biegunka
Patryk Jasielski

Skąd się bierze biegunka po jedzeniu?

Problem częstych biegunek po jedzeniu jest kłopotliwy w codziennym funkcjonowaniu. U wielu osób powoduje to chęć znalezienia odpowiedzi na pytanie, dlaczego po każdym posiłku mają rozwolnienie. Odpowiednio zebrany wywiad oraz wdrożone badania diagnostyczne mogą wskazać na przyczynę odpowiedzialną za występowanie nieprzyjemnych dolegliwości po każdym posiłku. W tym artykule dowiesz się, czym jest biegunka po jedzeniu, jakie są najczęstsze przyczyny występowania rozwolnienia po posiłku oraz jakie badania pozwalają na ich różnicowanie.

 

  1. Biegunka – co to jest?
  2. Co może wywołać biegunkę?
  3. Biegunka po jedzeniu – co może być przyczyną?
  4. Biegunka po jedzeniu a zespół jelita drażliwego
  5. Biegunka po jedzeniu a nieswoiste zapalenie jelit
  6. Biegunka po jedzeniu a rak jelita grubego
  7. Jakie badania należy wykonać, żeby zdiagnozować przyczyny biegunek?

Czym jest biegunka?

Biegunka z definicji to występowanie co najmniej 3 stolców na dobę o luźniejszej konsystencji (płynnej lub półpłynnej). Biegunkę w zależności od czasu trwania można podzielić na ostrą (trwającą do 14 dni włącznie), przetrwałą (14–30 dni) oraz przewlekłą (występującą powyżej 30 dni).

Powiązane produkty

Jakie są najczęstsze przyczyny biegunki?

Za wystąpienie biegunki może być odpowiedzialne wiele czynników. W przypadku biegunki ostrej najczęściej pojawia się biegunka infekcyjna, którą wywołują zakażenia przewodu pokarmowego (najczęściej wirusowe) czy zatrucia toksynami bakteryjnymi.

Inne przyczyny ostrej biegunki to m.in.:

  • biegunka polekowa (spowodowana działaniem niepożądanym leków, np. inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (leki przeciwdepresyjne), antybiotyków, metforminy);
  • biegunka pokarmowa („po jedzeniu”);
  • biegunka po zatruciu np. środkami owadobójczymi, grzybami.

W przypadku biegunki przewlekłej jej najczęstsze przyczyny to:

  • nieswoiste zapalenia jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego), zespół jelita drażliwego, rak jelita grubego;
  • biegunka osmotyczna – zaburzenie trawienia składników pokarmowych w obrębie jelit, np. zespół krótkiego jelita, celiakia;
  • biegunka sekrecyjna – zwiększone wydzielanie do światła jelita jonów elektrolitów oraz wody, spowodowana np. przez leki, toksyny, guzy hormonalnie czynne;
  • mikroskopowe zapalenie jelita grubego;
  • nietolerancja pokarmowa (alergia pokarmowa, nadwrażliwość pokarmowa);
  • przyspieszona motoryka przewodu pokarmowego w nadczynności tarczycy.
Sprawdź, jakie  preparaty i suplementy na zespół jelita drażliwego znajdziesz na DOZ.pl

Dlaczego biegunka może wystąpić zaraz po zjedzeniu posiłku?

Można wyróżnić wiele czynników, które odpowiadają za to, że po spożyciu posiłku występuje natychmiastowa biegunka. Jedną z możliwych przyczyn tego problemu są sytuacje, kiedy wraz ze spożytym pokarmem do organizmu dostają się czynniki zakaźne i dochodzi do zatrucia pokarmowego. Biegunka poposiłkowa w takim wypadku ma na celu jak najszybsze usunięcie z organizmu patogenów. Częste rozwolnienia po posiłku mogą wynikać z zaburzenia przebiegu procesu trawienia w wyniku alergii czy też nadwrażliwości pokarmowej. W przypadku nietolerancji laktozy – z racji nieodpowiedniej ilości enzymu laktazy – można zaobserwować biegunkę po spożyciu produktów mlecznych. Kolejną możliwością jest biegunka po ostrym jedzeniu, kiedy wypróżnienia występują po zjedzeniu pikantnych potraw np. z papryczkami chili. Za tego typu biegunkę odpowiedzialna jest kapsaicyna, która podczas trawienia może podrażniać błonę śluzową przewodu pokarmowego i do której nasz organizm nie jest przyzwyczajony.

Biegunka po jedzeniu a zespół jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego to zaburzenie czynnościowe, w którego przebiegu występują przede wszystkim ból brzucha i biegunka po jedzeniu bądź zaparcia. Charakterystyczne dla tego zaburzenia jest ustąpienie bądź zmniejszenie bólu brzucha po wypróżnieniu. Istnieje wiele możliwych mechanizmów odpowiedzialnych za występowanie zespołu jelita drażliwego – m.in. nieprawidłowości osi mózgowo-jelitowej czy zaburzenia mikrobioty jelitowej. Wskazuje się na wpływ diety z produktami FODMAP (fermentujące oligo-, di- i monosacharydy oraz poliole) na powstawanie i nasilenie objawów u pacjentów. Do produktów bogatych w FODMAP zalicza się m.in. żyto, produkty pszenne, mleko, nabiał, jabłka, gruszki, śliwki, cebulę, kiszoną kapustę, czosnek, kawę, czerwone mięso. Wyodrębnia się 4 typy zespołu jelita drażliwego: z dominującym zaparciem, z dominującą biegunką, mieszaną oraz niezróżnicowaną. W postaci z dominującą biegunką w celu jej zmniejszenia zaleca się stosowanie loperamidu. Nieustalona jednoznacznie przyczyna zespołu jelita drażliwego sprawia, że nie jest możliwe trwałe wyleczenie tego zaburzenia.

Biegunka po jedzeniu a nieswoiste zapalenie jelit

Do najczęstszych nieswoistych zapaleń jelit należy choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Choroba Leśniowskiego-Crohna może dotykać każdy odcinek przewodu pokarmowego – od jamy ustnej do odbytu. Przebieg choroby jest wieloletni z okresami rzutów i remisji. U większości osób, które muszą mierzyć się z chorobą, występuje ból brzucha nasilający się po posiłkach oraz biegunka. Kolejne z nieswoistych zapaleń jelit, czyli wrzodziejące zapalenie jelita grubego, obejmuje odbytnicę lub odbytnicę i okrężnicę. Choroba ta objawia się głównie biegunką, której może towarzyszyć krew w kale. Charakterystyczne są częste wypróżnienia, których częstość może wynosić nawet do 20 stolców na dobę. W czasie rzutów choroby występuje gorączka, miejscowy ból brzucha oraz odwodnienie.

Przy biegunkach należy dbać o uzupełnianie płynów. Najlepiej jest sięgnąć po elektrolity i preparaty nawadniające

Biegunka po jedzeniu a rak jelita grubego

Charakterystyczne objawy raka jelita grubego zależą od stopnia zaawansowania raka oraz od tego, który odcinek jelita zajmuje. W przypadku raka lewej połowy okrężnicy i raka odbytnicy typowymi objawami są krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego oraz zmiana rytmu wypróżnień oznaczająca naprzemienne występowanie biegunek i zaparć. Biegunki w raku jelita grubego mogą być połączone z uczuciem niepełnego wypróżnienia i charakteryzować się dużą ilością śluzu oraz obecnością krwi.

Jakie badania należy wykonać, żeby zdiagnozować przyczyny biegunek?

Zdiagnozowanie przyczyny biegunek jest kluczowe we wdrożeniu odpowiedniego postępowania leczniczego. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że są sytuacje, w których nie powinno się zwlekać z udaniem się na konsultację lekarską. O takich sytuacjach mówimy wówczas, kiedy:

  • przy biegunkach występują oznaki odwodnienia, np. suchość śluzówek jamy ustnej, ciemne zabarwienie moczu;
  • biegunce towarzyszy obecność krwi lub śluzu;
  • przy biegunce współwystępuje silny ból brzucha lub wysoka temperatura ciała;
  • pacjent straci ponad 10% masy ciała w ciągu pół roku.

W większości przypadków podejrzenie przyczyny biegunki możliwe jest już podczas wywiadu lekarskiego. Dokonuje się go na podstawie występujących objawów oraz po badaniu fizykalnym pacjenta. Duże znaczenie mają podstawowe badania laboratoryjne, takie jak:

Ich wyniki mogą pozwolić ukierunkować dalsze poszukiwanie przyczyny biegunki. W sytuacji podejrzenia infekcyjnej przyczyny biegunki pomocne są badania serologiczne krwi (badanie poziomu przeciwciał) oraz badanie mikrobiologiczne i parazytologiczne kału. O tym, że za wystąpienie biegunki odpowiadają bakterie może świadczyć obecność laktoferyny w kale. Natomiast rozpoznanie celiakii jest możliwe na podstawie badań serologicznych (obecności przeciwciał we krwi) oraz badania endoskopowego (gastroskopia), podczas którego pobierane są wycinki z błony śluzowej dwunastnicy. Jeżeli chodzi o badania serologiczne, ustalenie celiakii jako przyczyny biegunki jest możliwe na podstawie miana przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej 2 w klasie IgA, zaś badanie poziomu przeciwciał przeciwendomyzjalnych w klasie IgA może potwierdzić to rozpoznanie. Przeciwciała przeciwko deamidowanym peptydom gliadyny w klasie IgG są pomocne u pacjentów, którzy mają obniżony całkowity poziom immunoglobulin w klasie IgA.

Przy wspomnianych wcześniej objawach alarmowych towarzyszących biegunce (m.in. utrata masy ciała, obecność krwi w stolcu) oraz w sytuacjach występowania raka jelita grubego w rodzinie konieczne jest wykonanie badania kału na krew utajoną i kolonoskopii. To ostatnie badanie może pomóc w rozpoznaniu mikroskopowego zapalenia jelita grubego, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego czy choroby Leśniowskiego-Crohna. Badaniem pierwszego rzutu u pacjentów z podejrzeniem wrzodziejącego zapalenia jelita grubego jest fiberosigmoidoskopia bez wcześniejszego przygotowania (badanie endoskopowe końcowego odcinka jelita grubego). W diagnostyce obu wymienionych nieswoistych zapaleń jelit duże znaczenie mają podstawowe badania laboratoryjne (począwszy od morfologii krwi po stężenie kalprotektyny w kale) oraz badania obrazowe pozwalające na uwidocznienie zmian zapalnych (USG, MRI). Kolejna możliwa przyczyna biegunki – nietolerancja laktozy – może być rozpoznana dzięki poprawie po eliminacji z diety produktów z laktozą na 14 dni lub po próbie prowokacji objawów doustną laktozą bądź po teście oddechowym (pomiar zawartości wodoru w wydychanym powietrzu po spożyciu laktozy).

Gdy w badaniach wykluczono możliwe przyczyny organiczne biegunki, prawdopodobnie za jej wystąpienie może odpowiadać zaburzenie czynnościowe, którym jest zespół jelita drażliwego.
  1. Szczeklik A, Gajewski P. Interna Szczeklika 2022. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2022.
  2. Wasielica-Berger J. Ostra biegunka. Gastroenterologia Kliniczna. 2018;10(1):14-22.
  3. Chu C, Rotondo-Trivette S, Michail S. Chronic diarrhea. Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care. 2020 Aug;50(8):100841.
  4. Monasterio C, Hartl C, Hasselblatt P. Akute und chronische Durchfallerkrankungen: Differenzialdiagnose und Therapie [Acute and chronic diarrhea: a roadmap to differential diagnosis and therapy]. Dtsch Med Wochenschr. 2020 Sep;145(18):1325-1336. German.
  5. Adrych K. Zespół jelita drażliwego w świetle najnowszych wytycznych. Varia Medica. 2019;3(2):89-95.
  6. Money ME, Camilleri M. Review: Management of postprandial diarrhea syndrome. Am J Med. 2012 Jun;125(6):538-44.
  7. Gumiela D. Postępowanie dietetyczne wśród osób chorujących na zespół jelita drażliwego (IBS). Forum Zaburzeń Metabolicznych. 2020;11(3):121-127.
  8. Bielecki K, Tarnowski W. Rak jelita grubego – zalecane wytyczne dotyczące postępowania z chorymi. Przewodnik Lekarza/Guide for GPs. 2003;6(2):83-87.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia, wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij