Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?
Barbara Sitek

Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Glikemia, czyli stężenie glukozy we krwi, jest parametrem odzwierciedlającym stan gospodarki węglowodanowej organizmu. Badanie stężenia glukozy wykonuje się najczęściej podczas diagnozowania cukrzycy. O regularne monitorowanie poziomu cukru we krwi powinny dbać zarówno osoby powyżej 45. roku życia, jak i młodsze, które są obciążone czynnikami ryzyka. Należy pamiętać, że zarówno podwyższone, jak i obniżone stężenie glukozy we krwi jest stanem niebezpiecznym dla organizmu. Wczesne wykrycie cukrzycy pozwala na szybkie wdrożenie terapii i uchronienie pacjenta przed niebezpiecznymi powikłaniami.

Co to jest glikemia?

Glikemia jest to wskaźnik poziomu glukozy we krwi w danym przedziale czasowym. Parametr ten pozwala na ocenę gospodarki węglowodanowej organizmu oraz na wczesne wykrywanie cukrzycy i chorób z nią związanych. Glukoza jest cukrem prostym, dostarczanym do organizmu wraz z pożywieniem. Stanowi podstawowe źródło energii dla większości komórek (przede wszystkim dla neuronów i erytrocytów).

Zarówno podwyższone, jak i obniżone stężenie glukozy we krwi jest dla człowieka stanem niebezpiecznym. Hipoglikemia, czyli stan niedoboru cukru, prowadzi do uczucia niepokoju, osłabienia, zaburzeń koncentracji i przyspieszenia rytmu serca, a w ciężkich przypadkach także do śpiączki, zaburzeń oddychania i krążenia. Z kolei hiperglikemia, czyli podwyższony poziom glukozy (jeśli  utrzymuje się przez dłuższy czas), może doprowadzić do postępującego uszkodzenia naczyń krwionośnych, nerek, oczu, nerwów i serca, a jej powikłania mogą być przyczyną zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych. Ponadto jedną z najczęstszych przyczyn amputacji kończyn dolnych jest tak zwana stopa cukrzycowa, która może się rozwinąć w wyniku niekontrolowanej lub długo utrzymującej się hiperglikemii.

Stałe monitorowanie stężenia glukozy jest szczególnie istotne dla osób chorujących na cukrzycę, aby wiedzieć jaką dawkę leku zażyć lub ile cukru przyjąć wraz z kolejnym posiłkiem. W Polsce na cukrzycę choruje blisko 2,6 miliona ludzi, z czego ok. 60% stosuje odpowiednie leczenie i regularnie wykonuje badania diagnostyczne. Z tego względu regularne oznaczenie poziomu glukozy powinny wykonywać wszystkie osoby dorosłe (szczególnie po przekroczeniu 45. roku życia), najlepiej w formie badania przesiewowego. Umożliwia to wykrycie zaburzeń gospodarki węglowodanowej, a tym samym cukrzycy na jej wczesnym etapie. Badanie glikemii warto wykonać także u noworodka. Z kolei zdiagnozowanie cukrzycy u dziecka poniżej 9. miesiąca życia powinno skutkować wdrożeniem pogłębionej diagnostyki z wykorzystaniem metod molekularnych (badania genetyczne), w kierunku tzw. cukrzycy noworodkowej.

Liczną grupę chorych na cukrzycę stanowią również kobiety ciężarne (cukrzyca ciążowa), u których ta choroba może prowadzić do zwiększonego ryzyka urodzenia dziecka o dużej masie – tym samym trudniejszego przebiegu porodu, a ponadto do wystąpienia chorób układu nerwowego i sercowo-naczyniowego u dziecka oraz chorób układu moczowego i zatrucia ciążowego u matki. Z tego względu wszystkie kobiety ciężarne pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży, powinny mieć wykonany test doustnego obciążenia glukozą – OGTT, czyli tzw. krzywą cukrową. Badanie to pozwala na wczesne wykrycie cukrzycy ciężarnych i wprowadzenie odpowiedniego leczenia.

Dowiedz się więcej o Kalendarzu badań w ciąży.

Glikemia – wskazania do badania. Objawy zaburzeń glikemicznych

Oznaczenie glikemii na czczo warto wykonywać profilaktycznie, co najmniej raz do roku.

O regularnych badaniach powinny pamiętać zwłaszcza te osoby, które znajdują się w grupie ryzyka:

Ponadto wszystkie kobiety będące między 24. a 28. tygodniem ciąży, powinny zostać skierowane na wykonanie krzywej cukrowej – OGTT, w ramach badania przesiewowego.

Powiązane produkty

Glikemia – przygotowanie i przebieg badania

Glikemia może być oznaczana na kilka różnych sposobów. Najczęściej stosuje się badanie poziomu glukozy na czczo lub test doustnego obciążenia glukozą, ale w nagłych wypadkach można oznaczyć także tzw. przygodny poziom glukozy, czyli taki, który oznacza się bez względu na przyjmowane wcześniej posiłki i porę dnia.

Diagnostykę w kierunku cukrzycy rozpoczyna się jednak od wykonania podstawowego badania poziomu glikemii na czczo, zachowując minimum 12-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków. Na dobę przed zgłoszeniem się do laboratorium powinno się także ograniczyć wysiłek fizyczny, spożywanie alkoholu, palenie papierosów oraz zażywanie leków wpływających na gospodarkę węglowodanową, np.: lit, kwas acetylosalicylowy (aspiryna), glikokortykosteroidy lub leki moczopędne. W ramach badania pobierana jest próbka krwi żylnej.

Glikemia – jak interpretować wyniki badań cukru we krwi? Normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) prawidłowy poziom glukozy we krwi powinien mieścić się w przedziale 70–99 mg/dl (3,9–5,5 mmol/l). Zakres między 100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l) wskazuje na stan przedcukrzycowy. Jeżeli stężenie glukozy w dwóch kolejnych pomiarach przekroczy 126 mg/dl (7,0 mmol/l), to u pacjenta jest diagnozowana cukrzyca. Podobnie dzieje się wówczas, gdy nawet w jednym badaniu przygodne stężenie glukozy będzie wyższe niż 200 mg/dl (≥ 11,1 mmol/l).

U noworodków może występować fizjologiczna hipoglikemia, która mija najczęściej po kilku godzinach. Stan ten może się jednak przedłużać, jeśli matka chorowała na cukrzycę ciążową lub wówczas, gdy wystąpił konflikt serologiczny albo kiedy u dziecka występuje jedno z wrodzonych schorzeń metabolicznych (np. alkaptonuria lub zespól intoksykacji).

Cukrzyca ciążowa

W czasie trwania ciąży prawidłowy poziom glukozy jest niezwykle ważny zarówno dla zdrowia płodu, jak i przyszłej mamy. Niestety u około 3–5% ciężarnych kobiet dochodzi do powstania tzw. cukrzycy ciężarnych, która może prowadzić do zakażeń układu moczowego, obrzęków, wielowodzia, czy zatrucia ciążowego u matki. U dziecka możliwe jest powstanie wad wrodzonych układu nerwowego, 8pokarmowego lub sercowo-naczyniowego oraz zwiększenia masy ciała. Wzrasta także ryzyko powikłań okołoporodowych.

Badanie glikemii – cena/refundacja, skierowanie

Skierowania na oznaczenie poziomu glikemii może być wystawione przez lekarza rodzinnego lub lekarza specjalistę i wówczas jest ono refundowane przez NFZ. Pacjenci decydujący się na wykonanie oznaczenia prywatnie powinni się przygotować na koszt rzędu 5–15 zł.

  1. A. Szczeklik i in., Interna Szczeklika 2019, Kraków 2019.
  2. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2020 - Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Diabetologia Praktyczna, nr 1 (6), 2020.
  3. B. Wolnik i in., Hiperglikemia poposiłkowa i jej znaczenie w praktyce klinicznej, Choroby Serca i Naczyń, nr 1 (4), 2007.
  4. E. Wender-Ożegowska i in.,  Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego postępowania u kobiet z cukrzycą, Ginekologia Polska, nr 6, 2011.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Klirens kreatyniny (GFR) – badanie, normy, wskazania

    GFR to parametr służący do oceny wydolności pracy nerek. Bez aktualnego wyniku badania wskaźnika czynności nerek nie możemy np. wykonać obrazowych badań diagnostycznych, w których niezbędne jest zastosowanie kontrastu (np. RTG) dla lepszego uwidocznienia oznaczanych struktur. Ponadto klirens kreatyniny jest niezbędnym miernikiem wydolności nerek w trakcie ich terapii. Dzięki niemu możliwa jest ocena skuteczności leczenia nefrologicznego i ewentualnej konieczności zastosowania poważniejszych kroków terapeutycznych, jak chociażby wdrożenie leczenia nerkozastępczego. Kto może skierować nas na badanie GFR, ile kosztuje i jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów i doprowadzić w ten sposób do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczania stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu HDL jest jednym z głównych oznaczeń zlecanych osobom, u których ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych jest wysokie. Pacjenci chorujący na cukrzycę, po przebytym zawale serca, palacze oraz kobiety przyjmujące hormonalną terapię antykoncepcyjną, beta-blokery lub retinoidy powinni częściej oznaczać poziom dobrego cholesterolu i jego stosunek do LDL. Badaniami dodatkowymi, które zaleca się wykonać przy oznaczeniu HDL, są stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Jak należy się przygotować do oznaczenia poziomu HDL? Ile kosztuje badanie? Czy może być refundowane? Czy aby zbadać poziom cholesterolu HDL, trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonywać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „złego cholesterolu” wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Biorezonans – co to jest, jak działa i czy jest skuteczny w leczeniu chorób i nałogów?

    Biorezonans magnetyczny to jedna z metod wykorzystywanych przez osoby praktykujące niekonwencjonalne formy leczenia różnych chorób. Nie udało się dotychczas jednoznacznie rozstrzygnąć, czy terapia z użyciem biorezonansu jest skuteczna. Największym problemem jest brak rzetelnych badań naukowych, które potwierdziłyby słowa zwolenników tej metody dotyczące tego, czy i jak naprawdę działa biorezonans.

  • Lipidogram (profil lipidowy). Badanie, normy, przygotowanie

    Lipidy, czyli tłuszcze, to najważniejsze źródło energii w diecie człowieka. Jako składniki błon komórkowych i rozpuszczalniki niektórych substancji, np. witamin i hormonów, pełnią kluczową rolę w utrzymaniu równowagi ludzkiego organizmu. Zaburzenia lipidowe występujące u pacjentów z nadwagą, otyłością lub obciążonym wywiadem rodzinnym mogą skutkować schorzeniami układu krwionośnego i sercowo-naczyniowego oraz podwyższać ryzyko udaru mózgu.

  • Badanie AMH (wskaźnik rezerwy jajnikowej) – normy, cena

    Badanie AMH, czyli hormonu antymüllerowskiego, jest jednym z kluczowych elementów oceny rezerwy jajnikowej kobiety. Pozwala na ocenę liczby pęcherzyków jajnikowych, które mogą być stymulowane w ramach procedury in vitro. Na czym polega to badanie? Czy warto je wykonać? Jak interpretować wyniki?

  • Badania na niepłodność dla kobiet – jak wyglądają? Jak się przygotować?

    Niepłodność to problem, który dotyka coraz większą liczbę osób na całym świecie. Szacuje się, że nawet 15% par boryka się z problemami z zajściem w ciążę. Spośród wszystkich przyczyn niepłodności w związku 40% leży po stronie mężczyzn, 40% po stronie kobiet, a w 20% przyczyny pochodzą od obojga partnerów. Wielu z nich zwraca się o pomoc do specjalistów, którzy oferują różne metody diagnostyki i leczenia niepłodności. Jakie badania na niepłodność warto zrobić?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij