Stopa cukrzycowa – przyczyny, objawy, zapobieganie. Jak pielęgnować stopę cukrzycową?
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Stopa cukrzycowa – przyczyny, objawy, zapobieganie. Jak pielęgnować stopę cukrzycową?

Stopa cukrzycowa to przewlekłe powikłanie cukrzycy. Określa się ją jako owrzodzenie lub zniszczenie głębokich tkanek stopy, której mogą towarzyszyć cechy neuropatii bądź niedokrwienia.  Jakie są pierwsze objawy stopy cukrzycowej i w jaki sposób powinno się ją pielęgnować? Co robić, by jej uniknąć? 

W ciągu jednego roku przybywa około 10 milionów nowych chorych na cukrzycę. Konsekwencją zwiększającej się liczby pacjentów oraz ich dłuższego życia jest coraz liczniej występujące przewlekłe powikłania wynikające z cukrzycy – są to powikłania dotyczące dużych naczyń krwionośnych (makroangiopatia), małych naczyń krwionośnych (mikroangiopatia) oraz układu nerwowego (neuropatia). Do jednego z najpoważniejszych powikłań należy zespół stopy cukrzycowej. 

Stopa cukrzycowa – czym jest zespół stopy cukrzycowej? 

Stopa cukrzycowa definiowana jest (według WHO) jako infekcja, owrzodzenie lub zniszczenie głębokich tkanek stopy z obecnością cech neuropatii, lub niedokrwienia o różnym stopniu nasilenia u chorego z cukrzycą.  

Rodzaje stopy cukrzycowej wiążą się z głównymi czynnikami jej powstania. Wyróżnia się 3 odmiany stopy cukrzycowej

  • 65% stanowi stopa cukrzycowa o typie neuropatycznym (z uszkodzeniem włókien nerwowych),  
  • kilkanaście procent to stopa o typie naczyniowym,  
  • a około 25% to typ mieszany.  

Przyczyny stopy cukrzycowej 

Najważniejszą rolę w powstawaniu stopy cukrzycowej odgrywają neuropatie oraz niedokrwienie (w następstwie makroangiopatii – miażdżycy tętnic kończyn dolnych), a także deformacje stopy, mikrourazy (niewygodne obuwie, uszkodzenia termiczne, zabiegi kosmetyczne – obcinanie paznokci, usuwanie nagniotków, modzeli) oraz infekcje. 

Jednym z najważniejszych czynników wpływających na nasilenie wpływu powyższych przyczyn jest wyrównanie metaboliczne samej cukrzycy. Im wyższe poziomy cukru (hiperglikemia), tym większe ryzyko powikłań.

Oprócz hiperglikemii na przewlekle powikłania mają wpływ insulinooporność, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, palenie tytoniu, dysfunkcja śródbłonka i nadkrzepliwość krwi. 

Jak się objawia stopa cukrzycowa?  

W zespole stopy cukrzycowej mogą występować bardzo różne obrazy kliniczne. Objawy stopy cukrzycowej zależą od historii samej cukrzycy, przede wszystkim jednak od czynników przyczynowych. 

Neuropatia obwodowa zależy od uszkodzenia nerwów czuciowych, ruchowych i autonomicznych. Pierwszymi objawami stopy cukrzycowej mogą być zaburzenia czucia wibracji, dotyku, nacisku, bólu, temperatury, drętwienie, mrowienie, pieczenie, palenie, szarpanie, bóle, skurcze, przeczulica. Najbardziej brzemienny w skutki jest brak czucia – pacjent bowiem nie rejestruje zbyt ciepłej wody lub grzejnika, zbyt ciasnych butów, otarć, nie czuje, kiedy dozna urazu mechanicznego i to właśnie najczęściej doprowadza do owrzodzeń. 

Wynikiem uszkodzenia neuronów ruchowych są: osłabienie siły mięśniowej i zaniki mięśni, zaburzenia „geometrii” stopy, ograniczona ruchomość w stawach, przewaga zginaczy nad prostownikami, co doprowadza do nadmiernego wygięcia grzbietowego i zwiększonego nacisku na przodostopie i palców młoteczkowatych, osłabione też są odruchy skokowe i kolanowe. 

Uszkodzenie układu autonomicznego powoduje zanik potliwości stóp, a jej suchość sprzyja pękaniu głównie pięt. 

Upośledzenie ukrwienia stóp może dawać objawy takie jak bóle przy chodzeniu (tak zwane chromanie przestankowe), bóle spoczynkowe, chłodne, sine stopy, cienką, suchą skórę bez owłosienia, zanik tkanki podskórnej oraz brak tętna na tętnicy grzbietowej stopy i piszczelowej tylnej. 

Leczenie zespołu stopy cukrzycowej 

Terapia stopy cukrzycowej musi obejmować jednocześnie postępowanie miejscowe, a także ogólnoustrojowe. W leczeniu pacjenta ze stopą cukrzycową powinni uczestniczyć lekarze różnych specjalności: diabetolog, chirurg, rehabilitant, ortopeda, a także szewc, podiatra oraz edukator. 

Ogromnie ważne jest wyrównanie metaboliczne pacjenta, co oznacza dbałość o prawidłowe wartości zarówno poziomów cukru, jak i ciśnienia tętniczego, lipidów oraz zmniejszenia nasilenia agregacji płytek krwi (np.za pomocą kwasu acetylosalicylowego). Najczęściej zespół stopy cukrzycowej jest wskazaniem do włączenia insuliny, modyfikacji nawyków żywieniowych, redukcji masy ciała, podjęcia aktywności fizycznej oraz zaprzestaniu palenia.  

Postępowanie obejmuje także leczenie chorób współistniejących oraz leczenie zakażenia, zarówno miejscowe, jak i ogólne (antybiotyki, leki rozszerzające naczynia, leki neuroprotekcyjne). Ważne jest także postępowanie objawowe, a więc przeciwbólowe, czasem także pomoc i wsparcie psychologa. Niestety, zdarza się, że dochodzi do martwicy i jedyną opcją ratującą życie pacjenta jest amputacja

Pielęgnacja stopy cukrzycowej. Domowe sposoby na stopę cukrzycową

W codziennej, domowej pielęgnacji stóp u chorego na cukrzycę obowiązuje kilka zasad: 

  • po zdjęciu obuwia i skarpet należy sprawdzić stan stóp – czy nie ma otarć, skaleczeń, ran etc., 
  • mycie stóp powinno być w letniej wodzie o temperaturze około 37°C – nie można jednak długo moczyć stóp, mydło powinno być łagodne, o pH zbliżonym do pH skóry, 
  • bardzo ważne jest dokładne osuszenie stóp, zwłaszcza przestrzeni między palcami, 
  • stopy należy natłuszczać, można stosować maści i kremy z mocznikiem (max. 10–15%) oraz tłustą maść z witaminą A; omijamy jednak miejsca między palcami, 
  • ogromnie ważny jest sposób obcinania paznokci – powinny wystawać nieznacznie poza opuszkę palca, raczej należy używać pilnika niż nożyczek czy cążek, a najlepiej zrobić to w gabinecie podologicznym,
  • można używać delikatnego pumeksu, nigdy żyletki, metalowej tarki. 

Jak zapobiegać powstaniu stopy cukrzycowej? 

50% przypadków stopy cukrzycowej jest związane z niewygodnym obuwiem. W związku z tym naczelną zasadą profilaktyki stopy cukrzycowej jest: 

  • noszenie wygodnego obuwia, unikanie wąskich “nosków”, wysokich obcasów, nieprzepuszczającego powietrza materiału buta, 
  • zaleca się noszenie wkładek terapeutycznych silikonowych lub żelowych, dobranych do każdej pary butów i indywidualnie – najlepiej na podstawie badania sił nacisku na poszczególne części stopy (pedobarografia),
  • odpowiednio dobrane skarpety, z naturalnego włókna roślinnego (bawełny, lnu, bambusa), z szerokim, nieuciskającym ściągaczem, 
  • należy systematycznie badać stopy i pielęgnować w domu (w sposób opisany wyżej), 
  • nie wolno przyklejać plastra bezpośrednio do rany na skórze,
  • jeśli stopa jest zdeformowana, np. palce nachodzą na siebie, należy je oddzielać od siebie gazikiem lub przekładkami silikonowymi. 
Należy pamiętać, że profilaktyka stopy cukrzycowej to głównie stała edukacja chorego oraz idealne wyrównanie cukrzycy. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Czy „latające kleszcze” mogą zagrażać ludziom? W jaki sposób się przed nimi chronić?

    Strzyżaki sarnie obecne w polskich lasach, potocznie zwane „latającymi kleszczami”, to pasożyty, które żerują głównie na dzikich zwierzętach, ale zdarza się, że tymczasowo, także ludziach. Podobnie jak kleszcze, żywią się krwią, nie są jednak pajęczakami. Ukąszenia strzyżyków są wyjątkowo bolesne i mogą być niebezpieczne dla alergików. Te stawonogi mogą być wektorem, który przenosi różne chorobotwórcze drobnoustroje.

  • Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania

    Cytyzyna to alkaloid (ma pochodzenie roślinne) pobudzający układ nerwowy w sposób podobny do nikotyny. Występuję w nasionach łac. Laburnum anagyroides, czyli złotokapu. Od wielu lat jest wykorzystywana jako substancja czynna w preparatach na rzucenie palenia. Działa podobnie jak nikotyna, niemniej tworzy silniejsze niż ona połączenia z receptorami nikotynowymi w mózgu. Liczne badania kliniczne nad cytyzyną potwierdziły, że pomaga ona rzucić palenie osobom decydującym się na ten krok, którym towarzyszy również wysoki poziom motywacji. Czy kobiety w ciąży i mamy karmiące mogą brać tabletki na rzucenie palenia z cytyzyną, czy terapię można zakończyć wcześniej i czy cytyzyna jest bardziej skuteczna od żywicy nikotynowej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij