawem polegającym na odczuciu bólu i pieczenia oczu podczas patrzenia na źródła światła lub przebywania w nasłonecznionych pomieszczeniach. Światłowstręt nie jest odrębną jednostką chorobową, a objawem choroby, dlatego postępowanie zależne jest od przyczyny nadwrażliwości na światło. Wśród najczęstszych przyczyn światłowstrętu wymienia się zapalenie spojówek, migrenę oraz infekcje wirusowe.  

  • Bóle miednicy – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu miednicy

    Przyczyn bólu miednicy może być wiele, inne z nich będą dotyczyły kobiet, inne mężczyzn. Wśród kobiecych przyczyn zespołu bólowego miednicy mniejszej znajdują się przede wszystkim czynniki i schorzenia ginekologiczne oraz choroby układu moczowego, m.in. endometrioza, mięśniaki macicy, zapalenie pęcherza moczowego. U mężczyzn najczęstszą przyczyną dolegliwości w okolicy miednicy są natomiast choroby gruczołu krokowego oraz układu pokarmowego, np. zaparcia czy IBS. 

  • Wole tarczycy – przyczyny i leczenie powiększonej tarczycy

    Terminem wole określa się nieprawidłowe powiększenie tarczycy. Może ono oznaczać niedoczynność tarczycy, schorzenie autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa, lecz może również świadczyć o niedoborze jodu  czy niektórych witamin i minerałów (selenu, żelaza, witaminy A). Jakie rodzaje wola tarczycy się wyróżnia? Czym jest wole guzkowe? 

  • Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

    Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

  • Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi

    Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij