Kalprotektyna – czym jest? Wskazania do badania, normy kalprotektyny w kale
Barbara Sitek

Kalprotektyna – czym jest? Wskazania do badania, normy kalprotektyny w kale

Badanie poziomu kalprotektyny w kale może pomóc monitorować kondycję jelit, stopień zaawansowania choroby i postępy w leczeniu tym pacjentom, którzy cierpią z powodu przewlekłych zapalnych lub niezapalnych chorób tego odcinka przewodu pokarmowego. Jak prawidłowo pobrać próbkę stolca do pojemnika na kał, ile kosztuje badanie kalprotektyny i czy podlega refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Kalprotektyna to specyficzne białko wydzielane przez ludzkie leukocyty w odpowiedzi na atak różnego rodzaju drobnoustrojów. Może być wykorzystywana w diagnostyce laboratoryjnej, jako czuły marker stanów zapalnych jelit, ponieważ zawartość kalprotektyny w kale rośnie wraz z postępowaniem procesu zapalnego, analogicznie – im bardziej jest on zaawansowany, tym wyższe jest stężenie kalprotektyny w analizowanej próbce. Dzięki temu badanie pozwala na rozróżnienie nieswoistych chorób zapalnych jelit, takich jak np. choroba Leśniowskiego-Crohna od chorób o innej etiologii, np. zespół jelita drażliwego. To proste i nieinwazyjne oznaczenie pozwala ograniczyć konieczność wykonywania kolonoskopii u części pacjentów, co jest szczególnie istotne w przypadku dzieci, a także osób, które muszą regularnie monitorować skuteczność leczenia przewlekłych chorób jelit.

Kalprotektyna – czym jest?

Kalprotektyna jest białkiem zlokalizowanym przede wszystkim w cytoplazmie neutrofili, czyli jednego z rodzajów białych krwinek, odpowiadających za obronę organizmu przed atakiem drobnoustrojów, takich jak bakterie czy wirusy. Kalprotektyna łącząc się z wapniem i cynkiem w komórkach bakterii, inaktywuje, czyli inaczej mówiąc „wyłącza” ich enzymy, co prowadzi do zahamowania procesu namnażania się. Dzięki temu białko to ma właściwości przeciwbakteryjne i regulujące rozwój procesu zapalnego. Dodatkowo ogranicza ono zdolność przylegania drobnoustrojów do śluzówki jelit, co ma znaczenie zwłaszcza przy nieswoistych chorobach zapalnych jelit, podczas których dochodzi do zwiększonego przemieszczania się komórek zapalnych do światła jelita. Ze względu na to, że stężenie kalprotektyny wzrasta proporcjonalnie do stopnia zaawansowania stanu zapalnego, jest ona uważana za jedno z tzw. białek ostrej fazy, obok takich związków jak CRP, fibrynogen lub ceruloplazmina.

U osób zdrowych kalprotektyna występuje jedynie w śladowych ilościach. Dopiero w momencie infekcji lub wówczas, gdy w którymś miejscu w organizmie zaczyna rozwijać się zapalenie, wrasta ilość napływających do niego leukocytów oraz syntetyzowanej przez nie kalprotektyny. Białko to pojawia się wtedy w ślinie, osoczu, moczu, płynie stawowym, a także kale pacjenta, na skutek przenikania przez rozszczelnioną ścianę zmienionego chorobowo jelita cienkiego. Poziom kalprotektyny w kale w porównaniu z jej poziomem we krwi jest naturalnie wyższy nawet u osób zdrowych, natomiast choroby jelit dodatkowo znacznie zwiększają jej stężenie, na skutek rozszczelnienia bariery jelitowej i napływających do światła jelita komórek zapalnych. Dzięki temu parametr ten może być wykorzystywany jako czuły i swoisty marker toczącego się procesu zapalnego. Jeżeli u osoby chorej poziom kalprotektyny obniża się i zbliża się do granicy normy, świadczy to o skuteczności stosowanego leczenia i procesie gojenia się śluzówki.

Podwyższony poziom kalprotektyny w kale utrzymuje się nawet przez 7 dni i nie ulega dziennym wahaniom, dzięki czemu możliwe jest uzyskanie wiarygodnego wyniku już podczas jednorazowego oznaczenia. Do niedawna pierwszym badaniem zalecanym w diagnozowaniu nieswoistych zapaleń jelit było inwazyjne badanie kolonoskopowe, obecnie jednak, dzięki wykorzystaniu badania poziomu kalprotektyny w kale, możliwe jest zastąpienie nim części badań inwazyjnych i znaczne ograniczenie dyskomfortu pacjenta.

Kalprotektyna – wskazania do wykonania badania, czyli objawy za wysokiego poziomu białka

Najczęstszym wskazaniem do wykonania badania poziomu kalprotektyny w kale jest sprawdzenie, czy objawy zgłaszane przez pacjenta wynikają z zespołu jelita drażliwego (IBS, ang. Irritable Bowel Syndrome), czy też z dużo groźniejszych chorób zapalnych jelit (IBD, ang. Inflammatory Bowel Disease), takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego i inne nieokreślone zapalenia jelit, w których przebiegu dochodzi do rozwoju ich stanów zapalnych.

Stężenie kalprotektyny w kale jest proporcjonalne do stopnia zaawansowania IBD i często wykorzystuje się je do monitorowania przebiegu choroby oraz oceny skuteczności wdrożonego leczenia.

Badanie poziomu kalprotektyny jest wykorzystywane również podczas diagnozowania pacjentów zgłaszających długotrwałe, nawracające bóle brzucha i jelit, biegunki i zaburzenia trawienia, pojawianie się krwi w stolcu, utratę apetytu lub stany zapalne w obszarze jamy ustnej, jak również przy podejrzeniu nowotworu jelita grubego lub zaburzeń czynnościowych pracy jelit oraz u pacjentów po wycięciu polipów jelita grubego.

Badanie poziomu kalprotektyny w kale – przygotowanie, przebieg

Do wykonania oznaczenia poziomu kalprotektyny konieczne jest pobranie przez pacjenta niewielkiej ilości kału i dostarczenie go do laboratorium. Próbka powinna stanowić połączenie niewielkich jego ilości, pobranych z kilku punktów stolca, pamiętając przy tym, aby nie miał on kontaktu z wodą lub środkami chemicznymi stosowanymi w toaletach. W internecie można kupić specjalne jednorazowe podkładki do nałożenia na sedes, które zdecydowanie ułatwiają cały proces pobrania materiału. Materiał należy przechowywać w szczelnie zamkniętym i jałowym pojemniku na kał, który bez problemu można kupić w aptece. Kałówkę do momentu oddania jej w laboratoryjnym punkcie pobrań należy przechowywać w lodówce, w temperaturze około 4°C i nie dłużej niż 48 godzin.

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony samego pacjenta – nie jest wymagane bycie na czczo ani wprowadzanie drastycznych zmian w stosowanej uprzednio diecie. Warto się jednak upewnić, czy lekarz specjalista kierujący nas na oznaczenie zaleca odstawienie stosowanych leków przeciwzapalnych na 2 dni przed badaniem, czy też nie jest to w danym przypadku konieczne.

Polecane dla Ciebie

Kalprotektyna – normy, co oznacza podwyższony poziom?

W przypadku kalprotektyny zakres norm referencyjnych jest dość jednoznaczny i pozwala na podjęcie decyzji, czy można wykluczyć choroby zapalne jelit, czy też wymagana jest dalsza, pogłębiona diagnostyka w ich kierunku:

  • jeżeli poziom kalprotektyny jest niższy niż 50 μg/g, wynik badania jest prawidłowy, a przyczyną dolegliwości nie jest proces zapalny toczący się w jelitach;
  • jeżeli uzyskany wynik znajduje się w przedziale 50-150 μg/g, to jest on słabo dodatni, co może sugerować infekcję, pacjenci wymagają monitorowania lub dalszej diagnostyki oraz powtórzenia badania po około 6.–8. tygodniach od pierwszego wyniku;
  • jeżeli poziom kalprotektyny przekracza 150 μg/g, wynik badania wskazuje na toczący się w jelitach aktywny proces zapalny, co wymaga dalszej, pogłębionej diagnostyki, w tym kolonoskopii, USG lub badań RTG z zastosowaniem kontrastu, a ponadto rozszerzonego panelu badań laboratoryjnych, które zleci lekarz prowadzący.

Warto jednak wiedzieć, że podwyższony poziom kalprotektyny może wynikać nie tylko z nieswoistych zapaleń jelit, ale także z innych dolegliwości, takich jak zapalenie trzustki, marskość wątroby, nowotwory jelita grubego i inne choroby nowotworowe, aktywne choroby reumatyczne, czy zapalenie płuc, jak też być skutkiem dużego wysiłku fizycznego, zakażenia wirusem HCV lub stosowania leków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), takich jak ibuprofen, paracetamol, czy aspiryna. U dzieci zdarza się także, że podniesione stężenie kalprotektyny wynika z alergii pokarmowych lub spożywania mleka krowiego.

Kalprotektyna – cena/refundacja, skierowanie

Oznaczenie stężenia kalprotektyny nie podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Koszt wykonania jest pokrywany przez pacjenta i wynosi około 100–200 zł, w zależności od miasta i cennika danego laboratorium diagnostycznego.

  1. K. Olender i in., Kalprotektyna w kale jako marker zapalny w nieswoistych zapaleniach jelit, „Journal of Laboratory Diagnostics", nr 48 (4), 2012.
  2. P. Szachta i in., Nieinwazyjne markery zapalne w przebiegu nieswoistych chorób zapalnych jelit, „Gastroenterologia Polska", nr 16 (5), 2009.
  3. U. Rychlik i in., Zespół jelita wrażliwego i kalprotektyna, „Journal of Laboratory Diagnostics", nr 51 (4), 2015.
  4. N. Waugh i in., Faecal calprotectin testing for differentiating amongst inflammatory and non-inflammatory bowel diseases: systematic review and economic evaluation, Health Technology Assessment, nr 17 (55), 2013

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

  • Cytologia płynna (LBC) a tradycyjna – która jest bardziej dokładna? Cena, refundacja

    Regularnie wykonywana cytologia pomaga uniknąć zachorowania na raka szyjki macicy. Przez wiele lat była ona wykonywana jedynie w formie szkiełkowej. W 2016 roku Polskie Towarzystwo Patologów (PTP) wnioskowało do Ministerstwa Zdrowia o zmianę standardów diagnostycznych na bardziej dokładne i czułe, czyli na cytologię na podłożu płynnym, nazywanej w skrócie LBC. Jak wygląda cytologia płynna i czym różni się od klasycznej metody diagnostycznej?  Czy cytologia na podłożu płynnym jest refundowana przez NFZ?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij