Dieta a niedrożność jelit – leczenie żywieniowe w niedrożności przewodu pokarmowego
Maria Brzegowy

Dieta a niedrożność jelit – leczenie żywieniowe w niedrożności przewodu pokarmowego

Niedrożność przewodu pokarmowego wiąże się z pojawieniem silnych bóli brzucha, wzdęciami, nadmierną ilością gazów, wymiotami lub podwyższoną temperaturą ciała. Wymaga interwencji lekarskiej, zwykle chirurga. Jaką rolę przy niedrożności układu pokarmowego pełni dieta? Na czym polega leczenie żywieniowe po operacji niedrożnych jelit? 

Niedrożności przewodu pokarmowego nie można lekceważyć, bo nie jest tylko chwilowym niedomaganiem jelit i niestrawnością, na którą pomogą dostępne bez recepty leki. Stanowi natomiast sygnał, że w naszym organizmie dzieje się coś poważnego – np. rozwija choroba nowotworowa. Po interwencji chirurga istotnym będzie wprowadzenie odpowiedniej formy terapii żywieniowej, zwykle tzw. leczenia żywieniowego. 

Niedrożność przewodu pokarmowego – czynniki ryzyka 

Niedrożność przewodu pokarmowego definiowana jest jako zaburzenie przechodzenia (pasażu) treści pokarmowej przez przewód pokarmowy. Podejrzenie tzw. niedrożności mechanicznej jelit, stanowi jedną z częstszych przyczyn skierowania pacjenta na oddział chirurgiczny (obok niedrożności mechanicznej, wyróżniamy także niedrożność porażenną, związaną ze świeżo przebytym zabiegiem w obrębie jamy brzusznej).

Do typowych objawów niedrożności zalicza się: 

  • bóle brzucha; 
  • zatrzymanie stolca; 
  • nadmierna ilość gazów powodująca silne wzdęcia brzucha i związany z tym mocno powiększony obwód brzucha; 
  • wymioty;
  • gorączka. 

Wśród przyczyn pojawienia się niedrożności przewodu pokarmowego wymienia się m.in.: 

  • skręt jelit; 
  • uwięźnięcie pętli jelitowych w worku przepuklinowym; 
  • zrosty pooperacyjne; 
  • powikłanie chorób zapalnych jelita np. choroba Leśniowskiego-Crohna albo colitis ulcerosa (wrzodziejące zapalenie jelita grubego). 

Wyższe ryzyko niedrożności przewodu pokarmowego posiadają m.in.: 

  • osoby starsze (7.-8. dekada życia); 
  • chorzy unieruchomieni, np. w następstwie uszkodzenia rdzenia kręgowego; 
  • chorzy z chorobą Alzheimera; 
  • chorzy ze stwardnieniem rozsianym; 
  • chorzy przyjmujący leki psychotropowe wpływające na motorykę przewodu pokarmowego. 
Z niedrożnością przewodu pokarmowego absolutnie nie poradzimy sobie sami, łykając środki przeczyszczające czy rozgrzewając brzuch ciepłymi okładami. Jeśli tylko pojawi się jej podejrzenie, natychmiast należy udać się do szpitala. Przedłużająca się niedrożność prowadzi do niedokrwienia i martwicy jelita. W konsekwencji – nawet do śmierci pacjenta. 

 Dieta po operacji niedrożności jelit – leczenie żywieniowe 

Niedrożność przewodu pokarmowego to sytuacja, w której podstawową formą leczenia jest ingerencja lekarza, zwykle chirurga. Po zakończonej interwencji, decyduje się o dalszym prowadzeniu, obejmującym prócz farmakologii i opieki pielęgniarskiej, również i rodzaj postępowania żywieniowego. Do jego elementów należy tzw. leczenie żywieniowe – jeśli dany ośrodek dysponuje możliwościami w jego prowadzeniu. Czym ono jest? 

Leczenie żywieniowe, inaczej żywienie kliniczne, to postępowanie medyczne, które obejmuje: 

  • ocenę stanu odżywienia, celem zapobieżenia rozwojowi i pogłębianiu się niedożywienia, głównej przyczyny powikłań zaordynowanego leczenia; 
  • ocenę zapotrzebowania na składniki odżywcze; 
  • podaż odpowiednich ilości białka, energii, elektrolitów, witamin i pierwiastków śladowych; 
  • podaż wody; 
  • monitorowanie leczenia. 

Wyróżniamy trzy formy leczenia żywieniowego: 

  • drogą doustną, jeśli możliwa, w tym wprowadzenie specjalnych odżywek, tzw. ONS (oral nutritional supplements), znane szerzej wśród pacjentów jako „nutridrinki”; 
  • drogą dostępu sztucznego do przewodu pokarmowego, jako leczenie z wyboru (tzw. żywienie dojelitowe); 
  • drogą dożylną, gdy żywienie dojelitowe nie jest możliwe lub wystarczające (tzw. żywienie pozajelitowe).  
Niedrożność przewodu pokarmowego (jelit) stanowi przeciwwskazanie do żywienia drogą dojelitową (czy to doustną czy drogą dostępu sztucznego). Można do niego wrócić w momencie, gdy będzie możliwe uzyskanie dostępu do sprawnego odcinka przewodu pokarmowego. Do tego czasu, jeśli zostanie zalecone (np. z powodu jednostek współtowarzyszących), stosuje się żywienie drogą pozajelitową. 

Żywienie do- i pozajelitowe w niedrożności przewodu pokarmowego

W momencie uzyskania dostępu do sprawnego odcinka przewodu pokarmowego (np. w formie gastrostomii lub PEG-a), decyduje się o rozpoczęciu żywienia drogą dojelitową. Mieszaniny do tej formy interwencji są nazywane dietami przemysłowymi, a o ich rodzaju decyduje szpitalny zespół żywieniowy – lekarz, pielęgniarka i/lub dietetyk i/lub farmaceuta. Obok tzw. worków żywieniowych do dyspozycji mamy też wspomniane wyżej ONS, które podaje się drogą doustną.

Ważne, aby wiedzieć, że wypija się je powoli, małymi łykami, aby nie wywołać objawów ich nietolerancji (przejawiającymi się w formie nudności, wymiotów albo biegunki).

Diety dojelitowe, zarówno podawane drogą doustną, jak i drogą dostępu sztucznego, cechuje szeroki asortyment, pozwalający na dobranie odpowiedniego preparatu do danej jednostki chorobowej oraz indywidualnego zapotrzebowania pacjenta. 

Żywienie pozajelitowe jest natomiast metodą żywienia, polegającą na wprowadzeniu substancji odżywczych do krwiobiegu w najprostszej ich postaci – z pominięciem drogi przewodu pokarmowego. Jest wskazane w sytuacji, gdy drogą doustną pacjent nie jest w stanie zapewnić swojemu organizmowi potrzebnej ilości energii i składników mineralnych, a drogą dojelitową nie jest możliwe bądź wystarczające. O włączeniu żywienia pozajelitowego zawsze decyduje lekarz. Wdrażanie interwencji rozpoczyna się tak wcześnie (po np. leczeniu operacyjnym), jak to tylko jest możliwe.  

Rola diety przy niedrożności jelit 

Odpowiednio dobrana forma leczenia zapobiega rozwojowi niedożywienia, głównej przyczynie powikłań. W omawianej sytuacji mówimy jednak o leczeniu żywieniowym, pomijając tradycyjną dietę. W tym wypadku nie znajdzie ona oczekiwanego zastosowania, chyba, że nad jej przebiegiem będzie czuwał wykwalifikowany zespół terapeutyczny (w tym dietetyk kliniczny), który umiejętnie wyedukuje chorego, w jaki sposób ma się odżywiać, co do diety włączyć, a czego unikać przy niedrożności jelit. 

Zdaniem ekspertów nie istnieje też żaden sposób w pełni zabezpieczający przed wystąpieniem niedrożności przewodu pokarmowego, włączając w to stosowaną dietę. Jest to związane z m.in. mnogością chorób, w przebiegu których może dojść do wystąpienia opisywanej sytuacji. Jedynymi elementami profilaktyki, mogącymi zmniejszyć ryzyko zachorowania, są uważne obserwacje w kierunku niepokojących objawów ze strony przewodu pokarmowego, poddawanie się regularnym kontrolom i badaniom w kierunku wykrycia raka jelita grubego czy operacyjne leczenie przepuklin powłok brzusznych.  

Część autorów uważa, że czynnikiem sprzyjającym wystąpienia niedrożności przewodu pokarmowego może być dieta bogatoresztkowa, czyli o wysokim udziale błonnika. Doniesienia te należy jednak rozważać ostrożnie, bowiem z drugiej strony zaleca się, aby nasza codzienna dieta dostarczała około 40 g błonnika pokarmowego, pochodzącego z wysokiego spożycia warzyw, owoców czy produktów zbożowych z pełnego ziarna. Błonnik pokarmowy odznacza się dobrą prasą naukową w zapobieganiu chociażby rozwoju nowotworu jelita grubego. Przy wyborze tego rodzaju diety należy jednak bezwzględnie pamiętać o wypijaniu odpowiednio dużej ilości wody, co zapobiegnie powstawaniu m.in. wzdęć. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Substancje w suplementach diety na odchudzanie

    Nie ma lepszego sposobu na zrzucenie zbędnych kilogramów niż odpowiednio dobrana dieta połączona z aktywnością fizyczną. Mimo to na rynku dostępna jest szeroka oferta suplementów na odchudzanie. Czy te preparaty mogą wspomóc walkę z nadwagą? Na jakiej zasadzie działają substancje, które są w składzie suplementów na odchudzanie? Przyglądamy się kilku z nich.

  • Dieta na trądzik – jakie produkty jeść, a które wykluczyć?

    W walce z trądzikiem, obok właściwej pielęgnacji, będzie pomocna także dieta. Codzienny jadłospis osoby zmagającej się z trądzikiem na twarzy, plecach lub dekolcie powinien być bogaty w produkty, które zawierają m.in. cynk, błonnik, witaminy z grupy B czy beta-karoten. Co zatem należy jeść, a czego unikać, aby pozbyć się wyprysków? 

  • Dieta przy wymiotach u dzieci i dorosłych – co można jeść i pić?

    Wymioty często pojawiają się przy zatruciu pokarmowym czy tzw. jelitówce. Na czas wymiotów warto wprowadzić odpowiednią dietę, aby odciążyć zmęczony żołądek i przyśpieszyć powrót do zdrowia. Okazuje się, że niektóre produkty pomogą złagodzić nudności i wymioty, a właściwa podaż płynów zapobiegnie odwodnieniu organizmu. Co podawać do jedzenia dziecku lub dorosłemu w trakcie wymiotów?  W jaki sposób przyrządzać posiłki dla osób po wymiotach?  Podpowiadamy.

  • Dieta FODMAP – na czym polega i kiedy ją stosować?

    Problemy z wypróżnianiem, wzdęcia i bóle brzucha to częste dolegliwości, który pojawiają się zwłaszcza przy IBS oraz zespole SIBO. Symptomy tych schorzeń można złagodzić, stosując odpowiednią dietę FODMAP. Na czym dokładnie ona polega? Które produkty należy włączyć do menu, a z których zrezygnować? 

  • Dieta w biegunce u dzieci i dorosłych – co jeść przy rozwolnieniu?

    Podczas biegunki należy stosować dietę zapierającą (tzw. dietę BRAT). Jej podstawą są łatwostrawne produkty, które pomagają zagęszczać treść pokarmową. Kolejnym i równie ważnym elementem w żywieniu w czasie biegunki jest odpowiednia podaż wody. Jak powinna wyglądać dieta podczas rozwolnienia? Które produkty można jeść, a których unikać? 

  • Dieta dr Budwig – dla kogo? Na co pomoże? Czy warto ją stosować?

    Produktem bazowym diety budwigowej jest olej lniany, który autorka diety zaleca dodawać do pasty twarogowej i solo do posiłków. Jej zdaniem, taki sposób żywienia miałby wpłynąć na m.in. zmniejszenie za wysokiego ciśnienia tętniczego krwi oraz wyleczyć z raka. Czy jest to możliwe? Jakie zagrożenia płyną z diety dr Budwig? 

  • Termogeneza – czym jest? Jaki ma wpływ na utratę masy ciała?

    Na wartość naszego całodobowego zapotrzebowania składa się podstawowa oraz ponadpodstawowa przemiana materii, w tym m.in. termogeneza, czyli najprościej definiując – wydzielanie ciepła przez nasz organizm. Jej wartość może zależeć od składu spożywanej przez nas diety! Czym jest termogeneza? Czy ma związek z naszą masą ciała, zwłaszcza gdy potrzebujemy ją zredukować? 

  • Dieta przy SIBO – co jeść, a czego unikać w zespole rozrostu bakteryjnego?

    Dotyczy coraz większej liczby osób. Powoduje dyskomfort podczas wykonywania codziennych czynności, często sprawia ból. Na szczęście istnieją metody żywieniowe, które pozwalają na złagodzenie, a nawet całkowite ustąpienie dolegliwości. SIBO – jaka dieta będzie najlepsza? Jakie produkty należy wyeliminować, a które nie będą szkodzić? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij