Czy badanie glikemia na czczo pozwala zdianoować cukrzycę? - portal DOZ.pl
Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?
Barbara Sitek

Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Co to jest glikemia?

Glikemia jest to wskaźnik poziomu glukozy we krwi w danym przedziale czasowym. Parametr ten pozwala na ocenę gospodarki węglowodanowej organizmu oraz na wczesne wykrywanie cukrzycy i chorób z nią związanych. Glukoza jest cukrem prostym, dostarczanym do organizmu wraz z pożywieniem. Stanowi podstawowe źródło energii dla większości komórek (przede wszystkim dla neuronów i erytrocytów).

Zarówno podwyższone, jak i obniżone stężenie glukozy we krwi jest dla człowieka stanem niebezpiecznym. Hipoglikemia, czyli stan niedoboru cukru, prowadzi do uczucia niepokoju, osłabienia, zaburzeń koncentracji i przyspieszenia rytmu serca, a w ciężkich przypadkach także do śpiączki, zaburzeń oddychania i krążenia. Z kolei hiperglikemia, czyli podwyższony poziom glukozy (jeśli  utrzymuje się przez dłuższy czas), może doprowadzić do postępującego uszkodzenia naczyń krwionośnych, nerek, oczu, nerwów i serca, a jej powikłania mogą być przyczyną zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych. Ponadto jedną z najczęstszych przyczyn amputacji kończyn dolnych jest tak zwana stopa cukrzycowa, która może się rozwinąć w wyniku niekontrolowanej lub długo utrzymującej się hiperglikemii.

Dowiedz się więcej o przyczynach, objawach i leczeniu stopy cukrzycowej.

Stałe monitorowanie stężenia glukozy jest szczególnie istotne dla osób chorujących na cukrzycę, aby wiedzieć jaką dawkę leku zażyć lub ile cukru przyjąć wraz z kolejnym posiłkiem. W Polsce na cukrzycę choruje blisko 2,6 miliona ludzi, z czego ok. 60% stosuje odpowiednie leczenie i regularnie wykonuje badania diagnostyczne. Z tego względu regularne oznaczenie poziomu glukozy powinny wykonywać wszystkie osoby dorosłe (szczególnie po przekroczeniu 45. roku życia), najlepiej w formie badania przesiewowego. Umożliwia to wykrycie zaburzeń gospodarki węglowodanowej, a tym samym cukrzycy na jej wczesnym etapie. Badanie glikemii warto wykonać także u noworodka. Z kolei zdiagnozowanie cukrzycy u dziecka poniżej 9. miesiąca życia powinno skutkować wdrożeniem pogłębionej diagnostyki z wykorzystaniem metod molekularnych (badania genetyczne), w kierunku tzw. cukrzycy noworodkowej.

Liczną grupę chorych na cukrzycę stanowią również kobiety ciężarne (cukrzyca ciążowa), u których ta choroba może prowadzić do zwiększonego ryzyka urodzenia dziecka o dużej masie – tym samym trudniejszego przebiegu porodu, a ponadto do wystąpienia chorób układu nerwowego i sercowo-naczyniowego u dziecka oraz chorób układu moczowego i zatrucia ciążowego u matki. Z tego względu wszystkie kobiety ciężarne pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży, powinny mieć wykonany test doustnego obciążenia glukozą – OGTT, czyli tzw. krzywą cukrową. Badanie to pozwala na wczesne wykrycie cukrzycy ciężarnych i wprowadzenie odpowiedniego leczenia.

Dowiedz się więcej o Kalendarzu badań w ciąży.

Glikemia – wskazania do badania. Objawy zaburzeń glikemicznych

Oznaczenie glikemii na czczo warto wykonywać profilaktycznie, co najmniej raz do roku.

O regularnych badaniach powinny pamiętać zwłaszcza te osoby, które znajdują się w grupie ryzyka:

Ponadto wszystkie kobiety będące między 24. a 28. tygodniem ciąży, powinny zostać skierowane na wykonanie krzywej cukrowej – OGTT, w ramach badania przesiewowego.

Polecane dla Ciebie

Glikemia – przygotowanie i przebieg badania

Glikemia może być oznaczana na kilka różnych sposobów. Najczęściej stosuje się badanie poziomu glukozy na czczo lub test doustnego obciążenia glukozą, ale w nagłych wypadkach można oznaczyć także tzw. przygodny poziom glukozy, czyli taki, który oznacza się bez względu na przyjmowane wcześniej posiłki i porę dnia.

Diagnostykę w kierunku cukrzycy rozpoczyna się jednak od wykonania podstawowego badania poziomu glikemii na czczo, zachowując minimum 12-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków. Na dobę przed zgłoszeniem się do laboratorium powinno się także ograniczyć wysiłek fizyczny, spożywanie alkoholu, palenie papierosów oraz zażywanie leków wpływających na gospodarkę węglowodanową, np.: lit, kwas acetylosalicylowy (aspiryna), glikokortykosteroidy lub leki moczopędne. W ramach badania pobierana jest próbka krwi żylnej.

Glikemia – jak interpretować wyniki badań cukru we krwi? Normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) prawidłowy poziom glukozy we krwi powinien mieścić się w przedziale 70–99 mg/dl (3,9–5,5 mmol/l). Zakres między 100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l) wskazuje na stan przedcukrzycowy. Jeżeli stężenie glukozy w dwóch kolejnych pomiarach przekroczy 126 mg/dl (7,0 mmol/l), to u pacjenta jest diagnozowana cukrzyca. Podobnie dzieje się wówczas, gdy nawet w jednym badaniu przygodne stężenie glukozy będzie wyższe niż 200 mg/dl (≥ 11,1 mmol/l).

U noworodków może występować fizjologiczna hipoglikemia, która mija najczęściej po kilku godzinach. Stan ten może się jednak przedłużać, jeśli matka chorowała na cukrzycę ciążową lub wówczas, gdy wystąpił konflikt serologiczny albo kiedy u dziecka występuje jedno z wrodzonych schorzeń metabolicznych (np. alkaptonuria lub zespól intoksykacji).

Cukrzyca ciążowa

W czasie trwania ciąży prawidłowy poziom glukozy jest niezwykle ważny zarówno dla zdrowia płodu, jak i przyszłej mamy. Niestety u około 3–5% ciężarnych kobiet dochodzi do powstania tzw. cukrzycy ciężarnych, która może prowadzić do zakażeń układu moczowego, obrzęków, wielowodzia, czy zatrucia ciążowego u matki. U dziecka możliwe jest powstanie wad wrodzonych układu nerwowego, 8pokarmowego lub sercowo-naczyniowego oraz zwiększenia masy ciała. Wzrasta także ryzyko powikłań okołoporodowych.

Badanie glikemii – cena/refundacja, skierowanie

Skierowania na oznaczenie poziomu glikemii może być wystawione przez lekarza rodzinnego lub lekarza specjalistę i wówczas jest ono refundowane przez NFZ. Pacjenci decydujący się na wykonanie oznaczenia prywatnie powinni się przygotować na koszt rzędu 5–15 zł.

  1. A. Szczeklik i in., Interna Szczeklika 2019, Kraków 2019.
  2. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2020 - Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Diabetologia Praktyczna, nr 1 (6), 2020.
  3. B. Wolnik i in., Hiperglikemia poposiłkowa i jej znaczenie w praktyce klinicznej, Choroby Serca i Naczyń, nr 1 (4), 2007.
  4. E. Wender-Ożegowska i in.,  Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego postępowania u kobiet z cukrzycą, Ginekologia Polska, nr 6, 2011.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Tomografia komputerowa zatok – jak wygląda badanie? Ile kosztuje CT zatok?

    Często nawracający i nasilający się przy pochylaniu ból głowy w okolicy czoła, czy też długotrwały, uporczywy katar, któremu towarzyszy gorączka, apatia i uczucia rozbicia – to najczęstsze objawy zapalenia zatok. Pogłębiona diagnostyka tego schorzenia najczęściej opiera się na wykonaniu badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa zatok. Które choroby zatok można zdiagnozować dzięki temu badaniu, jak można wcześniej się do niego przygotować, ile kosztuje TK zatok? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych, takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów, doprowadzając do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczenia stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Co to jest czynnik reumatoidalny (RF)? Normy, podwyższony. Kiedy należy wykonać badanie RF?

    Czynnik reumatoidalny (RF) jest badaniem, które może wskazać, że w organizmie rozwija się reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, zespół Sjogrena, sarkoidoza czy borelioza. Co ciekawe nie musi być jednak parametrem świadczącym tylko o rozwoju tych chorób, ponieważ u nawet 20% społeczeństwa występuje on fizjologicznie. Najczęściej świadczy tym, że w organizmie rozwija się stan zapalny, związany albo z chrząstką stawową albo tkanką łączną. Jakie specyficzne objawy powinny skłonić do zbadania RF, ile kosztuje oznaczenie czynnika reumatoidalnego i czy należy posiadać skierowanie do wykonania tego badania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Badanie poziomu aminokwasów w organizmie – kiedy należy sprawdzić ich poziom?

    Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

  • Badanie ACTH (kortykotropina) – normy, wskazania, cena

    Kortykotropina, czyli ACTH to hormon, którego poziom rośnie, kiedy spada stężenie hormonu stresu, czyli kortyzolu. Przez wzgląd na zależność występującą między tymi dwoma hormonami, często wskazania do badania poziomu ACTH są analogiczne do wskazań stosowanych przy zlecaniu badania poziomu kortyzolu. Poziom kortykotropiny charakteryzuje się dobową zmiennością, dlatego nie bez znaczenia jest pora dnia, o której oddaje się krew do analizy. Jakie są normy ACTH, ile kosztuje badanie i czy należy je wykonać, będąc na czczo?

  • Fosforany – badanie, normy we krwi, obniżone i wysokie

    Badanie poziomu fosforanów nie jest najczęściej zlecanym lub wybieranym przez pacjentów rodzajem oznaczenia parametrów krwi. Analiza ich poziomu zlecana jest przede wszystkim podczas diagnostyki chorób kości, tarczycy i nerek. Objawy hiperfosfatemii, czyli podwyższonego poziomu fosforu we krwi, zwykle nie są zauważalne dla pacjenta. Mogą pojawić się u niego natomiast objawy hipokalcemii, czyli spadku poziomu wapnia, wynikającego z wiązania się fosforu z wapniem w surowicy krwi. Kiedy należy wykonać badanie fosforanów, ile kosztuje badanie i czy drętwienie stawów to jeden z objawów zaburzeń gospodarki fosforanowej? 

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną niepłodności i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie ludzkim. Mutacjautacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te bywają jednak sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Niedobory kwasu foliowego szczególnie istotne są przy planowaniu ciąży i w diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij