Hipoglikemia reaktywna (poposiłkowa) – przyczyny i objawy. Postępowanie przy niedocukrzeniu po posiłku
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Hipoglikemia reaktywna (poposiłkowa) – przyczyny i objawy. Postępowanie przy niedocukrzeniu po posiłku

Niemal każde niedocukrzenie, czyli spadek poziomu cukru, kojarzy się z chorymi na cukrzycę. Jednak mało kto wie, że hipoglikemia reaktywna może przydarzyć się także człowiekowi bez cukrzycy, pozornie zdrowemu. Jak rozpoznać niedocukrzenie po posiłku? W jaki sposób leczy się hipoglikemię poposiłkową? Podpowiadamy.

Hipoglikemia reaktywna – czym jest niedocukrzenie poposiłkowe? 

Hipoglikemia reaktywna, inaczej zwana niedocukrzeniem poposiłkowym, to spadek stężenia glukozy we krwi występujący 2–3, a nawet 4 godziny po posiłku. Może dawać typowe objawy (takie jak drżenie rąk, kołatanie serca, pocenie się, poczucie głodu) oraz ustępować po zjedzeniu węglowodanów prostych. To najczęściej prowadzi do mechanizmu tak zwanego “błędnego koła”, bowiem spożycie cukrów prostych spowoduje duży wyrzut insuliny i po pewnym czasie ponowny spadek stężenia glukozy we krwi z objawami niedocukrzenia. Lepiej temu zatem zapobiegać. 

Przyczyny hipoglikemii reaktywnej 

Hipoglikemia poposiłkowa może mieć różne przyczyny: 

  • może występować u pacjentów po resekcji żołądka lub jelita cienkiego – u tych osób jest ona związana z opóźnionym i nadmiernym wydzielaniem insuliny przez trzustkę w stosunku do wchłaniania pokarmów (30–90 minut po posiłku),
  • może poprzedzać na wiele lat wystąpienie cukrzycy typu 2 (wczesna faza choroby i insulinooporność) – u tych osób jest związana z zaburzeniem pierwszej fazy wydzielania insuliny w odpowiedzi na wysokowęglanowy posiłek oraz w następstwie z nadmiernym kompensacyjnym wydzielaniem insuliny (3–5 godzin po posiłku). Może wynikać ze zmniejszonej wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę. U tych pacjentów obserwujemy czynniki ryzyka wystąpienia cukrzycy typu drugiego (przede wszystkim nadwagę i otyłość),
  • może być idiopatyczna, czyli o nieznanej przyczynie – tu także obserwujemy nadmierne wydzielanie insuliny i w rezultacie spadek stężenia cukru po posiłku bogatym w węglowodany, szczególnie proste. Jednak u tych osób, w odróżnieniu od poprzedniej grupy, nie ma czynników ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 2. 

Objawy i postępowanie przy zbyt niskim cukrze w hipoglikemii reaktywnej 

Objawami hipoglikemii reaktywnej jest obecność wszystkich elementów tzw. triady Whipple’a: 

  1. pojawienie się objawów hipoglikemii, 
  2. potwierdzone obniżenie stężenia glukozy we krwi, 
  3. objawy ustępujące po spożyciu węglowodanów. 
Wyjątkiem jest zespół poposiłkowy związany z pobudzeniem układu wegetatywnego/adrenergicznego – tutaj obserwujemy objawy charakterystyczne dla hipoglikemii w okresie poposiłkowym, ale nie ma zmniejszenia stężenia glukozy w surowicy krwi. Zespół ten najczęściej związany jest z problemami emocjonalnymi pacjenta. 

Typowe objawy niedocukrzenia to

  • pocenie się, 
  • bladość, 
  • uczucie głodu, 
  • kołatanie serca, 
  • drżenie rąk, drętwienie, dreszcze,  
  • lęk, 
  • rozdrażnienie, 
  • bóle i zawroty głowy, 
  • senność, osłabienie, zmęczenie, 
  • zaburzenia ostrości widzenia, podwójne widzenie, 
  • zaburzenia koncentracji i pamięci, uczucie pustki w głowie, 
  • niewyraźna mowa, 
  • dziwaczne zachowania, często agresywne, 
  • omdlenie. 
Postępowaniem z wyboru przy zaistniałej już hipoglikemii jest spożycie węglowodanów prostych, szybko wchłaniających się oraz węglowodanów złożonych. Jednak zdecydowanie lepiej zmienić dietę w taki sposób, aby do tych spadków cukru w ogóle nie dochodziło. 

Diagnostyka i leczenie hipoglikemii po posiłkowej 

Niestety, nie ma szczegółowych zaleceń dotyczących diagnostyki hipoglikemii reaktywnej u osób bez rozpoznanej cukrzycy. 

Najlepszy byłby proponowany przez wielu autorów test obciążenia mieszanym posiłkiem, zawierającym 60% węglowodanów, 10% tłuszczów i 30% białka – jest on bardziej fizjologiczny niż standardowa krzywa cukru z 75 gramami glukozy, jednak niemal niemożliwy do wystandaryzowania. 

Najbardziej praktyczne wydawałoby się rozpoznanie w domu pacjenta za pomocą glukometru – podczas wystąpienia objawów niedocukrzenia, jednak koszt pasków diagnostycznych jest wysoki, ponadto krew włośniczkowa nie może służyć do diagnostyki, a jedynie do monitorowania glikemii u chorych z rozpoznaną cukrzycą. 

Najczęściej wykonywany w praktyce jest OGTT (krzywa cukru) przedłużony, czyli oznaczenie stężenia glukozy po 120, 150, 180 i 240 minutach od podania 75 g glukozy, najlepiej połączone z oznaczeniem stężenia insuliny. W hipoglikemii reaktywnej obserwujemy nadmierny wzrost wydzielania insuliny, opóźniony względem najwyższego stężenia glukozy w surowicy i oczywiście wtórny spadek cukru.  

Leczenie powinno obejmować głównie postępowanie związane ze zmianą nawyków żywieniowych, przede wszystkim:  

  • ograniczeniem węglowodanów prostych (cukier, słodycze, napoje słodkie, soki owocowe, owoce z puszki, suszone), lecz jeśli  mają pojawić się w diecie, to dopiero po posiłku mieszanym (zawierającym białko i tłuszcz).,
  • posiłki powinny być spożywane często, najlepiej z duża zawartością błonnika, o niskim indeksie glikemicznym, nie można doprowadzać do długich okresów niejedzenia, głodzenia. 
  • należy unikać alkoholu – może on spowodować niedocukrzenie
Nie ma potwierdzonych dowodów na skuteczność leczenia farmakologicznego. Pomimo prób stosowania metforminy i akarbozy nadal nie ma leków posiadających rejestrację do leczenia hipoglikemii reaktywnej. 

Dieta dla osób z hipoglikemią reaktywną – jak powinna wyglądać? 

Najważniejszą zasadą dietetyczną jest jedzenie śniadań oraz spożywanie kolejnych posiłków w odstępach 3–4 godzinnych, wolno i spokojnie. Każdy posiłek powinien zawierać różne produkty bogate w tłuszcze, białka i węglowodany złożone. Konieczne jest unikanie spożycia produktów słodkich, zwłaszcza łączenie ich z alkoholem.  Dopuszczalne jest zjedzenie węglowodanów prostych w małej ilości po posiłku złożonym z białek, tłuszczów i węglowodanów złożonych. 

Dieta powinna zawierać dużo produktów o niskim indeksie glikemicznym i dużej zawartości błonnika. Bardzo ważna jest również odpowiednia ilość wypitej w ciągu dnia wody. 

Wskazówki dla osób z hipoglikemią poposiłkową. Hipoglikemia reaktywna a ciąża 

Najważniejszym i najczęściej wystarczającym postępowaniem jest zmiana nawyków żywieniowych. Nie ma żadnych przeciwwskazań do czynnego uprawiania sportu pod warunkiem systematycznych posiłków. Osoby pragnące zredukować masę ciała powinny robić to pod okiem dietetyka. 

Hipoglikemia reaktywna nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę. Podczas ciąży należy przestrzegać tych samych zasad żywieniowych co poza ciążą. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Haluksy – przyczyny, objawy, leczenie palucha koślawego. Ćwiczenia na haluksy

    Haluksy, inaczej paluch koślawy, to schorzenie, którego objawem jest deformacja stopy polegająca na znacznym odchyleniu palucha na zewnątrz oraz jednoczesnym odchyleniu I kości śródstopia w kierunku wewnętrznej krawędzi stopy. Haluksy to nie tylko defekt kosmetyczny, ale również problem zdrowotny. Haluksy mogą powodować silny ból, ograniczenie ruchomości palców stopy, mogą się również przyczyniać do powstawania zmian zwyrodnieniowych w obrębie innych stawów kończyn dolnych. Jak leczy się haluksy?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

  • Nowa metoda oceny wieku biologicznego. Skaner oczu odczyta, jak szybko się starzejesz

    U każdego człowieka proces starzenia się przebiega w indywidualnym tempie. Do tej pory nie powstała uniwersalna metody śledzenia wieku biologicznego. Naukowcy z Bostonu stworzyli nieinwazyjną technologię skanowania oczu, a dokładniej białek soczewki, która zapewnia szybki i obiektywny pomiar molekularnego starzenia się organizmu, co w przyszłości może mieć istotne znaczenie dla medycyny klinicznej.

  • Jak działają tabletki na rzucenie palenia? Czy te preparaty pomagają nie przytyć w trakcie kuracji?

    Palacze, chcąc rzucić nałóg, próbują wspomóc ten proces, stosując tzw. tabletki na rzucanie palenia, które zawierają w swoim składzie cytyzynę albo żywicę nikotynową. Działanie tych substancji ma na celu pozbycie się uczucia głodu nikotynowego, a tym samym skuteczne rzucenie palenia, niemniej mechanizm ich wpływu na organizm jest odmienny. Przyjmuje się, że cytyzyna zwiększa skuteczność zerwania z nałogiem lepiej niż wykorzystywana w nikotynowej terapii zastępczej żywica nikotynowa, niemniej cechuje się także większą ilością działań niepożądanych. Jakie to skutki uboczne, czy można nie przytyć, rzucając palenie oraz co wspólnego mają antydepresanty z rzucaniem palenia? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Coraz bliżej powstania skutecznej „pigułki na cukrzycę”. Naukowcy opracowali system doustnego dostarczania leków insulinowych

    Dla osób zmagających się z cukrzycą podstawowym mechanizmem aplikacji insuliny jest jej wstrzyknięcie podskórne. Wiele osób w obawie przed bólem opóźnia rozpoczęcie terapii, średnio o dwa lata. Technologia opracowana w ramach Trabolsi Research Group w NYU Abu Dhabi (NYUAD) może poprawić sytuację pacjentów z cukrzycą, uwolnić ich od dyskomfortu i skutków ubocznych częstych iniekcji. Na czym polega innowacja? Czym są nCOF? Dlaczego doustna metoda podawania leku może być skuteczniejsza?

  • Natto – czy japońskie fermentowane danie pomaga chronić przed COVID-19?

    Naukowcy z Uniwersytetu Rolnictwa i Technologii w Tokio dowiedli, że ekstrakt z natto rozkłada białka na powierzchni koronawirusa i w ten sposób może blokować zdolność wirusa SARS-CoV-2 do infekowania ludzkich komórek in vitro. Czym jest natto i natokinaza? Czy pomogą uporać się z problemem COVID-19? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij