Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?
Barbara Sitek

Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Glikemia, czyli stężenie glukozy we krwi, jest parametrem odzwierciedlającym stan gospodarki węglowodanowej organizmu. Badanie stężenia glukozy wykonuje się najczęściej podczas diagnozowania cukrzycy. O regularne monitorowanie poziomu cukru powinny dbać zarówno osoby powyżej 45. roku życia, jak i młodsze, które są obciążone czynnikami ryzyka. Należy pamiętać, że zarówno podwyższone, jak i obniżone stężenie glukozy we krwi jest stanem niebezpiecznym dla organizmu. Wczesne wykrycie cukrzycy pozwala na szybkie wdrożenie terapii i uchronienie pacjenta przed niebezpiecznymi powikłaniami.

Co to jest glikemia?

Glikemia jest to wskaźnik poziomu glukozy we krwi w danym przedziale czasowym. Parametr ten pozwala na ocenę gospodarki węglowodanowej organizmu oraz na wczesne wykrywanie cukrzycy i chorób z nią związanych. Glukoza jest cukrem prostym, dostarczanym do organizmu wraz z pożywieniem. Stanowi podstawowe źródło energii dla większości komórek (przede wszystkim dla neuronów i erytrocytów).

Zarówno podwyższone, jak i obniżone stężenie glukozy we krwi jest dla człowieka stanem niebezpiecznym. Hipoglikemia, czyli stan niedoboru cukru, prowadzi do uczucia niepokoju, osłabienia, zaburzeń koncentracji i przyspieszenia rytmu serca, a w ciężkich przypadkach także do śpiączki, zaburzeń oddychania i krążenia. Z kolei hiperglikemia, czyli podwyższony poziom glukozy (jeśli  utrzymuje się przez dłuższy czas), może doprowadzić do postępującego uszkodzenia naczyń krwionośnych, nerek, oczu, nerwów i serca, a jej powikłania mogą być przyczyną zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych. Ponadto jedną z najczęstszych przyczyn amputacji kończyn dolnych jest tak zwana stopa cukrzycowa, która może się rozwinąć w wyniku niekontrolowanej lub długo utrzymującej się hiperglikemii.

Dowiedz się więcej o przyczynach, objawach i leczeniu stopy cukrzycowej.

Stałe monitorowanie stężenia glukozy jest szczególnie istotne dla osób chorujących na cukrzycę, aby wiedzieć jaką dawkę leku zażyć lub ile cukru przyjąć wraz z kolejnym posiłkiem. W Polsce na cukrzycę choruje blisko 2,6 miliona ludzi, z czego ok. 60% stosuje odpowiednie leczenie i regularnie wykonuje badania diagnostyczne. Z tego względu regularne oznaczenie poziomu glukozy powinny wykonywać wszystkie osoby dorosłe (szczególnie po przekroczeniu 45. roku życia), najlepiej w formie badania przesiewowego. Umożliwia to wykrycie zaburzeń gospodarki węglowodanowej, a tym samym cukrzycy na jej wczesnym etapie. Badanie glikemii warto wykonać także u noworodka. Z kolei zdiagnozowanie cukrzycy u dziecka poniżej 9. miesiąca życia powinno skutkować wdrożeniem pogłębionej diagnostyki z wykorzystaniem metod molekularnych (badania genetyczne), w kierunku tzw. cukrzycy noworodkowej.

Liczną grupę chorych na cukrzycę stanowią również kobiety ciężarne (cukrzyca ciążowa), u których ta choroba może prowadzić do zwiększonego ryzyka urodzenia dziecka o dużej masie – tym samym trudniejszego przebiegu porodu, a ponadto do wystąpienia chorób układu nerwowego i sercowo-naczyniowego u dziecka oraz chorób układu moczowego i zatrucia ciążowego u matki. Z tego względu wszystkie kobiety ciężarne pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży, powinny mieć wykonany test doustnego obciążenia glukozą – OGTT, czyli tzw. krzywą cukrową. Badanie to pozwala na wczesne wykrycie cukrzycy ciężarnych i wprowadzenie odpowiedniego leczenia.

Dowiedz się więcej o Kalendarzu badań w ciąży.

Glikemia – wskazania do badania. Objawy zaburzeń glikemicznych

Oznaczenie glikemii na czczo warto wykonywać profilaktycznie, co najmniej raz do roku.

O regularnych badaniach powinny pamiętać zwłaszcza te osoby, które znajdują się w grupie ryzyka:

Ponadto wszystkie kobiety będące między 24. a 28. tygodniem ciąży, powinny zostać skierowane na wykonanie krzywej cukrowej – OGTT, w ramach badania przesiewowego.

Glikemia – przygotowanie i przebieg badania

Glikemia może być oznaczana na kilka różnych sposobów. Najczęściej stosuje się badanie poziomu glukozy na czczo lub test doustnego obciążenia glukozą, ale w nagłych wypadkach można oznaczyć także tzw. przygodny poziom glukozy, czyli taki, który oznacza się bez względu na przyjmowane wcześniej posiłki i porę dnia.

Diagnostykę w kierunku cukrzycy rozpoczyna się jednak od wykonania podstawowego badania poziomu glikemii na czczo, zachowując minimum 12-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków. Na dobę przed zgłoszeniem się do laboratorium powinno się także ograniczyć wysiłek fizyczny, spożywanie alkoholu, palenie papierosów oraz zażywanie leków wpływających na gospodarkę węglowodanową, np.: lit, kwas acetylosalicylowy (aspiryna), glikokortykosteroidy lub leki moczopędne. W ramach badania pobierana jest próbka krwi żylnej.

Glikemia – jak interpretować wyniki badań cukru we krwi? Normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) prawidłowy poziom glukozy we krwi powinien mieścić się w przedziale 70–99 mg/dl (3,9–5,5 mmol/l). Zakres między 100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l) wskazuje na stan przedcukrzycowy. Jeżeli stężenie glukozy w dwóch kolejnych pomiarach przekroczy 126 mg/dl (7,0 mmol/l), to u pacjenta jest diagnozowana cukrzyca. Podobnie dzieje się wówczas, gdy nawet w jednym badaniu przygodne stężenie glukozy będzie wyższe niż 200 mg/dl (≥ 11,1 mmol/l).

U noworodków może występować fizjologiczna hipoglikemia, która mija najczęściej po kilku godzinach. Stan ten może się jednak przedłużać, jeśli matka chorowała na cukrzycę ciążową lub wówczas, gdy wystąpił konflikt serologiczny albo kiedy u dziecka występuje jedno z wrodzonych schorzeń metabolicznych (np. alkaptonuria lub zespól intoksykacji).

Cukrzyca ciążowa

W czasie trwania ciąży prawidłowy poziom glukozy jest niezwykle ważny zarówno dla zdrowia płodu, jak i przyszłej mamy. Niestety u około 3–5% ciężarnych kobiet dochodzi do powstania tzw. cukrzycy ciężarnych, która może prowadzić do zakażeń układu moczowego, obrzęków, wielowodzia, czy zatrucia ciążowego u matki. U dziecka możliwe jest powstanie wad wrodzonych układu nerwowego, 8pokarmowego lub sercowo-naczyniowego oraz zwiększenia masy ciała. Wzrasta także ryzyko powikłań okołoporodowych.

Badanie glikemii – cena/refundacja, skierowanie

Skierowania na oznaczenie poziomu glikemii może być wystawione przez lekarza rodzinnego lub lekarza specjalistę i wówczas jest ono refundowane przez NFZ. Pacjenci decydujący się na wykonanie oznaczenia prywatnie powinni się przygotować na koszt rzędu 5–15 zł.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

    Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • GGTP – Gamma-glutamylotranspeptydaza – badanie, normy, wskazania

    GGTP to enzym pomocny w diagnozowaniu między innymi chorób wątroby, trzustki czy nerek. Jego wysoki  poziom obserwuje się również u osób z problemem nadużywania alkoholu. Istnieje szereg objawów towarzyszących chorobom wątroby i dróg żółciowych, które powinny skłonić pacjenta do oznaczenia poziomu gamma-glutamylotranspeptydazy. Uwagę powinno przykuć chociażby żółte zabarwienie skóry i błon śluzowych, obrzęki i świąd skóry czy ból po prawej stronie brzucha. Jak się przygotować do badania GGTP, ile kosztuje to oznaczenie i czy do badania należy zgłosić się na czczo? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Tomografia komputerowa naczyń krwionośnych – kiedy wykonać badanie?

    Angio-TK jest mniej inwazyjną techniką angiografii naczyń krwionośnych. Badanie to pozwala na zobrazowanie stanu żył i tętnic praktycznie każdego obszaru naszego ciała. Zaletą angio-TK, będącego jednym z najdroższych badań obrazowych, jest z pewnością sposób podawania kontrastu. Jakie badania diagnostyczne należy wykonać przed tomografią komputerową naczyń krwionośnych, czy istnieją przeciwwskazania do przeprowadzania obrazowania i czy trzeba mieć skierowanie na angiografię tomografii komputerowej? Odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule. 

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlania kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminogram – badanie poziomu aminokwasów

    Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminopeptydaza leucynowa (LAP) – badanie, normy, wskazania

    Badanie poziomu aminopeptydazy leucynowej, w wyniku oznaczanej jako LAP, zleca się najczęściej podczas prowadzenia diagnostyki uszkodzenia komórek wątroby, trzustki i dróg żółciowych. Podwyższone LAP świadczy o możliwej chorobie tych narządów, w tym także tej o podłożu onkologicznym. Oznaczenie aktywności aminopeptydazy leucynowej pozwala również na zróżnicowanie przyczyn w odpływie żółci w sytuacji, kiedy u pacjenta oznaczono także podwyższony poziom ALP, czyli fosfatazy alkalicznej. Jak się przygotować do badania LAP, ile kosztuje i czy jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij