Kalprotektyna – czym jest? Wskazania do badania, normy kalprotektyny w kale
Barbara Sitek

Kalprotektyna – czym jest? Wskazania do badania, normy kalprotektyny w kale

Badanie poziomu kalprotektyny w kale może pomóc monitorować kondycję jelit, stopień zaawansowania choroby i postępy w leczeniu tym pacjentom, którzy cierpią z powodu przewlekłych zapalnych lub niezapalnych chorób tego odcinka przewodu pokarmowego. Jak prawidłowo pobrać próbkę stolca do pojemnika na kał, ile kosztuje badanie kalprotektyny i czy podlega refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Kalprotektyna to specyficzne białko wydzielane przez ludzkie leukocyty w odpowiedzi na atak różnego rodzaju drobnoustrojów. Może być wykorzystywana w diagnostyce laboratoryjnej, jako czuły marker stanów zapalnych jelit, ponieważ zawartość kalprotektyny w kale rośnie wraz z postępowaniem procesu zapalnego, analogicznie – im bardziej jest on zaawansowany, tym wyższe jest stężenie kalprotektyny w analizowanej próbce. Dzięki temu badanie pozwala na rozróżnienie nieswoistych chorób zapalnych jelit, takich jak np. choroba Leśniowskiego-Crohna od chorób o innej etiologii, np. zespół jelita drażliwego. To proste i nieinwazyjne oznaczenie pozwala ograniczyć konieczność wykonywania kolonoskopii u części pacjentów, co jest szczególnie istotne w przypadku dzieci, a także osób, które muszą regularnie monitorować skuteczność leczenia przewlekłych chorób jelit.

Kalprotektyna – czym jest?

Kalprotektyna jest białkiem zlokalizowanym przede wszystkim w cytoplazmie neutrofili, czyli jednego z rodzajów białych krwinek, odpowiadających za obronę organizmu przed atakiem drobnoustrojów, takich jak bakterie czy wirusy. Kalprotektyna łącząc się z wapniem i cynkiem w komórkach bakterii, inaktywuje, czyli inaczej mówiąc „wyłącza” ich enzymy, co prowadzi do zahamowania procesu namnażania się. Dzięki temu białko to ma właściwości przeciwbakteryjne i regulujące rozwój procesu zapalnego. Dodatkowo ogranicza ono zdolność przylegania drobnoustrojów do śluzówki jelit, co ma znaczenie zwłaszcza przy nieswoistych chorobach zapalnych jelit, podczas których dochodzi do zwiększonego przemieszczania się komórek zapalnych do światła jelita. Ze względu na to, że stężenie kalprotektyny wzrasta proporcjonalnie do stopnia zaawansowania stanu zapalnego, jest ona uważana za jedno z tzw. białek ostrej fazy, obok takich związków jak CRP, fibrynogen lub ceruloplazmina.

U osób zdrowych kalprotektyna występuje jedynie w śladowych ilościach. Dopiero w momencie infekcji lub wówczas, gdy w którymś miejscu w organizmie zaczyna rozwijać się zapalenie, wrasta ilość napływających do niego leukocytów oraz syntetyzowanej przez nie kalprotektyny. Białko to pojawia się wtedy w ślinie, osoczu, moczu, płynie stawowym, a także kale pacjenta, na skutek przenikania przez rozszczelnioną ścianę zmienionego chorobowo jelita cienkiego. Poziom kalprotektyny w kale w porównaniu z jej poziomem we krwi jest naturalnie wyższy nawet u osób zdrowych, natomiast choroby jelit dodatkowo znacznie zwiększają jej stężenie, na skutek rozszczelnienia bariery jelitowej i napływających do światła jelita komórek zapalnych. Dzięki temu parametr ten może być wykorzystywany jako czuły i swoisty marker toczącego się procesu zapalnego. Jeżeli u osoby chorej poziom kalprotektyny obniża się i zbliża się do granicy normy, świadczy to o skuteczności stosowanego leczenia i procesie gojenia się śluzówki.

Podwyższony poziom kalprotektyny w kale utrzymuje się nawet przez 7 dni i nie ulega dziennym wahaniom, dzięki czemu możliwe jest uzyskanie wiarygodnego wyniku już podczas jednorazowego oznaczenia. Do niedawna pierwszym badaniem zalecanym w diagnozowaniu nieswoistych zapaleń jelit było inwazyjne badanie kolonoskopowe, obecnie jednak, dzięki wykorzystaniu badania poziomu kalprotektyny w kale, możliwe jest zastąpienie nim części badań inwazyjnych i znaczne ograniczenie dyskomfortu pacjenta.

Kalprotektyna – wskazania do wykonania badania, czyli objawy za wysokiego poziomu białka

Najczęstszym wskazaniem do wykonania badania poziomu kalprotektyny w kale jest sprawdzenie, czy objawy zgłaszane przez pacjenta wynikają z zespołu jelita drażliwego (IBS, ang. Irritable Bowel Syndrome), czy też z dużo groźniejszych chorób zapalnych jelit (IBD, ang. Inflammatory Bowel Disease), takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego i inne nieokreślone zapalenia jelit, w których przebiegu dochodzi do rozwoju ich stanów zapalnych.

Stężenie kalprotektyny w kale jest proporcjonalne do stopnia zaawansowania IBD i często wykorzystuje się je do monitorowania przebiegu choroby oraz oceny skuteczności wdrożonego leczenia.

Badanie poziomu kalprotektyny jest wykorzystywane również podczas diagnozowania pacjentów zgłaszających długotrwałe, nawracające bóle brzucha i jelit, biegunki i zaburzenia trawienia, pojawianie się krwi w stolcu, utratę apetytu lub stany zapalne w obszarze jamy ustnej, jak również przy podejrzeniu nowotworu jelita grubego lub zaburzeń czynnościowych pracy jelit oraz u pacjentów po wycięciu polipów jelita grubego.

Badanie poziomu kalprotektyny w kale – przygotowanie, przebieg

Do wykonania oznaczenia poziomu kalprotektyny konieczne jest pobranie przez pacjenta niewielkiej ilości kału i dostarczenie go do laboratorium. Próbka powinna stanowić połączenie niewielkich jego ilości, pobranych z kilku punktów stolca, pamiętając przy tym, aby nie miał on kontaktu z wodą lub środkami chemicznymi stosowanymi w toaletach. W internecie można kupić specjalne jednorazowe podkładki do nałożenia na sedes, które zdecydowanie ułatwiają cały proces pobrania materiału. Materiał należy przechowywać w szczelnie zamkniętym i jałowym pojemniku na kał, który bez problemu można kupić w aptece. Kałówkę do momentu oddania jej w laboratoryjnym punkcie pobrań należy przechowywać w lodówce, w temperaturze około 4°C i nie dłużej niż 48 godzin.

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony samego pacjenta – nie jest wymagane bycie na czczo ani wprowadzanie drastycznych zmian w stosowanej uprzednio diecie. Warto się jednak upewnić, czy lekarz specjalista kierujący nas na oznaczenie zaleca odstawienie stosowanych leków przeciwzapalnych na 2 dni przed badaniem, czy też nie jest to w danym przypadku konieczne.

Kalprotektyna – normy, co oznacza podwyższony poziom?

W przypadku kalprotektyny zakres norm referencyjnych jest dość jednoznaczny i pozwala na podjęcie decyzji, czy można wykluczyć choroby zapalne jelit, czy też wymagana jest dalsza, pogłębiona diagnostyka w ich kierunku:

  • jeżeli poziom kalprotektyny jest niższy niż 50 μg/g, wynik badania jest prawidłowy, a przyczyną dolegliwości nie jest proces zapalny toczący się w jelitach;
  • jeżeli uzyskany wynik znajduje się w przedziale 50-150 μg/g, to jest on słabo dodatni, co może sugerować infekcję, pacjenci wymagają monitorowania lub dalszej diagnostyki oraz powtórzenia badania po około 6.–8. tygodniach od pierwszego wyniku;
  • jeżeli poziom kalprotektyny przekracza 150 μg/g, wynik badania wskazuje na toczący się w jelitach aktywny proces zapalny, co wymaga dalszej, pogłębionej diagnostyki, w tym kolonoskopii, USG lub badań RTG z zastosowaniem kontrastu, a ponadto rozszerzonego panelu badań laboratoryjnych, które zleci lekarz prowadzący.

Warto jednak wiedzieć, że podwyższony poziom kalprotektyny może wynikać nie tylko z nieswoistych zapaleń jelit, ale także z innych dolegliwości, takich jak zapalenie trzustki, marskość wątroby, nowotwory jelita grubego i inne choroby nowotworowe, aktywne choroby reumatyczne, czy zapalenie płuc, jak też być skutkiem dużego wysiłku fizycznego, zakażenia wirusem HCV lub stosowania leków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), takich jak ibuprofen, paracetamol, czy aspiryna. U dzieci zdarza się także, że podniesione stężenie kalprotektyny wynika z alergii pokarmowych lub spożywania mleka krowiego.

Kalprotektyna – cena/refundacja, skierowanie

Oznaczenie stężenia kalprotektyny nie podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Koszt wykonania jest pokrywany przez pacjenta i wynosi około 100–200 zł, w zależności od miasta i cennika danego laboratorium diagnostycznego.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

    Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • GGTP – Gamma-glutamylotranspeptydaza – badanie, normy, wskazania

    GGTP to enzym pomocny w diagnozowaniu między innymi chorób wątroby, trzustki czy nerek. Jego wysoki  poziom obserwuje się również u osób z problemem nadużywania alkoholu. Istnieje szereg objawów towarzyszących chorobom wątroby i dróg żółciowych, które powinny skłonić pacjenta do oznaczenia poziomu gamma-glutamylotranspeptydazy. Uwagę powinno przykuć chociażby żółte zabarwienie skóry i błon śluzowych, obrzęki i świąd skóry czy ból po prawej stronie brzucha. Jak się przygotować do badania GGTP, ile kosztuje to oznaczenie i czy do badania należy zgłosić się na czczo? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Tomografia komputerowa naczyń krwionośnych – kiedy wykonać badanie?

    Angio-TK jest mniej inwazyjną techniką angiografii naczyń krwionośnych. Badanie to pozwala na zobrazowanie stanu żył i tętnic praktycznie każdego obszaru naszego ciała. Zaletą angio-TK, będącego jednym z najdroższych badań obrazowych, jest z pewnością sposób podawania kontrastu. Jakie badania diagnostyczne należy wykonać przed tomografią komputerową naczyń krwionośnych, czy istnieją przeciwwskazania do przeprowadzania obrazowania i czy trzeba mieć skierowanie na angiografię tomografii komputerowej? Odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule. 

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlania kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

    Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminogram – badanie poziomu aminokwasów

    Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminopeptydaza leucynowa (LAP) – badanie, normy, wskazania

    Badanie poziomu aminopeptydazy leucynowej, w wyniku oznaczanej jako LAP, zleca się najczęściej podczas prowadzenia diagnostyki uszkodzenia komórek wątroby, trzustki i dróg żółciowych. Podwyższone LAP świadczy o możliwej chorobie tych narządów, w tym także tej o podłożu onkologicznym. Oznaczenie aktywności aminopeptydazy leucynowej pozwala również na zróżnicowanie przyczyn w odpływie żółci w sytuacji, kiedy u pacjenta oznaczono także podwyższony poziom ALP, czyli fosfatazy alkalicznej. Jak się przygotować do badania LAP, ile kosztuje i czy jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij